Examkin

Osmanlı Devleti Siyasi Tarihi

269 questions

Question 81Question →

Fatih Sultan Mehmet döneminde İstanbul'un fethiyle birlikte Karadeniz'i Akdeniz'e bağlayan deniz ticaret yollarının ve İpek Yolu'nun kontrolünün Osmanlı Devleti'ne geçmesi, Avrupalı devletleri yeni ticaret yolları arayışına sevk etmiştir. Bu durumun aşağıdakilerden hangisinin başlamasında temel etken olduğu savunulabilir?

Show answer & explanation

Answer: Coğrafi Keşifler

Answer

İstanbul'un fethi sonucunda ticaret yollarının kontrolünün Osmanlı Devleti'ne geçmesi, Avrupalıların başlattığı Coğrafi Keşiflerin temel nedenidir.
Doğru seçenek olan Coğrafi Keşifler, İstanbul'un fethiyle birlikte İpek ve Baharat yollarının kontrolünün Müslümanların eline geçmesi üzerine Avrupalıların ekonomik kaygılarla okyanuslara açılarak Hindistan'a ulaşmak için yeni yollar araması sürecini ifade eder.

Step-by-Step Solution

1
Olayın zamanını ve etkisini belirleme
1453 İstanbul'un fethi, Yükselme Dönemi'nin başlangıcıdır.
Soruda verilen bağlamın hangi tarihsel sürece denk geldiğini anlamak için gereklidir.
2
Ekonomik sonucu analiz etme
İpek ve Baharat yolları gibi önemli ticaret rotaları Osmanlı denetimine girmiştir.
Avrupalıların neden yeni yol aradığını açıklayan temel ekonomik sebeptir.
3
Dünya tarihindeki karşılığını bulma
Yeni ticaret yolları arayışı Coğrafi Keşifler ile sonuçlanmıştır.
İstanbul'un fethinin dünya tarihindeki en önemli dış sonuçlarından biri budur.

Key Concept

İstanbul'un Fethinin Dünya Tarihi Açısından Sonuçları
Estimated Time:45s
Question 82Question →

İstanbul'un fethinden sonra bir "cihan devleti" niteliği kazanan Osmanlı Devleti'nde, Fatih Sultan Mehmet tarafından devlet teşkilatını ve yönetimini bir düzene bağlamak amacıyla hazırlanan Kanunname-i Ali Osman'da; kardeş katli, müsadere usulü ve cülus bahşişi gibi uygulamalar yasal bir çerçeveye oturtulmuştur. Bu düzenlemelerin tamamı dikkate alındığında, Osmanlı Devleti'nin aşağıdaki temel siyasi hedeflerden hangisine ulaşmak istediği söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: Padişahın mutlak otoritesini ve devletin merkeziyetçi yapısını pekiştirmek

Answer

Padişahın mutlak otoritesini ve devletin merkeziyetçi yapısını pekiştirmek
Kanunname-i Ali Osman ile getirilen 'kardeş katli' ve 'müsadere' (devletin kişilerin malına el koyabilmesi) gibi düzenlemeler, padişahın otoritesini sarsabilecek rakip hanedan üyelerini veya aristokratik aileleri kontrol altında tutmayı amaçlar. Bu durum, imparatorluk sınırlarının hızla genişlediği bir dönemde devletin tek bir merkezden, mutlak bir güçle yönetilmesini sağlamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Kanunname-i Ali Osman'ın içeriğindeki maddeleri analiz etmek
Kardeş katli, müsadere (mülkiyete el koyma) ve divan usulündeki değişikliklerin padişahın yetkilerini artırdığı tespit edilir.
Yasal düzenlemelerin hangi siyasi amaca hizmet ettiğini anlamak için içerik analizi gereklidir.
2
Uygulamaların merkezi otorite üzerindeki etkisini değerlendirmek
Alternatif güç odaklarının (rakip şehzadeler veya zengin aileler) engellenmesinin merkeziyetçiliği güçlendirdiği anlaşılır.
Kurumsallaşma adımlarının devletin bekası ve otorite birliği ile ilişkisini kurmak gerekir.
3
Tarihsel kronolojiye göre yanlış seçenekleri elemek
Ekber ve Erşed (XVII.XVII. yy) ve Tanzimat (XIX.XIX. yy) gibi kavramlar dönemsel olarak elenir.
Yükselme Dönemi ile diğer dönemlerin (Duraklama, Dağılma) farkını ortaya koymak kronolojik doğruluk için şarttır.

Key Concept

Merkeziyetçi Devlet Yapısı ve Kurumsallaşma
Estimated Time:1m 15s
Question 83Question →

Osmanlı Devleti, 16991699 Karlofça ve 17001700 İstanbul Antlaşmaları ile kaybettiği toprakları geri alabilmek amacıyla 18.18. yüzyılın başlarında yoğun bir askerî ve diplomatik mücadeleye girmiştir. Bu politikanın ilk somut başarısı sayılabilecek ve kaybedilen yerlerin geri alınabileceği umudunu artıran gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 17111711 Prut Antlaşması ile Azak Kalesi'nin Rusya'dan geri alınması

Answer

17111711 Prut Antlaşması ile Azak Kalesi'nin Rusya'dan geri alınması, kaybedilen toprakların geri alınabileceği umudunu başlatan ilk gelişmedir.
Osmanlı Devleti, 17001700 İstanbul Antlaşması ile Rusya'ya bıraktığı Azak Kalesi'ni 17111711 Prut Savaşı sonunda imzalanan antlaşma ile geri almıştır. Bu durum, Karlofça'da kaybedilen toprakların da geri alınabileceği düşüncesini güçlendirerek yüzyılın ilk yarısındaki dış politikayı şekillendirmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Osmanlı'nın 18.18. yüzyıl başındaki temel amacını belirle.
Temel amaç: Karlofça (16991699) ve İstanbul (17001700) ile kaybedilen toprakları geri almaktır.
Sorunun kökünde belirtilen politikayı anlamak için başlangıç noktasını saptamak gerekir.
2
Yüzyılın başındaki askerî olayları kronolojik olarak değerlendir.
Sırasıyla: Prut Savaşı (17111711), Osmanlı-Venedik-Avusturya Savaşları (17151715-17181718), Pasarofça Antlaşması (17181718).
İlk somut başarıyı bulmak için olayların oluş sırasına bakılmalıdır.
3
Prut Antlaşması'nın sonucunu analiz et.
17001700 yılında Rusya'ya verilen Azak Kalesi geri alınmıştır.
Toprak kazanımı içeren bu ilk başarı, devlet kademelerinde kaybedilen yerlerin kurtarılabileceğine dair psikolojik üstünlüğü sağlamıştır.

