Question

Difficulty: HardTürkiye'de Rüzgarlar

Türkiye'de yerel rüzgârlar ve bu rüzgârların estikleri bölgelerdeki etkileri üzerine çalışma yapan bir araştırmacı, arazi çalışmalarında şu gözlemleri kaydetmiştir:

I. Toros Dağları'nın güney yamaçlarından gelip kuzey yamaçları boyunca aşağıya doğru esen rüzgârın, ulaştığı vadi tabanında hava sıcaklığını aniden artırdığı ve havadaki nem açığını büyüttüğü görülmüştür.
II. Ege kıyılarında öğle saatlerinde denizden karaya doğru esen ve kıyı kuşağında hissedilir bir serinlik yaratan yerel bir hava akımı tespit edilmiştir.
III. Kış mevsiminde Türkiye'ye kuzeydoğu yönünden sokulan, Marmara Denizi ve Karadeniz üzerinden geçerken nem alarak geçtiği yerlerde sıcaklığı dondurucu seviyelere düşüren bir rüzgâr gözlemlenmiştir.

Bu gözlemler ve sözü edilen rüzgârların genel özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisine kesinlikle ulaşılamaz?

  1. A
    I. rüzgârı, alçalan hava kütlesinin sürtünmeye bağlı olarak her 100100 metrede sıcaklığının 1C1^\circ C artması sonucu oluşur.
  2. B
    II. rüzgârının oluşumunda, kara ve denizlerin gün içindeki ısınma ve basınç farkları temel etkendir.
  3. C
    III. rüzgârı, Türkiye'yi özellikle kış mevsiminde etkileyen kutupsal kökenli poyraz rüzgârıdır.
  4. I. rüzgârının etkili olduğu yamaçta havanın maksimum nem miktarı azalırken bağıl nem oranı artar.Answer
  5. E
    II. rüzgârı, etki alanı dar olan ve bölgenin genel iklim karakteri üzerinde kalıcı bir değişikliğe yol açmayan bir rüzgârdır.

Answer

Fön rüzgârının etkili olduğu yerde hava ısındığı için maksimum nem miktarı artar, buna bağlı olarak bağıl nem oranı azalır; bu nedenle 'maksimum nemin azalacağı ve bağıl nemin artacağı' ifadesi yanlıştır.
Fön rüzgârı (I. gözlem), dağ yamacından aşağıya doğru inerken sürtünme etkisiyle her 100100 metrede 1C1^\circ C ısınır. Sıcaklığı artan bir hava kütlesinin molekülleri birbirinden uzaklaştığı için nem taşıma kapasitesi yani maksimum nemi artar. Maksimum nem artarken içerisindeki mevcut nem (mutlak nem) aynı oranda artmadığı için havanın bağıl nemi (yağış ihtimali) düşer. Bu nedenle 'maksimum nem azalır, bağıl nem artar' diyen ifade coğrafi gerçeklerle çelişir.

Step-by-Step Solution

1
Gözlemlerdeki rüzgârları tanımla.
I. Gözlem: Fön rüzgârı (yamaçtan aşağı inerken ısınma), II. Gözlem: İmbat/Deniz Meltemi (denizden karaya serinlik), III. Gözlem: Poyraz (kuzeydoğudan gelen soğuk rüzgâr).
Soruyu çözmek için rüzgâr tiplerinin özelliklerini bilmek gerekir.
2
Fön rüzgârının (I. rüzgâr) fiziksel özelliklerini analiz et.
Fön rüzgârı alçaldıkça her 100100 metrede 1C1^\circ C ısınır. Isınan havanın genleşmesiyle 'maksimum nem' (nem taşıma kapasitesi) artar.
Sıcaklık ve nem arasındaki ters orantılı ilişkiyi kurmak için.
3
Nem dengesini kontrol et.
Hava ısındığında kapasite (maksimum nem) artarken, mutlak nem sabit kalsa bile havanın doluluk oranı yani 'bağıl nem' azalır. Bu durum nem açığının büyümesine neden olur.
Seçeneklerdeki yanlış ifadeyi tespit etmek için.

Key Concept

Fön rüzgârlarının sıcaklık ve nem üzerindeki termodinamik etkisi.

Hints

1
Gözlemlerdeki rüzgârları yönlerine ve sıcaklık etkilerine göre eşleştirin: Güneyden inen Fön, kıyıdaki Meltem ve Kuzeydoğudan gelen Poyraz.
2
Fön rüzgârının sıcaklığı artırdığını unutmayın. Sıcaklık ile havanın nem taşıma kapasitesi (maksimum nem) doğru orantılıdır.
3
Isınan hava genleşir ve daha fazla nem taşıyabilir hale gelir, bu da yağış olasılığını (bağıl nemi) azaltır.

Practice More

Türkiye'de rüzgâr frekans güllerinin yer şekillerine göre nasıl değiştiğini (örneğin İstanbul Boğazı) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Rate this question