Examkin

Question

Difficulty: MediumAkarsu Şekilleri

Akarsular, yeryüzünü şekillendiren dış kuvvetler içerisinde en geniş etki alanına sahip olan güçtür. Bu süreçte akarsular, akış hızlarının ve enerjilerinin yüksek olduğu alanlarda aşındırma; eğimin azaldığı ve taşıma gücünün düştüğü alanlarda ise biriktirme faaliyetlerini gerçekleştirirler.

Aşağıdaki tabloda bazı akarsu yer şekilleri ve bu şekillerin oluşumuna hakim olan süreçler eşleştirilmiştir:

NoYer ŞekliHakim Süreç
IIPeri bacalarıAkarsu Aşındırması
IIIIDelta ovasıAkarsu Biriktirmesi
IIIIIIDev kazanıAkarsu Aşındırması
IVIVKırgıbayırAkarsu Biriktirmesi
VVBirikinti yelpazesiAkarsu Biriktirmesi

Buna göre, tabloda numaralandırılan yer şekillerinden hangisinin oluşum süreci yanlış verilmiştir?

  1. A
    II
  2. B
    IIII
  3. C
    IIIIII
  4. IVIVAnswer
  5. E
    VV

Answer

Kırgıbayır'ın yer aldığı IV numaralı eşleştirme yanlıştır çünkü bu bir aşındırma şeklidir.
Kırgıbayır (Badlands), kurak ve yarı kurak iklim bölgelerinde, özellikle İç Anadolu'da yaygın olan, bitki örtüsünün zayıf olduğu yamaçlarda sel sularının ve akarsuların toprağı derin yarıklar halinde oymasıyla oluşan tipik bir aşındırma şeklidir. Tabloda biriktirme olarak verilmesi hatalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Akarsu aşındırma ve biriktirme şekillerini gruplandırın.
Aşındırma: Vadi, Dev kazanı, Peri bacası, Kırgıbayır, Peneplen. Biriktirme: Delta, Birikinti yelpazesi, Irmak adası, Ovalar.
Yer şekillerinin hangi dış kuvvet süreciyle oluştuğunu bilmek temel kuraldır.
2
Tablodaki eşleştirmeleri bu gruplara göre kontrol edin.
I, II, III ve V numaralı eşleştirmelerin teorik bilgilerle uyumlu olduğu görülür.
Seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek yanlış olanı bulmayı kolaylaştırır.
3
IV numaralı eşleştirmede yer alan Kırgıbayır'ın sürecini analiz edin.
Kırgıbayır, biriktirme değil, sel sularının araziyi parçalamasıyla oluşan bir aşındırma şeklidir.
Kırgıbayır'ın (badlands) oluşum mantığı 'yüzey aşınımı' prensibine dayanır.

Key Concept

Akarsu yer şekillerinin oluşum süreçlerine (aşındırma vs. biriktirme) göre sınıflandırılması.

Hints

1
Akarsular eğimin bittiği yerlerde malzeme bırakır (biriktirme), eğimin dik olduğu yerlerde ise toprağı oyar (aşındırma).
2
İç Anadolu Bölgesi'nde yaygın olan ve 'kötü arazi' anlamına gelen badlands (kırgıbayır) şeklinin nasıl oluştuğunu düşünün.
3
Kırgıbayır, arazinin pürüzlü ve yarıklarla dolu bir hale gelmesi sürecidir; bu bir malzeme yığılması değil, toprak kaybı (aşınım) sürecidir.

Practice More

Menderes ve Seki (Taraça) gibi hem aşındırma hem de biriktirme süreçlerinin birlikte etkili olduğu karma oluşumlu şekilleri inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Şekilleri şu anahtar kelimelerle kodlayabilirsiniz: 'Vadi, Dev kazanı, Peri bacası, Kırgıbayır, Peneplen' = AŞINDIRMA; 'Delta, Irmak adası, Birikinti yelpazesi' = BİRİKTİRME.
Estimated Time:1m 0s
Rate this question

Topics

Akarsu Şekilleri

More questions from this topic