Anlam Bilgisi

Osmanlı şehir dokusunun temel birimi olan mahalle, yalnızca fiziki bir yerleşimi değil, aynı zamanda bireyin devlet ve toplumla kurduğu hukuki ve ahlaki bağı temsil ederdi. Klasik dönemde mahalleler; cami, kilise veya havra gibi ibadethanelerin etrafında şekillenerek dini bir aidiyet zemini üzerine inşa edilirdi. Bu yapı içerisinde sakinler, birbirlerinin hal ve hareketlerinden sorumlu tutulur, adeta bir "otokontrol" mekanizması işletilirdi. Mahalle ahalisi, kendi içinden seçtiği temsilciler aracılığıyla idari otorite ile iletişim kurar; vergi yükümlülüklerinden güvenlik hizmetlerine kadar pek çok kamusal görevi kolektif bir ruhla üstlenirdi. Ancak mahalle, dışa kapalı bir cemaat yapısı sergilemekle birlikte, şehir genelindeki ekonomik ve sosyal ağlardan kopuk bir ada da değildi. Vakıf sistemi ve pazar yerleri, farklı mahalleleri birbirine bağlayan ortak alanlar olarak işlev görürdü. 19. yüzyıldaki modernleşme hamleleriyle birlikte bu geleneksel mahalle yapısı, yerini daha merkeziyetçi ve bürokratik bir yönetim anlayışına bırakmaya başlamıştır.

Bu parçadan hareketle Osmanlı mahalle yapısına dair aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

(I) Küresel ısınmanın kutup bölgelerindeki ekosistem üzerindeki yıkıcı etkileri, bilim dünyasını daha radikal önlemler almaya itmektedir. (II) Buzulların erimesiyle birlikte deniz seviyelerinde gözlemlenen yükselme, kıyı kentlerinin geleceğini tehdit eden somut bir saptama olarak karşımıza çıkmaktadır. (III) Atmosferdeki karbon salınımını asgari düzeye indirmek amacıyla geliştirilen yenilenebilir enerji projeleri, gelişmiş ülkelerin ekonomi politikalarında başat bir rol üstlenmiştir. (IV) Fosil yakıt kullanımının kademeli olarak sonlandırılması, atmosferdeki ısınma hızını yavaşlatacağı için ekolojik dengenin uzun vadede korunmasına zemin hazırlayacaktır. (V) Doğal kaynakların kontrolsüzce tüketilmesi karşısında küresel ölçekte kolektif bir çevre bilincinin tam manasıyla tesis edilememesi, insanlığın ortak geleceği adına büyük bir noksanlıktır.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

(I) Bir edebî metnin kalıcılık kat sayısını belirleyen temel dinamik, sadece evrensel bir temayı kuşanması değil, bu temayı hangi dilsel ve estetik süzgeçten geçirdiğidir. (II) Zira üsluptaki yetkinlik ve özgünlük, en alelade konuları bile sarsıcı birer sanat hadisesine dönüştürme potansiyeli taşır. (III) Ne var ki biçimsel kaygıların, eserin ontolojik varlık sebebi olan iletiyi gölgelemesi, metnin zamanla ruhsuz bir kelime yığınına evrilmesine sebebiyet verir. (IV) Okurun zihinsel serüveni, yazarın kurduğu söz oyunlarının ağırlığı altında ezilirse metin ile okur arasındaki o görünmez köprü yıkılmış olur. (V) Bu bakımdan gerçek bir şaheser; form ile muhtevanın birbirini nakzetmeden, bilakis birbirini tahkim ederek ulaştığı o kusursuz tenasübün meyvesidir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Kamu kurumlarında yürütülen dijital dönüşüm projelerinde, eski alışkanlıklarından vazgeçmek istemeyen bazı personelin yeni sisteme burun kıvırması, işlerin planlanan takvimde ilerlemesini zorlaştırmaktadır.

Bu cümledeki "burun kıvırmak" söz öbeğiyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Yıllarca kamu hizmetinde yoğun bir tempoyla çalıştıktan sonra emekli olan Ahmet Bey, şehirden uzaklaşarak küçük bir kasabaya yerleşmiş ve adeta kabuğuna çekilmiştir.

