Milli Mücadele Muharebeler Dönemi

623 questions

Question 541Question

Milli Mücadele'nin askeri safhasını kesin bir zaferle taçlandıran Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nin (2626-3030 Ağustos 19221922) hazırlık süreci, icrası ve sonrasındaki gelişmeler dikkate alındığında; aşağıdakilerden hangisi bu sürece dair yanlış bir bilgidir?

Show answer & explanation

Answer: Mustafa Kemal Paşa'ya Türk ordusuna sağladığı başarılardan dolayı "Gazi" unvanı ve "Mareşal" rütbesi tevcih edilmiştir.

Answer

Mustafa Kemal Paşa'ya "Gazi" unvanı ve "Mareşal" rütbesi verilmesi bilgisi yanlıştır; çünkü bu ödüller 1921 yılındaki Sakarya Meydan Muharebesi sonrasında verilmiştir.
Doğru yanıt olan seçenek, Mustafa Kemal Paşa'nın rütbe alış tarihini yanlış vermektedir. Mustafa Kemal Paşa, 1313 Eylül 19211921'de sona eren Sakarya Meydan Muharebesi'ndeki başarısı üzerine 1919 Eylül 19211921'de TBMM tarafından mareşallik rütbesi ve gazilik unvanı ile onurlandırılmıştır. Büyük Taarruz sonrasında ise Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa mareşallik rütbesini almıştır.

Step-by-Step Solution

1
Büyük Taarruz sonuçlarını analiz et.
Askeri zafer kazanıldı, Fevzi Çakmak Mareşal oldu, Mudanya imzalandı ve İngiliz hükümeti düştü.
Soruda istenen 'yanlış' bilgiyi bulmak için sürecin gerçek çıktılarını doğrulamak gerekir.
2
Mustafa Kemal Paşa'nın unvan ve rütbe tarihini kontrol et.
Gazi ve Mareşal unvanları 19 Eylül 1921'de, Sakarya zaferi sonrası verilmiştir.
KPSS sorularında sıklıkla Sakarya ve Büyük Taarruz sonuçları rütbeler üzerinden birbiriyle karıştırılır.
3
Seçenekleri karşılaştır.
C seçeneğindeki bilginin zaman aşımı (kronolojik hata) içerdiği saptanır.
Doğru cevaba ulaşmak için olayların kronolojik sırası kritik öneme sahiptir.

Key Concept

Muharebeler Dönemi Unvan ve Rütbe Farklılıkları

Hints

1
Mustafa Kemal Paşa'nın 'Mareşal' rütbesini hangi savaştan sonra aldığını hatırlamaya çalışın.

Practice More

Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz'un sonuçlarını bir tablo halinde karşılaştırarak unvan ve rütbe değişimlerini not edin.
Estimated Time:1m 30s
Question 542Question

Kütahya-Eskişehir Savaşları sonucunda Türk ordusunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesi, TBMM bünyesinde büyük tartışmalara ve moral bozukluğuna yol açmıştır. Bu süreçte yaşanan krizin aşılması amacıyla gerçekleştirilen aşağıdaki uygulamalardan hangisi, "askeri zaruretlerin demokratik işleyişte 'meclisin üstünlüğü' ilkesinden geçici bir süre için feragat edilmesine yol açtığına" doğrudan kanıt oluşturur?

Show answer & explanation

Answer: Mustafa Kemal Paşa'ya üç ay süreyle TBMM'nin yasama ve yürütme yetkilerinin devredilmesi

Answer

Mustafa Kemal Paşa'ya üç ay süreyle TBMM'nin yasama ve yürütme yetkilerinin devredilmesi, meclisin kendi yetkilerinden feragat ettiğinin doğrudan göstergesidir.
Kütahya-Eskişehir yenilgisi sonrası yaşanan otorite krizini aşmak için çıkarılan Başkomutanlık Kanunu, TBMM'nin sahip olduğu yasama ve yürütme yetkilerini Mustafa Kemal Paşa'ya devretmiştir. Bu durum, meclisin normalde kendisinde olan egemenlik kullanma yetkisini askeri nedenlerle geçici olarak bir şahsa devretmesi anlamına geldiği için meclis üstünlüğü ilkesinden feragat edildiğinin en açık kanıtıdır.

Step-by-Step Solution

1
Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın askeri sonuçlarını değerlendir
Türk ordusunun geri çekilmesiyle Sakarya Nehri'nin batısı kaybedilmiş ve Ankara tehlikeye girmiştir.
Savaşın kaybedilmesi askeri liderlik ve meclis otoritesi üzerinde baskı oluşturmuştur.
2
Siyasi krizin çözüm yöntemini belirle
5 Ağustos 1921'de Başkomutanlık Kanunu kabul edilmiştir.
Hızlı karar alabilmek için askeri komuta ile siyasi yetkilerin birleştirilmesi hedeflenmiştir.
3
Başkomutanlık Kanunu'nun içeriğini demokratik ilkeler açısından analiz et
Meclis, yasama ve yürütme yetkilerini Mustafa Kemal Paşa'ya devretmiştir.
Yasama yetkisinin (kanun yapma) meclisten alınarak bir kişiye verilmesi, meclis üstünlüğü ve güçler ayrılığı gibi demokratik teamüllerden askeri zaruretler nedeniyle geçici olarak vazgeçildiğini gösterir.

Key Concept

Başkomutanlık Kanunu ve Güçler Birliği

Hints

1
Meclisin en temel özelliği olan yasama yetkisinin kime geçtiğine odaklanın.
2
Mustafa Kemal Paşa'ya verilen yetkilerin kapsamını ve bu yetkilerin normalde kime ait olduğunu düşünün.
3
Başkomutanlık Kanunu ile meclisin hangi güçlerini Mustafa Kemal Paşa'ya devrettiğini hatırlayın.

Practice More

Başkomutanlık Kanunu'nun süresinin neden üç ayla sınırlandırıldığını ve daha sonra neden süresiz hale getirildiğini araştırarak milli irade hassasiyetini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 543Question

Milli Mücadele Dönemi’nde Güney Cephesi; işgalci gücün değişimi, direnişin organizasyon yapısı ve askeri başarının diplomasiye etkisi bakımından stratejik bir öneme sahiptir. Maraş’ta Sütçü İmam, Antep’te Şahin Bey ve Urfa’da Ali Saip Bey gibi yerel kahramanların öncülüğünde yürütülen bu mücadele süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru bir değerlendirmedir?

Show answer & explanation

Answer: Bölgedeki direniş, Suriye İtilafnamesi ile bölgeyi devralan Fransızların ve onlarla hareket eden Ermeni Lejyonu'nun faaliyetlerine karşı tamamen Kuva-yi Milliye birliklerince yürütülmüştür.

Answer

Güney Cephesi'nde direnişin Suriye İtilafnamesi sonrası bölgeye gelen Fransız ve Ermeni güçlerine karşı Kuva-yi Milliye tarafından yürütüldüğü bilgisi doğrudur.
Güney Cephesi'nin en karakteristik özelliği, düzenli ordu birlikleri yerine Sütçü İmam, Şahin Bey gibi yerel önderlerin komutasındaki Kuva-yi Milliye güçlerinin Fransız ve Ermeni birliklerine karşı savaşmasıdır. Mücadele, İngilizlerin bölgeyi Fransızlara devrettiği Suriye İtilafnamesi sonrası şiddetlenmiştir.

Step-by-Step Solution

1
İşgalci gücün analizi
Bölge önce İngilizler tarafından işgal edilmiş, ardından 'Suriye İtilafnamesi' ile Fransa'ya devredilmiştir.
Direnişin neden Fransızlara karşı yoğunlaştığını anlamak için işgal sürecini bilmek gerekir.
2
Askeri organizasyonun belirlenmesi
Savunma, yerel halk (Kuva-yi Milliye) tarafından yapılmıştır; düzenli ordu gönderilmemiştir.
Batı Cephesi'ndeki yoğunluk nedeniyle Güney'de halk direnişi tercih edilmiştir.
3
Diplomatik sonucun değerlendirilmesi
Sakarya Zaferi (1921) sonrası imzalanan Ankara Antlaşması ile cephe kapanmış, Hatay taviz olarak verilmiştir.
Askeri başarının hangi antlaşma ile ve hangi koşullarda diplomasiye yansıdığını saptamak gerekir.

