Examkin

Question

Difficulty: MediumAkarsu Şekilleri

Türkiye'nin yer şekillerinin oluşumunda en geniş etki alanına sahip olan dış kuvvet akarsulardır. Akarsular, yatak eğiminin ve akış hızının fazla olduğu alanlarda aşındırma yaparken; eğimin azaldığı ve taşıma gücünün düştüğü yerlerde biriktirme faaliyetlerini gerçekleştirirler. Bu süreçte bazı şekiller sadece aşındırma, bazıları ise sadece biriktirme yoluyla oluşur. Örneğin; İç Anadolu Bölgesi'nde yaygın olarak görülen Peri bacaları, sel sularının ve akarsuların volkanik arazileri aşındırmasıyla meydana gelen karakteristik bir yer şeklidir.

Buna göre, aşağıda verilen yer şekillerinden hangisi oluşum süreci bakımından Peri bacaları ile benzerlik göstererek sadece akarsu aşındırması sonucunda oluşmuştur?

  1. A
    Delta ovası
  2. KırgıbayırAnswer
  3. C
    Irmak adası
  4. D
    Birikinti yelpazesi
  5. E
    Menderes

Answer

Kırgıbayır, akarsu ve sel sularının aşındırmasıyla oluşan bir yer şekli olduğu için Peri bacaları ile aynı kategoridedir.
Peri bacaları, sel suları ve akarsuların volkanik arazileri aşındırmasıyla oluşur. Kırgıbayır (Badlands) da benzer şekilde kurak ve yarı kurak bölgelerdeki bitki örtüsünden yoksun yamaçların sel ve yağmur suları tarafından derin yarıklarla parçalanması sonucu oluştuğu için saf bir aşındırma şeklidir.

Step-by-Step Solution

1
Peri bacalarının oluşum mekanizmasını belirlemek.
Peri bacaları, volkanik tüflerin sel suları ve akarsular tarafından aşındırılmasıyla oluşan bir 'aşındırma' şeklidir.
Soru kökünde Peri bacaları ile benzerlik gösteren 'sadece aşındırma' şekli sorulmaktadır.
2
Seçeneklerdeki yer şekillerini aşındırma ve biriktirme olarak sınıflandırmak.
Delta ovası, Irmak adası ve Birikinti yelpazesi 'biriktirme'; Menderes 'karma' (aşındırma+biriktirme); Kırgıbayır ise 'aşındırma' şeklidir.
Akarsu şekillerini doğru kategorize etmek cevaba ulaşmayı sağlar.
3
Kırgıbayır ve Peri bacası arasındaki ortak noktayı teyit etmek.
Her iki şekil de bitki örtüsünün zayıf olduğu, sel sularının etkili olduğu arazilerde aşınım sonucu oluşur.
Kırgıbayır, sadece aşındırma faaliyetinin sonucudur.

Key Concept

Akarsu Aşındırma ve Biriktirme Şekillerinin Sınıflandırılması

Hints

1
Peri bacalarının oluşumunda akarsuların biriktirme mi yoksa aşındırma mı yaptığını hatırlayın.
2
Peri bacaları sel sularının aşındırmasıyla oluşur. Seçenekler arasında sel sularının arazide yarıklar açarak oluşturduğu diğer şekli arayın.
3
Cevap, İngilizcede 'badlands' olarak bilinen ve geçit vermeyen engebeli aşınım arazisidir.

Practice More

Akarsuların hem aşındırma hem de biriktirme yoluyla oluşturduğu menderes ve seki (taraça) gibi karma şekilleri incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Alternative Method

Yer şekillerini 'Aşındırma' ve 'Biriktirme' olarak iki sütuna ayırarak seçenekleri elediğinizde, Peri bacası ile aynı sütunda kalan tek seçeneğin Kırgıbayır olduğunu görebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Akarsu Şekilleri

More questions from this topic