Key Concept

Osmanlı'nın 18.18. yüzyıl başındaki Fetih/Geri Alma Politikası
Question 84Question →

Osmanlı Devleti’nin Kuruluş Dönemi (1299-1453) askeri ve siyasi gelişmeleri ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Çelebi Mehmed Dönemi’nde Venediklilerle yapılan ve ilk deniz savaşı olma özelliği taşıyan Çalıbey Savaşı kazanılarak denizlerdeki üstünlük perçinlenmiştir.

Answer

Çelebi Mehmed Dönemi'nde Venediklilerle yapılan Çalıbey Savaşı'nın kazanıldığı bilgisi yanlıştır; bu savaş Osmanlıların ilk deniz savaşıdır ancak yenilgiyle sonuçlanmıştır.
Çelebi Mehmed Dönemi'nde (1416) Venedik ile yapılan Çalıbey Savaşı, Osmanlı Devleti'nin tarihindeki ilk deniz savaşı olması bakımından büyük önem taşır. Ancak Osmanlı donanması bu savaşta Venedik donanmasına karşı başarılı olamamış ve yenilmiştir. Denizlerdeki mutlak üstünlük ancak Fatih Sultan Mehmed dönemiyle başlayıp Kanuni Sultan Süleyman döneminde zirveye ulaşacaktır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki Kuruluş Dönemi olaylarını padişah ve askeri sonuç bazlı analiz et.
Maltepe (Orhan Bey), Çirmen (I. Murad), Niğbolu (Yıldırım Bayezid) ve II. Kosova (II. Murad) savaşlarının sonuçları ve padişah eşleşmeleri tarihsel gerçeklerle uyuşmaktadır.
Kuruluş Dönemi askeri kronolojisi ve siyasi kazanımlarını doğrulamak.
2
Çelebi Mehmed dönemi denizcilik faaliyetlerini ve ilk deniz savaşının detaylarını incele.
1416 Çalıbey (Lapseki) Savaşı'nın ilk deniz savaşı olduğu ancak Osmanlı donanmasının Venedik karşısında yenildiği saptanır.
İlk deniz savaşının sonucundaki tarihsel yanılgıyı tespit etmek.

Key Concept

Osmanlı Kuruluş Dönemi Denizcilik Faaliyetleri ve Venedik ile İlk Mücadeleler
Estimated Time:1m 30s
Question 85Question →

Osmanlı Devleti, 18391839 yılında ilan ettiği Tanzimat Fermanı ile can, mal ve namus güvenliğini yasal güvence altına almış ve kanun üstünlüğünü kabul etmiştir. Bu fermanın ilan edilmesinin dış politikadaki en temel amacı, aşağıdaki gelişmelerden hangisinde Avrupalı devletlerin desteğini sağlamaktır?

Show answer & explanation

Answer: Mısır Sorunu (Mehmet Ali Paşa İsyanı)

Answer

Mısır Sorunu (Mehmet Ali Paşa İsyanı)
Osmanlı Devleti, 18391839 yılında Tanzimat Fermanı'nı ilan ederek Avrupalı devletlerin sempatisini kazanmayı amaçlamıştır. Bu hamle, özellikle Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa'ya karşı yaşanan 'Mısır Sorunu'nun çözümü için toplanacak olan 18401840 Londra Konferansı'nda Avrupa'nın siyasi desteğini almak ve iç işlerine müdahaleyi engellemek için yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Tanzimat Fermanı'nın ilan tarihini ve dönemin şartlarını analiz etme
18391839 yılı, Osmanlı Devleti'nin Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa'ya karşı askeri ve siyasi olarak zor durumda olduğu bir dönemdir.
Islahat hareketlerinin dış politikadaki tetikleyici unsurlarını belirlemek kronolojik bir doğrulama sağlar.
2
Fermandan hemen sonra gerçekleşen uluslararası diplomatik gelişmeyi belirleme
Fermanın ilanından kısa bir süre sonra 18401840 yılında Mısır Sorunu'nu görüşmek üzere Londra Konferansı toplanmıştır.
Osmanlı Devleti, bu fermanla modernleştiğini göstererek Avrupalı devletlerin konferansta kendi yanında yer almasını hedeflemiştir.

