Question

Difficulty: EasyAkarsu Şekilleri

Türkiye'de dağların kıyıya paralel uzandığı alanlarda, akarsuların sıradağları enine yararak oluşturduğu derin vadiler ulaşımda büyük kolaylık sağlar. Bu vadiler, kıyı ile iç kesimler arasında doğal birer geçit görevi gördüğü için kara yolu ve demir yolu güzergâhı olarak tercih edilir. Bu özelliklere sahip olan akarsu aşındırma şekli aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Boğaz vadiAnswer
  2. B
    Çentik vadi
  3. C
    Menderes
  4. D
    Kanyon vadi
  5. E
    Tabanlı vadi

Answer

Boğaz vadi (Yarma vadi)
Boğaz vadiler, akarsuyun yüksek bir dağ sırasını enine yararak geçtiği, yamaçları dik ve profili 'U' şekline benzeyen vadilerdir. Türkiye'de özellikle Karadeniz ve Akdeniz gibi sıradağların kıyıya paralel uzandığı yerlerde, bu vadiler iç kesimlerle bağlantıyı sağlayan en önemli doğal geçitlerdir. Bu özellikleri nedeniyle kara yolu ve demir yolu mühendisliğinde hazır güzergâh olarak kullanılırlar.

Step-by-Step Solution

1
Türkiye'de dağların uzanış yönü ile ulaşım arasındaki ilişkiyi analiz etme.
Dağların kıyıya paralel uzandığı Karadeniz ve Akdeniz'de ulaşımın zor olduğu ve geçitlere ihtiyaç duyulduğu belirlenir.
Soru kökündeki 'kıyı ile iç kesimler arasında doğal geçit' ifadesi vadi tipini belirlemek için anahtar ipucudur.
2
Akarsuların sıradağları enine yardığı vadi tipini tanımlama.
Bu vadi tipinin 'Boğaz Vadi' veya 'Yarma Vadi' olduğu tespit edilir.
Akarsuyun bir dağı enine kesmesiyle oluşan dik yamaçlı vadilere coğrafi literatürde boğaz vadi denir.
3
Ulaşım güzergâhları ile vadi tiplerini eşleştirme.
Gülek Boğazı veya Geyve Boğazı gibi örneklerin bu vadi tipinde yer aldığı ve ulaşım için kullanıldığı doğrulanır.
Boğaz vadilerin tabanları, dağlık kütleyi aşmak için en az eğimli ve doğal yolu sunduğu için ulaşım hatları buraya kurulur.

Key Concept

Boğaz Vadilerin (Yarma Vadiler) Ulaşımdaki Rolü

Hints

1
Bu vadi tipi, bir sıradağın akarsu tarafından bıçakla kesilmiş gibi enine yarılmasıyla oluşur.
2
Akdeniz'deki Gülek Geçiti veya Marmara'daki Geyve Boğazı bu yer şeklinin en tipik örnekleridir.
3
Bu vadilere 'yarma vadi' ismi de verilmektedir.

Practice More

Boğaz vadilerin Türkiye'deki başlıca örneklerini (Geyve, Sakarya; Gülek, Toroslar) harita üzerinde incelemek konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:45s
Rate this question