Laiklik

I. Halifeliğin kaldırılması
II. Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun kabulü
III. Şeriye ve Evkaf Vekaletinin kapatılması

Yukarıda verilen inkılapların tamamı, aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangisinin hayata geçirilmesi sürecinde atılan temel adımlardır?

Atatürk ilkeleri, Türkiye Cumhuriyeti'nin çağdaşlaşma ve tam bağımsızlık hedeflerini gerçekleştirmek üzere birbirini tamamlayan bir bütün oluşturur. Bu bütünlük içinde laiklik ilkesi; devlet düzeninin akla ve bilime dayalı olmasını, inançların ise siyasetten bağımsız kalmasını teminat altına alır.

Buna göre, aşağıda verilen Cumhuriyet dönemi gelişmelerinden hangisinin, laiklik ilkesinden ziyade devletin 'ekonomik bağımsızlığını' ve 'milli kimliğini' güçlendirme amacı taşıdığı söylenebilir?

Yeni Türk Devleti'nde gerçekleştirilen laikleşme hamleleri, sadece din ve devlet işlerini ayırmayı değil, aynı zamanda milli iradenin teokratik bir denetimden kurtarılmasını da hedeflemiştir. Bu bağlamda, $3$ Mart $1924$ tarihinde kabul edilen bir yasayla Şer’iyye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılarak yerine Diyanet İşleri Başkanlığının kurulmasının laiklik ilkesi açısından en temel sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk döneminde laikleşme süreci; siyasi, hukuki, toplumsal ve eğitim gibi farklı alanlarda gerçekleştirilen köklü değişimleri kapsamaktadır. Bu süreçte hukuk sisteminin dinsel referanslardan arındırılarak çağdaş ve akılcı bir yapıya kavuşturulması temel önceliklerden biri olmuştur.

Buna göre, aşağıdaki gelişmelerden hangisinin doğrudan hukuk sisteminin laikleşmesi amacına yönelik olduğu savunulamaz?

Atatürk dönemi laikleşme sürecinde; 1924’te Halifeliğin kaldırılması ve Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun kabulü, 1926’da Türk Medeni Kanunu’nun yürürlüğe girmesi, 1928’de ise anayasadan devletin dinine dair ibarenin çıkarılması gibi kritik adımlar atılmıştır. Bu ilkenin "devletin temel niteliği" olarak anayasaya dahil edilmesi ise ancak 1937 yılında gerçekleşmiştir.

İnkılapların bu kronolojik gelişimi, Türk İnkılabı’nın yöntemi hakkında aşağıdakilerden hangisini doğrulamaktadır?

1924 Anayasası’nın kabul edilen ilk metninde yer alan "Türkiye Devleti'nin dini, Din-i İslam'dır." hükmü, 10 Nisan 1928’de yapılan anayasa değişikliğiyle çıkarılmıştır. Aynı düzenleme ile milletvekilleri ve cumhurbaşkanının göreve başlarken ettikleri yemindeki dinsel ifadeler kaldırılarak yerine "Namusum üzerine söz veririm" ibaresi getirilmiştir. Bu anayasal hamlelerin, laiklik ilkesinin Türk siyasal sistemindeki gelişimi açısından sağladığı en temel kazanım aşağıdakilerden hangisidir?

Şer’iyye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılarak yerine Diyanet İşleri Başkanlığı ile Vakıflar Genel Müdürlüğünün kurulması, Türk inkılap tarihindeki en stratejik kurumsal dönüşümlerden biridir. Bu düzenlemenin laikleşme süreci ve devlet teşkilatlanması üzerindeki etkileri düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Osmanlı Devleti’nde Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti, hem din işlerini yürütmekte hem de Bakanlar Kurulu içinde yer alarak hükümet kararlarının dinsel uygunluğunu bir nevi denetlemekteydi. $3$ Mart $1924$’te bu vekaletin kaldırılarak yerine Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün kurulması, Türkiye Cumhuriyeti’nde laikleşme yolundaki en kritik adımlardan biri kabul edilir. Bu kurumsal değişikliğin, devletin "siyasal karar alma mekanizması" üzerindeki en belirgin etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

$17$ Şubat $1926$ tarihinde kabul edilen Türk Medeni Kanunu ile aile, miras ve borçlar hukuku gibi alanlarda o güne kadar uygulanan dinsel temelli kurallar yürürlükten kaldırılmış; yerine çağdaş, akılcı ve dünyevi esaslara dayanan yeni bir hukuk düzeni getirilmiştir.

Bu köklü değişikliğin laiklik ilkesi kapsamında değerlendirilmesindeki temel dayanak aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye Cumhuriyeti'nde laikleşme süreci; $1924$ yılında Şer’iyye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılması, $1928$ yılında anayasadan "Devletin dini İslam'dır" ibaresinin çıkarılması ve $1937$ yılında laikliğin anayasaya dahil edilmesiyle kademeli olarak tamamlanmıştır. Bu sürecin temel hedefi ve devlet yapısı üzerindeki en belirgin etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk ilkelerinden laiklik; devlet yönetiminde, hukukta ve eğitimde dinsel kuralların yerini çağdaş akıl ve bilim esaslarının almasını öngörür. Bu doğrultuda $3$ Mart $1924$ tarihinde kabul edilen bir dizi yasayla devletin laikleşmesi yolunda en köklü adımlar atılmıştır. Aşağıdakilerden hangisi, bu tarihte gerçekleştirilen ve devletin siyasi yapısındaki teokratik (dinsel) niteliği sona erdiren en temel inkılaptır?