Key Concept

Güney Cephesi'nin Askeri ve Diplomatik Karakteristiği

Hints

1
Güney Cephesi'nin askeri yapısını düşünün; Doğu ve Batı cephelerinden farklı olarak burada kimler savaştı?
2
1921 Ankara Antlaşması'nın zamanlamasına (Sakarya Savaşı sonrası) ve Hatay'ın statüsüne dikkat edin.
3
Şehirlere verilen 'Gazi, Kahraman, Şanlı' unvanlarının hepsinin aynı anda verilmediğini, sadece Antep'in savaş yıllarında unvan aldığını hatırlayın.

Practice More

Güney Cephesi'ni kapatan 1921 Ankara Antlaşması'nın, Fransa'nın İtilaf bloğundan ayrılmasına (İtilaf Bloğunda çatlak) nasıl zemin hazırladığını araştırabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 544Question

Mustafa Kemal Paşa'nın "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı vatandaşın kanıyla ıslanmadıkça terk olunamaz." emriyle dünya askerlik literatürüne yeni bir strateji kazandırdığı Sakarya Meydan Muharebesi (2323 Ağustos - 1313 Eylül 19211921), Milli Mücadele'nin dönüm noktalarından biridir.

Bu muharebenin askeri ve siyasi sonuçları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisinin bu süreçte gerçekleştiği savunulamaz?

Show answer & explanation

Answer: Ermenistan ile Gümrü Antlaşması'nın imzalanarak Doğu Cephesi'nin kapanması

Answer

Ermenistan ile Gümrü Antlaşması'nın imzalanması, Sakarya Meydan Muharebesi'nin bir sonucu değil, Doğu Cephesi'ndeki askeri başarının ardından 19201920 yılında gerçekleşmiş bir olaydır.
Gümrü Antlaşması, Doğu Cephesi'nde kazanılan zaferin ardından 33 Aralık 19201920 tarihinde imzalanmış olup Sakarya Meydan Muharebesi'nden (19211921) yaklaşık bir yıl önce gerçekleşmiştir. Dolayısıyla bu antlaşmanın Sakarya zaferinin bir sonucu olarak değerlendirilmesi kronolojik olarak mümkün değildir.

Step-by-Step Solution

1
Muharebenin tarihini ve niteliğini belirle.
Sakarya Meydan Muharebesi 19211921 yılında gerçekleşen, topyekûn savunma stratejisinin uygulandığı bir savaştır.
Olayların kronolojik sırasını ve sonuçlarını doğru analiz edebilmek için temel bağlamı kurmak gerekir.
2
Siyasi ve diplomatik sonuçları değerlendir.
Kars (1313 Ekim 19211921) ve Ankara (2020 Ekim 19211921) antlaşmaları Sakarya zaferinin ardından imzalanmıştır.
Askeri başarıların dış politikada hangi antlaşmalara zemin hazırladığını tespit etmek çözüm için kritiktir.
3
Askeri ve sembolik sonuçları kontrol et.
Mustafa Kemal'e Gazi ve Mareşal unvanları verilmiş, Türk ordusu son savunma savaşını yaparak taarruz inisiyatifini kazanmıştır.
İç politikadaki prestij artışı ve ordunun stratejik durumu zaferin doğrudan sonuçlarıdır.
4
Yanlış olan gelişmeyi kronolojik olarak ele.
Gümrü Antlaşması 33 Aralık 19201920'de imzalanmıştır.
Sakarya Savaşı 19211921'de olduğu için, bir yıl önce gerçekleşen Gümrü Antlaşması bu savaşın bir sonucu olamaz.

Key Concept

Sakarya Meydan Muharebesi'nin Askeri ve Siyasi Sonuçları

Hints

1
Sakarya Savaşı'nın hangi yılda yapıldığını (19211921) ve seçeneklerdeki olayların tarihlerini karşılaştırmaya çalışın.
2
Doğu Cephesi'ni ilk aşamada kapatan antlaşma ile Doğu sınırını kesinleştiren antlaşma arasındaki zaman farkına odaklanın.
3
Gümrü Antlaşması, Birinci İnönü Savaşı'ndan bile önce (19201920 sonunda) imzalanmıştı; oysa Sakarya çok daha sonra gerçekleşti.

Practice More

Ankara Antlaşması'nın Misak-ı Milli'den verilen hangi tavizi içerdiğini (Hatay) incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olabilir.

Alternative Method

Siyasal sonuçları 'KARS' kodlamasıyla hatırlayabilirsiniz: Kars Antlaşması, Ankara Antlaşması, Rusya ile yakınlaşma, Sakarya zaferi.
Estimated Time:1m 15s
Question 545Question

I. İnönü Zaferi'nin ardından yaşanan siyasi ve diplomatik gelişmeler, Milli Mücadele'nin uluslararası hukuk zemininde meşruiyet kazanması sürecinde kritik bir dönüm noktasını teşkil etmiştir.

Aşağıdaki tabloda bu zaferin bazı sonuçları ve bu sonuçların temel nitelikleri verilmiştir:

GelişmeNiteliği
Londra Konferansı'na DavetTBMM'nin varlığının İtilaf Devletleri'nce hukuken tanınması
Afgan Dostluk AntlaşmasıTBMM'yi tanıyan ilk Müslüman devletin ortaya çıkması
Moskova AntlaşmasıSevr Antlaşması'nın büyük bir Avrupa gücü tarafından geçersiz sayılması
Teşkilat-ı Esasiye KanunuYeni devletin ilk anayasal çerçevesinin oluşturulması

Bu gelişmeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde; I. İnönü Zaferi'nin ardından elde edilen diplomatik kazanımların TBMM'nin siyasi konumu üzerinde yarattığı en kapsamlı ve hukuki sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: İtilaf Devletleri'nin TBMM'yi resmen muhatap almasıyla başlayan sürecin, Moskova Antlaşması ile Sevr'in uluslararası bir ittifak gücü tarafından reddedilmesine evrilerek TBMM'nin tam bağımsız bir egemen güç olduğunun tescillenmesidir.

Answer

İtilaf Devletleri'nin TBMM'yi resmen muhatap almasıyla başlayan sürecin, Moskova Antlaşması ile Sevr'in uluslararası bir ittifak gücü tarafından reddedilmesine evrilerek TBMM'nin tam bağımsız bir egemen güç olduğunun tescillenmesi
Doğru yanıt olan seçenek, I. İnönü Zaferi sonrası yaşanan süreci bütüncül bir perspektifle ele alır. Londra Konferansı sayesinde İtilaf Devletleri TBMM'yi resmen tanımış, Moskova Antlaşması ile de ilk kez büyük bir Avrupa gücü (Sovyet Rusya) Sevr Antlaşması'nı reddederek TBMM'nin tam bağımsızlık mücadelesine destek vermiştir. Bu iki durumun birleşimi, Milli Mücadele'nin artık 'bölgesel bir direniş' değil, 'uluslararası alanda tanınan egemen bir devlet hareketi' olduğunu kanıtlar.

Step-by-Step Solution

1
Dış politika gelişmelerini analiz etme
Londra Konferansı (İtilaf Devletleri tanıdı), Afgan Dostluk (Müslüman devlet tanıdı), Moskova Antlaşması (Büyük bir Avrupa gücü tanıdı).
Uluslararası meşruiyetin hangi aşamalardan geçtiğini belirlemek için gereklidir.
2
Moskova Antlaşması'nın kritik maddesini değerlendirme
'Birinin tanımadığı antlaşmayı diğeri de tanımayacak' maddesiyle Sovyet Rusya Sevr'i geçersiz saymıştır.
Sevr'in hukuken ölü bir belge haline gelmesindeki en büyük dış siyasi adımı anlamak için önemlidir.
3
Londra Konferansı'nın hukuki sonucunu saptama
İtilaf Devletleri TBMM'yi doğrudan davet ederek 'asi bir grup' değil, 'hukuki bir muhatap' olarak kabul etmiştir.
TBMM'nin varlığının ilk kez Batılı devletlerce resmen tescilini belirlemek için gereklidir.
4
Sentez ve kapsamlı çıkarım yapma
Askeri başarı (I. İnönü), diplomatik meşruiyete (Londra) ve büyük güç ittifakına (Moskova) dönüşerek Sevr'i geçersiz kılmıştır.
Soru kökündeki 'en kapsamlı' ve 'hukuki' ifadeyi karşılayan genel sonucu bulmak için son adımdır.

