Anayasa Hukuku ve Türk Anayasa Tarihi

537 questions

Question 521Question

Osmanlı Devleti'nde 18081808 yılında Padişah II. Mahmut ile taşradaki yerel güçler olan Ayanlar arasında imzalanan, padişahın mutlak yetkilerini bir "sözleşme" (misak) yoluyla ilk kez sınırlandıran belge aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Sened-i İttifak

Answer

Sened-i İttifak, Osmanlı tarihinde padişahın mutlak otoritesini bir sözleşme niteliğiyle sınırlayan ilk belgedir.
Doğru yanıt olan belge, 18081808 yılında II. Mahmut ile Ayanlar arasında imzalanmış olup Osmanlı tarihinde padişahın yetkilerini kısıtlayan ilk belge olma özelliğini taşır. Ayrıca diğer anayasal belgelerin aksine tek taraflı bir ferman değil, taraflar arasında yapılmış bir sözleşme (misak) niteliğindedir.

Step-by-Step Solution

1
Belgenin tarihini ve taraflarını analiz edin.
18081808 yılı ve II. Mahmut ile Ayanlar arasındaki ilişki tespit edilir.
Sened-i İttifak'ın en belirleyici özelliği Ayanlar ile yapılmış olmasıdır.
2
Belgenin hukuki niteliğini belirleyin.
Belgenin bir "misak" (karşılıklı sözleşme) olduğu anlaşılır.
Fermanlar padişahın tek taraflı iradesiyken, Sened-i İttifak karşılıklı bir mutabakattır.
3
Tarihsel önemiyle eşleştirin.
Padişah yetkilerinin ilk kez kısıtlandığı sonucuna varılır.
Bu özellik Sened-i İttifak'ı Tanzimat ve Islahat fermanlarından kronolojik olarak ayırır.

Key Concept

Sened-i İttifak'ın Anayasal Niteliği

Hints

1
Bu belgenin muhatabı, o dönemde güç kazanan yerel otoriteler olan 'Ayanlar'dır.
2
Belge 1919. yüzyılın hemen başında, 18081808 yılında II. Mahmut döneminde ortaya çıkmıştır.
3
İngiltere'deki Magna Carta'ya (Büyük Şart) benzetilen ve padişahın yetkilerini ilk kez tırpanlayan sözleşmedir.

Practice More

Tanzimat Fermanı ile bu belge arasındaki temel farkı (tek taraflı irade vs sözleşme) incelemek konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:50s
Question 522Question

Modern devlet yönetimlerinde uygulanan demokrasi modelleri; egemenliğin kullanılma biçimi ve azınlık haklarına yaklaşım bakımından farklılıklar gösterir. Seçimleri kazanan partinin veya grubun, "halkın genel iradesini" tek başına ve bölünmez bir biçimde temsil ettiği varsayımına dayanarak, meclis çoğunluğunun kararlarının sınırlandırılamayacağını savunan, azınlık haklarının korunmasını ve muhalefetin yönetime katılımını ikinci plana iten demokrasi modeli aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Çoğunlukçu Demokrasi

Answer

Milli iradenin bölünmezliğini ve seçimleri kazanan çoğunluğun mutlak üstünlüğünü savunan model Çoğunlukçu Demokrasi'dir.
Çoğunlukçu demokrasi modeli, halkın iradesinin bir bütün olduğunu ve bu iradenin seçimleri kazanan çoğunluk tarafından temsil edildiğini savunur. Bu anlayışa göre, seçimleri kazanan grubun kararları, azınlık hakları veya yargısal denetim gibi mekanizmalarla sınırlandırılmamalıdır. Türkiye'de 1924 Anayasası dönemi bu modelin bir örneği olarak kabul edilir.

Step-by-Step Solution

1
Soruda verilen anahtar kavramları analiz et.
"Halkın genel iradesinin bölünmezliği", "Meclis çoğunluğunun sınırlandırılamazlığı" ve "Azınlık haklarının geri planda kalması" ifadeleri belirlenmiştir.
Demokrasi modelleri arasındaki temel fark, çoğunluğun yetkilerinin sınırlandırılıp sınırlandırılamayacağıdır.
2
Çoğunlukçu ve Çoğulcu demokrasi modellerini karşılaştır.
Çoğunlukçu modelde çoğunluğun iradesi mutlakken, çoğulcu modelde azınlık hakları ve hukuki denetim esastır.
Soruda tanımlanan özellikler Jean-Jacques Rousseau'nun genel irade kavramına dayanan çoğunlukçu anlayışa uymaktadır.
3
Tanımlanan özelliklerin hangi modele ait olduğunu belirle.
Belirtilen özellikler Çoğunlukçu Demokrasi modelini tanımlamaktadır.
Bu modelde seçimleri kazanan güç, halkın tek temsilcisi sayılır ve yargısal denetim gibi kısıtlamalara sıcak bakılmaz.

