Osmanlı Devleti Siyasi Tarihi

$1856$ yılında imzalanan Paris Antlaşması'nda yer alan "Osmanlı Devleti Avrupa devletler hukukundan yararlanacak ve toprak bütünlüğü Avrupalı devletlerin garantisi altında olacaktır." maddeleri dikkate alındığında, bu durum Osmanlı Devleti ile ilgili aşağıdakilerden hangisinin doğrudan bir göstergesidir?

XVII. yüzyılın başlarında Osmanlı Devleti, hem Batı'da Avusturya hem de Doğu'da Safevi Devleti ile uzun süren savaşlar yürütmek zorunda kalmıştır. Bu yoğun savaş ortamında, 1606 yılında imzalanan Zitvatorok Antlaşması ile Osmanlı Devleti'nin Avusturya karşısındaki diplomatik üstünlüğü sona ermiş ve hükümdarların protokolde eşitliği (mütekabiliyet) esası kabul edilmiştir. Osmanlı Devleti'nin bu antlaşmayı imzalamasında ve dış politikada taviz vererek barışa zorlanmasında etkili olan temel iç gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

$XVII.$ yüzyılın sonlarında, $1683$'teki II. Viyana Kuşatması ile başlayan ve yaklaşık on altı yıl süren Kutsal İttifak Savaşları sonucunda Osmanlı Devleti ciddi bir askeri ve mali yıpranma yaşamıştır. Bu sürecin sonunda imzalanan Karlofça Antlaşması, sadece büyük bir toprak kaybı değil, aynı zamanda Osmanlı Devleti'nin dış dünyayla olan diplomatik ilişkilerinde 'tek taraflı üstünlük' anlayışından 'müzakere ve denge' arayışına girdiğinin kanıtıdır. Karlofça Antlaşması görüşmeleri sırasında Osmanlı Devleti ile Avrupalı devletler arasında arabuluculuk yaparak diplomaside yeni bir dönemin kapılarını açan devletler aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Rusya İmparatoriçesi $II.$ Katerina ve Avusturya İmparatoru $II.$ Joseph tarafından hazırlanan; İstanbul merkezli bir Bizans İmparatorluğu'nu yeniden kurmayı ve Balkanlar'da 'Dakya' adıyla yeni bir devlet oluşturmayı hedefleyen gizli tasarı aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde klasik dönemde dış yazışmaların yürütülmesinden sorumlu olan Reisülküttaplık makamı, XVIII. yüzyıldan itibaren devlet hiyerarşisinde büyük bir önem kazanmış ve nihayetinde bağımsız bir dışişleri bakanlığına (Hariciye Nezareti) dönüşecek olan sürecin temellerini atmıştır. Bu makamın, divan bürokrasisi içinde Nişancı'dan ayrılarak ön plana çıkmasının ve dış politikanın en yetkili merci haline gelmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

XVII. yüzyılın en güçlü padişahlarından biri olan IV. Murad, saltanatının ilk yıllarında karşılaştığı Yeniçeri ayaklanmalarını ve Anadolu'daki Abaza Mehmed Paşa İsyanı gibi iç karışıklıkları sert tedbirlerle bastırarak merkezi otoriteyi yeniden tesis etmiştir. Ardından düzenlediği Bağdat Seferi ile şehri Safevilerden geri almış ve bu zaferin ardından iki devlet arasında bugünkü Türkiye-İran sınırını büyük ölçüde belirleyen diplomatik bir belge imzalanmıştır.

Bu metinde bahsedilen ve doğu sınırlarına uzun süreli bir kararlılık getiren antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde $1839$ yılında Sultan Abdülmecid döneminde ilan edilen, padişahın kendi gücünün üzerinde bir kanun gücü olduğunu ilk kez kabul ettiği ve Türk tarihinde demokratikleşme ile hukukun üstünlüğü ilkesinin ilk somut adımı sayılan belge aşağıdakilerden hangisidir?

XVIII. yüzyıl sonlarında Osmanlı Devleti, Rusya ve Avusturya ile yaptığı savaşlarda askeri açıdan zor durumda olmasına rağmen, 1789'da Avrupa'da patlak veren bir gelişme sonucunda Avusturya'nın barış isteyerek savaştan çekilmesini sağlamıştır. Avusturya'nın bu tutum değişikliğinde, söz konusu gelişmenin ortaya çıkardığı fikir akımlarının kendi topraklarındaki çok uluslu yapıyı tehdit etmesi etkili olmuştur.

Buna göre, Osmanlı Devleti'nin üzerindeki dış baskıyı hafifleten ve Avusturya ile Ziştovi Antlaşması'nın imzalanmasına zemin hazırlayan bu tarihsel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

$1402$ Ankara Savaşı sonrasında Osmanlı Devleti'nin içine düştüğü otorite boşluğu ve taht kavgalarının yaşandığı Fetret Devri'nde, Anadolu'da siyasi birlik büyük ölçüde bozulmuş ve toprak kayıpları yaşanmıştır. Buna karşın Balkanlar'da ciddi bir isyan çıkmaması ve toprak kaybının çok az olması dikkat çekicidir.

Aşağıdakilerden hangisi Balkanlar'da sağlanan bu istikrarın nedenlerinden biri olarak gösterilemez?