Key Concept

I. İnönü Savaşı'nın Uluslararası Diplomatik Sonuçları ve Meşruiyet (TALİM Mnemoniği)

Hints

1
Sonuçları hatırlamak için TALİM şifresini (Teşkilat-ı Esasiye, Afgan Dostluk, Londra Konferansı, İstiklal Marşı, Moskova Antlaşması) kullanın.
2
Londra Konferansı 'hukuki tanınma', Moskova Antlaşması ise 'Sevr'in reddi' açısından en kritik dış gelişmelerdir.
3
Seçeneklerde II. İnönü ve Sakarya sonrası (İtalya-Fransa çekilmesi gibi) yaşanan olayları eleyerek sentez yapan şıkka odaklanın.

Practice More

Moskova Antlaşması'ndaki 'Batum' tavizinin, Misak-ı Milli'den verilen diğer tavizlerle (Hatay ve Musul) karşılaştırılmalı analizini yapabilirsiniz.

Alternative Method

Kronolojik eleme yöntemiyle; Batum'un kaybı, II. İnönü sonrası İtalyan çekilmesi ve Sakarya sonrası Fransız çekilmesi gibi bilgileri bildiğinizde yanlış seçenekleri doğrudan eleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 546Question

Milli Mücadele Dönemi'nde düzenli ordunun Batı Cephesi'ndeki ilk askeri başarısı olan I. I˙no¨nu¨ MuharebesiI. \text{ İnönü Muharebesi}, TBMM Hükümeti'nin hem iç politikada kurumsallaşmasına zemin hazırlamış hem de uluslararası alanda diplomatik meşruiyetini artırmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu zaferin ardından yaşanan ulusal (iç) nitelikli gelişmelerden biri değildir?

Show answer & explanation

Answer: Afganistan ile Dostluk Antlaşması imzalanarak TBMM'nin ilk kez bir Müslüman devlet tarafından resmen tanınması

Answer

Afganistan ile Dostluk Antlaşması'nın imzalanması, dış politika ve diplomasi ile ilgili olduğu için uluslararası (dış) bir gelişmedir.
Afganistan ile Dostluk Antlaşması, TBMM'nin dış politikada attığı diplomatik bir adımdır ve başka bir devletle olan hukuki ilişkiyi ifade eder. Bu durum olayı 'uluslararası' bir başarı kılar. Diğer seçeneklerdeki Anayasa (19211921), İstiklal Marşı, orduya katılım ve isyan bastırma gibi gelişmeler sadece Türkiye'nin iç yapısını, yasalarını ve halkın motivasyonunu ilgilendiren 'ulusal' konulardır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki olayları, devletin kendi iç işleyişi ile mi yoksa başka devletlerle olan ilişkisi ile mi ilgili olduğuna göre sınıflandırın.
Anayasa, milli marş, orduya güven ve isyan bastırma gibi konular iç yapıyla ilgilidir.
Ulusal ve uluslararası ayrımını yapmak soruyu çözmek için temel adımdır.
2
Dış politikayı temsil eden 'Antlaşma' ve 'Konferans' gibi diplomatik terimleri içeren seçenekleri belirleyin.
Afganistan ile yapılan antlaşmanın iki bağımsız devlet arasında gerçekleştiği saptanır.
Başka bir devletle resmi bağ kurmak, dış temsil ve tanınma (uluslararası) kategorisine girer.

Key Concept

I. I˙no¨nu¨ MuharebesiI. \text{ İnönü Muharebesi} Sonuçlarının Sınıflandırılması (MILAT/TALI˙MMILAT/TALİM)

Hints

1
Gelişmeleri incelerken 'Sadece bizi mi ilgilendiriyor yoksa masada başka bir devlet de var mı?' sorusunu sorun.
2
I. I˙no¨nu¨I. \text{ İnönü} sonuçlarını 'MI˙LATMİLAT' (Moskova,I˙stiklalMars\cı,Londra,Afganistan,Tes\ckilatıEsasiyeMoskova, İstiklal Marşı, Londra, Afganistan, Teşkilat-ı Esasiye) olarak kodladığımızda hangilerinin dış temas gerektirdiğini düşünün.
3
Diplomatik bir antlaşma imzalanması, devletlerarası bir ilişki olduğu için dış (uluslararası) politika kapsamındadır.

Practice More

I. I˙no¨nu¨I. \text{ İnönü} sonrasında yaşanan Moskova Antlaşması'nın maddelerini inceleyerek diplomatik alanda verilen ilk taviz olan Batum konusunu çalışabilirsiniz.

Alternative Method

Sonuçları 'TALI˙MTALİM' (Tes\ckilatıEsasiye,AfganistanAntl.,LondraKonf.,I˙stiklalMars\cı,MoskovaAntl.Teşkilat-ı Esasiye, Afganistan Antl., Londra Konf., İstiklal Marşı, Moskova Antl.) şeklinde kodlayarak, 'Antlaşma' ve 'Konferans' ifadelerinin dış politikayı temsil ettiğini hızlıca ayırt edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Question 547Question

Büyük Taarruz öncesinde, taarruzun başlangıç noktası olan Afyon'un güneyine asker sevkiyatı yapıldığını İtilaf Devletleri'nden ve Yunan istihbaratından gizlemek, aynı zamanda stratejik planı ordu komutanlarına tebliğ etmek amacıyla yürütülen "kamuflaj" faaliyetleri Milli Mücadele'nin en kritik aşamalarından birini oluşturur. Bu doğrultuda, Mustafa Kemal Paşa'nın ordu komutanlarını Akşehir'de bir araya getirmek için bir bahane olarak kullandığı ve kamuoyuna duyurulan sosyal faaliyet aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Ordu birlikleri arasında düzenlenen bir futbol maçı

Answer

Mustafa Kemal Paşa'nın komutanlarla gizli toplantı yapmak için kullandığı bahane ordu birlikleri arasında düzenlenen bir futbol maçıdır.
Doğru yanıt olan futbol maçı seçeneği, Milli Mücadele tarihinde 'Akşehir Futbol Maçı' olarak bilinen ve Mustafa Kemal Paşa'nın ordu komutanlarını gizlice bir araya getirerek taarruz emrini netleştirdiği tarihi olayı temsil eder. Bu yöntemle, İtilaf Devletleri'nin Türk tarafının savaşa hazır olmadığı algısı güçlendirilmiş ve tam bir baskın etkisi yaratılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Büyük Taarruz'un hazırlık sürecindeki gizlilik (stratejik baskın) ihtiyacını analiz etmek.
Düşmanın taarruzun yerini ve zamanını anlamaması için üst düzey komutanların bir araya gelişinin gizlenmesi gerektiği anlaşılır.
Yunan ordusunun savunma tertibatını değiştirmesini engellemek.
2
2828 Temmuz 19221922 tarihinde Akşehir'de düzenlenen tarihi olayı hatırlamak.
Mustafa Kemal Paşa, Fevzi Paşa ve İsmet Paşa gibi üst düzey isimlerin bir futbol maçı bahanesiyle Akşehir'de buluştuğu bilgisine ulaşılır.
Halkın ve yabancı istihbaratın dikkatini çekmeden askeri şurayı toplamak.
3
Bu etkinliğin askeri tarihteki önemini teyit etmek.
Futbol maçının aslında Büyük Taarruz'un son detaylarının görüşüldüğü bir 'Savaş Meclisi' olduğu doğrulanır.
Harekâtın başarıya ulaşmasındaki en büyük etkenlerden birinin 'baskın' (sürpriz) etkisi olması.

Key Concept

Büyük Taarruz'da Stratejik Kamuflaj ve Baskın Etkisi

Hints

1
Bu olay, ordunun tamamen 'sivil ve sosyal' bir faaliyetle meşgul olduğu izlenimini vermek için planlanmıştır.
2
Mustafa Kemal Paşa, komutanları Akşehir'de toplarken gazetelere bu sosyal etkinliğin haberini yaptırarak istihbaratı yanıltmıştır.
3
Modern bir takım sporu olan bu etkinlik, ordu takımları arasında kıran kırana bir mücadeleye sahne olmuş görünse de asıl mücadele karargahtaki haritalar başındaydı.

