Question

Difficulty: MediumAkarsu Şekilleri

Türkiye'de akarsular tarafından oluşturulan yer şekilleri incelendiğinde; bazı şekillerin sadece akarsu aşındırmasıyla değil, arazideki kayaçların aşınmaya karşı direnç farkından dolayı sel sularının seçici aşındırmasıyla oluştuğu görülür. Özellikle volkanik tüflerin bulunduğu alanlarda üstteki sert tabakanın (bazalt), alttaki yumuşak tabakayı aşınmaya karşı korumasıyla bu süreç gerçekleşir.

Bu açıklamada oluşum süreci tanımlanan ve Türkiye'de özellikle İç Anadolu Bölgesi'nde yaygın örneklerine rastlanan yer şekli aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Delta Ovası
  2. Peri BacalarıAnswer
  3. C
    Irmak Adası
  4. D
    Seki (Taraça)
  5. E
    Birikinti Yelpazesi

Answer

Peri Bacaları
Peri bacaları, volkanik bölgelerde (tüflü arazi) sel sularının araziyi aşındırmasıyla oluşur. Tepesinde bulunan sert bazalt kayası, altındaki yumuşak tüfün daha fazla aşınmasını engelleyerek kule benzeri bir yapının ortaya çıkmasını sağlar. Bu nedenle hem akarsu aşındırması hem de litolojik yapı (kayaç direnci) bu süreçte doğrudan etkilidir.

Step-by-Step Solution

1
Yer şeklini oluşturmaya yardımcı olan dış kuvveti belirle.
Soruda sel suları ve akarsu aşındırmasından bahsedilmektedir.
Peri bacalarının ana şekillendiricisi akarsular ve sel sularıdır.
2
Arazinin litolojik (kayaç) yapısını analiz et.
Volkanik tüf ve sert bazalt tabakasının varlığı şarttır.
Direnç farkı olmayan arazilerde bu tür spesifik kulemsi yapılar oluşamaz.
3
Süreci sınıflandır.
Aşındırma (Erozyon) süreci gerçekleşmektedir.
Yumuşak malzemenin sel sularıyla taşınması bir aşındırma faaliyetidir.

Key Concept

Akarsu (Sel Suları) Aşındırma Şekilleri ve Litoloji İlişkisi

Hints

1
Bu yer şekli Türkiye'de en çok Kapadokya yöresinde görülür.
2
Oluşumunda rüzgarların da dolaylı etkisi olsa da ana sorumlu sel sularıdır.
3
Şeklin tepesindeki sert kayaç şapka görevi görerek alt katmanı korur.

Practice More

Akarsuların oluşturduğu menderes ve seki (taraça) gibi hem aşındırma hem biriktirme özelliği gösteren şekilleri inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question