Key Concept

Tanzimat Fermanı'nın Dış Politika Gerekçesi

Practice More

Islahat Fermanı'nın Paris Antlaşması üzerindeki etkisini ve I. Meşrutiyet'in Tersane Konferansı ile olan bağını inceleyerek ıslahat-diplomasi ilişkisini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Question 86Question →

Osmanlı Devleti'nin Kırım Savaşı sonrasında imzalanan hangi antlaşma ile bir Avrupa devleti sayılması kabul edilmiş ve toprak bütünlüğü Avrupalı devletlerin garantisi altına alınmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Paris Antlaşması

Answer

Paris Antlaşması (1856)
Doğru cevap olan antlaşma, 1856 yılında Kırım Savaşı sonunda imzalanmıştır. Bu antlaşmanın en önemli diplomatik sonucu, Osmanlı Devleti'nin ilk kez resmen bir Avrupa devleti olarak kabul edilmesi ve toprak bütünlüğünün büyük Avrupa güçleri tarafından garanti altına alınmasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Kırım Savaşı sonuçlarını değerlendiriniz.
Kırım Savaşı (1853-1856), Osmanlı Devleti'nin müttefikleri (İngiltere ve Fransa) ile Rusya'ya karşı kazandığı bir savaştır.
Savaşın galibi olarak imzalanan antlaşmanın Osmanlı lehine hükümler içermesi beklenir.
2
Antlaşma maddelerini analiz ediniz.
1856 Paris Antlaşması'nın 'Osmanlı Devleti Avrupa hukukundan yararlanacak' ve 'toprak bütünlüğü Avrupa devletlerince korunacak' maddeleri tespit edilir.
Bu maddeler Osmanlı Devleti'ne diplomatik anlamda bir 'Avrupa devleti' kimliği kazandırmıştır.

Key Concept

Osmanlı Devleti'nin Avrupa Devleti Statüsü Kazanması

Practice More

Paris Antlaşması'nın 'Karadeniz'in tarafsızlığı' maddesini ve bu maddenin Osmanlı'nın galip devlet olmasına rağmen neden bir yenilgi gibi algılandığını inceleyiniz.
Estimated Time:45s
Question 87Question →

Kanuni Sultan Süleyman Dönemi’nde Avusturya ile imzalanan ve Avusturya Arşidükü'nün protokol bakımından Osmanlı sadrazamına denk sayılmasını hükme bağlayan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 1533 İstanbul Antlaşması

Answer

1533 İstanbul Antlaşması
1533 İstanbul Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin Batı karşısındaki mutlak siyasi üstünlüğünü simgeler. Antlaşmanın en önemli maddesi olan 'Avusturya kralının Osmanlı sadrazamına protokolde eşit sayılması', Avusturya kralının Osmanlı padişahının dengi olmadığını, ancak onun veziri seviyesinde görüldüğünü kanıtlar.

Step-by-Step Solution

1
Kanuni Sultan Süleyman Dönemi'nin temel dış politika olaylarını hatırlayın.
Alman Seferi (1532) sonrasında Avusturya'nın barış istediği belirlenir.
Siyasi üstünlüğün zirve noktasına ulaştığı dönem bu dönemdir.
2
Protokol maddesini analiz edin.
Arşidük = Sadrazam eşitliğinin 1533 İstanbul (İbrahim Paşa) Antlaşması'na ait olduğu görülür.
Bu madde, Osmanlı Padişahı'nın Avrupa'daki krallardan daha üstün bir konumda olduğunu hukuken belgeler.

Key Concept

Osmanlı-Avusturya İlişkileri ve Siyasi Üstünlük

Hints

1
Bu antlaşma, Osmanlı Devleti'nin Avrupa'daki en büyük siyasi güce sahip olduğunu belgeler.
2
Sadrazam İbrahim Paşa tarafından müzakere edildiği için İbrahim Paşa Antlaşması olarak da bilinir.
3
Antlaşmada Avusturya Arşidükü'nün Padişah'a değil, Sadrazam'a denk sayılması kilit maddedir.

Practice More

Bu antlaşma ile kazanılan üstünlüğün hangi antlaşma ile kaybedildiğini (Zitvatorok) inceleyerek değişim-süreklilik analizi yapabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 88Question →

XVI.XVI. yüzyılda Coğrafi Keşifler neticesinde ticaret yollarının okyanuslara kayması ve Portekiz'in Hint Okyanusu'ndaki etkinliği, Osmanlı Devleti'ni stratejik ve ekonomik olarak yeni arayışlara itmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nin Hint Okyanusu'ndaki Portekiz varlığına son vermek veya bu durumun olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla gerçekleştirdiği faaliyetler arasında yer almaz?

Show answer & explanation

Answer: Karesioğulları Beyliği'nin Osmanlı topraklarına katılarak denizcilik faaliyetlerinin ve ilk donanmanın oluşturulması

Answer

Karesioğulları Beyliği'nin Osmanlı topraklarına katılarak denizcilik faaliyetlerinin başlatılması
Karesioğulları Beyliği'nin Osmanlı topraklarına katılması, Orhan Bey döneminde (Kuruluş Dönemi) gerçekleşmiştir. Bu olay Osmanlı Devleti'nin donanma sahibi olmasını ve Rumeli'ye geçişini kolaylaştırmıştır. Ancak soruda bahsedilen XVI.XVI. yüzyıldaki Portekiz'in Hint Okyanusu faaliyetlerine karşı alınmış bir önlem değildir. Diğer seçenekler ise doğrudan Yükselme Dönemi'nde Coğrafi Keşifler'in etkilerini kırmak için yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Soruda belirtilen tarihsel bağlamı ve temel sorunu tespit etmek.
Sorun, XVI.XVI. yüzyılda Coğrafi Keşifler'in Osmanlı ekonomisine (Baharat Yolu) verdiği zarar ve Portekiz tehdididir.
Zaman dilimi ve coğrafi odak noktası doğru analiz edilmelidir.
2
Yükselme Dönemi'nde bu küresel tehdide karşı geliştirilen askeri ve ekonomik hamleleri değerlendirmek.
Hint Deniz Seferleri (askeri), Kapitülasyonlar (ekonomik), Kanal Projeleri ve Kızıldeniz tahkimi (stratejik) bu dönemin uygulamalarıdır.
Osmanlı Devleti'nin bu hamleleri, ticaret merkezini tekrar okyanuslardan Akdeniz'e çekmeyi amaçlar.
3
Seçenekleri kronolojik ve mantıksal açıdan eleyerek bağlam dışı olanı bulmak.
Karesioğulları Beyliği'nin ilhakı, XIV.XIV. yüzyılda Kuruluş Dönemi'nde yaşanmış bir gelişmedir.
Kuruluş Dönemi olayları, Yükselme Dönemi'ndeki küresel deniz politikalarıyla doğrudan ilişkilendirilemez.