Practice More

Büyük Taarruz'un başlangıcında ordunun kuzeyden değil de güneyden (Afyon) saldırmasının (Sâd Planı) nedenlerini ve bunun sonuçlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 548Question

Milli Mücadele'nin Batı Cephesi'nde Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın kaybedilmesi ve Türk ordusunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesi, TBMM'de büyük bir güven bunalımına ve sert tartışmalara yol açmıştır. Meclis içerisinde Kayseri'ye taşınma gibi radikal önerilerin konuşulduğu bu kritik süreçte, kararların daha hızlı alınabilmesi ve uygulanabilmesi amacıyla TBMM tarafından alınan temel karar aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Mustafa Kemal Paşa’ya üç ay süreyle Meclis'in yetkilerinin devredilerek Başkomutan seçilmesi

Answer

Mustafa Kemal Paşa’ya üç ay süreyle Meclis'in yetkilerinin devredilerek Başkomutan seçilmesi
Kütahya-Eskişehir yenilgisi Milli Mücadele'nin en büyük bunalım dönemlerinden biridir. Bu krizden çıkmak için Meclis, tüm yetkilerini geçici olarak Mustafa Kemal Paşa'ya devreden Başkomutanlık Kanunu'nu kabul etmiştir. Bu karar, ordunun Sakarya'nın doğusuna çekilmesinden sonra askeri ve siyasi kontrolü sağlamak için atılan en önemli adımdır.

Step-by-Step Solution

1
Askeri durumun analiz edilmesi
Kütahya-Eskişehir mağlubiyeti sonrası Yunan ordusunun Ankara yakınlarına kadar ilerlemesi ve Türk ordusunun Sakarya'nın doğusuna çekilmesi tespit edilir.
Savaşın seyrini ve Meclis'teki tartışmaların zeminini anlamak için bu askeri geri çekilme kritiktir.
2
Siyasi ihtiyacın belirlenmesi
Meclis'teki çok sesliliğin savaşın aciliyetine cevap veremediği ve hızlı karar alma mekanizmasına ihtiyaç duyulduğu görülür.
Olağanüstü dönemlerde yasama ve yürütme süreçlerinin birleştirilmesi kararların uygulanmasını hızlandırır.
3
Yasal düzenlemenin yapılması
5 Ağustos 1921 tarihinde Başkomutanlık Kanunu ile Mustafa Kemal Paşa'ya yetki devri gerçekleştirilir.
Mustafa Kemal Paşa'nın liderliğine duyulan güven ve sorumluluğun tek elde toplanması ihtiyacı bu sonucu doğurur.

Key Concept

Başkomutanlık Kanunu

Hints

1
Savaşın en kritik anında mecliste 'ordu nereye gidiyor?' seslerinin yükseldiğini hatırlayın.
2
Mustafa Kemal Paşa'nın tüm sorumluluğu üzerine alarak orduyu bizzat yönetmek istediği yasal süreci düşünün.
3
Bu karar sayesinde Mustafa Kemal, meclisin yasama yetkisini kullanarak Tekalif-i Milliye Emirleri'ni yayımlayabilmiştir.

Practice More

Başkomutanlık yetkisiyle yayımlanan Tekalif-i Milliye Emirleri'nin ordunun hangi ihtiyaçlarını karşıladığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 549Question

Milli Mücadele Dönemi'nde Kuva-yı Milliye birliklerinin askeri disiplinden yoksun hareket etmesi, merkezi otoriteyi tanımaması ve halktan zorla yardım toplaması gibi nedenlerle TBMM tarafından düzenli ordu kurulmuştur. Bu ordunun Batı Cephesi'nde kazandığı ilk askeri başarı olan I.I. İnönü Zaferi'nin ardından hem ulusal hem de uluslararası alanda önemli sonuçlar ortaya çıkmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi I.I. İnönü Zaferi'nin ardından yaşanan uluslararası (dış siyaset) gelişmelerden biri değildir?

Show answer & explanation

Answer: 19211921 Anayasası'nın (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu) kabul edilmesi

Answer

Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun (19211921 Anayasası) kabul edilmesi
Teşkilat-ı Esasiye Kanunu (19211921 Anayasası), yeni Türk Devleti'nin yönetim şeklini, yetkilerini ve temel yapısını belirleyen iç hukuk metnidir. Başka bir devletle yapılan bir görüşme veya antlaşma içermediği için tamamen 'ulusal' bir sonuçtur.

Step-by-Step Solution

1
Düzenli orduya geçiş nedenlerini analiz etme
Disiplinsizlik, merkezi otorite eksikliği ve askeri yetersizlikler gibi nedenlerle düzenli ordunun kurulduğu saptanır.
Sorunun bağlamını anlamak için ordu değişiminin temel motivasyonlarını bilmek gerekir.
2
I.I. İnönü Savaşı sonuçlarını kategorize etme
Gelişmeler; ulusal (iç siyaset) ve uluslararası (dış siyaset) olarak ikiye ayrılır.
Soruda istenen 'uluslararası olmayan' seçeneği bulmak için bu ayrım şarttır.
3
Seçenekleri kapsamlarına göre eşleştirme
Anayasa kabulü ulusal; konferans ve antlaşmalar uluslararası kapsamda değerlendirilir.
Hukuki metinlerin iç devlet yapısıyla, antlaşmaların ise diğer devletlerle ilgili olduğu gerçeğinden hareket edilir.

Key Concept

I.I. İnönü Savaşı'nın Ulusal ve Uluslararası Sonuçları

Hints

1
Gelişmenin sadece TBMM'nin iç yapısını mı yoksa başka bir devletle olan ilişkisini mi etkilediğine odaklanın.

Practice More

I.I. İnönü Savaşı'nın ulusal sonuçlarını 'MİLAT' (Moskova, İstiklal Marşı, Londra, Afganistan, Teşkilat-ı Esasiye) şifresiyle hatırlarken, bunların hangilerinin 'iç' hangilerinin 'dış' olduğunu sınıflandırın.
Estimated Time:50s
Question 550Question

Milli Mücadele Dönemi'nde Kazım Karabekir komutasındaki 15.15. Kolordu'nun kazandığı askeri zaferin ardından Ermenistan ile imzalanan Gümrü Antlaşması, TBMM'nin uluslararası alandaki ilk siyasi başarısı olarak kabul edilir. Buna göre, Gümrü Antlaşması'nın aşağıdaki sonuçlarından hangisi, bu başarının TBMM'ye sağladığı en temel diplomatik kazanım olan 'hukuki tanınma' durumunu kanıtlamaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Ermenistan'ın Sevr Antlaşması'nın geçersizliğini kabul ederek Misak-ı Milli'yi tanıması

Answer

Ermenistan'ın Sevr Antlaşması'nın geçersizliğini kabul ederek Misak-ı Milli'yi tanıması, TBMM'nin hukuki varlığının uluslararası bir belge ile tescil edildiğini kanıtlar.
Gümrü Antlaşması (33 Aralık 19201920), TBMM Hükümeti'nin imzaladığı ilk uluslararası antlaşmadır. Bu antlaşma ile Ermenistan, TBMM'yi ve Misak-ı Milli'yi tanıyan ilk devlet olmuş; Sevr Antlaşması'nı ise geçersiz saymıştır. Bir devletin başka bir siyasi yapıyla masaya oturup antlaşma imzalaması, onun hukuki varlığını resmen tanıdığının en açık kanıtıdır.

Step-by-Step Solution

1
Doğu Cephesi'ndeki askeri sonucun siyasi etkisini analiz et.
Askeri zafer, Ermenistan'ı barışa zorlamış ve Gümrü Antlaşması imzalanmıştır.
Askeri başarılar genellikle diplomatik tanınmayı beraberinde getirir.
2
Antlaşmanın içeriğindeki 'hukuki tanınma' kriterini belirle.
Bir devletin başka bir yönetimi tanıması için onun varlık belgelerini (Misak-ı Milli) kabul etmesi gerekir.
Uluslararası hukukta antlaşma imzalamak, tarafların birbirini meşru kabul etmesi demektir.
3
Sevr Antlaşması ile olan ilişkiyi değerlendir.
Ermenistan, Sevr'deki haklarından vazgeçerek TBMM'nin egemenliğini kabul etmiştir.
Sevr'i reddeden ilk devletin Ermenistan olması, TBMM'nin en büyük diplomatik kozlarından biridir.

