Laiklik

Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte devletin yönetim biçimi netleşmiş, ancak devlet aygıtının laik bir nitelik kazanması için yapısal dönüşümlerin devam etmesi gerekmiştir. Bu kapsamda $3$ Mart $1924$ tarihinde gerçekleştirilen reform paketinde, Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti kaldırılarak yerine Başbakanlığa bağlı Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü kurulmuştur.

Bu idari değişikliğin laiklik ilkesi çerçevesindeki en temel ve doğrudan amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde Tanzimat ve Islahat fermanlarıyla denenen ancak tam başarıya ulaşamayan "hukuk sistemindeki çok başlılığın" (şer’i, cemaat ve konsolosluk mahkemelerinin bir arada bulunması) kesin olarak sona erdirilmesi süreci, 1924 yılında Şer’iyye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılmasıyla yeni bir aşamaya geçmiştir.

Bu köklü değişimin laiklik ilkesi çerçevesinde gerçekleştirilmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Mustafa Kemal Atatürk, "Efendiler ve ey millet, iyi biliniz ki, Türkiye Cumhuriyeti şeyhler, dervişler, müritler, mensuplar memleketi olamaz. En doğru, en hakiki tarikat, medeniyet tarikatıdır." sözüyle Türk toplumunun çağdaşlaşma yolundaki temel hedefini belirlemiştir.

Atatürk'ün bu ifadesi doğrultusunda gerçekleştirilen aşağıdaki inkılaplardan hangisi, doğrudan halkın dini duygularının istismar edilmesini önlemeyi ve sosyal hayatı laik bir yapıya kavuşturmayı hedeflemiştir?

Türkiye Cumhuriyeti’nde laiklik ilkesi yalnızca din ve devlet işlerinin ayrılması değil, aynı zamanda devletin hukuk, eğitim ve yönetim alanındaki tüm uygulamalarının çağdaş bir rasyonaliteye kavuşturulmasıdır. $3$ Mart $1924$ tarihinde Halifeliğin kaldırılması, Şer’iyye ve Evkaf Vekâletinin lağvedilmesi ve Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun kabul edilmesiyle bu süreç kurumsal bir kimlik kazanmıştır.

Bu düzenlemelerin bütünü dikkate alındığında, laiklik yolunda atılan bu adımların ortak amacı ve temel dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

$1$ Kasım $1922$ tarihinde kabul edilen kanunla saltanat kaldırılmış, halifelik makamı ise hanedanın en yaşlı üyesine devredilerek sadece dini bir temsil özelliğiyle sınırlandırılmıştır. Bu uygulama ile Türk tarihinde devlet yönetimi ve din işleri ilk kez kurumsal düzeyde birbirinden ayrılmıştır.

Buna göre, saltanatın kaldırılmasının laiklik ilkesi doğrultusunda gerçekleştirilen bir inkılap olarak değerlendirilmesindeki temel dayanak aşağıdakilerden hangisidir?

Mustafa Kemal Atatürk bir konuşmasında; "Bizim dinimiz en makul ve en tabii bir dindir. Ve ancak bundan dolayıdır ki son din olmuştur. Bir dinin tabii olması için akla, fenne, ilme ve mantığa uygun olması lazımdır." ifadelerini kullanmıştır. Atatürk'ün bu sözleriyle vurguladığı temel dayanaklar dikkate alındığında, aşağıdaki inkılaplardan hangisinin laiklik ilkesinin "bilimsellik ve akılcılık" boyutunu eğitim sistemi üzerinden kurumsallaştırdığı savunulabilir?

Türk İnkılabı'nın temel dayanaklarından biri olan bir ilke; devletin hukuk kurallarının dinsel referanslar yerine çağdaş akıl ve bilim esaslarına göre düzenlenmesini, her bireyin inanç ve vicdan hürriyetine sahip olmasını öngörür. $3$ Mart $1924$ tarihinde gerçekleştirilen Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti’nin kaldırılması ve Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun kabulü gibi devrimler, bu temel düşüncenin bir sonucudur. Buna göre, sözü edilen temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye Cumhuriyeti'nde devlet düzeninin ve hukuk kurallarının dini esaslara göre değil; akıl, bilim ve toplumun ihtiyaçları doğrultusunda yapılandırılması hedeflenmiştir. Bu anlayış, aynı zamanda her bireyin inanç ve ibadet hürriyetinin devlet tarafından güvence altına alınmasını sağlamıştır. Bu bilgiler doğrultusunda, devletin çağdaşlaşma sürecinde temel rehber olarak akıl ve bilimi seçmesi aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangisiyle doğrudan ilgilidir?