Key Concept

Osmanlı Devleti'nin Coğrafi Keşiflere ve Okyanus Hakimiyetine Karşı Stratejileri
Estimated Time:1m 30s
Question 89Question →

Osmanlı Devleti'nin 18331833 yılında Rusya ile imzaladığı Hünkar İskelesi Antlaşması, "Boğazlar Meselesi"ni ilk kez uluslararası bir sorun haline getirmiş ve Avrupalı devletlerin yoğun baskısı sonucunda 18411841 Londra Boğazlar Sözleşmesi'nin imzalanmasına giden süreci başlatmıştır.

Hünkar İskelesi Antlaşması'nın aşağıdaki hükümlerinden hangisi, İngiltere ve Fransa'nın çıkarlarını doğrudan tehdit ederek Boğazlar üzerindeki mevcut statünün uluslararası bir konferansla yeniden belirlenmesi talebine yol açmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Savaş durumunda Osmanlı'nın, Rusya'nın talebiyle Boğazları batılı devletlerin savaş gemilerine kapatması

Answer

Savaş durumunda Osmanlı'nın, Rusya'nın talebiyle Boğazları batılı devletlerin savaş gemilerine kapatması maddesi, Rusya'ya sağladığı stratejik avantaj nedeniyle Boğazlar Meselesi'ni uluslararası bir sorun haline getirmiştir.
Hünkar İskelesi Antlaşması'nın gizli maddesine göre; Rusya bir saldırıya uğrarsa Osmanlı Devleti, Çanakkale Boğazı'nı diğer devletlerin savaş gemilerine kapatacaktır. Bu madde, Boğazları Rusya için bir güvenlik kalkanı haline getirirken İngiltere ve Fransa'nın Akdeniz'deki çıkarlarını doğrudan tehdit etmiş, böylece mesele ikili bir ilişkiden çıkıp uluslararası bir konferansın (1841 Londra) konusu haline gelmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Hünkar İskelesi Antlaşması'nın içeriğini analiz et.
Antlaşmanın Osmanlı ile Rusya arasında bir savunma ittifakı olduğu ve gizli bir maddesi bulunduğu görülür.
Sorunun kökenindeki tehdit unsurunu belirlemek için antlaşma maddelerine bakılmalıdır.
2
Gizli maddenin Avrupa güçler dengesi üzerindeki etkisini değerlendir.
Rusya'nın bir savaş durumunda Boğazları diğer devletlerin savaş gemilerine kapattırma hakkı almasının, İngiltere ve Fransa'nın Akdeniz güvenliğini tehlikeye attığı saptanır.
Avrupalı devletlerin neden statü değişikliği istediğini anlamak için stratejik tehdit analizi yapılmalıdır.
3
1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi ile bağlantı kur.
1833'teki bu tek taraflı avantajın, 1841'de Boğazların 'uluslararası' bir statüye kavuşturulmasıyla ortadan kaldırıldığı sonucuna varılır.
Meselenin gelişim sürecindeki neden-sonuç ilişkisini doğrulamak gerekir.

Key Concept

Hünkar İskelesi Antlaşması ve Boğazlar Meselesi'nin Uluslararası Boyut Kazanması
Estimated Time:2m 0s
Question 90Question →

XVII.XVII. yüzyılın sonlarında Osmanlı Devleti'nin Kutsal İttifak'a karşı yürüttüğü savaşlar, Anadolu'daki Celali İsyanları ve İstanbul'daki asker ayaklanmalarıyla birleşerek merkezi otoriteyi sarsmıştır. Bu sürecin sonunda imzalanan 16991699 Karlofça Antlaşması'nın müzakerelerinde Rusya delegesi Voznitsin, müttefiklerinden ayrı hareket ederek antlaşmayı imzalamaktan kaçınmış; bunun yerine Osmanlı Devleti ile bir yıl sonra 17001700 İstanbul Antlaşması'nı imzalamayı tercih etmiştir.

Osmanlı Devleti'nin iç ve dış baskılar altında olduğu bu dönemde, Rusya'nın Karlofça'da imza atmaktan kaçınarak müstakil bir antlaşmaya yönelmesi ve bu süreçte Azak Kalesi'ni ele geçirmesi aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?

Show answer & explanation

Answer: Karadeniz'e yönelik yayılmacı hedeflerini stratejik bir öncelik haline getirdiğinin

Answer

Rusya'nın Karadeniz'e yönelik yayılmacı hedeflerini stratejik bir öncelik haline getirdiğinin bir göstergesidir.
Doğru cevap, Rusya'nın Karadeniz'e yönelik yayılmacı hedeflerini stratejik bir öncelik haline getirdiğini vurgular. Rusya'nın Karlofça gibi genel bir barış antlaşmasına imza atmayıp kendi şartlarını dayatmak üzere 17001700 yılında ayrı bir antlaşma yapması, müttefiklerinden bağımsız bir dış politika izlediğini gösterir. Bu antlaşma ile kazanılan Azak Kalesi, Rusya'nın Karadeniz'e kıyısı olan bir güç haline gelmesini sağlamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Kutsal İttifak Savaşları (1683-1699) sonrasındaki diplomatik ortamı analiz etme.
Osmanlı Devleti'nin hem iç isyanlar (Celali ve Yeniçeri) hem de dış baskılar nedeniyle zayıf düştüğü tespit edilir.
Siyasi kararların arkasındaki askeri ve toplumsal dinamikleri anlamak için gereklidir.
2
Rusya'nın Karlofça müzakerelerindeki özel konumunu değerlendirme.
Rusya'nın müttefiklerinden bağımsız bir yol izleyerek 1700 İstanbul Antlaşması'nı imzalaması, kendi özel stratejik hedefleri olduğunu gösterir.
Diplomatik hamlelerin devlet çıkarlarıyla örtüşen yönünü belirlemek için gereklidir.
3
1700 İstanbul Antlaşması'nın sonuçlarını yorumlama.
Azak Kalesi'nin Rusya'ya geçmesi, Rusya'nın Karadeniz'e ilk adımını atması anlamına gelir.
Toprak kazanımlarının devletlerin uzun vadeli politikaları üzerindeki etkisini kavramak için gereklidir.