Key Concept

Gümrü Antlaşması'nın Siyasi Önemi

Hints

1
Bir devletin başka bir devleti tanıdığı, imzaladıkları antlaşmanın içeriğindeki karşılıklı kabul maddelerinden anlaşılır.
2
Ermenistan, bu antlaşmayla TBMM'yi yok sayan meşhur 'ölü doğmuş' antlaşmayı reddeden ilk devlet olmuştur.
3
TBMM'yi tanıyan ilk devletin Ermenistan olması, Sevr'in geçersizliğini kabul etmesiyle doğrudan ilişkilidir.

Practice More

Bu antlaşmanın ardından Doğu Cephesi'ndeki birliklerin Batı Cephesi'ne kaydırılmasının askeri sonuçlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 551Question

Milli Mücadele Dönemi’nde, Gediz Taarruzu’nun ardından Batı Cephesi "Batı" ve "Güney" olmak üzere iki kısma ayrılmış; Batı bölümüne İsmet Bey, Güney bölümüne ise Refet Bey komuta etmiştir. Ancak II.II. İnönü Muharebesi’nden sonra bu iki komutanlığın birleştirilerek tüm cephenin İsmet Paşa’nın emrine verilmesi kararlaştırılmıştır.

Bu kararın alınmasında etkili olan temel askeri gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Aslıhanlar ve Dumlupınar Muharebeleri'nde sevk ve idare zafiyetinin yaşanması

Answer

Batı Cephesi'nin tek bir komuta altında birleştirilmesinin temel askeri gerekçesi, Aslıhanlar ve Dumlupınar Muharebeleri'nde yaşanan koordinasyon ve sevk-idare sorunlarıdır.
Batı Cephesi'nin "iki başlı" yapısı, askeri harekatlarda koordinasyon eksikliğine yol açmıştır. Özellikle II.II. İnönü Muharebesi’nden sonra düzenlenen Aslıhanlar ve Dumlupınar çarpışmalarında birliklerin sevk ve idaresindeki bu bölünmüşlük, Yunan birliklerinin tamamen sökülüp atılamamasına neden olmuştur. Bu askeri zafiyet üzerine TBMM, cepheyi tek bir elden yönetmek amacıyla birleştirme kararı almıştır.

Step-by-Step Solution

1
Batı Cephesi'ndeki komuta yapısının değişim sürecini incelemek.
Kasım 19201920'de Gediz başarısızlığı sonrası cephenin Batı ve Güney olarak ikiye ayrıldığı tespit edilir.
Olayların kronolojik sırasını belirlemek, neden-sonuç ilişkisini kurmak için gereklidir.
2
İki komutanlık döneminde yapılan askeri operasyonları analiz etmek.
I.I. ve II.II. İnönü zaferlerine rağmen, Refet Bey komutasındaki Güney bölümü ile koordineli yapılması gereken Aslıhanlar-Dumlupınar saldırısının istenen sonucu vermediği görülür.
Komuta ayrılığının askeri operasyonlar üzerindeki olumsuz etkisini anlamak için önemlidir.
3
Başarısızlığın idari sonucunu belirlemek.
44 Mayıs 19211921 tarihinde Refet Bey görevden alınmış ve iki cephe İsmet Paşa komutasında birleştirilmiştir.
Askeri bir zafiyetin idari bir değişikliğe nasıl yol açtığını kanıtlamak için gereklidir.

Key Concept

Milli Mücadele'de Komuta Birliği

Hints

1
Gediz Taarruzu sonrası Batı Cephesi'nin İsmet Bey ve Refet Bey arasında paylaştırıldığını hatırlayın.
2
II.II. İnönü Zaferi'nden hemen sonra gerçekleşen ve taarruz gücümüzün test edildiği bir muharebeyi düşünün.
3
Refet Bey komutasındaki birliklerin katıldığı Aslıhanlar-Dumlupınar çarpışmalarındaki koordinasyon sorunu, onun görevden alınmasına ve cephenin birleşmesine yol açmıştır.

Practice More

Batı Cephesi'ndeki bu birleşmeden sonra yaşanan Kütahya-Eskişehir Muharebeleri'nin ordunun geri çekilme kararı üzerindeki etkisini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 552Question

İtilaf Devletleri ile kapitülasyonlar, Osmanlı borçları ve Musul gibi temel konularda yaşanan fikir ayrılıkları nedeniyle Lozan görüşmelerine 44 Şubat 19231923 tarihinde ara verilmiştir. Görüşmelerin tekrar başladığı 2323 Nisan 19231923 tarihine kadar geçen bu sürede, Türkiye'nin ekonomik bağımsızlık konusundaki kararlılığını dünyaya duyurmak ve milli bir ekonomi programı oluşturmak amacıyla gerçekleştirdiği temel faaliyet aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: İzmir İktisat Kongresi'nin toplanması

Answer

İzmir İktisat Kongresi'nin toplanması
Lozan Barış Konferansı, kapitülasyonların kaldırılması ve duyunu umumiye borçları gibi Türkiye'nin egemenliğini kısıtlayan ekonomik meselelerdeki anlaşmazlıklar nedeniyle 44 Şubat 19231923 tarihinde kesilmiştir. Bu ara dönemde (1717 Şubat - 44 Mart 19231923), İzmir'de toplanan İktisat Kongresi ile hem yeni devletin ekonomik rotası çizilmiş hem de dünyaya 'tam bağımsızlık' mesajı verilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Konferansın kesilme dönemini analiz etme
44 Şubat - 2323 Nisan 19231923 arası dönem
Sorunun sorduğu zaman dilimini doğru belirlemek için konferansın kesintiye uğradığı tarihleri bilmek gerekir.
2
Kesilme nedenleri ile eylemler arasındaki bağı kurma
Ekonomik bağımsızlık vurgusu ve Misak-ı İktisadi
Görüşmelerin kapitülasyonlar ve borçlar gibi iktisadi konularda tıkanması, Türkiye'nin bu alandaki kararlılığını göstermek için İzmir İktisat Kongresi'ni toplamasını sağlamıştır.
3
Kronolojik ve kavramsal eleme yapma
Doğru seçeneğin tespiti
Diğer seçeneklerdeki olaylar ya konferans öncesinde (Saltanat) ya da çok sonrasında (Halifelik, Sanayi Planı) gerçekleşmiştir.

Key Concept

Lozan Konferansı Kesinti Dönemi ve İzmir İktisat Kongresi İlişkisi

Hints

1
Görüşmelerin en çok tıkandığı konulardan biri kapitülasyonlar, yani ekonomidir.
2
Bu olay, konferansın kesintiye uğradığı Şubat ve Mart 19231923 aylarında gerçekleşen kitlesel bir toplantıdır.
3
Misak-ı İktisadi kararlarının alındığı ve Kazım Karabekir'in başkanlık ettiği kongreyi düşünün.

Practice More

Lozan'daki tıkanma sırasında askeri hazırlıkların (Musul ve Boğazlar yönünde) ve Chester Projesi gibi diplomatik hamlelerin de yapıldığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 553Question

Milli Mücadele'nin askeri safhasında, Kazım Karabekir komutasındaki 15.15. Kolordu'nun Ermeni kuvvetlerine karşı kazandığı zaferin ardından 33 Aralık 19201920 tarihinde imzalanan Gümrü Antlaşması, TBMM Hükümeti'nin uluslararası alandaki ilk siyasi başarısıdır.

Bu antlaşmanın Türk diplomasi tarihindeki 'kurucu' ve 'hukuki' niteliği dikkate alındığında, TBMM'ye sağladığı en temel kazanım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Sevr Antlaşması'nı imzalayan taraflardan birine, bu antlaşmanın geçersizliğini ilk kez kabul ettirerek TBMM'nin varlığını resmen tanıtmış olması

Answer

Gümrü Antlaşması'nın en temel kazanımı, Sevr Antlaşması'nı imzalayan taraflardan biri olan Ermenistan'ın bu antlaşmadan vazgeçmesi ve TBMM'yi resmen tanıyan ilk devlet olmasıdır.
Doğru seçenek, Gümrü Antlaşması'nın en özgün niteliğini vurgulamaktadır. Bu antlaşma ile Ermenistan, Sevr Antlaşması'ndaki (Vilayat-ı Sitte üzerindeki) iddialarından vazgeçmiş ve metinde 'Türkiye' ibaresini kullanarak TBMM'yi tanıyan ilk devlet olmuştur. Bu, yeni devletin uluslararası arenadaki ilk siyasi kimlik tescilidir.