Osmanlı Devleti'nde hukuk sistemi; şer'i mahkemeler, cemaat mahkemeleri ve konsolosluk mahkemeleri gibi çok yapılı bir görünüm arz etmekteydi. Bu durum, hem toplumda imtiyazlı grupların varlığını koruyor hem de modern bir devletin en temel şartlarından biri olan 'hukuki bütünlüğü' zedeliyordu.

Buna göre, aşağıdaki inkılaplardan hangisinin, bu 'hukuki parçalanmışlığı' sona erdirerek hukuk sistemini hem laik hem de halkçı bir temele oturtan en kapsamlı düzenleme olduğu savunulabilir?

Geleneksel devlet yapısında meşruiyetin kaynağı ilahi irade iken, Türk İnkılabı ile bu kaynak milli iradeye, devletin işleyişi ise akıl ve bilimin rehberliğine devredilmiştir. Bu köklü dönüşümün merkezinde yer alan laiklik ilkesi; sadece din ve devlet işlerinin ayrılmasını değil, toplumun her alanda dogmalardan kurtularak çağdaşlaşmasını hedefler.

Buna göre, devlet ve toplum yapısının rasyonelleşmesi (akılcılaşması) amacıyla hayata geçirilen aşağıdaki uygulamalardan hangisi doğrudan laiklik ilkesi kapsamında *değerlendirilemez*?

$3$ Aralık $1934$ tarihinde kabul edilen "Bazı Kisvelerin Giyilemeyeceğine Dair Kanun" ile din görevlilerinin, ibadethaneler ve ayinler dışında dini kıyafetlerle (cübbe, sarık, ruhani kıyafetler vb.) halk arasında dolaşmaları yasaklanmıştır. Bu düzenlemeden sadece en üst düzey din görevlileri (Diyanet İşleri Başkanı, Patrik ve Hahambaşı) muaf tutulmuştur. Bu kanunla hedeflenen temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk’ün laiklik anlayışı; devlet düzeninin, hukuk kurallarının ve toplumsal yaşamın dinî esaslar yerine akıl ve bilimin rehberliğinde yapılandırılmasını temel alır. Bu doğrultuda 3 Mart 1924 tarihinde gerçekleştirilen; Halifeliğin kaldırılması, Şer’iyye ve Evkaf Vekâletinin lağvedilmesi ve Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun kabulü gibi inkılaplar bu sürecin en kritik aşamalarını oluşturur.

Buna göre, laiklik ilkesinin Türkiye Cumhuriyeti'ndeki temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye Cumhuriyeti’nin modernleşme sürecinde; Halifeliğin kaldırılması ($1924$), Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun kabulü ($1924$) ve Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti’nin lağvedilmesi gibi köklü değişimler yaşanmıştır. Temelini akıl ve bilimin rehberliğinin oluşturduğu bu süreçte, devlet yönetiminin ve hukuk sisteminin dini kurallar yerine toplumsal ihtiyaçlara göre düzenlenmesi amaçlanmıştır. Bu bilgiler doğrultusunda, din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılmasını ve bireylerin vicdan hürriyetini esas alan Atatürk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyetin ilanından sonra gerçekleştirilen inkılaplar, devletin hukuksal ve idari yapısını dinsel referanslardan arındırarak akıl ve bilimin rehberliğine taşımayı amaçlamıştır. Bu doğrultuda 3 Mart 1924 tarihinde Şer’iyye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılarak yerine Diyanet İşleri Başkanlığının kurulması, laiklik ilkesinin aşağıdaki hangi yönünü doğrudan desteklemektedir?

Atatürk'ün çağdaşlaşma vizyonunda devlet düzeninin ve toplumsal yaşamın temel dayanağı, değişmez kalıplar yerine dinamik bir yapıya sahip olan akıl ve bilimdir. Bu doğrultuda benimsenen laiklik ilkesi, devlet işlerinin dinsel referanslar yerine rasyonel kurallarla yürütülmesini ve vicdan özgürlüğünün güvence altına alınmasını hedefler.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu hedef doğrultusunda gerçekleştirilen ve din ile devlet işlerinin yönetimsel (kurumsal) olarak ayrılmasını sağlayan temel inkılaplardan biridir?

$3$ Mart $1924$ tarihinde gerçekleştirilen devrim dalgasında; Halifeliğin kaldırılması, Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun kabulü ve Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti'nin lağvedilmesi gibi köklü adımlar atılmıştır. Bu düzenlemelerin bir bütün olarak Türk devlet yapısında gerçekleştirdiği temel dönüşüm aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk’ün laiklik ilkesi; devlet düzeninin, hukuk kurallarının ve eğitim sisteminin dinsel referanslar yerine çağdaş akıl ve bilim esaslarına dayandırılmasını öngörür. Bu süreçte $3$ Mart $1924$ tarihinde kabul edilen yasalar, laik Türkiye Cumhuriyeti’nin temellerini atmıştır.

Buna göre, söz konusu tarihte gerçekleştirilen aşağıdaki düzenlemelerden hangisinin temel amacı, doğrudan "din işlerinin hükümet işlerinden ve siyasetten ayrılarak inançların siyasi çıkar aracı olmasını engellemek" olarak tanımlanabilir?