Atatürk İlke ve İnkılapları

$1934$ yılında kabul edilen "Bazı Kisvelerin Giyilemeyeceğine Dair Kanun" ile hangi dine mensup olursa olsun din görevlilerinin ibadethaneler dışındaki dini kıyafetlerle dolaşmaları yasaklanmış; ancak bu kuraldan Diyanet İşleri Başkanı, Rum ve Ermeni patrikleri ile Yahudi hahambaşısı muaf tutulmuştur.

Bu düzenlemenin temel gerekçesi ve sosyal hayata etkisi göz önüne alındığında, aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Türk hukuk devrimi sürecinde, $1924$ Anayasası üzerinde $1928$ yılında gerçekleştirilen düzenlemelerle 'Devletin dini İslam’dır' ibaresi metinden çıkarılmış ve Cumhurbaşkanı ile milletvekillerinin yemin şekli 'Vallahi' yerine 'Namusum üzerine' şeklinde yeniden düzenlenmiştir.

Bu anayasal değişikliğin temel gerekçesi ve Türk hukuk tarihindeki yeri düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisinin bu sürecin bir sonucu olduğu savunulamaz?

Cumhuriyet döneminde gerçekleştirilen hukuk devrimi ile teokratik hukuk düzeninden laik ve modern hukuk sistemine geçiş hedeflenmiştir. Bu sürecin en önemli halkası olan 17 Şubat 1926 tarihli Türk Medeni Kanunu ile aile hukukunda dini nikahın yerini resmi nikah almış, çok eşlilik yasaklanmıştır. Bu düzenleme ile Türk kadınına sağlanan sosyal ve hukuki kazanımlar dikkate alındığında, aşağıdaki haklardan hangisinin bu kanun kapsamında elde edildiği söylenemez?

3 Mart 1924 tarihinde Halifeliğin kaldırılmasına giden süreçte; son halife Abdülmecit Efendi’nin bir devlet başkanı gibi davranması, yabancı elçileri kabul etmesi ve bütçe artırımı talep etmesi gibi durumlar iç siyasette gerilimi tırmandırmıştır. Bu iç nedenlerin yanı sıra, Hilafet makamının dış müdahalelere açık hale geldiğini gösteren ve hükümetin kaldırma kararını kesinleştiren uluslararası nitelikteki gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk'ün devletçilik anlayışı, sadece iktisadi bir zorunluluktan doğan fabrikalar kurma süreci değil; aynı zamanda halkın refah düzeyini yükseltmeyi, bölgeler arası dengesizliği gidermeyi ve devleti "sosyal bir hizmet aygıtı" haline getirmeyi amaçlayan bir "sosyal devlet" projesidir.

Buna göre, $1930$'lu yıllarda uygulanan aşağıdaki politikalardan hangisi, devletçiliğin bu "sosyal" ve "halkçı" niteliğini diğerlerine göre daha doğrudan ve kapsamlı bir şekilde örneklendirmektedir?

Atatürk; "Bizim izlediğimiz devletçilik, ferdi çalışma ve etkinliği esas tutmakla beraber; mümkün olduğu kadar az zaman içinde milleti refaha, memleketi bayındırlığa eriştirmek için milletin genel ve yüksek menfaatlerinin gerektirdiği işlerde, özellikle iktisadi alanda devleti fiilen ilgili kılmaktır." demiştir. Atatürk'ün bu sözlerinden hareketle devletçilik ilkesiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

Atatürk, "Türk çocuğu ecdadını tanıdıkça daha büyük işler yapmak için kendinde kuvvet bulacaktır." diyerek Türk tarihinin sadece Osmanlı ve Selçuklu döneminden ibaret olmadığını, çok daha köklü bir geçmişe sahip olduğunu vurgulamıştır. Bu doğrultuda, Türk tarihini bilimsel yöntemlerle araştırmak ve Türklerin dünya medeniyetine katkılarını ortaya koymak amacıyla 1931 yılında kurulan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

$29$ Ekim $1923$ tarihinde Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nda yapılan bir dizi değişiklikle Cumhuriyet ilan edilmiş; aynı düzenleme içerisinde “Türkiye Devleti’nin dini İslam’dır, resmi dili Türkçedir.” maddeleri de anayasaya dahil edilmiştir.

Bu değişiklikle anayasaya “Devletin dini İslam’dır.” ibaresinin eklenmesindeki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyet’in ilk yıllarında özel teşebbüsün elinde yeterli sermaye bulunmaması ve 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın Türkiye üzerindeki olumsuz etkileri, devletin ekonomi alanında daha aktif bir rol üstlenmesini zorunlu kılmıştır. Bu doğrultuda sanayi yatırımlarının bizzat devlet eliyle gerçekleştirilmesi ve I. Beş Yıllık Sanayi Planı'nın hayata geçirilmesi aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangisinin bir gereği olarak ortaya çıkmıştır?

Cumhuriyet Dönemi'nde 1925 yılında açılan Ankara Hukuk Mektebi, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yükseköğretim kurumu olma özelliğini taşır. Mustafa Kemal Atatürk, bu okulun açılışında yaptığı konuşmada "Cumhuriyet'in müeyyidesi (yaptırımı) olacak bu müessese" ifadesini kullanarak kurumun önemini belirtmiştir. Buna göre, Ankara Hukuk Mektebi'nin açılmasındaki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyet’in ilk yıllarında özel teşebbüsü desteklemek amacıyla $1927$ yılında Teşvik-i Sanayi Kanunu çıkarılmış, ancak teknik bilgi eksikliği, sermaye yetersizliği ve $1929$ Dünya Ekonomik Bunalımı gibi nedenlerle hedeflenen sanayileşme hamlesi tam olarak gerçekleştirilememiştir. Bu durum, temel tüketim maddelerinin üretiminin ve büyük yatırımların bizzat kamu eliyle yapılmasını bir zorunluluk hâline getirmiştir.

Bu gerekçeler doğrultusunda Türkiye'de uygulanmaya başlanan Atatürk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş sürecinde gerçekleştirilen; Şeriye ve Evkaf Vekaletinin kaldırılması, Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun kabulü ve Türk Medeni Kanunu'nun yürürlüğe girmesi gibi inkılaplar laiklik ilkesinin uygulanmasına doğrudan hizmet etmiştir. Bu düzenlemelerin tamamı dikkate alındığında, laiklik ilkesinin Türk İnkılabı'ndaki temel hedefinin aşağıdakilerden hangisi olduğu söylenebilir?

Yeni Türk Devleti'nin bütçesinin yaklaşık %40'ını oluşturmasına rağmen, 1925 yılında çiftçinin üzerindeki ekonomik baskıyı sona erdirmek ve üretimde verimliliği artırmak amacıyla Aşar vergisinin kaldırılması kabul edilmiştir. Devletin ciddi bir gelir kaybını göze alarak halkın ekonomik durumunu iyileştirmeyi öncelikli görmesi, Atatürk ilkelerinden halkçılık ile doğrudan bağlantılıdır.

Bu durum, halkçılık ilkesinin aşağıdaki temel niteliklerinden hangisine örnek teşkil eder?

Yeni Türk Devleti'nde $1922$ ile $1924$ yılları arasında gerçekleştirilen; Saltanatın kaldırılması, Cumhuriyetin ilanı ve Halifeliğin feshine kadar uzanan siyasi süreçte, milli egemenlik ilkesinin kurumsallaşması ve laikleşmesi temel alınmıştır.

Bu köklü siyasi değişimlerin ortak paydası ve ulaştığı en temel hedef aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk; "Siyasetle uğraşan subaylar, vazifelerini ihmal ederler. Ordu ile siyaset birleşirse, ordu kışladan çıkar, meclise girer. Bu da milli iradenin sakatlanmasına yol açar." demiştir. Bu düşünce doğrultusunda 3 Mart 1924'te Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekaleti kaldırılarak askerlerin siyasetle uğraşması yasaklanmıştır.

Bu uygulamanın Cumhuriyetçilik ilkesiyle olan bağını en iyi açıklayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

$1930$’lu yıllarda dünya genelinde yaşanan Büyük Buhran’ın etkisiyle Türkiye’de uygulama alanı bulan Devletçilik ilkesi, iktisadi bir model olmanın ötesinde toplumsal bir denge unsuru olarak kurgulanmıştır. Bu yönüyle Türk devletçiliği, halkın refahını yükseltmek ve memleketin imarı için devletin bizzat sorumluluk alması esasına dayanmaktadır. Buna göre, Türkiye’deki devletçilik uygulamalarıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi *yapılamaz*?

Atatürk’ün Cumhuriyetçilik ilkesi, egemenliğin kaynağını şahıs veya zümrelerden alarak doğrudan millete devretmeyi ve bu iradeyi meclis aracılığıyla yürütmeyi esas alır.

Bu doğrultuda gerçekleştirilen aşağıdaki inkılaplardan hangisinin, doğrudan milli egemenliği hâkim kılma ve monarşik yapıyı tasfiye etme amacına hizmet ettiği savunulabilir?

Atatürk milliyetçiliği; Türk milletinin milli benliğini korumasını, milli bağımsızlığını her şeyin üstünde tutmasını ve ortak bir gelecek idealine (milli ülkü) sahip olmasını esas alan bir anlayıştır. Bu anlayış; ırkçı ve yayılmacı bir nitelik taşımayıp toplumu dil, tarih ve kültür birliği etrafında bütünleştirmeyi amaçlar.

Buna göre;

I. Kabotaj Kanunu ile Türk karasularında ticaret hakkının milli gemilere verilmesi,
II. Türk Dil ve Türk Tarih Kurumlarının kurularak milli kültür kökenlerinin araştırılması,
III. Aşar vergisinin kaldırılmasıyla çiftçi üzerindeki mali yükün hafifletilerek toplumsal adaletin sağlanması

gelişmelerinden hangileri, doğrudan Atatürk milliyetçiliğinin 'milli bağımsızlık' ve 'milli benlik' unsurlarını güçlendirmeye yönelik uygulamalardır?

Atatürk Dönemi’nde 3 Mart 1924 tarihinde kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile eğitimde birlik sağlanmış ve tüm okullar Milli Eğitim Bakanlığına bağlanmıştır. Bu reformu tamamlayıcı nitelikte olan ve 1926 yılında yürürlüğe giren 'Maarif Teşkilatı Hakkında Kanun' ile eğitim sisteminin kademeleri ve işleyişi modern esaslara göre düzenlenmiştir.

Buna göre, 1926 yılında kabul edilen Maarif Teşkilatı Hakkında Kanun ile getirilen temel düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürkçü düşünce sistemi, statik bir yapı olmayıp sürekli bir gelişim ve değişim içindedir. Bu sistemde İnkılapçılık ilkesi, diğer ilkelerin de zamanın gerisinde kalmasını engelleyerek sistemin bütününü canlı ve işlevsel tutma görevini üstlenmiştir. Buna göre İnkılapçılık ilkesinin, Atatürk ilkeleri arasındaki temel fonksiyonu aşağıdakilerden hangisidir?