Step-by-Step Solution

1
Askeri ve siyasi bağlantıyı kurma
Kazım Karabekir komutasındaki 15.15. Kolordu'nun başarısı askeri, Gümrü Antlaşması ise siyasi zaferdir.
Askeri başarılar her zaman diplomatik başarılarla taçlandırılmalıdır.
2
Uluslararası hukuk ve meşruiyet analizi yapma
Ermenistan Sevr'den vazgeçen ilk devlet olmuştur.
TBMM'nin varlığının bir başka devlet tarafından resmen tanınması, Milli Mücadele'nin meşruiyetini kanıtlar.
3
Antlaşmanın kronolojik ve içerik kıyaslamasını yapma
Batum'un verilmesi (Moskova), sınırın kesinleşmesi (Kars) ve İtilaf Devletleri'nin tanınması (Mudanya/Ankara) gibi olayların Gümrü ile ilgisi yoktur.
Gümrü Antlaşması'nın 'ilk başarı' olma niteliği, diğer antlaşmalardan ayırt edilmesini sağlar.

Key Concept

Gümrü Antlaşması'nın TBMM'ye sağladığı uluslararası meşruiyet ve Sevr'in geçersizliğinin tescili.

Hints

1
Gümrü Antlaşması'nın TBMM için hangi 'ilk'leri temsil ettiğine odaklanın.
2
Antlaşmanın Ermenistan ile yapıldığını ve Sevr Antlaşması üzerindeki hukuki etkisini hatırlayın.
3
TBMM'yi tanıyan ilk devletin Ermenistan olması ve bu antlaşma metninde ilk kez hangi devlet adının geçtiğini düşünün.

Practice More

Doğu Cephesi'ndeki gelişmeleri Moskova ve Kars antlaşmalarıyla kıyaslayarak kronolojik bütünlük sağlayın.
Estimated Time:1m 30s
Question 554Question

Milli Mücadele Dönemi’nde Batı Cephesi’nde düzenli ordunun kurulması kararına karşı çıkan Çerkes Ethem ve bazı Kuva-yı Milliye liderleri, bu yeni yapılanmaya karşı askeri ve stratejik gerekçeler öne sürmüşlerdir. Buna göre, söz konusu liderlerin düzenli ordunun kurulmasına karşı çıkarken temel aldıkları askeri savunma aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Düzenli ordu birliklerinin hantal yapısının Yunan ilerleyişini durdurmakta yetersiz kalacağı; seyyar birliklerin ise vur-kaç taktikleriyle daha etkili bir savunma yapacağı tezi

Answer

Düzenli ordu birliklerinin hantal yapısının Yunan ilerleyişini durdurmakta yetersiz kalacağı; seyyar birliklerin ise vur-kaç taktikleriyle daha etkili bir savunma yapacağı tezi
Düzenli orduya geçiş sürecinde en büyük askeri itiraz, gerilla tipi mücadelenin (Kuva-yı Milliye) Yunan ilerleyişini yıpratma konusunda daha başarılı olduğudur. Çerkes Ethem ve Kuva-yı Seyyare mensupları, düzenli ordunun disiplinli ama ağır yapısının Yunan ordusunun hareketli savaş tarzına cevap veremeyeceğini savunarak bu değişime direnmişlerdir.

Step-by-Step Solution

1
Dönemin askeri şartlarını analiz et
Yunan ordusunun modern silahlara ve sayısal üstünlüğe sahip olduğu belirlenir.
Savunma stratejisinin neden tartışmalı olduğunu anlamak için mevcut güç dengesini bilmek gerekir.
2
Kuva-yı Milliye ve Düzenli Ordu arasındaki taktiksel farkı değerlendir
Kuva-yı Milliye'nin gerilla savaşı, Düzenli Ordu'nun ise topyekûn ve alan savunması yaptığı saptanır.
Milis liderlerin 'esneklik ve hız' argümanının gerilla taktiklerine dayandığını görmek için bu ayrım şarttır.
3
Merkezi otorite ile yerel güçler arasındaki çatışmanın nedenini belirle
Çerkes Ethem gibi liderlerin düzenli ordunun 'hantallığı' bahanesiyle aslında kendi bağımsızlıklarını korumak istedikleri anlaşılır.
Askeri gerekçenin ardındaki siyasi ve stratejik direnci tanımlamak doğru seçeneğe ulaştırır.

Key Concept

Düzenli Orduya Geçiş Sürecindeki Stratejik Tartışmalar

Hints

1
Kuva-yı Milliye'nin temel savaş tarzını (gerilla) ve bu tarzın getirdiği avantajları düşünün.
2
Düzenli ordunun kurulması merkeziyetçiliği artırırken, milis güçlerin 'esnek' hareket etme kabiliyetini sınırlar.
3
Direniş liderleri, düzenli ordunun hantal yapısının Yunan ordusunun hareketliliği karşısında başarısız olacağını iddia etmiştir.

Practice More

Düzenli orduya geçiş sürecini hızlandıran Gediz Taarruzu'nun sonuçlarını ve Ali Fuat Paşa'nın görev değişimini inceleyiniz.

Alternative Method

Soruya 'gerilla vs düzenli ordu' kıyaslaması üzerinden yaklaşarak, milis liderlerin kendi varlık nedenlerini nasıl meşrulaştırdıklarını analiz edebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 555Question

Batı Cephesi'nde Yunan ordusuna karşı kazanılan II.II. İnönü Zaferi'nin ardından Mustafa Kemal Paşa, Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa'ya gönderdiği kutlama telgrafında; "Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makus talihini de yendiniz." ifadelerini kullanmıştır.

Bu zaferin ardından İtilaf Devletleri bloğunda yaşanan görüş ayrılıklarının ve çözülmenin ilk somut göstergelerinden biri olarak aşağıdakilerden hangisi kabul edilebilir?

Show answer & explanation

Answer: İtalya'nın Anadolu'da işgal ettiği bölgeleri boşaltmaya başlaması

Answer

İtalya'nın Anadolu'da işgal ettiği bölgeleri boşaltmaya başlaması
II.II. İnönü Zaferi, Türk ordusunun Yunan ordusuna karşı kazandığı ikinci büyük savunma zaferidir. Bu zafer sonrası İtilaf Devletleri arasındaki birlik bozulmuş, İtalya Anadolu'dan çekilme kararı alan ilk büyük devlet olmuştur. Mustafa Kemal Paşa'nın "makus talih" (kötü giden talih) vurgusu, Türk milletinin savunma durumundan taarruz psikolojisine geçişinin ve zafer serisinin devam etmesinin bir sembolüdür.

Step-by-Step Solution

1
Mustafa Kemal Paşa'nın "Makus talihin yenilmesi" sözünün hangi savaşa ait olduğunu belirle.
Bu söz, II.II. İnönü Savaşı'nın zaferle sonuçlanması üzerine İsmet Paşa'ya gönderilen telgrafta yer alır.
Sözün bağlamını ve zamanını netleştirmek doğru sonuca ulaşmayı sağlar.
2
II.II. İnönü Savaşı'nın uluslararası (diplomatik) sonuçlarını gözden geçir.
İtalya Anadolu'dan çekilmeye başlamış, Fransa Ankara'ya temsilci (Franklin Bouillon) göndermiş ve İngiltere ile Yunanistan arasındaki ilişkiler bozulmuştur.
İtilaf bloğundaki çatlakların hangi olayla başladığını tespit etmek gerekir.
3
Seçeneklerdeki olayları kronolojik olarak ve savaşlarla eşleştirerek elenmesi gerekenleri çıkar.
Moskova ve Londra Konferansı I.I. İnönü ile; Ankara Antlaşması ise Sakarya ile ilgilidir. İtalya'nın çekilme kararı doğrudan II.II. İnönü sonrasıdır.
Benzer diplomatik sonuçları birbirine karıştırmamak (özellikle I.I. ve II.II. İnönü farkı) KPSS Tarih sorularında kritiktir.

