Question

Difficulty: MediumAkarsu Şekilleri

Türkiye'nin kıyı ovalarının oluşumunda akarsuların biriktirme faaliyetleri belirleyici bir role sahiptir. Ancak Sakarya, Dalaman veya Filyos gibi önemli miktarda alüvyon taşıyan bazı akarsuların döküldüğü ağızlarda; Çukurova, Çarşamba veya Silifke kadar geniş delta ovalarının oluşmadığı görülmektedir. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Akarsuların taşıdığı alüvyon miktarının mevsimsel olarak büyük değişimler göstermesi
  2. Kıyılarda derinliğin fazla olması ve kıta sahanlığının dar olmasıAnswer
  3. C
    Söz konusu akarsuların ağız kısımlarında gelgit genliğinin çok yüksek olması
  4. D
    Akarsu havzalarındaki bitki örtüsünün aşınmayı ve taşınmayı büyük oranda engellemesi
  5. E
    Bölgedeki dağ sıralarının kıyı çizgisine dik uzanması

Answer

Kıyı derinliğinin fazla olması ve kıta sahanlığının dar olması, alüvyonların kıyıda birikmesini engelleyerek büyük delta ovalarının oluşumunu zorlaştırır.
Akarsu biriktirme şekillerinden olan deltanın oluşabilmesi için akarsuyun döküldüğü yerin sığ olması (kıta sahanlığının geniş olması) temel şarttır. Sakarya ve Filyos gibi akarsuların döküldüğü kıyılarda deniz aniden derinleştiği için biriktirme faaliyeti kıyı çizgisini genişletemez.

Step-by-Step Solution

1
Delta ovası oluşumu için gerekli temel şartları belirlemek.
Bol alüvyon, sığ kıyı (geniş kıta sahanlığı), zayıf akıntı ve düşük gelgit genliği.
Bir akarsuyun getirdiği malzemeyi denizi doldurarak karalaştırabilmesi için denizin çok derin olmaması gerekir.
2
Örnek verilen akarsuların (Sakarya, Dalaman, Filyos) döküldüğü bölgelerin kıyı özelliklerini analiz etmek.
Bu akarsuların döküldüğü Batı Karadeniz ve Batı Akdeniz kıyılarında dağlar kıyıya çok yakındır ve deniz aniden derinleşir.
Dağların kıyıya paralel ve yakın uzandığı yerlerde kıta sahanlığı daralır.
3
Derinlik ile biriktirme arasındaki ilişkiyi kurmak.
Kıyı derin olduğu için akarsuyun getirdiği alüvyonlar kıyı çizgisini ilerletmek yerine deniz tabanına yayılır.
Hacmi doldurmak için gereken materyal miktarı derin kıyılarda çok daha fazladır.

Key Concept

Delta Oluşum Şartları ve Kıta Sahanlığı İlişkisi

Hints

1
Delta oluşumu için denizin sığ mı yoksa derin mi olması gerektiğini düşünün.
2
Dağların kıyıya çok yakın ve paralel uzandığı yerlerde deniz derinliği nasıl değişir?
3
Sakarya ve Filyos'un döküldüğü kıyılar ile Çukurova'nın bulunduğu kıyının derinliğini karşılaştırın.

Practice More

Türkiye'deki başlıca delta ovalarının harita üzerindeki yerlerini ve hangi akarsular tarafından oluşturulduklarını tekrar edin.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question