Question

Difficulty: MediumAkarsu Şekilleri

Türkiye'de akarsuların denize döküldüğü yerlerde delta ovalarının oluşumu, hem akarsuyun havza özelliklerine hem de döküldüğü kıyının coğrafi şartlarına bağlıdır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir kıyıda delta ovası oluşabilmesi için gerekli olan temel şartlardan biri değildir?

  1. A
    Kıta sahanlığının geniş, kıyının sığ olması
  2. Akarsu rejiminin yıl boyunca düzenli olmasıAnswer
  3. C
    Akarsuyun havzasında erozyonun şiddetli, alüvyon miktarının fazla olması
  4. D
    Kıyı kuşağında gelgit genliğinin düşük ve akıntıların zayıf olması
  5. E
    Akarsu yatağının henüz denge profiline ulaşmamış olması

Answer

Akarsu rejiminin yıl boyunca düzenli olması, bir kıyıda delta ovası oluşabilmesi için gerekli olan temel şartlardan biri değildir.
Delta oluşumu için temel belirleyici unsurlar kıyı derinliği, alüvyon miktarı ve kıyıdaki dalga/akıntı şiddetidir. Akarsuyun yıl içindeki akış düzeni (rejimi), biriktirme faaliyetinin toplam kapasitesini engellemez. Türkiye'deki en büyük delta ovalarını oluşturan nehirlerin (Seyhan, Ceyhan gibi) rejimlerinin düzensiz olması, bu durumun en net kanıtıdır.

Step-by-Step Solution

1
Delta oluşum şartlarını tanımla.
Delta oluşumu için; bol alüvyon, sığ kıyı (geniş kıta sahanlığı), zayıf akıntı ve düşük gelgit genliği gerekir.
Biriktirme faaliyetinin gerçekleşebilmesi için malzemenin hem yeterli olması hem de dış kuvvetlerce (dalga, akıntı) süpürülmemesi gerekir.
2
Akarsu rejiminin biriktirme üzerindeki etkisini analiz et.
Akarsu rejiminin (düzenli veya düzensiz) delta oluşumu üzerinde doğrudan bir engelleyici veya zorunlu kılıcı etkisi yoktur.
Düzensiz rejime sahip akarsular da havzalarındaki erozyon şiddetliyse bol malzeme taşıyıp büyük deltalar oluşturabilir (Örn: Seyhan, Ceyhan, Gediz).
3
Denge profili ve alüvyon taşıma ilişkisini değerlendir.
Denge profiline ulaşmamış (genç) akarsular daha fazla aşındırma yapar.
Türkiye akarsularının çoğu epirojenik yükselme nedeniyle denge profilinden uzaktır ve bu durum bol alüvyon taşımalarını sağlayarak delta oluşumunu kolaylaştırır.

Key Concept

Delta Ovası Oluşum Şartları
Rate this question