Noktalı Virgülün Kullanımı

127 questions

Türkçede noktalı virgülün (;) temel görevlerinden biri, cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmaktır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül bu işleviyle kullanılmıştır?

Pazardan elma, armut, şeftali; bakkaldan ekmek, süt ve yumurta aldık.

Sana tek bir tavsiyem var; her zaman dürüst olmalısın.

Marketten şunları almalısın; peynir, zeytin ve reçel.

Genç adam; yavaş adımlarla parkın içinden geçti.

Okula gittim; ancak dersin iptal olduğunu öğrendim.

Show answer & explanation

Answer: Pazardan elma, armut, şeftali; bakkaldan ekmek, süt ve yumurta aldık.

Answer

Pazardan ve bakkaldan alınan ürünlerin gruplandırılarak ayrıldığı cümle doğru cevaptır.

Doğru seçenekte, pazar alışverişi (meyveler) ile bakkal alışverişi (kahvaltılıklar) iki ayrı tür olarak belirlenmiş ve kendi içlerinde virgül barındırdıkları için bu iki ana grubu ayırmak amacıyla noktalı virgül kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

Cümledeki noktalı virgülün sağında ve solunda yer alan kelime gruplarını gruplandırın.

Sol tarafta meyveler (elma, armut, şeftali), sağ tarafta ise market ürünleri (ekmek, süt, yumurta) yer almaktadır.

Noktalı virgülün temel görevlerinden biri, virgüllerle kendi içinde ayrılmış türleri birbirinden net bir şekilde ayırmaktır.

Diğer seçeneklerdeki noktalama işaretlerini kurallarla karşılaştırın.

B ve C seçeneklerinde açıklama/örnekleme yapıldığı için iki nokta; D ve E seçeneklerinde ise gereksiz veya hatalı bir kullanım olduğu tespit edilir.

Noktalı virgül, iki noktanın görevini (açıklama/örnekleme) asla üstlenemez.

Key Concept

Noktalı Virgülün Tür ve Takımları Ayırma Görevi

Estimated Time:50s

Question 22Question →

Noktalı virgül (;); cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak veya ikiden fazla eş değer öge arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra karışıklığı önlemek amacıyla kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) yanlış kullanılmıştır?

Klasik Türk müziğinde ney, kanun ve ud; Batı müziğinde ise piyano, keman ve viyolonsel en çok tercih edilen enstrümanlardır.

Gelecek kuşaklara bırakılacak en değerli miras şudur; doğası korunmuş, temiz ve yaşanabilir bir dünya.

Yeni atanan genç kaymakam; dürüst, çalışkan ve çözüm odaklı yaklaşımıyla kısa sürede ilçedeki herkesin güvenini kazandı.

Sevinçten, heyecandan içim içime sığmıyor; bağırmak, kahkahalar atmak, ağlamak istiyorum.

Pazartesi, salı ve çarşamba günleri teorik eğitimler; perşembe ve cuma günleri ise uygulama çalışmaları yapılacaktır.

Show answer & explanation

Answer: Gelecek kuşaklara bırakılacak en değerli miras şudur; doğası korunmuş, temiz ve yaşanabilir bir dünya.

Answer

Gelecek kuşaklara bırakılacak mirasın ne olduğu açıklanacağı için noktalı virgül yerine iki nokta kullanılmalıdır.

Mirasın ne olduğuna dair bir açıklama yapılan cümlede, 'şudur' ifadesinden sonra noktalı virgül (;) değil, iki nokta (:) kullanılmalıdır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlenin sonuna iki nokta konur.

Step-by-Step Solution

Cümledeki noktalama işaretinin bağlamını incele.

"en değerli miras şudur" ifadesinden sonra bir açıklama yapılacağı görülmektedir.

Noktalama işaretlerinin kullanımı, cümlenin anlam akışına ve yapısal özelliklerine bağlıdır.

Açıklama ve örnekleme kurallarını hatırla.

Kendisiyle ilgili açıklama verilecek veya örnek sıralanacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur.

Noktalı virgül hiçbir zaman açıklama veya örnekleme başlatmak için kullanılmaz; bu görev iki noktaya aittir.

Diğer seçeneklerdeki kullanım amaçlarını doğrula.

Diğer seçeneklerdeki noktalı virgüllerin tür ayırma, sıralı cümle ayırma ve özneyi belirginleştirme görevlerinde doğru kullanıldığı tespit edilmiştir.

Doğru cevabı teyit etmek için çeldiricilerin kurala uygunluğunu analiz etmek gerekir.

Key Concept

Noktalı virgül ve iki nokta arasındaki işlev farkı

Estimated Time:1m 15s

Question 23Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) diğerlerinden farklı bir işlevde kullanılmıştır?

Mülki idare amiri; dürüst, çalışkan, tarafsız ve liyakat sahibi personeli ödüllendirerek kurumsal verimliliği artırmayı amaçlamaktadır.

Kamu kurumlarında teknik birimler mühendis, teknisyen ve desinatörlerden; idari birimler ise memur, sekreter ve mutemetlerden oluşur.

Ülkemizde iç ticaretin canlılığı için lojistik, depolama ve nakliye; dış ticaretin gelişimi için ise gümrükleme, sigorta ve pazarlama süreçleri kritik öneme sahiptir.

Akademik kadrolarda profesör, doçent ve doktor öğretim üyeleri; idari kadrolarda ise genel sekreter, daire başkanı ve şube müdürleri görev yapar.

Yerel yönetimlerde il özel idareleri, belediyeler ve köyler; merkezî yönetimde ise bakanlıklar, genel müdürlükler ve başkanlıklar yer almaktadır.

Show answer & explanation

Answer: Mülki idare amiri; dürüst, çalışkan, tarafsız ve liyakat sahibi personeli ödüllendirerek kurumsal verimliliği artırmayı amaçlamaktadır.

Answer

Mülki idare amiri ile başlayan cümlede noktalı virgül, özneden sonra gelerek karışıklığı önleme işleviyle kullanılmıştır.

Mülki idare amiri ifadesiyle başlayan cümlede noktalı virgül, özneyi (mülki idare amiri) kendisinden sonra gelen ve virgüllerle sıralanmış olan eş değer ögelerden (dürüst, çalışkan, tarafsız ve liyakat sahibi) ayırmak için kullanılmıştır. Bu kullanım, öznenin bu sıfat dizisinin bir parçası gibi algılanmasını engeller.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki noktalı virgülün kullanım bağlamını analiz edin.

Dört cümlede (B, C, D, E) noktalı virgülün farklı grupları/türleri birbirinden ayırdığı, bir cümlede ise (A) özneden hemen sonra geldiği görülür.