Key Concept

Duraklama Dönemi Sonu Siyasi Gelişmeler ve Rusya'nın Karadeniz Politikası
Estimated Time:1m 30s
Question 91Question →

XVII.XVII. yüzyıl (Duraklama Dönemi) siyasi gelişmeleri dikkate alındığında; Osmanlı Devleti'nin Lehistan ile imzaladığı, Podolya arazisinin Osmanlı yönetimine geçtiği ve Batı'da en geniş sınırlarına ulaştığı antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Bucaş Antlaşması

Answer

Osmanlı Devleti'nin Batı'da en geniş sınırlarına ulaştığı ve toprak kazandığı son antlaşma Bucaş Antlaşması'dır.
Bucaş Antlaşması, 16721672 yılında Lehistan (Polonya) ile imzalanmıştır. Bu antlaşma ile Osmanlı Devleti Batı'da son kez toprak kazanmış (Podolya) ve Batı'daki en geniş sınırlarına ulaşmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Dönem ve bölge tespiti yapılması
Soruda XVII.XVII. yüzyıl Duraklama Dönemi ve Batı yönündeki fetihler sorulmaktadır.
Zaman ve mekan sınırlandırması doğru seçeneği bulmak için ilk adımdır.
2
Antlaşmaların içeriklerinin karşılaştırılması
Bucaş Antlaşması (16721672) Lehistan ile imzalanmış ve Batı sınırlarını zirveye taşımıştır.
Podolya'nın alınması Osmanlı'nın Batı'daki son toprak kazanımıdır.

Key Concept

Bucaş Antlaşması (Batı'da En Geniş Sınırlar)
Question 92Question →

Ankara Savaşı'ndan sonra yaşanan Fetret Devri'ne son vererek devleti yeniden toparladığı için 'Osmanlı Devleti'nin ikinci kurucusu' olarak nitelendirilen Çelebi Mehmed Dönemi (1413-1421) ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Safevi Devleti'nin Anadolu'daki şiilik propagandası sonucu çıkan ve merkezi otoriteyi sarsan Şahkulu İsyanı kontrol altına alınmıştır.

Answer

Şahkulu İsyanı, 1511 yılında II. Bayezid döneminde Safevi etkisiyle çıkan bir isyan olup Kuruluş Dönemi gelişmeleri arasında yer almaz.
Şahkulu İsyanı, Osmanlı Devleti'nin Yükselme Dönemi'nde, II. Bayezid'in son yıllarında (1511) Safevi Devleti'nin desteğiyle çıkan bir ayaklanmadır. Çelebi Mehmed dönemi ise Kuruluş Dönemi'ne (1413-1421) aittir. Dolayısıyla Şahkulu İsyanı'nın bu dönemde bastırılması kronolojik olarak imkansızdır.

Step-by-Step Solution

1
Çelebi Mehmed döneminin (1413-1421) temel siyasi ve toplumsal olaylarını hatırla.
Fetret Devri sonu, Şeyh Bedrettin İsyanı, Venedik ile ilk deniz savaşı ve beyliklerle mücadele bu dönemin olaylarıdır.
Soru kökünde istenen 'yanlış' bilgiyi bulmak için dönemin kronolojik sınırlarını belirlemek gerekir.
2
Dini ve sosyal nitelikli isyanları dönemlerine göre karşılaştır.
Şeyh Bedrettin İsyanı'nın Kuruluş Dönemi'nde (1420), Şahkulu İsyanı'nın ise Yükselme Dönemi'nde (1511) olduğu tespit edilir.
Benzer nitelikli olayların farklı dönemlerdeki yansımalarını ayırt ederek doğru seçeneğe ulaşılır.

Key Concept

Osmanlı Kuruluş Dönemi Siyasi ve Toplumsal Olayları
Estimated Time:1m 15s
Question 93Question →

Osmanlı Devleti'nin 15171517 yılında Mısır Seferi'ni başarıyla tamamlamasıyla birlikte bölgedeki Memlük hakimiyetine son verilmiş ve İslam dünyasının liderliği Osmanlılara geçmiştir. Bu fethin sonucunda yaşanan aşağıdaki gelişmelerden hangisinin, Osmanlı Devleti'nin ekonomik ve diplomatik gücünü uluslararası alanda doğrudan pekiştirdiği söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: Venedik'in Kıbrıs Adası için Memlüklere ödediği verginin Osmanlı hazinesine aktarılmaya başlanması