Osmanlı Devleti’nin son yüzyılında, eğitimde Medreselerin yanında modern okulların (Mektepler), hukukta Şer'iyye mahkemelerinin yanında Nizamiye mahkemelerinin açılması toplumsal ve kurumsal bir 'ikilik' (düalizm) ortaya çıkarmıştır. Bu durum, toplumun farklı dünya görüşlerine sahip bireylerden oluşmasına ve hukuki birliğin bozulmasına yol açmıştır. Cumhuriyet Dönemi'nde bu ikili yapıya son verilerek tüm kurumların akılcı ve çağdaş bir temelde birleştirilmesi, öncelikle aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangisinin bir gereğidir?

Laiklik, devletin dinsel otoriteden bağımsızlaşarak meşruiyetini akıl ve bilime dayandırması sürecidir. Türkiye'de bu süreç, sadece dinsel kurumların sembolik olarak kaldırılmasıyla değil, aynı zamanda devletin yürütme ve yargı organlarının teokratik unsurlardan temizlenerek rasyonelleştirilmesiyle kurumsallaşmıştır.

Bu bağlamda, hükümet içerisinde yer alan ve yasaların dinsel uygunluğunu denetleyerek yürütme mekanizması üzerinde dinsel bir vesayet oluşturan makamın kaldırılarak yerine laik ve idari kurumların oluşturulması aşağıdaki düzenlemelerden hangisiyle gerçekleştirilmiştir?

Türkiye Cumhuriyeti’nde laiklik; devlet işlerinin dini kurallar yerine çağdaş akıl ve bilim esaslarına dayandırılmasını, inanç ve vicdan hürriyetinin devlet güvencesine alınmasını ifade eder. Bu doğrultuda yapılan inkılaplar, devletin idari yapısını dini vesayetten arındırmayı hedeflemiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan laiklik ilkesi çerçevesinde gerçekleştirilen ve devletin yürütme organını dini etkilerden arındırarak rasyonel bir yapıya kavuşturan düzenlemedir?

$1924$ Anayasası'nın ilk halinde yer alan "Ahkâm-ı şer'iyyenin tenfizi" (şeriat hükümlerinin yerine getirilmesi) yetkisinin $1928$ yılında yapılan anayasa değişikliği ile Türkiye Büyük Millet Meclisi'nden (TBMM) geri alınması; Türk hukuk tarihindeki laikleşme sürecinin en kritik evrelerinden birini teşkil etmektedir. Bu anayasal düzenlemenin yapılmasındaki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk’ün laiklik anlayışı; devlet düzeninin, hukuk kurallarının ve eğitim sisteminin dinsel referanslar yerine çağdaş akıl ve bilim esaslarına dayandırılmasını hedefler. $3$ Mart $1924$ tarihinde kabul edilen yasalarla; bir yandan Halifelik makamına son verilmiş, diğer yandan Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti kaldırılarak din hizmetleri ile vakıf işleri birbirinden ayrılmıştır. Aynı gün kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile de eğitimde birlik sağlanarak laik bir öğretim sistemine geçilmiştir. Bu köklü reformlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, laikleşme sürecinin devletin işleyişinde sağladığı en temel değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye’de laikleşme süreci, devletin egemenlik kaynağını dinsel referanslardan arındırarak rasyonel ve milli bir zemine oturtma mücadelesidir. $3$ Mart $1924$ tarihinde kabul edilen; Halifeliğin kaldırılması, Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti’nin lağvedilmesi ve Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun yürürlüğe girmesi gibi düzenlemeler, bu sürecin en somut adımlarıdır.

Bu inkılap hareketlerinin bütüncül bir bakış açısıyla analiz edilmesi durumunda, laiklik ilkesinin devletin yönetim felsefesi üzerindeki en belirleyici etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye Cumhuriyeti’nde laiklik; devlet düzeninin ve toplumsal yaşamın dinsel kurallar yerine çağdaş akıl ve bilim esaslarına dayandırılmasını öngörür. Bu ilke, devletin inançlar karşısında tarafsız kalmasını ve eğitimin rasyonel bir temele oturtulmasını hedefler.

Buna göre, aşağıda verilen inkılap hareketlerinden hangisinin doğrudan laiklik ilkesini yerleştirmeye yönelik olduğu söylenemez?

Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde modern tarzda eğitim veren mekteplerin yanında geleneksel eğitim metodlarını sürdüren medreselerin de varlığını koruması, toplumda farklı dünya görüşlerine sahip bireylerin yetişmesine ve kültürel bir ikiliğin doğmasına neden olmuştur. Cumhuriyet döneminde bu çok başlılığı sona erdirmek ve eğitimde birliği sağlamak amacıyla Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edilmiştir.

Bu kanunla eğitim kurumlarının tek bir çatı altında toplanmasının, laiklik ilkesi çerçevesinde sağladığı en temel dönüşüm aşağıdakilerden hangisidir?

$3$ Mart $1924$ tarihinde kabul edilen bir yasayla Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti kaldırılarak yerine Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ihdas edilmiştir.

Bu kurumsal değişikliğin laiklik ilkesi doğrultusunda gerçekleştirilmesindeki temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?