Noktalı virgülün Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından belirlenen üç ana işlevi vardır: Tür/takımları ayırmak, sıralı cümleleri ayırmak ve özneden sonra gelerek karışıklığı önlemek.

Özne vurgusu ve grup ayrımı farkını değerlendirin.

Mülki idare amiri ifadesinden sonra gelen noktalı virgül, özneyi takip eden sıfat tamlaması grubundan (dürüst, çalışkan...) ayırmaktadır. Diğerlerinde ise iki ayrı liste/takım (teknik/idari, yerel/merkezî vb.) söz konusudur.

TDK kuralına göre, ikiden fazla eş değer ögeler arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra noktalı virgül konabilir.

Key Concept

Noktalı Virgülün Özneden Sonra Kullanımı (Karışıklığı Önleme)

Alternative Method

Cümledeki noktalı virgülün yerine virgül koymayı deneyin. Eğer özne ile arkasından gelen kelimeler birbirine karışıyor ve anlam belirsizleşiyorsa o kullanım 'özneden sonra kullanım' kuralına girer.

Estimated Time:1m 30s

Question 24Question →

Kütüphane ve arşiv belgelerinin dijitalleştirilmesi ve tasnif edilmesiyle ilgili hazırlanan aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) yanlış kullanılmıştır?

Araştırmacılar için hazırlanan kataloglar; makaleler, tezler, raporlar; edebi metinler içinse romanlar ve öyküler şeklinde düzenlenmiştir.

Dijital arşivleme sisteminde şu temel adımlar izlenir; tarama, indeksleme, veri doğrulama ve yedekleme.

Kütüphane personeli; eski belgeleri, el yazmalarını tozdan arındırdı; onları özel koruma kaplarına yerleştirerek raflara dizdi.

Modern arşiv yönetimi; araştırmacıların bilgiye hızlı erişmesini, belgelerin asıllarının korunmasını ve fiziki alanın verimli kullanılmasını sağlar.

Arşivdeki teknik dokümanlar; planlar, projeler, haritalar; idari belgeler ise genelgeler ve yönetmeliklerdir.

Show answer & explanation

Answer: Dijital arşivleme sisteminde şu temel adımlar izlenir; tarama, indeksleme, veri doğrulama ve yedekleme.

Answer

Dijital arşivleme sisteminde şu temel adımlar izlenir; tarama, indeksleme, veri doğrulama ve yedekleme.

Dijital arşivleme süreciyle ilgili cümlede, 'izlenir' fiilinden sonra gelen kısım bir liste niteliğindedir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, kendisiyle ilgili örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna noktalı virgül değil, iki nokta (:) konmalıdır. Dolayısıyla bu cümledeki noktalı virgül kullanımı hatalıdır.

Step-by-Step Solution

Cümledeki noktalama işaretinin bağlamını analiz et.

Cümlede 'şu temel adımlar izlenir' ifadesinden sonra bir liste/açıklama gelmektedir.

Türkçede açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna hangi işaretin geleceğini belirlemek gerekir.

TDK noktalama kurallarını uygula.

Açıklama ve örneklerden önce iki nokta (:) kullanılır; noktalı virgül (;) ise gruplandırma veya sıralı cümleler için kullanılır.

Noktalı virgülün açıklama yapma görevi yoktur, bu görev iki noktaya aittir.

Key Concept

Noktalı Virgül ve İki Nokta Ayrımı

Estimated Time:1m 15s

Question 25Question →

Türkiye'nin biyolojik çeşitliliği ve yaban hayatının korunması üzerine hazırlanan bir rapordan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) yanlış kullanılmıştır?

Toroslar'da sedir, ardıç, meşe; Doğu Anadolu'da ise sarıçam, göknar ve titrek kavak ormanları yoğunlaşmaktadır.

Araştırmacılar bölgedeki bitki örtüsünü inceler, topraktan örnekler toplar; akşam saatlerinde ise bu verileri laboratuvar ortamında analiz ederler.

Bu bölgedeki endemik bitki türleri; çevresel kirlilik, iklim değişikliği ve plansız kentleşme gibi faktörler nedeniyle yok olma tehlikesi altındadır.

Koruma altına alınan alanlarda uyulması gereken temel kural şudur; doğal dengeye zarar verecek hiçbir faaliyetin yapılmasına izin verilmez.

Batı Anadolu'da zeytin, incir, üzüm; İç Anadolu'da ise buğday, arpa ve çavdar tarımı geniş alanlarda yapılmaktadır.

Show answer & explanation

Answer: Koruma altına alınan alanlarda uyulması gereken temel kural şudur; doğal dengeye zarar verecek hiçbir faaliyetin yapılmasına izin verilmez.

Answer

Doğal dengeye zarar verecek faaliyetlerle ilgili kuralın açıklandığı cümlede noktalı virgülün kullanımı yanlıştır; burada iki nokta kullanılmalıdır.

Türkçede kendisinden sonra açıklama yapılacak, tanım verilecek veya kural bildirilecek cümlelerde ilgili ifadeden sonra iki nokta (:) kullanılır. 'Temel kural şudur' ifadesi bir açıklamanın geleceğini haber verdiği için noktalı virgülün kullanımı hatalıdır.

Step-by-Step Solution

Cümlenin yapısını ve yargılarını analiz et.

Cümlede 'temel kural şudur' ifadesinden sonra bir açıklama yapıldığı belirlendi.

Açıklama gerektiren ifadelerde hangi noktalama işaretinin kullanılacağını belirlemek için cümlenin işlevi anlaşılmalıdır.

TDK noktalama kurallarını uygula.

Açıklama yapılacak yerlerde noktalı virgülün (;) değil, iki noktanın (:) kullanılması gerektiği tespit edildi.

Noktalı virgül hiçbir zaman açıklama veya örnekleme başlatmak için kullanılmaz; bu görev iki noktaya aittir.

Key Concept

Noktalı virgülün ve iki noktanın kullanım alanlarının ayırt edilmesi

Estimated Time:1m 15s

Question 26Question →

Sınav hazırlık sürecinde; soru bankaları, deneme sınavları ve konu özetleri adaylar için; müfredat değişikliği, kılavuzlar ve resmi duyurular ise kurumlar için temel başvuru kaynaklarıdır.

Bu cümledeki noktalı virgülün (;) kullanım görevi aşağıdakilerden hangisidir?

Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak

İkiden fazla eş değer öge arasında virgül bulunan cümlelerde özneyi belirtmek

Kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlenin sonuna konmak

Anlamca birbirine bağlı ama bağımsız cümleleri bağlaçsız olarak bağlamak

Show answer & explanation

Answer: Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak

Answer

Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak

Verilen cümlede noktalı virgül, 'adaylar için başvuru kaynakları' ile 'kurumlar için başvuru kaynakları' şeklinde oluşturulan iki farklı türü/grubu birbirinden ayırmak amacıyla kullanılmıştır. Bu kullanım, Türk Dil Kurumu'nun 'Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için konur.' kuralının doğrudan bir uygulamasıdır.

