Question

Difficulty: MediumAkarsu Şekilleri

Türkiye'de özellikle İç Anadolu'nun volkanik tüflerle kaplı alanlarında ve Güneydoğu Anadolu'nun kurak sahalarında sel sularının ve yüzey akışına geçen suların yamacı parçalamasıyla oluşan, tarımsal açıdan verimsiz, pürüzlü ve yarılmış yer şekillerine "kırgıbayır" (badlands) denir.

Buna göre, bir sahada kırgıbayır oluşumunun yaygınlaşması, o bölge hakkında aşağıdakilerden hangisinin kanıtı olamaz?

  1. A
    Bitki örtüsünün tahrip edildiğinin
  2. B
    Sağanak karakterli yağışların görüldüğünün
  3. C
    Toprak yapısının gevşek dokulu olduğunun
  4. Kimyasal çözünmenin fiziksel çözünmeden fazla olduğununAnswer
  5. E
    Eğimin yüzey akışına uygun olduğunun

Answer

Kimyasal çözünmenin fiziksel çözünmeden fazla olduğu ifadesi yanlıştır; çünkü kırgıbayırlar kurak/yarı kurak bölgelerde, fiziksel çözünmenin baskın olduğu sahalarda oluşur.
Kırgıbayır, kurak ve yarı kurak bölgelerde (Step iklimi gibi) görülen bir aşınım şeklidir. Bu bölgelerde nem miktarının düşük olması, sıcaklık farklarının ise yüksek olması nedeniyle fiziksel (mekanik) çözünme, kimyasal çözünmeden çok daha etkilidir. Dolayısıyla kimyasal çözünmenin fazla olması kırgıbayır oluşumuyla bağdaşmaz.

Step-by-Step Solution

1
Kırgıbayır (badlands) oluşum koşullarını analiz et.
Oluşum için kurak/yarı kurak iklim, sağanak yağışlar, cılız bitki örtüsü, eğimli arazi ve gevşek dokulu (tüf, kil) toprak gereklidir.
Bu koşullar sel sularının yüzeyi kolayca parçalamasını sağlar.
2
Bölgenin iklim ve çözünme türü ilişkisini değerlendir.
Kırgıbayırların yaygın olduğu İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'da nem azdır, bu da fiziksel çözünmenin şiddetli olduğunu gösterir.
Kimyasal çözünme için bol nem ve yağış gereklidir, bu durum kırgıbayırın oluştuğu kurak sahalarla çelişir.

Key Concept

Akarsu Aşındırma Şekilleri: Kırgıbayır (Badlands)

Hints

1
Kırgıbayırın görüldüğü bölgelerin (İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu) iklim özelliklerini düşünün.
2
Bu bölgelerde nem miktarının az olması, kayaçların hangi yöntemle parçalanmasına neden olur?

Practice More

Peribacaları ile kırgıbayırların oluşumundaki ortak faktörleri (tüflü arazi, sel suları) karşılaştırın.
Estimated Time:50s
Rate this question