Türkiye'de akarsular, geçtikleri bölgelerin jeolojik ve jeomorfolojik özelliklerine göre farklı vadi tipleri oluştururlar. Özellikle Akdeniz Bölgesi'ndeki Batı ve Orta Toroslar kuşağında, duvarları basamaklı bir yapıya sahip olan ve derinliği yer yer yüzlerce metreyi bulan 'Kanyon Vadiler' oldukça yaygındır.
Bu vadi tipinin Toroslar'da yaygın olarak görülmesinde etkili olan temel faktörler aşağıdakilerin hangisinde bir arada verilmiştir?
- AAkarsuların denge profiline ulaşması ve akış hızlarının azalması
- Farklı dirençteki tabakaların varlığı ve arazinin epirojenik olarak yükselmesiAnswer
- CKarstik erimenin etkisiyle vadi yamaçlarının tamamen düzleşmiş olması
- DDağların kıyıya paralel uzanması sonucunda akarsu boylarının kısalması
- EBölgede volkanik faaliyetlerin yaygın olması ve tüf tabakalarının bulunması
Answer
Farklı dirençteki tabakaların varlığı ve arazinin epirojenik olarak yükselmesi
Kanyon vadilerin en belirgin özelliği olan basamaklı yamaçlar, akarsuyun geçtiği yerdeki tabakaların farklı aşınma direncine (litoloji) sahip olmasından kaynaklanır. Vadinin çok derin olması ise Türkiye'nin ve özellikle Toroslar'ın genç bir arazi olarak epirojenik yükselmesi sonucu akarsuyun yatağını derine doğru aşındırmasıyla ilişkilidir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Vadi Oluşumunda Litoloji ve Tektonik İlişkisi
Hints
1
Vadinin yamaçlarındaki 'basamak' görünümünün ne tür bir kayaç dizilimi gerektirdiğini düşünün.
2
Bir vadinin derinleşmesi için arazinin deniz seviyesine göre alçalması mı yoksa yükselmesi mi gerekir?
3
Kanyon vadiler, dirençli ve dirençsiz tabakaların üst üste bindiği alanlarda, epirojenik yükselme etkisiyle akarsuyun dikey aşındırması sonucu oluşur.
Practice More
Boğaz vadi (Yarma vadi) ile Kanyon vadi arasındaki farkları, oluşum mekanizmaları ve Türkiye'deki dağılışları açısından karşılaştırınız.
Estimated Time:1m 30s