XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti

Harbiye Nezâretinin I. Dünya Harbi sürecinde uyguladığı askerî planlama doğrultusunda; bir yandan sınır boylarındaki stratejik bölgeleri İtilaf devletlerinin işgal girişimlerine karşı korumak, diğer yandan müttefik orduların doğu ve güney kanatlarındaki askerî baskıyı hafifletmek hedeflenmiştir.

Bu doğrultuda açılan cepheler ve yaşanan askerî gelişmelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Wilson İlkeleri'nde yer alan 'galip devletlerin mağlup devletlerden toprak almayacağı' hükmünü aşmak ve sömürgecilik faaliyetlerini sürdürmek isteyen İtilaf Devletleri, Paris Barış Konferansı'nda aşağıdaki kavramlardan hangisini hayata geçirmişlerdir?

I. Dünya Savaşı'nın patlak verdiği ilk aylarda Osmanlı Devleti, İttifak ve İtilaf bloklarının stratejik hedefleri ve kendi bekası doğrultusunda çok yönlü bir siyasi, askerî ve hukuki tutum takınmıştır. Bu süreçte hem İtilaf Devletleri nezdinde diplomatik denge arayışlarına girişilmiş hem de Almanya ile 2 Ağustos 1914'te gizli bir ittifak antlaşması imzalanarak savaşa fiilen girilmeden önce birtakım egemenlik kararları hayata geçirilmiştir.

Osmanlı Devleti'nin savaşa giriş sürecindeki diplomatik manevraları ve blokların Osmanlı üzerindeki stratejik planları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın ardından Batı Anadolu'nun Yunanlar tarafından işgal edilmesini engellemek amacıyla kurulan; İzmir'in işgalinden hemen önce Maşatlık Mitingi'ni düzenleyerek halkı fiilî direnişe çağıran ve sonrasında Balıkesir ile Alaşehir kongrelerinin toplanmasında öncü rol üstlenen milli cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı ordusunun zaferiyle sonuçlanan Çanakkale Cephesi; hem Osmanlı Devleti'nin iç dinamiklerinde hem de savaşın uluslararası dengelerinde köklü değişimlere yol açmıştır.

Buna göre, Çanakkale Muharebeleri'nin ulusal ve uluslararası sonuçları dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğru bir değerlendirme değildir?

I. Dünya Savaşı öncesinde devletler arasındaki bloklaşma sürecinde; 1870-1871 Sedan Savaşı sonrasında Fransa'nın kaybettiği, zengin taş kömürü ve demir yataklarına sahip olması nedeniyle iki ülke arasında temel çatışma konusu haline gelen stratejik bölge aşağıdakilerden hangisidir?

I. Dünya Harbi'nde müttefikleri olan Almanya ve Avusturya-Macaristan'ın Avrupa'daki askerî yükünü hafifletmek amacıyla sınırları dışına kolordular sevk eden Osmanlı idaresi, aynı dönemde güney vilayetlerinde de geniş çaplı savunma muharebelerine girişmiştir.

Bu harekât alanlarının açılış gayeleri, savaşın seyri ve bölgesel etkileri göz önüne alındığında aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

Paris Barış Konferansı sürecinde büyük devletler, Wilson Bildirisi'nde yer alan 'mağlup devletlerden savaş tazminatı alınmayacaktır' ilkesini aşmak amacıyla barış antlaşmalarına bu uygulamanın yerine aşağıdaki kavramlardan hangisini dahil etmişlerdir?

Mısır'daki İngiliz Yüksek Komiserliği ile Mekke Emirliği arasında gerçekleşen diplomatik mektuplaşmalarda; bağımsız bir Arap devletinin kurulması ilkesi müzakere edilirken İngiltere'nin Mersin, İskenderun ve Suriye kıyı şeridini kurulacak bu devletin sınırları dışında tutmak istemesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'nin doğrudan taarruz stratejisiyle açtığı Kafkas ve Kanal cepheleri; askerî hedefleri, ideolojik dayanakları ve savaşın genel seyrine olan etkileri bakımından önemli sonuçlar doğurmuştur.

Buna göre Osmanlı Devleti'nin taarruz cepheleri ve bu cephelerin sonuçlarıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanmasının ardından işgallere karşı Türk milletinin meşru müdafaa hakkını savunmak amacıyla çeşitli bölgesel cemiyetler kurulmuştur. Bu kapsamda faaliyet gösteren bir cemiyet;

• Fransız kamuoyunu bilgilendirmek ve bölgenin tarihi-hukuki haklarını dünya kamuoyuna duyurmak amacıyla Fransızca "Le Pays" (Vatan) gazetesini, yurt içinde ise kamuoyu oluşturmak için "Hadisat" ve "Albayrak" gazetelerini yayımlamıştır.
• Bölgede nüfus çoğunluğunun kaybedilmesini ve Wilson İlkeleri doğrultusunda azınlık egemenliği kurulmasını engellemek amacıyla yöre halkının "hiçbir suretle bölgeden göç etmemesi" yönünde kesin karar almıştır.
• Bölgesel güçlerin birleştirilmesi amacıyla Erzurum Kongresi'nin toplanmasına öncülük etmiştir.

Bahsedilen bu faaliyet ve özellikleri bünyesinde barındıran millî cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Çanakkale Cephesi'nde müttefik donanmasının Boğaz tahkimatını aşamaması ve ardından başlatılan kara harekâtının Türk savunma hatlarında püskürtülmesi; yalnızca cephedeki kuvvetler dengesini değil, I. Dünya Savaşı'nın jeopolitik ve stratejik parametrelerini de kökten değiştirmiştir.