Step-by-Step Solution

Cümle yapısını ve virgüllerin kullanımını incele

Cümlede 'soru bankaları, deneme sınavları ve konu özetleri' birinci grubu; 'müfredat değişikliği, kılavuzlar ve resmi duyurular' ise ikinci grubu oluşturmaktadır.

Noktalı virgülün hangi ögeleri ne amaçla ayırdığını belirlemek için gruplandırmayı anlamak gerekir.

Noktalı virgülün konumunu ve işlevini Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarıyla karşılaştır

Noktalı virgülün iki farklı kategoriyi (adaylar için olanlar ve kurumlar için olanlar) birbirinden ayırdığı görülür.

TDK'ye göre tür veya takımları ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

Key Concept

Noktalı Virgülün Tür ve Takımları Ayırma Görevi

Estimated Time:50s

Question 27Question →

Noktalı virgül (;); cümle içerisinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak ya da ikiden fazla eş değer ögeler arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra anlam karışıklığını önlemek amacıyla kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) diğerlerinden farklı bir işlevde kullanılmıştır?

Geleneksel Türk tiyatrosunda Karagöz, orta oyunu; Batı etkisindeki Türk tiyatrosunda ise dram ve komedi başat türlerdir.

Kamu yönetiminde denetim, planlama; personel yönetiminde ise liyakat ve kariyer ilkeleri kurumsal başarının temelidir.

Lisans düzeyinde hukuk, iktisat; ön lisans düzeyinde ise adalet ve muhasebe bölümleri adaylar tarafından sıkça tercih ediliyor.

Genç araştırmacı; özgün, tutarlı ve kapsamlı projeleriyle akademik camiada kısa sürede dikkatleri üzerine çekmeyi başardı.

Bahar aylarında erik, çağla; yaz aylarında ise karpuz ve kavun pazar tezgâhlarının en çok aranan meyveleri arasındadır.

Show answer & explanation

Answer: Genç araştırmacı; özgün, tutarlı ve kapsamlı projeleriyle akademik camiada kısa sürede dikkatleri üzerine çekmeyi başardı.

Answer

Genç araştırmacı ile başlayan cümlede noktalı virgül, özneden sonra gelen virgülle ayrılmış ögelerle öznenin karışmasını engellemek amacıyla kullanılmıştır; diğer seçeneklerde ise tür veya takımları ayırma göreviyle yer almıştır.

Genç araştırmacı ile başlayan cümlede, özneden hemen sonra gelen sıfatlar (özgün, tutarlı, kapsamlı) kendi aralarında virgülle ayrılmıştır. Eğer özneden sonra da virgül kullanılsaydı, 'genç araştırmacı' ifadesi bu sıfat grubunun bir parçası gibi algılanabilirdi. Bu karışıklığı önlemek için TDK kuralları gereği özneden sonra noktalı virgül kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

Seçeneklerdeki cümlelerin yapısını ve virgül kullanımını incelemek.

Dört seçenekte (A, B, C, E) iki farklı grubun (tiyatro türleri, yönetim alanları, eğitim düzeyleri, meyveler) noktalı virgül ile ayrıldığı görülür.

Noktalı virgülün temel işlevlerinden biri olan 'tür veya takımları ayırma' kuralını tespit etmek için.

Kalan seçenekteki (D) cümlenin öznesini ve devamındaki ögeleri analiz etmek.

'Genç araştırmacı' öznedir ve devamında gelen 'özgün, tutarlı ve kapsamlı' sıfatları virgülle ayrılmıştır.

Özneden sonra noktalı virgül kullanımının, öznenin kendisinden sonraki eş değer ögelere dahil edilmesini önlemek için olup olmadığını belirlemek için.

İşlevleri karşılaştırarak farklı olanı seçmek.

D seçeneğindeki kullanım 'özneyi belirginleştirme' işlevindeyken, diğerleri 'gruplandırma' işlevindedir.

Soruda istenen farklı işlevli kullanımı doğrulamak için.

Key Concept

Noktalı Virgülün Özneden Sonra Kullanımı

Practice More

Noktalı virgülün sıralı cümleleri ayırma işlevine dair (örneğin: 'At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.') örnekleri inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 28Question →

Bir kentsel dönüşüm ve stratejik planlama raporundan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgülün (;) kullanımı yanlıştır?

Marmara Bölgesi'nde sanayi, ticaret, turizm; İç Anadolu Bölgesi'nde ise tarım, hayvancılık, madencilik ana gelir kaynaklarıdır.

Belediye bünyesinde fen işleri, imar, park ve bahçeler; sosyal işlerde ise kültür, sanat, eğitim birimleri koordineli çalışmaktadır.

Modern şehir planlaması; estetik, sürdürülebilir, çevreci yaklaşımları bir arada sunmayı amaçlayan bir disiplindir.

Akıllı kent uygulamaları şu temel unsurları kapsar; enerji tasarrufu, atık yönetimi, trafik kontrolü ve dijital hizmetler.

Projenin hayata geçirilmesi için gerekli izinler alındı, bütçe onaylandı; uygulama aşamasına ise gelecek ay geçilmesi planlanıyor.

Show answer & explanation

Answer: Akıllı kent uygulamaları şu temel unsurları kapsar; enerji tasarrufu, atık yönetimi, trafik kontrolü ve dijital hizmetler.

Answer

Akıllı kent uygulamalarının temel unsurlarını sayan cümlede noktalı virgül kullanımı yanlıştır; burada iki nokta kullanılmalıdır.

Akıllı kent uygulamalarını listeleyen cümlede, bir açıklama ve örneklendirme durumu söz konusudur. Türk Dil Kurumu kurallarına göre kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna iki nokta (:) konur. Bu nedenle noktalı virgül kullanımı kural ihlalidir.

Step-by-Step Solution

Cümlelerin yapılarını ve noktalama işaretlerinin görevlerini analiz ediniz.

Dört cümlede noktalı virgülün TDK tarafından belirlenen standart görevlerinde (tür ayırma, sıralı cümle ayırma, özne belirginleştirme) kullanıldığı görülür.

Noktalı virgülün temel üç görevi vardır ve bunlar sınavda sıkça sorgulanır.

Hatalı olduğu düşünülen cümlede noktalı virgülden sonra gelen ifadenin niteliğine bakınız.

'Enerji tasarrufu, atık yönetimi...' şeklinde başlayan ifade, bir önceki yargının (temel unsurlar) örneklendirilmesi veya açıklanmasıdır.