Key Concept

Demokrasi Modelleri: Çoğunlukçu vs Çoğulcu

Hints

1
Bu modelde 'milli iradenin bölünmezliği' ilkesi esastır.
2
Muhalefetin ve azınlıkların haklarının anayasal güvence altına alınması bu modelin önceliği değildir.
3
Türkiye Cumhuriyeti'nin 1924 Anayasası dönemindeki demokrasi pratiğini hatırlayın; çoğunluğun iradesi her şeyin üzerinde görülürdü.

Practice More

1961 Anayasası ile geçilen 'Çoğulcu Demokrasi' modelinin temel özelliklerini ve bu modele geçişin nedenlerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 523Question

19211921 Anayasası (Tes\ckilatıTeşkilat-ı EsasiyeEsasiye), "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir." ilkesini kabul ederek Millî Mücadele'nin hukuki temelini oluşturmuştur. Savaş dönemi şartlarında hazırlanan bu anayasayı, Türk anayasa tarihindeki 18761876, 19241924, 19611961 ve 19821982 anayasalarının tamamından ayıran en temel "teknik" özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Türk hukuk sistemindeki tek yumuşak ve çerçeve anayasa olması

Answer

Türk hukuk sistemindeki tek yumuşak ve çerçeve anayasa olması
Doğru cevap olan ifade, 19211921 Anayasası'nın Türk hukuk tarihindeki diğer tüm anayasalardan farklı olan en belirgin özelliğidir. Bu anayasa hem madde sayısının azlığıyla "çerçeve" hem de değiştirilme usulünün basitliğiyle "yumuşak" nitelik taşıyan tek anayasamızdır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasanın madde sayısını ve kapsamını değerlendir
19211921 Anayasası sadece 2323 madde ve 11 geçici maddeden oluşur; bu durum onu "çerçeve" bir anayasa yapar.
Çerçeve anayasalar sadece devletin temel yapısını belirler, ayrıntıya girmez.
2
Değiştirilme usulünü incele
Anayasada değiştirme yasağı (değiştirilemez madde) yoktur ve kanunlarla aynı usulle değiştirilebilir; bu durum onu "yumuşak" yapar.
Özel bir zorluk (nitelikli çoğunluk vb.) içermeyen anayasalar yumuşak anayasadır.
3
Diğer Türk anayasalarıyla karşılaştır
18761876, 19241924, 19611961 ve 19821982 anayasalarının tamamı sert ve kazuistik yapıdadır.
1921 Anayasası teknik yapısı itibarıyla Türk hukuk tarihinde benzersizdir.

Key Concept

1921 Anayasası'nın Teknik Özellikleri (Yumuşak ve Çerçeve)

Hints

1
19211921 Anayasası'nın sadece 2323 maddeden oluşan çok kısa ve öz bir metin olduğunu hatırlayın.
2
Diğer tüm anayasalarımızda değiştirilmesi imkansız maddeler bulunurken, bu anayasada böyle bir kısıtlama yoktur.
3
"Yumuşak" (değiştirilmesi kolay) ve "çerçeve" (kısa) terimlerinin ikisinin birden uyduğu tek Türk anayasasını arayın.

Practice More

1921 Anayasası'nda yapılan 19231923 değişikliklerinin hükümet sistemi üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 524Question

18761876 Kanun-i Esasi’nin 19091909 yılındaki köklü değişikliklerinden önceki orijinal hükümleri dikkate alındığında; meclis üyelerinin bir kanun teklifinde bulunabilmesi aşağıdakilerden hangisine bağlı kılınmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Padişahın iznine

Answer

Padişahın iznine bağlı olması
Türk anayasa tarihinin ilk anayasası olan 18761876 Kanun-i Esasi'nin orijinal metninde (5353. madde), milletvekillerinin veya ayan üyelerinin bir kanun teklifinde bulunabilmesi hükümdarın mutlak otoritesini korumak amacıyla 'Padişahın izni' şartına bağlanmıştır. Bu durum yasama organının yürütme karşısındaki zayıflığını gösteren en temel özelliklerden biridir.