Buna göre, Çanakkale Muharebeleri'nin seyri ve sonuçları dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi bu cephenin uluslararası askeri veya diplomatik etkileri arasında gösterilemez?

Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasının ardından Rauf Bey'in 'Devletin bağımsızlığı ve saltanatın hukuku bütünüyle kurtarılmıştır.' şeklindeki iyimser beyanatına karşın; Yıldırım Orduları Grubu Komutanı Mustafa Kemal Paşa, Sadrazam Ahmet İzzet Paşa'ya gönderdiği telgraflarda metnin belirsiz ve tehlikeli hükümler barındırdığını, özellikle müttefiklerin güvenlik gerekçesiyle stratejik noktaları işgal etme ve ordunun terhis edilmesi şartlarının Osmanlı Devleti'ni savunmasız bırakarak fiilî işgallere meşru zemin hazırlayacağını savunmuş ve İskenderun Limanı'na yönelik İtilaf taleplerine karşı gerektiğinde silah kullanılmasını emretmiştir.

Bu tarihsel durum ve tarafların mütarekeye yönelik tutumları birlikte değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

I. Dünya Savaşı sonrasında İtilaf Devletleri ile Osmanlı Hükûmeti arasında imzalanan barış antlaşması taslağının hukuki ve diplomatik süreci incelendiğinde;

I. Osmanlı anayasal sisteminde (Kanun-ı Esasi) uluslararası antlaşmaları onaylama yetkisine sahip Mebusan Meclisinin feshedilmiş olması sebebiyle onay sürecinin işletilememesi,
II. İtilaf Devletleri parlamentoları tarafından onaylanıp onay belgelerinin karşılıklı teati edilme (değişimi) sürecinin tamamlanamamış olması,
III. Türkiye Büyük Millet Meclisinin 19 Ağustos 1920 tarihli kararıyla antlaşmayı imzalayan ve onaylayanları vatan haini kabul ederek antlaşmayı 'yok hükmünde' sayması

gelişmelerinden hangileri, Sevr Barış Antlaşması'nın gerek iç hukuk gerekse uluslararası diplomasi hukuku bakımından bağlayıcılık kazanamamasının doğrudan gerekçeleri arasında yer alır?

I. Dünya Savaşı'nın patlak vermesi üzerine Osmanlı Devleti başlangıçta 'silahlı tarafsızlık' ilan etmiş; Almanya ile 2 Ağustos 1914'te gizli ittifak yapmasına rağmen fiilen savaşa girdiği Ekim ayı sonuna kadar geçen süreçte kendi bağımsızlığını güçlendirmek ve güvenliğini artırmak amacıyla tek taraflı çeşitli adımlar atmıştır.

Buna göre, Osmanlı Devleti'nin savaşa fiilen girmesinden önceki silahlı tarafsızlık sürecinde (Ağustos - Ekim 1914) gerçekleştirdiği uygulamalar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda mücadele ettiği cepheler; stratejik gayelerine ve harekât sahalarına göre "taarruz", "savunma" ve "müttefiklere yardım" cepheleri olmak üzere sınıflandırılmıştır.

Buna göre, Osmanlı ordusunun yürüttüğü askerî faaliyetler ve ortaya çıkan neticeler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudan Osmanlı Devleti'nin "savunma cepheleri"ndeki mücadelesine ait bir gelişme veya özellik değildir?

Milli Mücadele Dönemi'nde Karadeniz Bölgesi'nde Rumların bağımsız bir devlet kurma faaliyetlerine ve çete hareketlerine engel olmak amacıyla bölge Türkleri tarafından kurulan millî varlığa yararlı cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

ABD Başkanı Woodrow Wilson tarafından 8 Ocak 1918 tarihinde yayımlanan 14 ilke, I. Dünya Savaşı'nın sona ermesinde ve mağlup devletlerin ateşkes imzalamasında önemli bir rol oynamıştır. Bu ilkeler arasında doğrudan Osmanlı Devleti'ni ve stratejik su yollarını ilgilendiren özel bir hükme de yer verilmiştir.

Buna göre, Wilson İlkeleri'nde Osmanlı Boğazları (Çanakkale ve İstanbul Boğazları) ile ilgili olarak yer alan temel hüküm aşağıdakilerden hangisidir?

Sevr Antlaşması'nın Doğu Anadolu'ya ilişkin 89. maddesinde; bağımsız bir Ermenistan Devleti'nin kurulması, Karadeniz'e çıkışının sağlanması ve Türkiye ile Ermenistan arasındaki sınırın Erzurum, Trabzon, Van ve Bitlis vilayetlerini kapsayacak biçimde belirlenmesi hükme bağlanmıştır.

Bu antlaşma hükmüne göre, söz konusu sınırların çizilmesi ve taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözümü konusunda hakemlik yetkisi aşağıdakilerden hangisine bırakılmıştır?

I. Dünya Savaşı sürecinde "Medine Müdafii" ve "Çöl Kaplanı" olarak tanınan Fahreddin Paşa'nın, her türlü yokluğa rağmen kutsal mekanları korumak adına İngiliz destekli yerel güçlere karşı destansı bir direniş sergilediği Osmanlı savunma cephesi aşağıdakilerden hangisidir?