Türkçe dil bilgisinde açıklama veya örnekleme yapılacaksa ilgili ifadeden önce iki nokta (:) getirilmelidir.

Key Concept

Noktalı Virgül ve İki Nokta Ayrımı

Practice More

Noktalı virgülün özneyi ayırma görevi ile virgülün özneyi ayırma görevi arasındaki farkı pekiştirmek için 'karışıklık önleme' kuralını tekrar ediniz.

Alternative Method

Cümlede 'şu şekildedir', 'şunlardır' veya 'kapsar' gibi bir ifadeden sonra liste geliyorsa, orada noktalı virgülün yeri yoktur; iki nokta aranmalıdır.

Estimated Time:50s

Question 29Question →

Bir kamu kurumunun personel görevlendirme yazısından alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) yanlış kullanılmıştır?

Yeni çalışma düzenine göre memurlar, şefler ve amirler sabah; yardımcı hizmetliler ve teknik personel ise akşam vardiyasında çalışacaktır.

Komisyon; adayların eğitim durumlarını, yabancı dil seviyelerini ve mesleki tecrübelerini titizlikle inceledi.

Atama sürecinde dikkate alınacak temel kriterler şunlardır; sınav puanı, mülakat performansı ve güvenlik soruşturması.

Tebligatlar hazırlandı, ilgililere gönderildi; sürecin takibi için bir personel görevlendirildi.

Daire başkanı; şube müdürleri, uzmanlar ve mühendislerle yaptığı toplantıda yeni hedefleri açıkladı.

Show answer & explanation

Answer: Atama sürecinde dikkate alınacak temel kriterler şunlardır; sınav puanı, mülakat performansı ve güvenlik soruşturması.

Answer

Atama sürecinde dikkate alınacak temel kriterlerin sıralandığı cümlede noktalı virgül kullanımı yanlıştır; burada iki nokta kullanılmalıdır.

Cümlede 'şunlardır' ifadesinden sonra kriterlerin listelendiği bir örnekleme yapılmıştır. Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre, kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlenin sonuna noktalı virgül (;) değil, iki nokta (:) getirilmelidir.

Step-by-Step Solution

Cümledeki 'şunlardır' ifadesinin işlevini analiz edin.

Bu ifadenin bir listeyi veya açıklamayı başlattığı görülmektedir.

Noktalama işaretinin görevini belirlemek için cümlenin devamındaki yapıya bakılmalıdır.

TDK'nin açıklama ve örnekleme kurallarını hatırlayın.

Açıklama yapılacak veya örnek verilecek yerlerde iki nokta (:) kullanılması gerektiği sonucuna varılır.

Noktalı virgül ile iki noktanın en sık karıştırılan görevlerinden biri budur.

Diğer seçeneklerdeki noktalı virgül kullanımlarını TDK kurallarıyla karşılaştırın.

Diğer tüm seçeneklerin (gruplandırma, özne belirginleştirme, sıralı cümle ayırma) kurallara uygun olduğu teyit edilir.

Hatalı olanın sadece açıklama öncesi kullanılan işaret olduğu kesinleştirilir.

Key Concept

Noktalı Virgül ve İki Nokta Ayrımı

Estimated Time:1m 30s

Question 30Question →

Noktalı virgül (;) ile iki noktanın (:) kullanım alanlarının birbirine karıştırılması, Türkçede en sık karşılaşılan noktalama hatalarından biridir. Bu iki işaretin görevleri TDK tarafından kesin çizgilerle ayrılmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde noktalı virgülün (;) kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Sektörün önde gelen firmaları; teknolojik altyapı, yetişmiş insan kaynağı ve AR-GE yatırımları konusundaki eksikliklerini bir an önce gidermelidir.

Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatında roman ve hikâye; geleneksel Türk edebiyatında ise mesnevi, halk hikâyesi ve masal anlatmaya dayalı türlerdir.

Müfettişlerin hazırladığı raporda kurumun eksik yönleri açıkça belirtilmiştir; teknolojik yetersizlik, personel azlığı ve fiziki şartların elverişsizliği.

Kararların uygulanması sürecinde karşılaşılan bürokratik engeller, işleyişi yavaşlatıyor; bu durum, kamu hizmetlerinin aksamasına neden oluyor.

Yeni hazırlanan kanun teklifi; mülkiyet hakkı, ifade özgürlüğü ve kişi güvenliği gibi temel hakları koruma altına almayı amaçlıyor.

Show answer & explanation

Answer: Müfettişlerin hazırladığı raporda kurumun eksik yönleri açıkça belirtilmiştir; teknolojik yetersizlik, personel azlığı ve fiziki şartların elverişsizliği.

Answer

Kurumun eksik yönlerinin açıklandığı cümlede noktalı virgül kullanımı yanlıştır; burada iki nokta kullanılmalıdır.

Müfettiş raporundaki eksikliklerin sıralandığı cümlede, 'belirtilmiştir' ifadesinden sonra bir açıklama ve örnekleme listesi gelmektedir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (:) konmalıdır. Bu nedenle burada kullanılan noktalı virgül (;) hatalıdır.

Step-by-Step Solution

Cümledeki noktalı virgülün kullanım amacını analiz et.

C seçeneğinde noktalı virgül, 'eksik yönlerin' ne olduğunu açıklayan bir listenin başında yer almaktadır.

Noktalama işaretinin cümlede hangi işlevi üstlendiğini anlamak hatayı tespit etmek için gereklidir.

TDK'nin açıklama ve örnekleme kurallarını hatırla.

Kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur.

Noktalı virgül (;) açıklama veya örnekleme yapmak için değil; gruplandırma veya sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır.

Tespit edilen kuralı seçeneklere uygula.

Müfettiş raporundaki eksikliklerin sıralandığı cümlede noktalı virgül yerine iki nokta getirilmesi gerektiği sonucuna varılır.

C seçeneğindeki kullanım, noktalı virgülün temel görevleri dışındadır ve iki noktanın görevini gasp etmektedir.

Key Concept

Noktalı Virgül ve İki Nokta Ayrımı

Estimated Time:1m 30s

Question 31Question →

Türkçede noktalı virgül (;); cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbiriyle bağlamak veya özneyi kendinden sonra gelen virgülle ayrılmış ögelerden ayırt etmek için kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;), ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak amacıyla kullanılmıştır?

Kar; bütün gece boyunca yolları, çatıları, ağaçları kapladı; sabahleyin her yer, bembeyaz ve sessiz bir masal dünyasına uyandı.

Türkiye'nin ihraç ettiği ürünler arasında fındık, kayısı, incir; ithal ettiği ürünler arasında ise petrol ve doğal gaz yer alır.