Step-by-Step Solution

1
18761876 Kanun-i Esasi'nin orijinal metnindeki yasama sürecini incelemek
Anayasanın ilk halinde meclisin (Meclis-i Umumi) yasama yetkisinin oldukça kısıtlı olduğu görülmektedir.
Anayasa, yasama girişimini büyük oranda yürütmenin kontrolüne bırakmıştır.
2
Kanun teklifi (teklif-i kanun) usulünü belirlemek
Meclis üyeleri (Mebuslar ve Ayanlar) doğrudan kanun teklif edememektedir.
5353. maddeye göre teklif hakkı için Padişah'ın önceden onay (izin) vermesi şart koşulmuştur.
3
Sürecin sonucunu değerlendirmek
Padişah izin vermediği sürece meclis üyeleri bir kanun üzerinde çalışmaya başlayamaz.
Bu durum, meclisin bağımsız kanun yapma yetkisinin olmadığını ve 'Padişah üstünlüğü' ilkesinin uygulandığını gösterir.

Key Concept

1876 Kanun-i Esasi'de Yasama Girişimi ve Padişah İzni

Hints

1
18761876 Anayasası'nın ilk halinin 'Padişah merkezli' bir yapıya sahip olduğunu düşünün.
2
Meclis üyelerinin özgürce kanun önerisi sunup sunamadığını, bu sürecin başında bir otorite kontrolü olup olmadığını hatırlayın.
3
Yasama girişiminin (kanun teklifi) engellenmesi için yürütmenin başındaki kişinin onayının gerekip gerekmediğine odaklanın.

Practice More

19091909 anayasa değişikliklerinin yasama süreci üzerindeki etkilerini inceleyerek bu konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 525Question

19241924 Anayasası döneminde, kabul edilen kanunların anayasaya uygunluğunun denetimi ve bu süreçte görev alan yargısal organlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Anayasanın üstünlüğü ilkesi kabul edilmesine rağmen, kanunların anayasaya uygunluğunu denetleyecek bir Anayasa Mahkemesi öngörülmemiştir.

Answer

1924 Anayasası'nda anayasanın üstünlüğü ilkesi bulunsa da, kanunların yargısal denetimini yapacak bir mahkeme (Anayasa Mahkemesi) bulunmamaktadır.
Doğru ifade, 19241924 Anayasası'nın anayasanın üstünlüğünü ilan etmesine rağmen, bu ilkeyi koruyacak ve kanunları iptal edebilecek bir yargı organına (Anayasa Mahkemesi) yer vermediğini belirtir. Bu dönemde Meclis'in üstünlüğü esas alındığı için yargısal denetim mekanizması işletilmemiştir.

Step-by-Step Solution

1
19241924 Anayasası'nın temel hukuk sistemini analiz edin.
19241924 Anayasası, anayasanın üstünlüğü ilkesini (88. Madde) kabul etmiştir.
Anayasanın üstünlüğü, kanunların anayasaya aykırı olamayacağı anlamına gelir.
2
Dönemin yargı organlarını ve denetim mekanizmalarını inceleyin.
Bu dönemde kanunları denetleyecek bir Anayasa Mahkemesi kurulmamıştır.
"Meclis Üstünlüğü" ilkesi gereği, Meclis'in iradesinin (kanunların) yargı tarafından denetlenmesi o dönemin anlayışına aykırı görülmüştür.
3
Diğer denetim yollarının niteliğini değerlendirin.
Kanunların anlamını belirleme yetkisi (Yasama Yorumu) mahkemelere değil TBMM'ye verilmiştir.
Yargısal denetim yerine siyasi veya iç denetim ağırlık kazanmıştır.

Key Concept

1924 Anayasası'nda Yargısal Denetim Eksikliği

Hints

1
19241924 Anayasası "Meclis Üstünlüğü" ilkesini benimsemiştir.
2
Türk tarihinde kanunların yargısal denetimini (iptal davası vb.) başlatan mahkemenin kuruluş tarihini hatırlayın.

Practice More

1961 Anayasası'nın 1924 Anayasası'ndan en büyük farklarından biri olan yargısal denetim organlarının gelişimini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 526Question

19211921 Anayasası (Tes\ckilatıTeşkilat-ı EsasiyeEsasiye), Millî Mücadele’nin olağanüstü şartlarında hazırlanmış olmasına rağmen sadece merkezi hükümetin yapısını belirlemekle kalmamış, yerinden yönetimle (idare) ilgili radikal hükümlere de yer vermiştir.

