Türkiye'de yerel rüzgârların sıcaklık üzerindeki etkisi genel olarak esme yönü ve enlem ilişkisiyle (matematik konum) açıklanır. Bu kurala göre kuzeyden esen rüzgârlar sıcaklığı düşürürken, güneyden esenler artırır. Ancak bazı durumlarda yer şekillerinin etkisi (özel konum), rüzgârın sıcaklık karakterini bu genel kuralın dışına çıkarabilir.
Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde rüzgârın sıcaklık üzerindeki etkisi, Türkiye'nin matematik konumuyla çelişen bir durum sergilemektedir?
- AKış mevsiminde Lodos'un Marmara Denizi kıyılarında sıcaklığı artırarak karların hızlıca erimesine yol açması
- BKarayel'in kış aylarında Doğu Anadolu Bölgesi'nde dondurucu soğuklara ve yoğun kar yağışına neden olması
- Kuzey yönlü rüzgârların Toros Dağları'nı aşarak Akdeniz kıyı kuşağında sıcaklık değerlerini belirgin şekilde yükseltmesiAnswer
- DSamyeli rüzgârının yaz mevsiminde Güneydoğu Anadolu'da aşırı sıcaklık ve kuraklığa neden olması
- EYıldız rüzgârının Karadeniz üzerinden geçerek kıyıdaki şehirlerde yazın serinletici bir etki yapması
Answer
Kuzeyden esen rüzgârların Toros Dağları'nı aşarak Akdeniz kıyılarında sıcaklığı artırması, fön etkisi nedeniyle matematik konuma aykırı bir durumdur.
Doğru cevap olan durumda, kuzeyden gelen (kutup kökenli) hava kütlelerinin Toroslar'ı aşarak kıyıya doğru alçalması sırasında 'fön etkisi' oluşur. Normalde soğutması beklenen kuzey rüzgârı, sürtünmeyle ısınarak Akdeniz kıyısında sıcaklığı artırır. Bu durum, rüzgârın enlemle açıklanan genel karakterine zıt olduğu için matematik konumla çelişen ve sadece yer şekilleriyle (özel konum) açıklanabilen bir durumdur.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Matematik Konum ve Özel Konum Çatışması (Fön Etkisi)
Hints
1
Türkiye'de 'Kayıp Sakal' şifresindeki kuzey rüzgârlarının soğutma kuralını düşünün.
Practice More
Fön rüzgârlarının Karadeniz (Doğu Karadeniz) ve Akdeniz kıyılarındaki mikroklima etkilerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s