Sorumluluk sahibi birey; görevlerini, toplumsal kuralları ve başkalarının haklarını her zaman kendi menfaatlerinin önünde tutar.

Sağlıklı bir yaşam sürdürebilmek için şunlara dikkat edilmelidir; dengeli beslenme, düzenli uyku ve fiziksel aktivite.

Yazarın dili oldukça akıcı; anlatımı ise son derece etkileyici bir üslup barındırıyordu.

Show answer & explanation

Answer: Kar; bütün gece boyunca yolları, çatıları, ağaçları kapladı; sabahleyin her yer, bembeyaz ve sessiz bir masal dünyasına uyandı.

Answer

Kar ile başlayan ve iki farklı yargıyı birbirine bağlayan cümle, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırma görevine tam olarak uymaktadır.

Doğru kabul edilen cümlede 'kapladı' ve 'uyandı' yüklemleriyle kurulan iki ayrı sıralı cümle vardır. Her iki cümle de kendi içinde virgüllerle ayrılmış eş görevli sözcük grupları (nesneler ve niteleyiciler) barındırmaktadır. Türk Dil Kurumu standartlarına göre, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için bu iki yargı arasına noktalı virgül konulmalıdır.

Step-by-Step Solution

Cümlenin yargı sayısını belirleyin.

Cümlede 'kapladı' ve 'uyandı' şeklinde iki ayrı yüklem, yani iki ayrı cümle bulunmaktadır.

Sıralı cümle yapısını tespit etmek için yüklemlerin belirlenmesi gerekir.

Cümlelerin kendi içindeki noktalama işaretlerini inceleyin.

Birinci cümlede nesneler (yolları, çatıları, ağaçları), ikinci cümlede ise zarf öbekleri (bembeyaz ve sessiz) virgülle ayrılmıştır.

Sıralı cümleleri ayırmak için noktalı virgül kullanılması için en az bir cümlenin kendi içinde virgül barındırması şarttır.

Noktalı virgülün konumunu ve görevini teyit edin.

Noktalı virgül, içinde virgül bulunan bu iki cümleyi anlam karışıklığını önleyerek birbirine bağlamıştır.

TDK kuralları gereği, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül konur.

Key Concept

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümlelerin noktalı virgül ile ayrılması.

Practice More

Noktalı virgülün diğer iki görevini (tür/takım ayırma ve özne belirleme) içeren cümle örneklerini TDK Kılavuzu'ndan inceleyerek farkları pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 32Question →

Kültürel mirasın korunması ve gelecek nesillere aktarılması üzerine hazırlanan bir raporda yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) yanlış kullanılmıştır?

Türkiye’nin güneyinde Antalya, Mersin, Adana; batısında ise İzmir, Aydın, Muğla deniz turizminin merkezleri olarak kabul edilir.

Klasik Türk müziği; tınısı, makam yapısı ve ritmik çeşitliliğiyle evrensel müzik teorisi içinde özgün bir konuma sahiptir.

Sevinçten, heyecandan içim içime sığmıyor; bağırmak, kahkahalar atmak, ağlamak istiyorum.

Somut olmayan kültürel mirasın korunması için şu adımlar atılmalıdır; envanter çalışması yapılması, kuşaklar arası aktarımın sağlanması ve farkındalık oluşturulması.

Ziya Gökalp, Mehmet Emin Yurdakul Türkçülük akımının; Tevfik Fikret, Cenap Şahabettin ise Batıcılık anlayışının temsilcileridir.

Show answer & explanation

Answer: Somut olmayan kültürel mirasın korunması için şu adımlar atılmalıdır; envanter çalışması yapılması, kuşaklar arası aktarımın sağlanması ve farkındalık oluşturulması.

Answer

Kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerde noktalı virgül yerine iki nokta kullanılmalıdır.

Kültürel mirasla ilgili cümlede 'atılmalıdır' ifadesinden sonra gelen 'envanter çalışması...' ile başlayan kısım bir örnekleme teşkil etmektedir. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (:) konmalıdır, noktalı virgül (;) bu görevde kullanılamaz.

Step-by-Step Solution

Cümledeki 'şu adımlar atılmalıdır' ifadesinden sonraki yapıyı analiz et.

İfadeden sonra bir listeleme/örnekleme yapıldığı görülür.

Noktalama işaretinin görevini belirlemek için cümlenin devamındaki anlam ilişkisine bakılmalıdır.

TDK'nin iki nokta ve noktalı virgül kurallarını karşılaştır.

Örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) konması gerektiği kuralına ulaşılır.

Noktalı virgül hiçbir zaman açıklama veya örnekleme başlatmak için kullanılmaz.

Key Concept

Noktalı Virgül ve İki Nokta Ayrımı

Estimated Time:1m 0s

Question 33Question →

Kamu kurumlarında evrak takibi için yazı işleri, arşiv ve kalem ( ) saha denetimi için ise kontrolör, müfettiş ve uzman yardımcısı ekipleri oluşturulmuştur.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Noktalı virgül (;)

Virgül (,)

İki nokta (:)

Nokta (.)

Üç nokta (...)

Show answer & explanation

Answer: Noktalı virgül (;)

Answer

Cümlede yay ayraçla belirtilen yere noktalı virgül (;) getirilmelidir.

Verilen cümlede 'evrak takibi' ve 'saha denetimi' ile ilgili iki ayrı ekip/grup oluşturulmuştur. Bu grupların her biri kendi içinde virgüllerle ayrılmış alt birimlerden oluşmaktadır. Türk Dil Kurumu'nun (TDK) belirlediği kurallara göre, cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılır. Bu nedenle doğru kullanım noktalı virgüldür.

Step-by-Step Solution

Cümle yapısını analiz etme

Cümlede iki farklı grubun (evrak takibi ekibi ve saha denetimi ekibi) sıralandığı görülmektedir.

Noktalama işaretini belirlemek için cümlenin öge yapısını ve gruplandırmaları anlamak gerekir.

İç noktalama işaretlerini kontrol etme

Her iki grup kendi içinde virgüllerle ayrılmış öğeler barındırmaktadır (yazı işleri, arşiv, kalem).

Gruplar kendi içinde virgül içeriyorsa, bu grupları birbirinden ayırmak için daha güçlü bir ayırıcıya ihtiyaç duyulur.

TDK kuralını uygulama

Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre bu yapıdaki ayraç yerine noktalı virgül gelmesi zorunludur.

Key Concept

Tür ve takımları ayıran noktalı virgül kullanımı

Estimated Time:45s

Question 34Question →

Noktalı virgül (;), cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak amacıyla kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) bu işleviyle kullanılmıştır?

Kütüphane raflarında romanlar, öyküler, şiirler; masalarda ise dergiler, gazeteler, bültenler bulunuyordu.