Answer

Venedik'in Kıbrıs Adası için ödediği verginin Osmanlı hazinesine aktarılmaya başlanması
Mısır Seferi sonucunda Memlük Devleti'nin ortadan kalkmasıyla, o dönemde Memlük kontrolünde veya etkisinde olan bölgelerin mali yükümlülükleri Osmanlı Devleti'ne geçmiştir. Venedik'in Kıbrıs Adası için ödediği yıllık verginin Osmanlı hazinesine aktarılmaya başlanması, Osmanlı Devleti'nin hem Doğu Akdeniz'deki ekonomik kazancını artırmış hem de Avrupa devletleri üzerindeki diplomatik ve hukuki üstünlüğünü pekiştirmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Seferin kapsamını belirleme
Yavuz Sultan Selim'in Mısır Seferi (1516−15171516-1517) sonucunda Memlük Devleti yıkılmıştır.
Soruda sorulan ekonomik ve diplomatik etkinin hangi tarihi bağlamda gerçekleştiğini anlamak için gereklidir.
2
Fethin sonuçlarını analiz etme
Baharat Yolu kontrolü, Halifelik makamı ve bölgedeki haraç/vergi bağlarının Osmanlı'ya geçmesi sağlanmıştır.
Mısır'ın fethinin sadece dini değil, aynı zamanda stratejik ve mali sonuçlarını belirlemek gerekir.
3
Uluslararası ilişkilerdeki karşılığını bulma
Venedik'in Memlüklere Kıbrıs için ödediği verginin Osmanlı'ya transferi, devletin Akdeniz'deki diplomatik ağırlığını kanıtlamaktadır.
Diğer seçenekler farklı dönemlere (Kuruluş veya Duraklama) ait olduğu için kronolojik olarak elenmelidir.

Key Concept

Mısır Seferi'nin Siyasi ve Ekonomik Sonuçları
Estimated Time:1m 15s
Question 94Question →

Osmanlı Devleti'nin Rumeli coğrafyasında kalıcı bir hakimiyet kurma sürecinde, askeri harekatlar her zaman zaferle sonuçlanmamıştır. Özellikle I.MuradI. Murad döneminde yaşanan bir askeri başarısızlık, Balkan devletleri arasında 'Türklerin yenilebileceği' düşüncesini doğurmuş ve bu durum Haçlı dünyasının büyük bir ordu toplayarak 13891389 yılında Osmanlı Devleti üzerine yürümesine doğrudan zemin hazırlamıştır.

Balkanlar'daki Türk ilerleyişine vurulan ilk ciddi darbe olarak kabul edilen ve Haçlı ittifakının oluşumunu tetikleyen bu gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Ploşnik Bozgunu

Answer

Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'daki ilerleyişi sırasında aldığı ilk ciddi yenilgi olan ve Haçlı ittifakının kurulmasına yol açan gelişme Ploşnik Bozgunu'dur.
Doğru cevap olan Ploşnik Bozgunu, 13881388 yılında Osmanlı öncü birliklerinin Sırp-Boşnak ittifakına karşı aldığı ilk büyük yenilgidir. Bu gelişme, Balkanlardaki Türk fetihlerini durdurma ümidi taşıyan devletleri bir araya getirmiş ve bir yıl sonra gerçekleşecek olan I.KosovaI. Kosova Savaşı'nın temel sebebini oluşturmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Dönem tespiti yapılması
Soruda bahsedilen olay I.MuradI. Murad döneminde ve 13891389 öncesinde gerçekleşmiş olmalıdır.
13891389 yılındaki I.KosovaI. Kosova Savaşı'na zemin hazırlayan olay sorulmaktadır.
2
Askeri sonucun niteliğinin belirlenmesi
Aranan gelişme bir zafer değil, bir 'başarısızlık' veya 'bozgun' olmalıdır.
Balkan devletlerinin Türklerin yenilebileceğine dair umut kazanması için bir yenilgi gerekmektedir.
3
Tarihsel verilerin eşleştirilmesi
13881388 yılında Sırp ve Boşnak kuvvetlerine karşı alınan Ploşnik yenilgisi, bu özellikleri karşılayan yegane olaydır.
Bu yenilgi, Balkan ittifakını cesaretlendirerek büyük Haçlı ordusunun toplanmasını tetiklemiştir.

Key Concept

Kuruluş Dönemi Askeri Başarısızlıkları ve Sonuçları

Hints

1
Bu olay Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'da aldığı ilk ciddi yenilgi olarak kabul edilir.
2
13881388 yılında Sırp ve Boşnak kuvvetlerine karşı yaşanmış, bir yıl sonraki büyük meydan savaşına neden olmuştur.
3
I.MuradI. Murad döneminde gerçekleşen ve 'bozgun' olarak nitelendirilen bu gelişme, Balkan ittifakını cesaretlendirmiştir.

Practice More

Bu yenilgi sonrası toplanan Haçlı ordusuna karşı yapılan ve I. Murad'ın şehit düştüğü savaşı inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 95Question →

Osmanlı Devleti'nin Yükselme Dönemi'nde, Kanuni Sultan Süleyman'ın Doğu seferleri (Irakeyn, Tebriz ve Nahçıvan) sonucunda 1555 yılında imzalanan ve Osmanlı Devleti ile Safeviler arasındaki ilk resmi antlaşma olma özelliğini taşıyan diplomatik belge aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Amasya Antlaşması

Answer

1555 yılında imzalanan Amasya Antlaşması, Osmanlı Devleti ile Safeviler arasındaki ilk resmi diplomatik metindir.
Amasya Antlaşması, Kanuni Sultan Süleyman döneminde Safevilerle yapılan uzun mücadelelerin ardından 1555'te imzalanmış ve iki devlet arasındaki ilk resmi antlaşma olarak tarihe geçmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Kanuni Sultan Süleyman döneminde Doğu (İran) yönünde gerçekleştirilen seferlerin (Irakeyn, Tebriz ve Nahçıvan) diplomatik sonuçlarını değerlendir.
Safevi hükümdarı Şah Tahmasb'ın barış talep etmesiyle bir müzakere süreci başlamıştır.
Safevilerin Osmanlı karşısında askeri olarak zorlanması ve iç meselelerin diplomasiyi zorunlu kılması.
2
1555 tarihinde imzalanan metnin niteliğini ve önemini tespit et.
İmzalanan metin Amasya Antlaşması'dır ve bu metin iki devlet arasındaki ilk resmi antlaşma kabul edilir.
Bu tarihten önce gerçekleşen mücadeleler (örneğin Çaldıran) kalıcı ve kapsamlı bir barış antlaşması ile sonuçlanmamıştır.

