Question

Difficulty: HardI. Göktürk Devleti

I.I. Göktürk Devleti'nin kuruluş sürecinde Bumin Kağan, Töles isyanlarını bastırarak Avar Hakanı'na bağlılığını kanıtlamış ancak ödül olarak talep ettiği evlilik isteğinin "demirci köleler" nitelemesiyle reddedilmesi üzerine bağımsızlık mücadelesini başlatmıştır. 552552 yılında Ötüken merkezli kurulan bu devlet, yönetimde Türk devlet geleneği olan "ikili teşkilat" sistemini uygulamıştır. Buna göre, I.I. Göktürk Devleti'nin kuruluş aşaması ve yönetim modeli dikkate alındığında, devletin siyasi yapısı hakkında yapılabilecek en kapsamlı değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Merkeziyetçi bir mutlakiyetten ziyade, boylar birliği esasına dayalı ve federatif özellikler taşıyan geleneksel bir yönetim yapısı sergilediğiAnswer
  2. B
    Yerleşik hayata geçilmesiyle birlikte bürokratik kurumların kurumsallaştığı ve merkezi otoritenin taşrada mutlak kılındığı
  3. C
    Kut anlayışının ilk kez bu dönemde terk edilerek, veraset sistemindeki belirsizliklerin demokratik yöntemlerle çözüldüğü
  4. D
    İpek Yolu hakimiyeti için sadece askeri fetihlerin tercih edildiği ve komşu devletlerle diplomatik ilişkilerin kurulmadığı
  5. E
    Orhun Yazıtları'nda yer alan sosyal devlet ilkelerinin ilk kez yazılı anayasal metinler haline getirilerek uygulandığı

Answer

Merkeziyetçi bir mutlakiyetten ziyade, boylar birliği esasına dayalı ve federatif özellikler taşıyan geleneksel bir yönetim yapısı sergilediği
I. Göktürk Devleti, Bumin Kağan önderliğinde Avarlara karşı kazanılan bağımsızlık savaşıyla kurulmuştur. Devletin yönetiminde kullanılan 'ikili teşkilat' (doğu ve batı kanadı) ile devletin boyların birleşmesinden oluşması, merkeziyetçi bir krallıktan ziyade federatif bir yapıyı ve geleneksel Türk yönetim şemasını yansıtır.

Step-by-Step Solution

1
Kuruluş sürecini analiz etme
Bumin Kağan'ın Avarlara isyan ederek bağımsızlık kazanması, devletin bir boylar birliği (federasyon) hareketi olduğunu gösterir.
Türk devletleri genellikle boyların bir lider etrafında toplanmasıyla kurulur.
2
Yönetim modelini inceleme
İkili teşkilat (doğu-batı ayrımı), yetkinin hanedan üyeleri arasında paylaşıldığını kanıtlar.
Doğu'da asıl hakan (Bumin), batıda ise ona bağlı yabgu (İstemi) bulunur.
3
Merkeziyetçilik değerlendirmesi yapma
Katı merkeziyetçi devletlerde yönetim bölünmez; oysa Göktürklerde federatif bir yapı hakimdir.
İkili teşkilat ve boy beylerinin meclisteki (Kurultay) etkisi merkeziyetçiliği sınırlar.

Key Concept

İkili Teşkilat ve Federatif Yapı

Hints

1
İkili teşkilat sisteminde devletin doğu ve batı olarak ikiye bölünerek yönetilmesinin siyasi sonuçlarını düşünün.
2
Bumin Kağan'ın Avarlara başkaldırması ve boyları birleştirmesi, devletin tek bir merkezden mi yoksa ortaklık esasına mı dayandığını gösterir?
3
Geleneksel Türk yönetiminde kağan merkezdedir ancak kardeşleri veya hanedan üyeleri geniş yetkilerle diğer bölgeleri yönetir; bu 'federatif' bir modeldir.

Practice More

İstemi Yabgu dönemindeki Sasaniler ve Bizans ile yapılan diplomatik ittifakları inceleyerek dış politika dinamiklerini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question