Yavuz Sultan Selim döneminde Safevi Devleti’ne karşı kazanılan Çaldıran Zaferi ($1514$), Osmanlı Devleti’nin doğu politikasında köklü değişikliklere yol açmıştır. Bu zafer sadece askeri bir başarı değil, aynı zamanda stratejik ve ekonomik bir kazanımdır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Çaldıran Zaferi'nin Osmanlı Devleti üzerindeki siyasi veya ekonomik etkilerinden biri değildir?

Osmanlı Devleti’nin Kuruluş Dönemi’nde uygulanan iskân politikasında, Anadolu’dan Rumeli’ye göç ettirilecek aileler seçilirken özellikle aralarında anlaşmazlık ve kavga bulunan ailelerden birinin tercih edilmesine özen gösterilmiştir. Osmanlı Devleti’nin iskân sürecindeki bu uygulamasıyla ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti, 18. yüzyılda Rusya ile imzaladığı Küçük Kaynarca Antlaşması'nda; Kırım'ın bağımsız olacağını ancak bölge halkının dini açıdan Osmanlı halifesine bağlı kalacağını kabul etmiştir. Osmanlı Devleti'nin bu maddeyle ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

$1833$ yılında Rusya ile imzalanan Hünkar İskelesi Antlaşması ile Boğazlar üzerinde son kez tek başına karar verme yetkisini kullanan Osmanlı Devleti, bu antlaşmanın süresi dolunca $1841$ yılında Londra Boğazlar Sözleşmesi'ni imzalamıştır. İngiltere, Rusya, Fransa, Avusturya ve Prusya'nın katılımıyla imzalanan bu sözleşme ile "Boğazların barış zamanında tüm yabancı savaş gemilerine kapalı tutulması" kararlaştırılmıştır.

Buna göre, $1841$ Londra Boğazlar Sözleşmesi'nin Osmanlı Devleti açısından doğurduğu en temel sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti’nin $1571$ yılında Kıbrıs’ı fethetmesiyle Doğu Akdeniz’in güvenliği büyük ölçüde sağlanmış ve Venedik’in bölgedeki ekonomik üstünlüğüne darbe vurulmuştur. Ancak bu zaferin hemen ardından Avrupalı devletlerin oluşturduğu Haçlı donanması, Osmanlı deniz gücünü hedef alarak büyük bir saldırı gerçekleştirmiştir.

Bu parçada söz edilen ve Osmanlı Devleti’nin denizlerdeki ilk büyük yenilgisi olarak kabul edilen gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

$1877-1878$ Osmanlı-Rus Savaşı ($93$ Harbi) sonrasında imzalanan Ayastefanos Antlaşması'nın şartlarını geçersiz kılarak Avrupalı devletlerin gözetiminde imzalanan; Kars, Ardahan ve Batum'un Rusya'ya bırakılmasının yanı sıra Ermeni Meselesi'nin ilk kez uluslararası bir belgeye girmesine neden olan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti, $1833$ yılında Rusya ile imzaladığı Hünkar İskelesi Antlaşması ile Boğazlar üzerinde son kez tek başına egemenlik hakkını kullanmıştır. Bu antlaşmanın sekiz yıllık süresinin dolması ve Mısır Sorunu'nun çözümünden sonra Avrupalı devletlerin de katılımıyla Boğazlar konusu uluslararası bir sorun haline gelmiştir.

Buna göre, Boğazların ilk kez uluslararası bir statü kazanmasına ve Osmanlı Devleti’nin Boğazlar üzerindeki mutlak egemenliğinin sona ermesine neden olan diplomatik belge aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti’nin XVI. yüzyıl başlarında Yavuz Sultan Selim komutasında gerçekleştirdiği Mısır Seferi sonucunda Memlük Devleti ortadan kaldırılmış, halifelik makamı Osmanlı hanedanına geçmiş ve Baharat Yolu'nun kontrolü büyük ölçüde sağlanmıştır. Bu seferin sonuçları ve dönemin jeopolitik koşulları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Mısır Seferi’nin doğrudan veya dolaylı sonuçları arasında gösterilemez?

$1876$ yılında Avrupalı devletlerin Balkanlardaki azınlıkların durumunu ve bölgede yapılması planlanan ıslahatları görüşmek amacıyla topladıkları Tersane (İstanbul) Konferansı devam ederken, Osmanlı Devleti'nin konferans kararlarını etkisiz hale getirmek ve Batılı devletlerin iç işlerine müdahalesini önlemek amacıyla ilan ettiği ilk anayasal belge aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin XVIII. yüzyılda Rusya ile yaşadığı savaşlar sırasında, Rus donanmasının Baltık Denizi'nden hareket ederek Cebelitarık Boğazı yoluyla Akdeniz'e gelmesi ve Osmanlı donanmasını yakmasıyla sonuçlanan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti’nin Yükselme Dönemi’nde Mısır’ı fethederek Baharat Yolu’na hakim olması, Kanunname-i Ali Osman ile merkezi otoritesini hukuki bir temele oturtması ve Preveze Deniz Zaferi ile Akdeniz’de mutlak üstünlük kurması dikkate alındığında; bu dönemin genel siyasi ve askeri tablosu hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?