Examkin

Question

Difficulty: HardAkarsu Şekilleri

Türkiye'nin Karadeniz kıyısında yer alan Sakarya Nehri ve Filyos Çayı, taşıdıkları su ve alüvyon miktarı bakımından önemli akarsular olmalarına rağmen, Orta Karadeniz'de yer alan Kızılırmak (Bafra) ve Yeşilırmak (Çarşamba) gibi geniş delta ovaları oluşturamamışlardır. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Akarsu havzalarında bitki örtüsünün gür olması nedeniyle erozyonun yetersiz kalması
  2. Döküldükleri alanda kıta sahanlığının dar olması ve güçlü kıyı akıntılarının bulunmasıAnswer
  3. C
    Akarsu yatak eğimlerinin ağız kısımlarında aniden artarak birikmeyi önlemesi
  4. D
    Havza alanlarının dar olması nedeniyle yıl içinde taşıdıkları su miktarının çok düşük olması
  5. E
    Kuzey Anadolu Dağları'nın bu alanda kıyıdan çok uzaklaşarak kıyı derinliğini artırması

Answer

Sakarya ve Filyos nehirlerinin geniş delta oluşturamamasının temel nedeni, döküldükleri Batı Karadeniz kıyılarında kıta sahanlığının dar olması ve biriken materyallerin güçlü kıyı akıntıları tarafından taşınmasıdır.
Sakarya ve Filyos nehirlerinin geniş deltalar oluşturamamasının ana sebebi, Batı Karadeniz'de kıta sahanlığının (shelf) dar olmasıdır. Derin denizde alüvyonların yüzeye ulaşacak kadar birikmesi çok uzun zaman alır. Ayrıca, bu bölgedeki kıyı akıntıları nehrin getirdiği malzemeyi süpürerek birikmeyi zorlaştırır. Orta Karadeniz'de (Bafra ve Çarşamba) ise dağlar kıyının gerisinde olduğundan kıta sahanlığı geniş ve deniz sığdır, bu da delta oluşumunu kolaylaştırmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Delta oluşumu için gerekli olan kıyı şartlarını analiz etme
Delta oluşumu için sığ deniz (geniş kıta sahanlığı), az dalga, hafif akıntı ve gelgit genliğinin düşük olması gerekir.
Akarsuyun getirdiği malzemenin denizde süpürülmeden birikebilmesi için kıyının bu özellikleri taşıması şarttır.
2
Batı Karadeniz ve Orta Karadeniz kıyı yapılarını karşılaştırma
Orta Karadeniz'de dağlar geride (Canik Dağları) ve deniz sığdır; Batı Karadeniz'de ise kıta sahanlığı daha dardır.
Kıta sahanlığı ne kadar genişse akarsu o kadar kolay dolgu yaparak denize doğru ilerleyebilir.
3
Kıyı akıntılarının etkisini değerlendirme
Sakarya ve Filyos ağızlarındaki malzemeler, Boğazlar üzerinden Karadeniz'e giren veya Karadeniz'den çıkan güçlü akıntılarla derin denizlere taşınır.
Güçlü akıntılar alüvyonların kıyı çizgisinde tutunmasını engeller.

Key Concept

Delta Ovası Oluşumunu Sınırlayan Faktörler (Kıta Sahanlığı ve Akıntılar)

Hints

1
Bir akarsuyun çok alüvyon taşıması, delta oluşumu için her zaman yeterli değildir; kıyının derinliği de önemlidir.
2
Batı Karadeniz kıyıları ile Orta Karadeniz kıyılarını dağların kıyıya olan uzaklığı ve deniz derinliği açısından karşılaştırın.
3
Kıta sahanlığı dar olan yerlerde alüvyonlar derin deniz tabanına çöker ve kıyı akıntıları bu malzemeyi sürükler.

Practice More

Türkiye'de delta ovalarının en geniş yer kapladığı Ege kıyılarını, kıta sahanlığı genişliği ve dağların uzanış yönü açısından inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Akarsu Şekilleri

More questions from this topic