Key Concept

II.II. İnönü Savaşı'nın Diplomatik Sonuçları

Hints

1
Mustafa Kemal'in bahsettiği 'makus talih', Türk ordusunun uzun süren geri çekilme ve savunma sürecindeki kırılmayı ifade eder.
2
II.II. İnönü Savaşı'ndan sonra İtilaf Devletleri bloğunda 'çözülme' başlamıştır; bir devlet işgal bölgelerini terk etme kararı almıştır.
3
İtalya ve Fransa'nın tutumlarındaki değişiklik bu zaferle tetiklenmiştir. İtalya ilk kez bu savaş sonunda geri çekilmeye başlar.

Practice More

I.I. ve II.II. İnönü Savaşları'nın ortak ve farklı diplomatik sonuçlarını bir tablo halinde karşılaştırmak kalıcılığı artıracaktır.
Estimated Time:45s
Question 556Question

Aşağıdaki tabloda Milli Mücadele’nin Batı Cephesi’nde gerçekleşen bazı muharebeler ve bu muharebelerin ardından yaşanan siyasi gelişmeler eşleştirilmiştir:

MuharebeSiyasi Gelişme
II. İnönü SavaşıMoskova Antlaşması’nın imzalanması
IIII. İnönü Savaşıİtalya’nın Anadolu’an çekilmeye başlaması
Kütahya-Eskişehir Savaşları?

Bu eşleştirmede soru işaretiyle (?) belirtilen boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: Başkomutanlık Yasası’nın kabul edilmesi

Answer

Başkomutanlık Yasası’nın kabul edilmesi
Kütahya-Eskişehir Savaşları'nda ordunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesi TBMM'de büyük tartışmalara ve moral bozukluğuna yol açmıştır. Bu krizi aşmak ve kararları hızla uygulamak için meclis, tüm yetkilerini 55 Ağustos 19211921 tarihinde çıkarılan yasa ile Mustafa Kemal Paşa'ya devretmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Tablodaki mevcut eşleşmeleri inceleyin.
Birinci ve İkinci İnönü Savaşlarının kazanılması sonrası yaşanan olumlu diplomatik gelişmeler tabloda verilmiştir.
Savaşların sonuçlarını kronolojik ve içerik bakımından ayırt etmek gerekir.
2
Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın niteliğini belirleyin.
Bu savaş düzenli ordunun aldığı tek yenilgidir ve ordu Sakarya'nın doğusuna çekilmiştir.
Yenilginin ardından mecliste yaşanan bunalımın çözümüne yönelik adımı bulmak için bu tespit önemlidir.
3
Yenilgi sonrası mecliste alınan en önemli kararı hatırlayın.
Meclis yetkileri 33 aylık süreyle Mustafa Kemal Paşa'ya devredilerek Başkomutanlık Yasası çıkarılmıştır.
Zor zamanlarda hızlı karar almak amacıyla yasama ve yürütme yetkileri tek elde toplanmıştır.

Key Concept

Kütahya-Eskişehir Savaşları’nın Siyasi Sonuçları

Hints

1
Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın Milli Mücadele'deki tek yenilgi olduğunu ve ordunun Sakarya'nın doğusuna çekildiğini hatırlayın.
2
Bu yenilgi sonrası mecliste sorumluluğun kimde olduğu tartışılmış ve olağanüstü yetkiler tek bir kişiye verilmiştir.
3
Mustafa Kemal Paşa'nın meclis yetkilerini devralarak ordunun başına geçtiği kanunu düşünün.

Practice More

Başkomutanlık yetkisini alan Mustafa Kemal Paşa'nın ordunun ihtiyaçlarını karşılamak için yayımladığı emirleri (Tekalif-i Milliye) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 557Question

Güney Cephesi'nde Sütçü İmam (Maraş), Şahin Bey (Antep) ve Ali Saip Bey (Urfa) gibi yerel kahramanların öncülüğünde yürütülen Kuva-yi Milliye direnişinin; Fransız ordusu ve Ermeni Lejyonu'na karşı kesin bir askeri bozgun yerine, Fransa'yı 1921 Ankara Antlaşması ile bölgeyi tahliyeye zorlayan diplomatik bir başarıya evrilmesindeki en temel belirleyici faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Sakarya Meydan Muharebesi’nin kazanılmasının yarattığı askeri dengenin, Fransa'nın Anadolu politikasında İngiltere ile olan görüş ayrılıklarını derinleştirerek TBMM’yi resmen tanımasını sağlaması

Answer

Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasıyla Fransa'nın İngiltere ile olan diplomatik birliğinin bozulması ve TBMM'yi resmen tanıması süreci belirleyici olmuştur.
Doğru cevap olan ifade, Güney Cephesi'ndeki yerel başarının diplomatik bir zafere dönüşmesinin ana sebebinin Batı Cephesi'ndeki Sakarya Zaferi olduğunu belirtir. Fransa, Sakarya Meydan Muharebesi'nden sonra Yunan ordusunun ve dolayısıyla İngiliz politikasının çökeceğini görerek, Anadolu'daki macerasına son vermiş ve TBMM'yi tanıyan ilk İtilaf Devleti olmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Güney Cephesi'nin askeri yapısını analiz etme
Cephede düzenli ordu değil, Kuva-yi Milliye'nin (Sütçü İmam, Şahin Bey vb.) savaştığı belirlendi.
Güney Cephesi'nin diğer cephelerden en temel farkı sivil direniş odaklı olmasıdır.
2
Dış siyasi gelişmeleri ve cephenin kapanış sürecini inceleme
Güney Cephesi'nin 20 Ekim 1921 Ankara Antlaşması ile kapandığı saptandı.
Askeri başarıların diplomatik sonuçlara nasıl dönüştüğünü anlamak gerekir.
3
Batı Cephesi ile Güney Cephesi arasındaki bağlantıyı kurma
Sakarya Zaferi sonrası Fransa'nın, İngiltere'nin Anadolu politikasından ümidini keserek TBMM ile masaya oturduğu anlaşıldı.
Bir cephedeki askeri zafer, diğer cephedeki diplomatik tıkanıklığı açan anahtardır.
4
Sonucu Misak-ı Milli açısından değerlendirme
Hatay'ın dışarıda kalmasıyla bir taviz verilse de Fransa'nın TBMM'yi tanıyan ilk İtilaf devleti olduğu doğrulandı.
Ankara Antlaşması'nın en önemli diplomatik kazanımı TBMM'nin ilk kez bir büyük güç tarafından resmen tanınmasıdır.

Key Concept

Güney Cephesi'nin Diplomatik ve Askeri Karakteri

Hints

1
Güney Cephesi'nde düşmana karşı savaşan gücün türünü (ordu mu yoksa halk mı) hatırlayın.
2
Bir cephenin kapanması her zaman o cephedeki askeri çatışmayla değil, başka bir cephedeki büyük zaferin yarattığı diplomatik baskıyla gerçekleşebilir.
3
Sakarya Zaferi'nin ardından Fransa'nın İngiltere ile olan blok birliğini bozarak TBMM ile 1921 Ankara Antlaşması'nı imzaladığını düşünün.

Practice More

Sakarya Zaferi'nin diğer uluslararası sonuçlarını (Kars Antlaşması gibi) inceleyerek diplomatik etkileşimleri pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Kronolojik eleme yöntemi: Şehirlerin unvan alması (Gazi, Şanlı vb.) savaş sırasında değil, daha sonraki yıllarda gerçekleştiği için bu seçenek elenebilir.
Estimated Time:2m 0s
Question 558Question

Mudanya Ateşkes Antlaşması’nın aşağıdaki maddelerinden hangisi, İtilaf Devletleri’nin İstanbul’daki Osmanlı Hükümeti’ni siyasi bir otorite olarak tanımadıklarının ve dolayısıyla Osmanlı Devleti'nin hukuken sona erdiğinin en açık kanıtıdır?

Show answer & explanation

Answer: İstanbul ve Boğazlar çevresinin yönetiminin TBMM Hükümeti’ne bırakılması

Answer

İstanbul ve Boğazlar çevresinin yönetiminin TBMM Hükümeti’ne bırakılması maddesi, Osmanlı Devleti'nin hukuken sona erdiğinin kanıtıdır.
Mudanya Ateşkes Antlaşması'na göre İstanbul ve Boğazlar'ın yönetiminin TBMM Hükümeti'ne bırakılması, İtilaf Devletleri'nin Osmanlı Hükümeti'ni artık bir siyasi otorite olarak kabul etmediklerini gösterir. Başkentin başka bir devlete veya hükümete devredilmesi uluslararası hukukta o devletin hukuken sona erdiği anlamına gelir.