Key Concept

Osmanlı-Safevi diplomatik ilişkilerinin başlangıcı ve Amasya Antlaşması'nın tarihsel önemi.
Estimated Time:1m 15s
Question 96Question →

Yavuz Sultan Selim Dönemi’nde gerçekleştirilen Mısır Seferi (1516-1517) ile Memlük Devleti son bulmuş, Baharat Yolu’nun kontrolü Osmanlıya geçmiş ve Halifelik makamı Osmanlı hanedanına intikal etmiştir. Bu gelişmelerin Osmanlı Devleti’nin yönetim anlayışı ve uluslararası konumu üzerindeki en doğrudan etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Devletin teokratik karakterinin ve İslam dünyasındaki otoritesinin pekişmesi

Answer

Devletin teokratik karakterinin ve İslam dünyasındaki otoritesinin pekişmesi
Mısır Seferi sonucunda Halifelik makamının Osmanlı padişahlarına geçmesi, devletin yönetim anlayışında dini unsurların ağırlığını artırmış ve teokratik yapıyı güçlendirmiştir. Ayrıca Osmanlı Devleti, İslam dünyasının hem siyasi hem de dini lideri haline gelerek uluslararası alandaki manevi gücünü pekiştirmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Mısır Seferi'nin temel sonuçlarını analiz et.
Memlük Devleti'nin yıkılması, Halifeliğin Osmanlı'ya geçmesi ve Baharat Yolu'nun kontrolü.
Soru, bu sonuçların yönetim anlayışı üzerindeki 'doğrudan' etkisini sormaktadır.
2
Halifelik makamının padişahlık ile birleşmesinin hukuki ve siyasi sonucunu değerlendir.
Padişah hem 'Sultan' hem de 'Halife' ünvanını kullanarak dini otoriteyi temsil etmeye başladı.
Dini bir makamın siyasi yönetimle birleşmesi devlet yapısını teokratik kılar.
3
Seçenekleri kronolojik ve içerik bakımından karşılaştır.
Kuruluş, Duraklama ve Dağılma dönemlerine ait olan seçenekleri ele.
Kronolojik hata içeren seçenekler, sorulan dönemin (Yükselme) özellikleri ile uyuşmaz.

Key Concept

Halifeliğin Osmanlı'ya geçişi ve teokratik devlet yapısı
Estimated Time:50s
Question 97Question →

Osmanlı Devleti’nin Kuruluş Dönemi’nde, aşiret yapısından devlet düzenine geçişin sağlanması amacıyla idari, askerî ve eğitim alanlarında çeşitli kurumsallaşma çalışmaları yapılmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu amaç doğrultusunda Orhan Bey Dönemi’nde gerçekleştirilen faaliyetlerden biri değildir?

Show answer & explanation

Answer: Rumeli Beylerbeyliği’nin kurulması

Answer

Rumeli Beylerbeyliği'nin kurulması faaliyeti Orhan Bey dönemine değil, I. Murad dönemine aittir.
Osmanlı Devleti'nde Rumeli Beylerbeyliği, Balkanlar'daki sınırların hızla genişlemesi sonucunda idari yapıyı düzenlemek amacıyla I. Murad (Hüdavendigar) döneminde kurulmuştur. Orhan Bey döneminde Rumeli'ye geçiş (Çimpe Kalesi) gerçekleşmiş olsa da beylerbeyliği düzeyinde bir eyalet yapılanması henüz oluşmamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Orhan Bey döneminin temel özelliklerini analiz etme.
Orhan Bey dönemi (1326-1362), beyliğin 'devlet' haline geldiği kurumsallaşma dönemidir.
Soru, Orhan Bey dönemine ait olmayan kurumsallaşma adımını bulmamızı istiyor.
2
İdari ve askeri kurumsallaşma adımlarını kontrol etme.
Divan-ı Hümayun, Vezirlik makamı ve Yaya-Müsellem ordusu bu dönemde oluşturulmuştur.
Bu adımlar beyliğin idari ve askeri gücünü pekiştirmiştir.
3
Beylerbeyliği sisteminin kökenini araştırma.
Rumeli Beylerbeyliği'nin merkezi Manastır olup I. Murad döneminde, Anadolu Beylerbeyliği'nin ise Yıldırım Bayezid döneminde kurulduğu tespit edilir.
Eyalet sistemi genişleyen toprakları yönetmek için daha ileri bir aşamada (I. Murad dönemi) gelmiştir.

Key Concept

Osmanlı Devleti'nde Kurumsallaşma ve Teşkilatlanma

Hints

1
Orhan Bey dönemi, beyliğin bir 'devlet' teşkilatına sahip olduğu ilk dönemdir.
2
Şu kurumları eşleştirin: Vezirlik/Orhan Bey, Kazaskerlik/I. Murad.
3
Beylerbeyliği sistemi, sınırların beylik sınırlarını aşarak geniş bir coğrafyaya yayıldığı I. Murad döneminde (Rumeli) ve sonrasında başlamıştır.

Practice More

I. Murad döneminde kurulan mali ve hukuki kurumları (Defterdarlık, Kazaskerlik) inceleyerek Orhan Bey dönemiyle karşılaştırınız.
Estimated Time:50s
Question 98Question →

18.18. yüzyılda Osmanlı Devleti ile İran (Afşar Hanedanı) arasında yaşanan sınır çatışmalarını sona erdiren ve tarihte 'II.II. Kasr-ı Şirin Antlaşması' olarak da anılan diplomatik metin Kerden Antlaşması'dır.