Bu cümledeki altı çizili söz öbeğinin cümleye kattığı anlam aşağıdakilerden hangisidir?

(I) Metropollerdeki konut projelerinin hızla artması, yeşil alanların yetersiz kalmasına ve ekolojik koridorların parçalanmasına sebep olmaktadır. (II) Yerel yönetimler, karbon ayak izini küçültmek ve hava kalitesini iyileştirmek gayesiyle toplu taşıma ağlarında elektrikli araç dönüşümüne gitmektedir. (III) Bu modellerin uygulanması, kentsel ısı adası etkisinin azaltılmasında stratejik bir hamle olarak değerlendirilmektedir. (IV) Ulaşım hatlarının plansız genişlemesi, tarım arazilerinin imara açılmasına sebep olarak gıda güvenliğini riske atmaktadır. (V) Sürdürülebilir mimari yaklaşımların benimsenmesiyle birlikte kentin enerji verimliliğinin artacağı tahmin ediliyor.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Dijitalleşen dünyada kütüphanelerimiz, cebimize sığacak kadar küçüldü. Binlerce kitabı tek bir cihazda taşıyabilmek, bilgiye erişim hızı ve mekân tasarrufu açısından devrim niteliğinde bir kolaylık sağlıyor. Ancak bir kitabın sayfalarını çevirirken duyulan sesin, kağıdın kendine has kokusunun ve kütüphanedeki o sessiz ama güçlü duruşun yerini hiçbir dijital veri dolduramıyor. Çünkü fiziksel bir kitap, sadece içindeki metinden ibaret değildir; o kitabın hangi şehirde alındığı, kenarına düşülen bir notun o anki ruh halini nasıl yansıttığı gibi kişisel bir tarih barındırır. Dijital dosyalar bize bilgiyi sunarken, fiziksel kitaplar bize yaşanmışlıklarımızı hatırlatır. Dolayısıyla kütüphanelerimizdeki kitaplar, birer veri deposu olmaktan ziyade, kimliğimizin ve geçmişimizin somut birer parçasıdır.

Bu parçada vurgulanmak istenen temel düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

Şehir, yalnızca beton ve çeliğin soğuk birlikteliği değil; toplumsal belleğin mekân üzerinden somutlaşmış bir tezahürüdür. Geleneksel mahalle kültüründe sokaklar, beşerî münasebetlerin doğal birer uzantısıyken bugünün devasa konut projeleri, bireyi kendi konfor alanına hapseden birer modern zindana dönüşmüştür. Bu kopukluk, raflardaki tozlu kitapların birbirine değip de birbirinin içeriğinden habersiz kalmasına benzer. İdareciler ve plancılar estetik duyarlılığı, teknik verimliliğin ve ekonomik rantın gerisine ittikçe kentler; kimliğini yitirmiş, birbirinin kopyası siluetlerden ibaret kalacaktır.

Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisine başvurulmamıştır?

Gerçekleşmemiş bir olayın veya durumun, bir an için gerçekleşmiş gibi kabul edildiği cümleler "varsayım" anlamı taşır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde varsayım anlamı vardır?

Güneş, mor dağların ardında kaybolurken köyün üzerine kurşuni bir sessizlik çökmüştü. Kerpiç evlerin pencerelerinden sızan cılız sarı ışıklar, dar sokaklardaki gölgeleri uzatıyordu. Havada taze ekmek kokusu ile yanmış odun kokusu birbirine karışmış; uzaktan uzağa duyulan köpek havlamaları, vadinin derinliğinde yankılanıyordu.

Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi ağır basmaktadır?

Dijitalleşme süreci, bilginin depolanma biçimini kökten değiştirirken toplumsal belleğin inşasında da yeni bir dönemeç oluşturmuştur. Geleneksel arşivcilikte bilginin fiziksel varlığı, onun korunması ve aktarılması için belirli bir mekânsal sınırlılığı ve seçiciliği zorunlu kılıyordu. Ancak dijital platformlar, verinin sonsuz bir kapasiteyle istiflenmesine olanak tanıyarak "unutma" eyleminin doğal seçilimini devre dışı bırakmıştır. Bu durum, her bilginin eşit derecede erişilebilir ve kalıcı olduğu bir "hiper-bellek" alanı yaratırken bireyin anlamlı veriyi gürültüden ayırt etme yetisini zayıflatmaktadır. Modern insan, geçmişin her anına dijital izler aracılığıyla ulaşabilse de bu durumun paradoksal bir sonucu olarak tarihin derinliğini ve sürekliliğini kavrama konusunda bir yüzeysellik yaşamaktadır. Dolayısıyla dijital arşivler, geçmişi korumaktan ziyade onu parçalı ve bağlamından kopuk bir "şimdi"ye hapsetmektedir. Bu yeni ontolojik zeminde bellek, artık geçmişin bir temsili değil, verinin anlık geri çağrılmasına indirgenmiş teknik bir işlem halini almıştır.

Bu parçaya göre dijitalleşmenin bellek üzerindeki etkileriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

(I) Modern iş dünyasında liderlik, sadece teknik bilgi ve stratejik yetkinliklerle değil, aynı zamanda duygusal zekâ becerileriyle de ölçülmektedir. (II) Duygusal zekâsı yüksek liderler, ekiplerinin motivasyonunu artırma ve kriz anlarında sükûneti koruma konusunda oldukça başarılıdır. (III) Bir liderin karar alma süreçlerinde rasyonel verilere dayanması, kurumsal başarının sürdürülebilirliği açısından temel bir gerekliliktir. (IV) Çalışanların duygusal ihtiyaçlarını fark eden bu yöneticiler, iş birliğine dayalı ve verimli bir çalışma ortamı oluştururlar. (V) Dolayısıyla kurum içi iletişimin güçlenmesi ve çalışan bağlılığının artması, büyük oranda liderin bu empati yeteneğine bağlıdır.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

Cümleler arasındaki anlam ilişkileri; yargıların hangi gerekçeyle, hangi amaçla veya hangi şartla ortaya konduğunu belirler. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleştirilme amacı belirtilmiştir?

Şehirlerdeki yeşil alanlar, sadece estetik bir görünüm sunmakla kalmaz, aynı zamanda kent ekosisteminin korunmasında hayati bir rol üstlenir. Bu alanlar, hava kirliliğinin azaltılmasına yardımcı olurken gürültü kirliliğini de belli ölçüde emerek sakin bir ortam sağlar. Ayrıca yoğun yapılaşmanın olduğu bölgelerde ısı adası etkisini azaltarak sıcaklık dengesini korur. Sosyal açıdan ise bireylerin dinlenme, spor yapma ve sosyalleşme ihtiyaçlarını karşılayan ortak mekanlar olarak işlev görür. Çocukların doğayla temas kurmasına olanak tanıyan bu parklar, fiziksel ve zihinsel sağlığın gelişimini destekler. Belediyelerin planlama süreçlerinde yeşil alan oranını artırması, sürdürülebilir bir kent yaşamı için temel bir gerekliliktir.

Bu parçada yeşil alanlarla ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

(I) Edebiyat eleştirisi, uzun yıllar boyunca metnin kendisini merkeze alan ve yazarın niyetini ikincil plana iten nesnel bir tutumun gölgesinde kalmıştır. (II) Bu yaklaşım; metni her türlü dış etkenden yalıtılmış, kendi başına var olan bağımsız bir yapı olarak değerlendirirken eleştirmenin kişisel beğenilerini de sürecin dışında tutmayı hedeflemiştir. (III) Ne var ki son dönemde gelişen alımlama estetiği kuramları, okurun metne yüklediği anlamın ve metnin okur zihninde yarattığı çağrışımların eleştiri sürecindeki temel belirleyici olduğunu savunmaktadır. (IV) Bilhassa teknolojik imkânların çeşitlenmesiyle birlikte metinlerin üretim ve tüketim hızının artması, edebi yapıtların kalıcılığına dair ontolojik kaygıları tetiklemiştir. (V) Sonuç itibarıyla günümüzde bir metnin anlamı artık sadece yazarın zihninde veya satır aralarında değil, okur ile metnin temas kurduğu o devingen alanda vücut bulmaktadır.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

Kamu harcamalarında şeffaflığı sağlamak ve denetlenebilirliği artırmak üzere yeni bir mali yönetim sistemi devreye alındı.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu cümledekine benzer bir anlam ilişkisi vardır?

Kurumsal kültür, bir organizasyonun tüm üyeleri tarafından paylaşılan değerler, normlar, inançlar ve davranış kalıplarının bütünüdür ve kurumun kimliğini oluşturur. Kamu kurumlarında bu kültür, sadece çalışanlar arasındaki hiyerarşik veya sosyal ilişkileri düzenlemekle kalmaz, aynı zamanda vatandaşa sunulan hizmetin niteliğini ve hızını da doğrudan etkiler. Güçlü bir kurumsal kültüre sahip olan kamu kuruluşlarında, çalışanlar kendilerini kurumun misyonuyla özdeşleştirir ve ortak hedeflere ulaşmak için daha yüksek bir aidiyet duygusuyla hareket ederler. Bu aidiyet, bürokratik engellerin daha yaratıcı yollarla aşılmasını ve hizmet süreçlerinin çok daha şeffaf ve hesap verebilir hale gelmesini sağlar. Nihayetinde, sağlıklı bir kurumsal yapı, devlet ile vatandaş arasındaki güven bağını perçinleyen en temel unsurdur. Bu nedenle, kamu yönetiminde verimliliği ve kaliteyi artırmanın asıl yolu, sadece fiziksel veya teknolojik iyileştirmelerden değil, bu değerleri kapsayan sağlam bir kurumsal kimlik inşasından geçmektedir.

Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Arkeolojik kazılarda, binlerce yıl öncesine ait hassas bir kalıntıyı gün yüzüne çıkarırken fırça ve küçük spatulalarla santim santim ilerlemek adeta iğneyle kuyu kazmaya benzer; bu iş hem büyük bir titizlik hem de sarsılmaz bir sabır gerektirir.

Bu cümledeki altı çizili söz öbeğiyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

Bilgi çağında başarı, genellikle yeni verilerin ve becerilerin sürekli istiflenmesiyle ilişkilendirilir. Eğitim sistemimizden iş dünyasındaki beklentilere kadar her alan, bireyin bilgi heybesini ne kadar doldurduğuna odaklanır. Oysa hızla dönüşen bir dünyada, ilerlemenin önündeki en sinsi engel, henüz edinilmemiş bilgiler değil; miadı dolmuş, işlevselliğini yitirmiş eski zihinsel modellerdir. Gerçek bir gelişim ve adaptasyon, sadece yeni olanı bünyeye katmakla değil, aynı zamanda geçerliliğini kaybetmiş yargıları ve alışkanlıkları bilinçli bir şekilde terk etmekle mümkündür. 'Öğrenmeyi bırakmak' olarak adlandırılan bu süreç, zihinsel bir gerileme değil; aksine, daha güncel ve işlevsel perspektiflerin yeşermesi için verimli bir boşluk yaratma eylemidir. Bu nedenle günümüz dünyasında entelektüel esnekliğin temel ölçütü, ne kadar çok bilindiği değil, değişen şartlar karşısında eski bilgilerin ne kadar ustalıkla ayıklandığıdır.

Bu parçada vurgulanmak istenen temel düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

Eğitim sistemleri ve toplumsal beklentiler, bilgiyi giderek daha fazla 'kullanılabilirlik' ve 'ekonomik değer' üzerinden tanımlama eğilimindedir. Bir bilginin kıymeti, onun ne işe yaradığına veya hangi sorunu hemen çözdüğüne endekslenmektedir. Ancak insan düşüncesinin tarihteki en büyük sıçramaları, genellikle hiçbir pratik fayda gözetilmeksizin duyulan saf meraktan ve 'faydasız' görülen kuramsal arayışlardan doğmuştur. Bilgiyi sadece bir araç olarak gören araçsal akıl, zihni belirli bir kalıba hapsederek yaratıcılığın asıl kaynağı olan özgür düşünme alanını daraltmaktadır. Faydacılığın pençesindeki bir öğrenme süreci, bireyi sadece birer teknisyen haline getirmekte; onu evreni ve kendisini anlamlandırmaya yönelik o derin, felsefi meraktan mahrum bırakmaktadır. Oysa asıl entelektüel gelişim, bilginin kendi başına bir amaç olduğu noktada başlar.

Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?