Evrakları inceleyen uzman; titiz, dikkatli ve oldukça tecrübeli bir personledi.

Dilekçesini tamamladı; ardından evrak kayıt birimine giderek teslim etti.

Toplantıda görüşülecek maddeler şunlardır; bütçe planlaması, personel alımı ve yeni projeler.

Eğitim programına katılanlar; öğretmenler, idareciler ve okul çalışanlarıydı.

Show answer & explanation

Answer: Kütüphane raflarında romanlar, öyküler, şiirler; masalarda ise dergiler, gazeteler, bültenler bulunuyordu.

Answer

Kütüphane raflarında romanlar, öyküler, şiirler; masalarda ise dergiler, gazeteler, bültenler bulunuyordu.

Doğru seçenekte noktalı virgül, 'romanlar, öyküler, şiirler' grubu ile 'dergiler, gazeteler, bültenler' grubu arasında köprü kurarak bu iki farklı türü (kitaplar ve süreli yayınlar) birbirinden ayırmıştır. Bu durum, soruda belirtilen tür ve takımları ayırma kuralına tam olarak uygundur.

Step-by-Step Solution

Cümledeki noktalı virgülün her iki yanındaki kelime gruplarını incele.

Noktalı virgülün solunda 'romanlar, öyküler, şiirler' (kitap türleri), sağında ise 'dergiler, gazeteler, bültenler' (süreli yayınlar) yer almaktadır.

Noktalı virgülün en temel görevlerinden biri, farklı kategorilere ait grupları ayırmaktır.

Noktalı virgülün kullanım amacının soruda verilen kurala uyup uymadığını kontrol et.

İki farklı tür (kitaplar ve süreli yayınlar) kendi içinde virgüllerle ayrılmış ve bu iki ana grup noktalı virgülle bölünmüştür.

Bu yapı, TDK'nin 'tür veya takımları birbirinden ayırma' kuralının doğrudan uygulamasıdır.

Key Concept

Noktalı virgülün virgüllerle ayrılmış tür veya takımları ayırma görevi.

Question 35Question →

Türk Dil Kurumu (TDK) yazım ve noktalama kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) yanlış kullanılmıştır?

Yeni nesil yönetim anlayışı; şeffaf, denetlenebilir ve katılımcı bir yapıyı esas almaktadır.

İlçemizde salı günleri meyve, sebze, tahıl; cumartesi günleri ise giyim, züccaciye ve oyuncak pazarı kurulur.

Eski binalar yıkıldı, çevre düzenlemesi yapıldı; yeni parklar, bahçeler ve sosyal tesisler halkın kullanımına açıldı.

Türkiye’nin dış ticaret hacmi, ihracat ve ithalat dengesiyle her geçen yıl büyüyor; otomotiv, tekstil ve gıda ürünleri lokomotif sektörler olmayı sürdürüyor.

Stratejik planlama raporunda yer alan temel hedefler şunlardır; sürdürülebilir büyüme, dijital dönüşüm ve kurumsal kapasite artışı.

Show answer & explanation

Answer: Stratejik planlama raporunda yer alan temel hedefler şunlardır; sürdürülebilir büyüme, dijital dönüşüm ve kurumsal kapasite artışı.

Answer

Stratejik planlama raporunda yer alan temel hedefler şunlardır; sürdürülebilir büyüme, dijital dönüşüm ve kurumsal kapasite artışı.

Doğru cevap olan cümlede 'şunlardır' ifadesinden sonra bir liste sıralanmaktadır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, kendisiyle ilgili örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlenin sonuna iki nokta (:) konmalıdır. Bu cümlede noktalı virgül (;) kullanılması bir noktalama hatasıdır.

Step-by-Step Solution

Cümledeki 'şunlardır' ifadesine ve sonrasındaki listeye odaklanılır.

Cümlede bir açıklama yapılacağı ve bir listenin başlayacağı tespit edilir.

Noktalama işaretlerinin işlevini belirlemek için cümlenin anlam akışını anlamak gerekir.

TDK'nin açıklama ve örnekleme kuralları hatırlanır.

Kendisiyle ilgili açıklama verilecek veya örnek sıralanacak cümlenin sonuna iki nokta (:) konması gerektiği belirlenir.

Noktalı virgülün böyle bir işlevi yoktur; o sadece grupları, sıralı cümleleri veya özneyi ayırır.

Key Concept

İki Nokta ve Noktalı Virgül Ayrımı

Practice More

İki nokta ve noktalı virgülün kullanım alanlarını bir tablo üzerinde karşılaştırarak çalışmak, bu tür ayırt edici sorularda hata yapma riskini azaltacaktır.

Estimated Time:1m 15s

Question 36Question →

Kültürel mirasın korunması ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla yürütülen projelerde noktalama işaretlerinin yerinde kullanımı, hazırlanan metinlerin resmî niteliğini ve anlaşılırlığını güçlendirir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) yanlış kullanılmıştır?

Müzede arkeolojik kalıntılar, heykeller, sikkeler; kütüphanede ise el yazmaları, fermanlar ve tarihî haritalar sergileniyor.

Kurul üyeleri, sunumlarını yapıp görüşlerini bildirdiler; başkan, oylamaya geçilmeden önce kısa bir değerlendirme yaptı.

Tarihî yapının onarımı; aslına uygunluk, dayanıklılık ve estetik kriterler gözetilerek titizlikle gerçekleştirilecek.

Restorasyon ekibi, sahada incelemeler yaptı; ancak raporun sonuçları henüz ilgili komisyona sunulmadı.

Girişimde öncelik verilen temel alanlar şunlardır; tarihi dokunun korunması, çevre düzenlemesi ve turizm potansiyelinin artırılması.

Show answer & explanation

Answer: Girişimde öncelik verilen temel alanlar şunlardır; tarihi dokunun korunması, çevre düzenlemesi ve turizm potansiyelinin artırılması.

Answer

Girişimde öncelik verilen temel alanlar şunlardır; tarihi dokunun korunması, çevre düzenlemesi ve turizm potansiyelinin artırılması.

Doğru cevap olan cümlede, 'şunlardır' ifadesinden sonra bir açıklama ve maddeleme yapılmıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, kendisiyle ilgili açıklama verilecek veya örnek sıralanacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) konmalıdır. Burada noktalı virgül (;) kullanılması bir noktalama hatasıdır.

Step-by-Step Solution

Cümlenin yapısını ve anlam ilişkisini inceleyin.

Cümlede 'şunlardır' ifadesiyle bir açıklama veya örneklendirme yapılacağı belirtilmiştir.

Noktalama işaretinin görevini belirlemek için cümlenin ne tür bir bilgi verdiğini anlamak gerekir.