Buna göre Kerden Antlaşması'nın içeriği ve Türk diplomasisindeki yeri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: Doğu sınırının 17.17. yüzyıldaki esaslarına geri dönüldüğü

Answer

Doğu sınırının 17. yüzyıldaki esaslarına geri dönüldüğü
Kerden Antlaşması (17461746), Osmanlı-İran sınırlarını 16391639 yılında imzalanan Kasr-ı Şirin Antlaşması'ndaki haline geri getirdiği için tarihte 'II.II. Kasr-ı Şirin' olarak adlandırılır. Bu durum, Osmanlı Devleti'nin doğuda uzun süren çatışmaların ardından 17.17. yüzyılın diplomatik kazanımlarını koruduğunu gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Antlaşmanın tarihini ve ismini analiz etmek
1746 Kerden Antlaşması'nın 18. yüzyıl (Gerileme Dönemi) gelişmesi olduğu belirlenir.
Soruda verilen zaman dilimi ile antlaşmanın tarihsel bağını kurmak için gereklidir.
2
Antlaşmanın 'II. Kasr-ı Şirin' olarak adlandırılma nedenini sorgulamak
Bu isimlendirmenin, 1639'daki Kasr-ı Şirin Antlaşması sınırlarını aynen kabul etmesinden kaynaklandığı sonucuna varılır.
Antlaşmanın içeriğini belirleyen temel hukuki dayanağı anlamak için gereklidir.
3
Seçenekler arasında 17. yüzyıl referansını bulmak
Doğu sınırının 17. yüzyıl (1639) statüsüne döndüğünü belirten seçenek doğru kabul edilir.
Analiz edilen bilgileri seçeneklerle eşleştirerek sonuca ulaşmak için gereklidir.

Key Concept

Gerileme Dönemi Doğu Politikası ve Kerden Antlaşması
Estimated Time:1m 15s
Question 99Question →

Osmanlı Devleti'nin denizlerdeki gücünü zirveye taşıyan, 1538 yılında Kanuni Sultan Süleyman döneminde Barbaros Hayrettin Paşa komutasındaki Osmanlı donanmasının Haçlı donanmasına karşı kazandığı ve Akdeniz'in bir "Türk gölü" haline gelmesini sağlayan deniz zaferi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Preveze Deniz Zaferi

Answer

Preveze Deniz Zaferi
Doğru cevap olan Preveze Deniz Zaferi, 28 Eylül 1538 tarihinde Barbaros Hayrettin Paşa komutasındaki Osmanlı donanması ile Andrea Doria komutasındaki Haçlı donanması arasında gerçekleşmiştir. Bu zafer sonucunda Akdeniz'deki üstünlük tamamen Osmanlı Devleti'ne geçmiş ve Akdeniz bir Türk gölü niteliği kazanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Dönemi ve padişahı belirleyin.
Soru 1538 yılına ve Kanuni Sultan Süleyman dönemine işaret etmektedir.
Olayın kronolojik olarak Yükselme Dönemi'ne ait olduğunu teyit etmek.
2
Olayın niteliğini ve sonucunu analiz edin.
Söz konusu olay bir deniz zaferidir ve Akdeniz'in Türk gölü olmasını sağlamıştır.
Yükselme Dönemi'ndeki büyük deniz başarılarını hatırlamak.
3
Seçenekleri karşılaştırın.
Verilen bilgiler doğrultusunda bu zaferin Barbaros Hayrettin Paşa komutasında kazanılan Preveze Deniz Zaferi olduğu sonucuna ulaşılır.
Diğer seçeneklerin farklı dönemlere (Kuruluş veya Duraklama) veya farklı türdeki olaylara (kara savaşı, antlaşma) ait olduğunu elemek.

Key Concept

Preveze Deniz Zaferi ve Akdeniz Hakimiyeti
Estimated Time:45s
Question 100Question →

Kanuni Sultan Süleyman Dönemi'nde, 1533 yılında Avusturya ile imzalanan İstanbul (İbrahim Paşa) Antlaşması'nda yer alan "Avusturya Arşidükü protokol bakımından Osmanlı sadrazamına denk sayılacaktır." maddesi Osmanlı Devleti'ne uluslararası alanda büyük bir itibar kazandırmıştır.

Antlaşmada yer alan bu maddeye dayanarak Osmanlı Devleti ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: Avusturya üzerinde siyasi ve diplomatik üstünlük sağladığı

Answer

Osmanlı Devleti'nin Avusturya üzerinde siyasi ve diplomatik üstünlük sağladığı
1533 İstanbul Antlaşması ile Avusturya kralının Osmanlı sadrazamına protokolde denk sayılması, Osmanlı padişahının Avrupa'daki en büyük rakibi olan Avusturya kralından daha üst bir mevkide kabul edildiğini kanıtlar. Bu durum, Osmanlı Devleti'nin Orta Avrupa siyasetinde kurduğu mutlak diplomatik üstünlüğün en açık göstergesidir.

Step-by-Step Solution

1
Protokol maddesini analiz et.
Avusturya Arşidükü (Kralı) = Osmanlı Sadrazamı (Vezir-i Azam).
Devletlerin en üst yöneticileri arasındaki rütbe farkını anlamak için.
2
Hiyerarşik durumu yorumla.
Osmanlı Padişahı > Avusturya Arşidükü.
Arşidük sadrazama denkse, padişah ondan daha üst bir konumdadır.
3
Diplomatik sonucu belirle.
Osmanlı Devleti'nin siyasi ve diplomatik alanda mutlak üstünlüğü.
Bu durum, Osmanlı'nın Avrupa'nın en güçlü devleti olduğunu kağıt üzerinde kabul ettirdiğini gösterir.

Key Concept

1533 İstanbul Antlaşması ve Osmanlı Diplomatik Üstünlüğü

Alternative Method

Zaman çizelgesi yöntemi: 1533 İstanbul Antlaşması (Üstünlük) ile 1606 Zitvatorok Antlaşması'nı (Eşitlik) kıyaslayarak bu maddenin ne anlama geldiği daha net anlaşılabilir.
Estimated Time:1m 15s
PreviousPage 5 / 14Next
Osmanlı Devleti Siyasi Tarihi — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 5 | Examkin