Examkin

Question

Difficulty: HardTürkiye'de Rüzgarlar

Türkiye'de yerel rüzgârların karakteri, sadece estikleri yönle değil, aynı zamanda aştıkları yer şekilleri ve katettikleri yüzeylerin özellikleriyle de belirlenir. Özellikle bir dağ yamacı boyunca alçalan hava kütlesinin her 100100 metrede sıcaklığını yaklaşık 1∘C1^\circ C artırmasıyla oluşan fön (föhn) rüzgârları, ulaştıkları bölgelerde belirgin meteorolojik değişimlere neden olur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de rüzgârların fön karakteri kazanmasıyla doğrudan ilişkilendirilebilecek bir durumdur?

  1. A
    Poyraz rüzgârının Karadeniz üzerinden geçerken nem kazanıp Kuzey Anadolu Dağları'nın kıyıya bakan yamaçlarına bol miktarda kar yağışı bırakması
  2. Lodos rüzgârının kış mevsiminde Toros Dağları'nı aşarak İç Anadolu'nun güney kesimlerinde hava sıcaklığını aniden artırması ve kar örtüsünün hızlı erimesine neden olmasıAnswer
  3. C
    Yaz mevsiminde Güneydoğu Anadolu'da etkili olan Samyeli rüzgârının, enlem ve karasallık etkisiyle sıcaklığı aşırı derecede artırarak tarımsal kuraklığa yol açması
  4. D
    Ege Bölgesi'nda dağların denize dik uzanması sayesinde Batı'dan gelen nemli hava kütlelerinin graben ovaları boyunca iç kesimlere sokularak yağış bırakması
  5. E
    Ege kıyılarında gündüz saatlerinde denizden karaya doğru esen meltem rüzgârlarının (imbat), kıyı kuşağında sıcaklığı düşürerek serinletici bir etki yapması

Answer

Lodos rüzgârının kış mevsiminde Toros Dağları'nı aşarak İç Anadolu'nun güney kesimlerinde hava sıcaklığını aniden artırması ve kar örtüsünün hızlı erimesine neden olması
Lodos rüzgârı, kış mevsiminde Türkiye'nin güneyinden (Akdeniz üzerinden) gelerek Toros Dağları'na çarpar. Dağın denize bakan güney yamaçlarında yükselerek yağış bırakan bu hava kütlesi, zirveyi aşıp İç Anadolu'ya bakan kuzey yamaçlarda alçalmaya başlar. Alçalan hava kütlesi her 100100 metrede 1∘C1^\circ C ısındığı için İç Anadolu'nun güneyinde sıcaklığı mevsim normallerinin çok üzerine çıkarır. Bu ani ısınma, bölgedeki kar örtüsünün hızla erimesine ve zaman zaman su baskınlarına neden olur; bu durum fön mekanizmasının en net örneğidir.

Step-by-Step Solution

1
Fön rüzgârının oluşum mekanizmasını tanımlama
Bir hava kütlesinin dağ yamacını aşarak diğer tarafta alçalması ve her 100100 metrede 1∘C1^\circ C ısınması.
Soruda istenen 'fön karakteri' kavramının temel çalışma prensibini belirlemek gerekir.
2
Lodos'un Türkiye üzerindeki hareketini analiz etme
Güneybatıdan gelen Lodos, Akdeniz üzerinden nem alarak Toros Dağları'na çarpar.
Hangi rüzgârın hangi dağ sırasını aşarak fön oluşturabileceğini tespit etmek için yer şekilleri ve rüzgâr yönü ilişkisi kurulmalıdır.
3
Dağ aşımı sonrası termodinamik değişimleri değerlendirme
Lodos, Toroslar'ın güney yamacında yağış bırakır, kuzey yamacında (İç Anadolu tarafı) ise kuru ve sıcak bir şekilde alçalır.
Alçalan hava kütlesinin sürtünmeyle ısınması fön etkisinin ana sonucudur.
4
Bölgesel meteorolojik etkileri sonuçlandırma
Kışın İç Anadolu'da görülen ani sıcaklık artışı ve kar erimeleri, bu fön etkisinin doğrudan bir sonucudur.
Lodos'un kışın İç Anadolu'daki spesifik etkisi olan kar erimeleri, mekanizmanın en tipik örneğidir.

Key Concept

Fön (Föhn) Rüzgârı Mekanizması ve Bölgesel Etkileri

Hints

1
Fön etkisi oluşabilmesi için rüzgârın bir dağı aşıp diğer tarafta aşağı doğru inmesi gerekir.
2
Lodos'un Toros Dağları'nı aşıp İç Anadolu'ya geçtiği senaryoyu düşünün.
3
Kışın havanın aniden ısınması ve karların erimesi, sürtünmeyle ısınan bir rüzgârın (fön) en tipik sonucudur.

Practice More

Doğu Karadeniz'de kışın görülen mikroklima alanları ve Rize'de turunçgil yetişmesi ile fön rüzgârları arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Türkiye'de Rüzgarlar

More questions from this topic