TDK'nin açıklama ve örnekleme kurallarını hatırlayın.

Kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur.

Noktalı virgülün açıklama yapma görevi yoktur; o sadece gruplandırma, sıralı cümle ayırma veya özneyi belirginleştirme görevlerinde kullanılır.

Seçeneklerdeki kullanımı kurala göre değerlendirin.

Söz konusu cümlede noktalı virgül (;) yerine iki nokta (:) getirilmelidir.

Noktalama kurallarına aykırı bir kullanım tespit edilmiştir.

Key Concept

Noktalı Virgül ve İki Nokta Ayrımı

Alternative Method

Cümlede 'şunlardır', 'şu şekildedir' gibi ifadeler gördüğünüzde mutlaka iki nokta aramalı, noktalı virgülün sadece virgüllerin yetmediği durumlarda (gruplar arası sınır çekmek gibi) devreye girdiğini hatırlamalısınız.

Estimated Time:1m 15s

Question 37Question →

Noktalı virgül (;) Türkçede; cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak ya da özneden sonra gelen eş değer ögelerle öznenin karışmasını önlemek amacıyla kullanılır.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?

Kurumun stratejik planında yer alan teknik hizmetler, operasyonel işler, destek birimleri; idari hizmetler, mali işler ve personel birimleri şeklinde gruplandırıldı.

Genç denetçi; dürüst, çalışkan, sorumluluk sahibi kişiliğiyle kısa sürede tüm birimin güvenini kazanmayı başarmıştı.

Bölge müdürlüklerine bağlı Adana, Mersin, Hatay; merkez teşkilatına bağlı Ankara, İstanbul, İzmir illeri denetim kapsamına alındı.

Sınav başvurularında adaylardan nüfus cüzdanı, pasaport, sürücü belgesi; biyometrik fotoğraf, öğrenim belgesi ve ikametgâh talep edilmektedir.

Haftalık çalışma programında pazartesi, salı, çarşamba günleri yoğun mesai; perşembe ve cuma günleri ise saha ziyaretleri planlanmıştır.

Show answer & explanation

Answer: Genç denetçi; dürüst, çalışkan, sorumluluk sahibi kişiliğiyle kısa sürede tüm birimin güvenini kazanmayı başarmıştı.

Answer

Genç denetçinin özelliklerinin sıralandığı cümlede noktalı virgül özneyi belirginleştirmek için kullanılmıştır.

Genç denetçinin niteliklerinin sıralandığı cümlede noktalı virgül, özneyi (genç denetçi) kendisinden sonra gelen ve virgüllerle ayrılan eş değer ögelerden (dürüst, çalışkan, sorumluluk sahibi) ayırmak için kullanılmıştır. Bu kullanım, TDK'nin 'İkiden fazla eş değer ögeler arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra noktalı virgül konabilir.' kuralına uygundur.

Step-by-Step Solution

Seçeneklerdeki cümlelerin yapılarını ve noktalı virgülün bulunduğu yerleri inceleyiniz.

Dört seçenekte (A, C, D, E) benzer nitelikteki kavramların gruplandırıldığı, bir seçenekte ise (B) bir kişinin özelliklerinin sıralandığı görülür.

Noktalı virgülün kullanım amacını belirlemek için cümlenin öge dizilişine bakılmalıdır.

Gruplandırma yapılan seçeneklerin kuralını tespit ediniz.

Teknik/idari hizmetler, bölge/merkez illeri, kimlik/evrak kategorileri ve hafta içi/sonu planları gibi kullanımlar 'tür veya takımları ayırma' kuralına girer.

TDK kurallarına göre virgülle ayrılmış gruplar arasına noktalı virgül konur.

Farklı olan seçeneğin kuralını analiz ediniz.

Genç denetçi öznesinden sonra gelen 'dürüst, çalışkan, sorumluluk sahibi' sıfatları virgülle ayrıldığı için, öznenin bu sıfatlarla karışmaması için özneden sonra noktalı virgül kullanılmıştır.

Özneden sonra eş değer ögeler virgülle sıralanıyorsa özne noktalı virgülle ayrılır.

Key Concept

Noktalı Virgülün Özneden Sonra Kullanımı

Question 38Question →

Noktalı virgül ( $;$ ), cümle içerisinde ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak, tür veya takımları gruplandırmak ya da ikiden fazla eş değer öge arasında virgül bulunan cümlelerde özneyi diğer ögelerden ayırt etmek için kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül ( $;$ ) kullanımı yanlıştır?

Sanayi üretiminde demir, çelik ve bakır; gıda üretiminde ise buğday, arpa ve mısır stratejik öneme sahip ürünler olarak sınıflandırılmıştır.

Stratejik planlama raporunda; kurumun mevcut durumu, geleceğe yönelik hedefleri ve risk yönetim senaryoları ayrıntılı bir biçimde ele alınmıştır.

Modern hukuk sistemimiz; hak ve özgürlükleri koruyan, adaleti tesis etmeyi amaçlayan ve toplumsal huzuru esas alan bir yapı üzerine inşa edilmiştir.

Kurum müdürü, sunulan projeleri tek tek inceledi, teknik ekipten görüş aldı; ancak son kararı vermek için bütçe planlamasının tamamlanmasını bekledi.

Mali yılın ilk çeyreğinde personel giderleri, kira ödemeleri ve enerji maliyetleri; ikinci çeyreğinde ise yatırım harcamaları ve AR-GE çalışmaları ön plandadır.

Show answer & explanation

Answer: Stratejik planlama raporunda; kurumun mevcut durumu, geleceğe yönelik hedefleri ve risk yönetim senaryoları ayrıntılı bir biçimde ele alınmıştır.

Answer

Stratejik planlama raporunda sözcüğünden sonra noktalı virgül getirilmesi yanlıştır; çünkü bu sözcük cümlenin öznesi değil, yer tamlayıcısıdır.

Seçenekler arasında yer alan ve 'Stratejik planlama raporunda' ifadesiyle başlayan cümlede noktalı virgülün kullanımı yanlıştır. Türk Dil Kurumu'na göre noktalı virgül, virgüllerle ayrılmış bir dizi örnek veya öge içeren cümlelerde yalnızca 'özneden' sonra, öznenin diğer ögelerle karışmasını engellemek için kullanılabilir. Ancak bu cümlede noktalı virgülün getirildiği sözcük cümlenin öznesi değil, 'nerede' sorusuna yanıt veren bir yer tamlayıcısıdır. Bu nedenle burada noktalı virgül kullanılması bir noktalama hatasıdır.

Step-by-Step Solution

Cümlenin ögelerini analiz edin.