Step-by-Step Solution

1
Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın maddelerini siyasi otorite açısından analiz edin.
Antlaşmada İstanbul ve Boğazlar'ın yönetimi TBMM'ye bırakılmıştır.
Bir devletin başkentinin yönetimi başka bir hükümete devrediliyorsa, o devletin hukuki varlığı tanınmıyor demektir.
2
Osmanlı Devleti'nin sona erme aşamalarını (fiilen, hukuken, resmen) karşılaştırın.
Başkentin devri 'hukuken sona erme' aşamasına karşılık gelir.
İtilaf Devletleri, Osmanlı'nın başkentini TBMM'ye bırakarak İstanbul Hükümeti'ni yok saymışlardır.

Key Concept

Osmanlı Devleti'nin Hukuken Sona Ermesi

Hints

1
Osmanlı Devleti'nin başkentinin kime teslim edildiğine odaklanın.
2
İtilaf Devletleri'nin İstanbul'daki mevcut yönetimi (Osmanlı) yerine kimi muhatap aldığını düşünün.
3
Başkentin TBMM'ye devredilmesi, İstanbul Hükümeti'nin artık 'hukuken' bir otoritesinin kalmadığını kanıtlar.

Practice More

Mudanya Ateşkesi ile kazanılan bu diplomatik başarının Lozan Barış Antlaşması'na nasıl zemin hazırladığını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Sona erme aşamalarını şu şekilde kodlayabilirsiniz: MONDROS = Fiilen (F), MUDANYA = Hukuken (H), SALTANAT = Resmen (R). Baş harflerden 'F-H-R' sırasını takip edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Question 559Question

2424 Temmuz 19231923 tarihinde imzalanan Lozan Barış Antlaşması ile kapitülasyonlar her türlü sonucuyla birlikte kaldırılarak Türkiye'nin ekonomik bağımsızlığı tescil edilmiştir. Ancak tam bağımsızlık hedeflenmesine rağmen, antlaşma metninde yer alan bazı hükümler Türkiye'nin gümrük politikalarını belirli bir süre kısıtlamıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Lozan Barış Antlaşması'nda yer alan ve Türkiye'nin yerli sanayisini korumaya yönelik "korumacı gümrük" politikası izlemesini 55 yıl boyunca engelleyen hükümdür?

Show answer & explanation

Answer: Gümrük tarifelerinin 19161916 yılındaki düzeyde sabit tutulması

Answer

Lozan Barış Antlaşması'na göre gümrük tarifelerinin 19161916 yılındaki düzeyde sabit tutulması kararlaştırılmıştır.
Lozan Barış Antlaşması'na eklenen Ticaret Sözleşmesi uyarınca Türkiye, 19161916 yılında yürürlüğe giren gümrük tarifelerini 19241924 yılından itibaren 55 yıl boyunca (19291929 yılına kadar) değiştirmemeyi kabul etmiştir. Bu durum, Türkiye'nin sanayileşme çabalarını ve gümrük korumacılığını geçici olarak sınırlamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Ekonomik bağımsızlık ve kısıtlamalar arasındaki ilişkiyi analiz etme
Kapitülasyonların kaldırılmasına rağmen geçici ticari kısıtlamaların var olduğu tespit edilir.
Genç cumhuriyetin dünya pazarlarına uyumu için İtilaf Devletleri bazı geçiş süreci şartları dayatmıştır.
2
Gümrük tarifeleriyle ilgili spesifik tarihi maddeyi hatırlama
Antlaşmaya eklenen Ticaret Sözleşmesi ile gümrüklerin 19161916 yılı seviyesinde dondurulduğu belirlenir.
Bu madde, Türkiye'nin ithal mallara yüksek vergi koyarak yerli sanayiyi korumasını 19291929 yılına kadar engellemiştir.

Key Concept

Lozan'da Ekonomik Tavizler (Gümrük Tarifesi)

Hints

1
Türkiye'nin 19291929 Dünya Ekonomik Bunalımı'na kadar neden 'Korumacı-Devletçi' politikalara tam geçemediğini düşünün.
2
Bu kısıtlama, antlaşmaya eklenen özel bir 'Ticaret Sözleşmesi' ile getirilmiştir ve belirli bir yılın tarifesini esas alır.
3
Cevap, gümrük duvarlarının 19161916 yılındaki seviyede 55 yıl boyunca dondurulmasıyla ilgilidir.

Practice More

Lozan'dan sonra 19291929 yılında gümrük kısıtlamasının bitmesiyle çıkarılan 'Gümrük Tarife Kanunu'nu inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 560Question

Milli Mücadele Dönemi’nde Batı Cephesi’nde Kuva-yı Milliye birliklerinden düzenli orduya geçiş süreci, sadece askeri bir strateji değişikliği değil; aynı zamanda egemenlik gücünün şahsi inisiyatiflerden alınarak kurumsal bir devlet yapısına devredilmesidir. TBMM, orduda disiplini sağlamak ve merkezi otoriteyi tesis etmek amacıyla askeri tedbirlerin yanı sıra çeşitli hukuki ve siyasi mekanizmalar kullanmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM’nin düzenli orduyu kurarken askeri disiplini "hukuki bir meşruiyet" zeminine oturttuğunu ve "meclis denetimi" altına aldığını doğrudan kanıtlayan bir uygulamadır?

Show answer & explanation

Answer: Firariler Kanunu’nun çıkarılarak askeri suçların yargılanmasının üyeleri meclis içerisinden seçilen İstiklal Mahkemelerine bırakılması

Answer

Firariler Kanunu’nun çıkarılması ve yargılama sürecinin meclis üyelerinden oluşan İstiklal Mahkemeleri eliyle yürütülmesi, ordunun meclis denetimine girmesini sağlayan temel hukuki uygulamadır.
Düzenli ordunun kuruluşunda en büyük sorun disiplin ve merkezi itaattir. Firariler Kanunu'nun meclis tarafından çıkarılması (yasama) ve bu kanunun meclis içinden seçilen milletvekilleri (İstiklal Mahkemeleri - yargı) tarafından uygulanması, ordunun şahsi bir güç değil, doğrudan TBMM'ye bağlı hukuki bir kurum haline geldiğini en net şekilde ortaya koyar.

Step-by-Step Solution

1
Düzenli orduya geçişin temel nedenini analiz etme
Kuva-yı Milliye birliklerinin disiplinsizliği ve merkezi emirlere uymaması düzenli orduya geçişi zorunlu kılmıştır.
Sorunun kökenindeki 'disiplin' ihtiyacını belirlemek için gereklidir.
2
TBMM'nin otoritesini askeri alanda nasıl kullandığını belirleme
TBMM, sadece komutan atayarak değil, aynı zamanda yasama ve yargı yetkisini kullanarak orduyu kontrol altına almıştır.
Meclis denetimi ve hukuki meşruiyet kavramlarını eşleştirmek için gereklidir.
3
Hukuki araçları teşhis etme
Firariler Kanunu (Yasama) ve İstiklal Mahkemeleri (Yargı), asker kaçaklarını ve disiplinsizleri cezalandırarak ordunun meşru bir devlet kurumu olmasını sağlamıştır.
Doğru cevaba ulaşmak için yasal dayanağın tespit edilmesi gerekir.

Key Concept

Düzenli Ordunun Kurumsallaşması ve Sivil Otorite Denetimi

Hints

1
Kuva-yı Milliye şeflerinin yerel otoriteleri ile TBMM'nin merkezi kanunları arasındaki çatışmayı düşünün.
2
Meclisin ordu üzerinde 'Yargı' yetkisini nasıl kullandığını hatırlayın.
3
Askerden kaçışları önlemek için çıkarılan kanunu ve bu kanunu uygulayan mahkemeleri düşünün.

Practice More

İstiklal Mahkemelerinin hem düzenli ordunun kurulmasında hem de devrimlerin korunmasındaki farklı rollerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
PreviousPage 28 / 32Next