Bir akarsuyun kolunun, geriye doğru aşındırma yaparak komşu bir havzadaki başka bir akarsuyun yatağını kesmesi ve onun sularını kendi havzasına dahil etmesi olayına "akarsu kapması" (stream piracy) denir. Türkiye'de özellikle Kuzey Anadolu Dağları ve Toroslar gibi engebeli alanlarda bu duruma rastlanmaktadır.
Buna göre, kapma olayına maruz kalan (suları başka bir havzaya aktarılan) bir akarsu üzerinde aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenmez?
- AAkarsuyun yıl içinde taşıdığı ortalama su miktarının (debi) azalması
- BAkarsu yatağındaki aşındırma gücünün ve enerji potansiyelinin düşmesi
- CKomşu iki havzayı birbirinden ayıran su bölümü çizgisinin yer değiştirmesi
- Akarsu havzasının genişleyerek yeni drenaj alanları ve kollar kazanmasıAnswer
- EAğız kısmında taşıdığı alüvyon miktarı azaldığı için biriktirme faaliyetlerinin yavaşlaması
Answer
Kapma olayına maruz kalan akarsuyun havzası genişlemez, aksine daralır ve bazı kollarını kaybeder.
Akarsu kapması olayında iki taraf vardır: Kapan akarsu ve kapılan (maruz kalan) akarsu. Kapılan akarsu, sularını ve kollarını diğer akarsuya kaptırdığı için havzası daralır, drenaj alanı küçülür. Akarsu havzasının genişlemesi ve yeni kollar kazanması durumu sadece 'kapan' (suyu çalan) akarsu için geçerlidir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Akarsu Kapması ve Havza Gelişimi
Hints
1
Hangi akarsuyun kazançlı, hangisinin kayıplı çıktığını düşünün.
2
Akarsu havzası, bir akarsuyun tüm kollarıyla birlikte su topladığı alandır. Suyu çalınan tarafın alanı nasıl değişir?
3
Kapan akarsu geriye doğru aşındırma yaparak komşusunun kolunu koparır. Bu durumda kolu koparılan tarafın drenaj alanı eksilir.
Practice More
Akarsu kapması sonucunda oluşan 'kuru vadiler' veya 'asılı vadiler' konusunu inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s