Question

Difficulty: MediumAkarsu Şekilleri

Türkiye'de akarsuların denize döküldükleri yerlerde delta ovaları oluşturabilmesi; kıyı topoğrafyası, deniz derinliği ve akarsu özellikleri gibi faktörlerin etkileşimine bağlıdır.

Ege kıyılarında delta oluşumunun Doğu Karadeniz kıyılarına göre çok daha yaygın ve büyük ölçekli olması, bu bölgenin öncelikle hangi özelliğine bağlanabilir?

  1. A
    Akarsuların yıl içinde taşıdığı toplam su miktarının Karadeniz akarsularından fazla olması
  2. Dağların kıyıya uzanış yönü nedeniyle kıta sahanlığının geniş olmasıAnswer
  3. C
    Bölgedeki akarsuların rejimlerinin Karadeniz'e göre daha düzenli bir yapı sergilemesi
  4. D
    Gel-git genliğinin Ege Denizi kıyılarında Karadeniz'e göre çok daha düşük olması
  5. E
    Akarsu havzalarındaki bitki örtüsünün cılız olması sebebiyle kıyıdaki akıntıların zayıflaması

Answer

Ege kıyılarında delta oluşumunun yaygın olması, dağların kıyıya dik uzanması sonucu kıta sahanlığının geniş olmasıyla ilgilidir.
Doğu Karadeniz'de dağlar kıyıya paralel uzandığı için deniz aniden derinleşir (kıta sahanlığı dardır). Ege Bölgesi'nde ise dağların kıyıya dik uzanması denizin kıyıdan itibaren sığ kalmasını sağlar. Geniş kıta sahanlığı (şelf alanı), akarsuların getirdiği alüvyonların birikerek su üzerine çıkmasını kolaylaştırır; bu nedenle Ege kıyılarında Büyük Menderes, Gediz gibi büyük delta ovaları oluşabilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Delta oluşumu için gerekli olan kıyı şartlarını belirlemek.
Delta oluşumu için denizin sığ olması (kıta sahanlığının geniş olması), akıntının az olması ve gel-gitin düşük olması gerekir.
Alüvyonların deniz içinde birikerek su yüzeyine çıkabilmesi için derinliğin az olması temel şarttır.
2
Ege ve Doğu Karadeniz kıyılarını topografik açıdan karşılaştırmak.
Doğu Karadeniz'de dağlar kıyıya paralel ve çok yakın olduğu için kıta sahanlığı dar, deniz derindir. Ege'de ise dağlar dik uzandığı için deniz sığdır.
Dağların uzanış biçimi, kıyı derinliğini ve dolayısıyla biriktirme potansiyelini doğrudan etkiler.
3
Bölgesel farkın temel nedenini saptamak.
Ege'deki geniş kıta sahanlığı, akarsuların getirdiği malzemenin kolayca birikmesine imkan tanırken; Doğu Karadeniz'deki derinlik alüvyonların dağılmasına neden olur.
Kıta sahanlığı genişliği, delta oluşumunun mekansal dağılımındaki en belirleyici faktördür.

Key Concept

Delta Oluşumunda Kıta Sahanlığının Etkisi
Rate this question