Türkiye'nin yer şekilleri ve akarsu süreçleri arasındaki ilişki dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi akarsu şekillerinin oluşum mekanizması ve jeolojik süreçlerle olan bağlantısı açısından yanlıştır?
- AMenderesler çizerek akan bir akarsuyun yatak eğimi azaldığı için akış hızı ve buna bağlı olarak birim zamandaki aşındırma gücü ile hidroelektrik potansiyeli de düşer.
- BPeri bacalarının oluşumunda volkanik tüf ve bazalt gibi kayaçların varlığı ile sel sularının (akarsu) aşındırması ana faktörken; rüzgarlar aşınan malzemenin uzaklaştırılmasında dolaylı bir etkiye sahiptir.
- CAkdeniz Bölgesi'nde Dalaman ve Manavgat gibi akarsuların yüksek debilerine rağmen geniş deltalar oluşturamaması, havzalarındaki karstik kayaçların suda çözünerek katı sediment miktarını azaltmasıyla ilgilidir.
- DTürkiye'deki peneplenlerin (yontukdüz) deniz seviyesinden - metre yükseklikteki platolarda yer alması, Zaman sonundaki aşınım yüzeylerinin epirojenik yükselme ile günümüzdeki konumuna ulaştığını kanıtlar.
- Menderesler çizen bir akarsuyun zamanla yatağını derine doğru kazarak 'gömük menderes' oluşturması, taban seviyesinin yükseldiğine veya bölgenin tektonik olarak çökmeye (transgresyon) başladığına işarettir.Answer
Answer
Menderes çizen bir akarsuyun yatağını derine doğru kazması (gömük menderes), bölgenin çöktüğünü değil, epirojenik olarak yükseldiğini veya deniz seviyesinin çekildiğini gösterir.
Menderesler çizen bir akarsuyun yatağını derine doğru aşındırarak 'gömük menderes' haline gelmesi, o bölgenin epirojenik olarak yükseldiğini veya deniz seviyesinin gerilediğini (regresyon) gösterir. Çünkü bu durum akarsuyun denge profilinden uzaklaşmasına ve aşındırma gücünün yeniden artmasına (gençleşme) neden olur. Oysa taban seviyesinin yükselmesi veya karanın çökmesi (transgresyon), akarsuyun eğimini azaltarak biriktirme yapmasına yol açar.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Akarsuların Gençleşmesi ve Epirojenez İlişkisi
Hints
1
Akarsuyun yatağını derine doğru kazması (aşındırması) için akış hızının ve potansiyel enerjisinin artması gerekir.
2
Deniz ilerlemesi (transgresyon) durumunda akarsuyun ağız kısmı ile deniz arasındaki fark azalır, bu da aşındırmayı değil biriktirmeyi teşvik eder.
3
Gömük menderesler, bir akarsuyun 'gençleştiğinin' en önemli kanıtıdır. Gençleşme ise sadece yükselme (epirojenez) veya deniz çekilmesi ile mümkündür.
Practice More
Seki (taraça) oluşumundaki epirojenez-akarsu ilişkisini ayrıca inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s