Cümlenin yüklemi 'ele alınmıştır'. Ele alınan nedir? 'kurumun mevcut durumu, geleceğe yönelik hedefleri ve risk yönetim senaryoları' (Özne). Nerede ele alınmıştır? 'Stratejik planlama raporunda' (Yer Tamlayıcısı).

Noktalı virgülün özne ayrımı kuralının uygulanabilmesi için noktalama işaretinin özneden sonra gelmesi gerekir.

Noktalı virgülün (

;

) özneden sonraki kullanım kuralını gözden geçirin.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre; ikiden fazla eş değer ögeler arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra noktalı virgül konabilir.

Bu kuralın amacı, öznenin kendisinden sonra gelen ve virgüllerle ayrılan eş görevli sözcüklerle karışmasını önlemektir.

Yanlış seçeneği tespit edin.

Belirtilen seçenekte noktalı virgül, özne yerine yer tamlayıcısından sonra kullanılmıştır. 'Raporunda' sözcüğü cümlenin öznesi olmadığı için bu kullanım TDK kurallarına aykırıdır.

Noktalı virgül, vurgu veya liste girişi amacıyla özne dışındaki ögelerden sonra kullanılamaz; bu durumlarda virgül tercih edilmeli veya hiç işaret konulmamalıdır.

Key Concept

Noktalı virgülün (

;

) özneden sonra kullanımında öge türünün (özne olup olmadığının) belirlenmesi.

Alternative Method

Cümledeki noktalı virgülü kaldırıp yerine virgül koymayı deneyin. Eğer cümledeki özne, devamındaki liste ile anlamca karışmıyorsa veya noktalı virgülün kullanıldığı yer özne değilse, o kullanım genellikle yanlıştır.

Estimated Time:2m 0s

Question 39Question →

Noktalı virgül (;), cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak ya da özneden sonra eş değer ögeleri ayırmak için kullanılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) yerinde ve doğru kullanılmıştır?

Köyde tarlalara buğday, arpa, yulaf; bahçelere ise elma, kiraz, vişne dikilmişti.

Kurumun stratejik hedefleri şunlardır; hizmette verimlilik, şeffaf yönetim ve dijital dönüşüm.

Memuriyet hayatı boyunca her zaman dürüst davranmış; işini büyük bir titizlikle yürütmüştü.

Türkiye, Azerbaycan, Özbekistan, Ankara, Bakü, Taşkent şehirleriyle kardeşlik bağlarını güçlendirmiştir.

Toplantıda şu kararlar alındı; yeni personel alımı yapılacak, mesai saatleri yeniden düzenlenecek.

Show answer & explanation

Answer: Köyde tarlalara buğday, arpa, yulaf; bahçelere ise elma, kiraz, vişne dikilmişti.

Answer

Tarla ve bahçe ürünlerinin gruplandırıldığı cümlede noktalı virgül kullanımı doğrudur.

Doğru olan seçenekte, tarlalara dikilen ürünler (buğday, arpa, yulaf) ile bahçelere dikilen ürünler (elma, kiraz, vişne) iki farklı grup oluşturmaktadır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki noktalama işaretlerinin işlevlerini TDK kuralları çerçevesinde incelemek.

Tür ve takım ayrımı, sıralı cümle yapısı ve açıklama gerektiren durumlar tespit edildi.

Noktalı virgülün sadece belirli durumlarda (gruplandırma, iç virgüllü sıralı cümleler, özne ayrımı) kullanılabileceği kuralını doğrulamak.

Açıklama veya örnekleme bildiren 'şunlardır', 'şu kararlar alındı' gibi ifadeleri kontrol etmek.

İlgili seçeneklerde noktalı virgül yerine iki nokta kullanılması gerektiği belirlendi.

Noktalı virgül ile iki noktanın işlevsel farkını ayırt etmek.

Tür veya takım ayrımı yapılan seçeneği doğrulamak.

Tarlalara ekilenler ve bahçelere ekilenlerin noktalı virgül ile ayrılmasının doğru olduğu saptandı.

Cümle içindeki anlamsal grupların yapısal olarak da ayrılması kuralını uygulamak.

Key Concept

Noktalı virgülün tür veya takımları birbirinden ayırma işlevi.

Estimated Time:1m 30s

Question 40Question →

Türkçede noktalı virgül (;); cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri bağlamak ya da ikiden fazla eş değer öge arasında virgül bulunan cümlelerde özneyi belirtmek amacıyla kullanılır.

Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde noktalı virgülün kullanımı yanlıştır?

Yatırım programında enerji, ulaştırma ve tarım projelerine öncelik verilmiş; sosyal kalkınma planında ise eğitim, sağlık ve kültür faaliyetleri dâhil edilmiştir.

Daire başkanı; çalışkan, özverili ve liyakat sahibi personeli belirleyerek hazırladığı terfi listesini üst makama sundu.

Kamu görevlilerinin uyması gereken temel etik ilkeler şunlardır; tarafsızlık, dürüstlük ve kamu yararını gözetme.

Resmî yazışmaların kurallara uygunluğu denetlendi, saptanan hatalar not edildi; hazırlanan kapsamlı rapor kurula sunuldu.

İçişleri Bakanlığı emniyet, jandarma ve sahil güvenlik birimlerinden; Millî Savunma Bakanlığı ise kara, deniz ve hava kuvvetlerinden sorumludur.

Show answer & explanation

Answer: Kamu görevlilerinin uyması gereken temel etik ilkeler şunlardır; tarafsızlık, dürüstlük ve kamu yararını gözetme.

Answer

Kamu görevlilerinin uyması gereken ilkelerin sıralandığı cümlede noktalı virgül kullanımı yanlıştır; çünkü açıklama veya örnekleme yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta getirilmelidir.

Kamu görevlilerinin etik ilkelerinin sıralandığı cümlede 'şunlardır' ifadesinden sonra bir açıklama ve liste sunulmaktadır. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna noktalı virgül (;) değil, iki nokta (:) getirilmelidir. Dolayısıyla bu cümledeki kullanım noktalama hatası teşkil eder.

Step-by-Step Solution

Cümledeki noktalama işaretinin bağlamını kontrol et.

'şunlardır' kelimesinden sonra bir liste/açıklama gelmektedir.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur.

Diğer seçeneklerdeki noktalı virgül görevlerini analiz et.

A ve E seçeneklerinde tür ve takım ayrımı, B seçeneğinde özne belirginleştirme, D seçeneğinde ise sıralı cümle ayrımı yapılmıştır.

Noktalı virgülün temel görevleri olan gruplandırma, özne ayrımı ve sıralı cümle bağlama işlevleri bu seçeneklerde hatasız uygulanmıştır.

Key Concept

Noktalı Virgül ve İki Nokta Ayrımı

PreviousPage 2 / 7Next

Noktalı Virgülün Kullanımı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes