Atatürk İlke ve İnkılapları

Türk İnkılâbı sürecinde laiklik; din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılmasını, devletin inançlar karşısında tarafsız kalmasını ve hukuk sisteminin rasyonel esaslara dayandırılmasını amaçlar. Bu doğrultuda, 3 Mart 1924 tarihinde kabul edilen ve dinî işlerin bir hükûmet meselesi olmaktan çıkarılarak devletin yürütme organından ayrılmasını sağlayan en önemli gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

3 Mart 1924 tarihinde Halifeliğin kaldırılması, Türk İnkılabı'nın laikleşme sürecindeki en stratejik hamlesi olarak kabul edilir. Bu kararın laiklik ilkesi bağlamındaki en temel fonksiyonu aşağıdakilerden hangisidir?

1924 Anayasası'nda 1928 yılında yapılan bir değişiklikle "Devletin dini İslâm'dır." ibaresi anayasa metninden çıkarılmıştır. Bu anayasal değişikliğin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

"Cumhuriyetçilik ilkesinin en önemli koruyucusu ve tamamlayıcısı laikliktir. Laiklik olmadan milli egemenlik ilkesinin tam olarak hayata geçirilmesi ve korunması mümkün değildir."

Bu düşünceye dayanak olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?

Millî Mücadele’nin temel dayanağı olan Amasya Genelgesi’nde yer alan “Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.” kararı, Türk İnkılabı’nın hem amacını hem de yöntemini ortaya koymuştur.

Bu kararda geçen ifadeler, Atatürk ilkelerini tamamlayan aşağıdaki bütünleyici ilkelerden hangileriyle doğrudan ilişkilidir?

Atatürk Dönemi’nde toplumsal hayatın modernleştirilmesi ve çağdaş dünyayla bütünleşilmesi amacıyla pek çok düzenleme yapılmıştır. Bu doğrultuda gerçekleştirilen;

I. Miladi takvim ve uluslararası saat sisteminin kabul edilmesi,
II. Uluslararası rakamların kullanılmaya başlanması,
III. Hafta tatilinin Cuma'dan Pazar gününe alınması

gibi inkılapların temel ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürkçü düşünce sisteminde İnkılapçılık; sadece köhnemiş müesseselerin yıkılıp yerlerine yenilerinin kurulması değil, aynı zamanda kurulan yeni düzenin çağın ihtiyaçları doğrultusunda sürekli olarak geliştirilmesini ifade eder. Bu ilke, inkılabın bir noktada durmasını reddederek her zaman ileriye gitmeyi amaçlar.

Buna göre İnkılapçılık ilkesinin Türk inkılabına kattığı temel nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

1924 Anayasası'nın kabul edilen ilk metninde yer alan ve TBMM'ye 'ahkâm-ı şer'iyyenin tenfizi' (şeriat hükümlerinin yerine getirilmesi) görevini yükleyen 26. maddenin 1928 yılında anayasadan çıkarılması, Türk inkılap tarihinin önemli aşamalarından biridir. Bu anayasal düzenlemenin, Türkiye Cumhuriyeti'nin siyasi ve hukuki karakteri üzerindeki en doğrudan etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk’e göre laiklik; yalnızca din ve dünya işlerinin ayrılması değil, aynı zamanda toplumdaki farklı inançların güvence altına alınması ve dinin bir çıkar veya siyaset aracı olarak kullanılmasının engellenmesidir.

Buna göre, aşağıdaki inkılaplardan hangisinin temel amacı, dini duyguların istismar edilmesini önleyerek inancın bireysel vicdanlarda özgürce yaşanmasını sağlamaktır?

$1924$ Anayasası'nda yer alan "Türkiye Büyük Millet Meclisi, yasama yetkisini bizzat kendisi kullanır; yürütme yetkisini ise kendi seçtiği Cumhurbaşkanı ve onun tayin edeceği Bakanlar Kurulu eliyle kullanır." hükmü, yeni Türk Devleti'nin yönetim anlayışındaki hangi temel özelliğin kanıtıdır?

Atatürk’ün halkçılık ilkesi; toplumda hiçbir zümreye, aileye veya kişiye ayrıcalık tanınmamasını, yasalar önünde herkesin eşit sayılmasını ve devletin imkânlarını halkın refahını artırmak amacıyla kullanmasını öngören bir anlayıştır. Bu ilke, sosyal devlet yapısının güçlendirilmesi ve halkın üzerindeki ekonomik baskıların azaltılması hedefleriyle de doğrudan ilişkilidir.

Buna göre, aşağıdaki çalışmalardan hangisi halkçılık ilkesinin 'toplumsal ve ekonomik adaleti sağlama' hedefi doğrultusunda gerçekleştirilen en önemli uygulamadır?

Atatürk, Türk devletçiliğinin niteliğini şu sözlerle ifade etmiştir: "Bizim izlediğimiz yol, liberalizmden ve sosyalizmden farklı, Türkiye'nin ihtiyaçlarından doğan özgün bir yoldur. Biz, ferdi çalışmayı esas tutmakla beraber, memleketin kalkınmasını hızlandırmak için devletin iktisadi hayata müdahalesini zorunlu görüyoruz."

Bu ifadelerden hareketle, Atatürk'ün devletçilik anlayışı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Atatürk Dönemi’nde yükseköğretimin modernleştirilmesi amacıyla İsviçreli Profesör Albert Malche’nin hazırladığı rapor doğrultusunda $1933$ yılında kapatılan Darülfünun’un yerine kurulan eğitim kurumu aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye’de $1930$’lu yıllarda ivme kazanan devletçilik uygulamaları; sadece büyük sanayi tesislerinin kurulmasıyla sınırlı kalmamış, aynı zamanda eğitim, sağlık ve kültür gibi alanlarda da devletin düzenleyici ve yapıcı rolünü ön plana çıkarmıştır. Bu model, dönemin doktriner akımlarından (liberalizm ve sosyalizm) farklı olarak Türkiye’nin gerçeklerinden doğan 'orta bir yol' niteliği taşımaktadır.

Bu bilgiler ışığında, Atatürk dönemi devletçilik ilkesiyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?

Atatürk milliyetçiliği; milli bağımsızlık, milli benlik ve ortak tarih bilinci gibi temel unsurlar üzerine inşa edilmiştir. Bu anlayış doğrultusunda gerçekleştirilen inkılapların bir kısmı doğrudan milli egemenlik haklarını korumaya, bir kısmı ise Türk milletinin öz kimliğini bilimsel temellerle araştırmaya ve geliştirmeye yöneliktir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan Türk milletinin tarihsel derinliğini araştırmak ve milli benliği güçlendirmek amacıyla Milliyetçilik ilkesi kapsamında gerçekleştirilmiştir?

1926 yılında kabul edilen Türk Medeni Kanunu'nun yürürlüğe girmesinin ardından, Türkiye'deki azınlık cemaatlerinin temsilcileri Adliye Vekâleti'ne başvurarak Lozan Barış Antlaşması'nın kendilerine tanıdığı 'aile ve şahıs hukukuna ilişkin kendi dini kurallarını uygulama' imtiyazından feragat ettiklerini ve Türk kanunlarına tabi olmak istediklerini bildirmişlerdir. Azınlıkların bu kararı almalarında etkili olan temel gelişme ve bu durumun Türkiye Cumhuriyeti'ne sağladığı en önemli kazanım aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk'ün devletçilik ilkesi; ferdi çalışmayı ve şahsi teşebbüsü esas tutmakla beraber, milletin refahı ve ülkenin bir an evvel kalkınması için devletin iktisadi işlerde fiilen yer almasını öngörür. Bu yönüyle Türk devletçiliği, diğer bazı ideolojik sistemlerin aksine özel mülkiyet haklarını koruyan bir yapıya sahiptir. Bu tanım ve uygulama özellikleri dikkate alındığında, Atatürk'ün devletçilik ilkesi hakkında ulaşılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyet'in ilanından sonra eğitim ve kültür sahasında atılan adımlar, çağdaş bir toplum yapısı oluşturmanın yanı sıra milli bir kimlik inşasını da hedeflemiştir. Bu hedefler doğrultusunda hayata geçirilen kurumlar ve kanunlar birbirini tamamlayan bir bütünlük arz eder.

Buna göre, Türk Dil Kurumu'nun (TDK) temel misyonu göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu kurumun yürüttüğü çalışmalar arasında gösterilebilir?

Atatürk'ün "Türkiye Cumhuriyeti'ni kuran Türkiye halkına Türk milleti denir." ifadesiyle somutlaştırdığı milliyetçilik anlayışı; birleştirici, milli bağımsızlığı esas alan ve milli kültürü geliştirmeyi hedefleyen bir yapıya sahiptir. Bu doğrultuda yapılan inkılaplar milli benliği güçlendirmeyi ve tam bağımsızlığı sağlamayı amaçlamaktadır. Buna göre, aşağıdaki gelişmelerden hangisinin doğrudan Atatürk'ün "Milliyetçilik" ilkesiyle ilgili olduğu söylenemez?

Mustafa Kemal Atatürk, 1925 yılında yaptığı bir konuşmada; "Efendiler ve ey millet, biliniz ki, Türkiye Cumhuriyeti şeyhler, dervişler, müritler ve mensuplar memleketi olamaz. En doğru, en hakiki tarikat, medeniyet tarikatıdır." ifadelerini kullanmıştır. Bu söz doğrultusunda gerçekleştirilen inkılap hareketinin laiklik ilkesi çerçevesindeki temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?