Buna göre, 19211921 Anayasası'nda düzenlenen idari yapı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Vilayetlerin mahalli işlerde muhtariyete (özerkliğe) ve manevi şahsiyete (tüzel kişiliğe) sahip olduğu esası benimsenmiştir.

Answer

Vilayetlerin mahalli işlerde muhtariyete (özerkliğe) ve manevi şahsiyete (tüzel kişiliğe) sahip olduğu kabul edilmiştir.
Doğru seçenek olan vilayetlerin mahalli işlerde muhtariyete ve tüzel kişiliğe sahip olması, 1921 Anayasası'nın en özgün maddelerinden biridir. Anayasa; eğitim, sağlık, vakıflar, tarım ve ekonomi gibi alanlarda yerel yönetime (Vilayet Şurası'na) karar alma yetkisi tanımıştır.

Step-by-Step Solution

1
1921 Anayasası'nın idare ile ilgili maddelerini inceleyin.
Anayasanın 1010-2121. maddeleri 'İdare' başlığı altında toplanmıştır.
1921 Anayasası, savaş dönemi olmasına rağmen yerel yönetimlere geniş yer ayırmıştır.
2
Yerinden yönetim (desantralizasyon) vurgusunu analiz edin.
Metinde 'Vilayet, mahalli umurlarda muhtariyete ve şahsiyeti maneviyeye haizdir' ifadesi yer alır.
Bu ifade, illerin yerel konularda kendi kendilerini yönetme yetkisine ve hukuki kimliğe sahip olduğunu gösterir.
3
Diğer anayasalarla farkını karşılaştırın.
Bu özellik, 1921 Anayasası'nı daha sonraki merkeziyetçi Türk anayasalarından ayıran en belirgin idari özelliktir.
1924 ve sonrası anayasalar, devletin bölünmez bütünlüğü gereği daha merkeziyetçi bir yapıyı tercih etmiştir.

Key Concept

1921 Anayasası'nın Vilayet Muhtariyeti (İl Özerkliği)

Hints

1
1921 Anayasası'nın idare bölümünü hatırlayın; vilayetlerin kendi kendilerini yönetmesiyle ilgili özel bir terim kullanılıyordu.
2
Bu anayasada illere 'muhtariyet' (özerklik) verilmiş ve 'Vilayet Şurası' adında yerel bir karar organı kurulması öngörülmüştür.
3
Bu anayasa Türk tarihindeki tek 'çerçeve' anayasadır ve temel hakları içermez, ancak yerel yönetimlere 'tüzel kişilik' verir.

Practice More

1921 Anayasası'ndaki bu özerklik yanlısı tutumun, 1924 Anayasası'nda neden daha merkeziyetçi bir yapıya evrildiğini araştırarak iki anayasa arasındaki idari farkları pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 527Question

19821982 Anayasası'nın hazırlık safhasında görev yapan Kurucu Meclis'in yapısı ve organlarının yetki dağılımı ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Danışma Meclisi üyeleri, halk tarafından genel oy ve gizli tasnif ilkelerine dayanan bir seçimle belirlenmiştir.

Answer

Danışma Meclisi üyeleri halk tarafından seçimle değil, atama yoluyla belirlenmiştir.
19821982 Anayasası'nın hazırlık aşamasında görev alan Danışma Meclisi'nin hiçbir üyesi halk tarafından seçilmemiştir. Üyelerin tamamı Milli Güvenlik Konseyi tarafından, bir kısmı valilerin önerdiği adaylar arasından seçilmek suretiyle atanmıştır. Bu durum, anayasanın hazırlanış sürecindeki antidemokratik eleştirilerin temel dayanaklarından biridir.

Step-by-Step Solution

1
19821982 Anayasası'nı hazırlayan Kurucu Meclis'in bileşenlerini analiz et.
Meclis, Milli Güvenlik Konseyi (askeri) ve Danışma Meclisi (sivil) olmak üzere iki kanattan oluşur.
Kurucu iktidarın nasıl örgütlendiğini anlamak için organları tanımlamak gerekir.
2
Danışma Meclisi üyelerinin göreve geliş yöntemini incele.
Üyelerin bir kısmı doğrudan Milli Güvenlik Konseyi tarafından, bir kısmı ise valilerin gösterdiği adaylar arasından yine Konsey tarafından atanmıştır.
Üyelerin demokratik bir seçimle mi yoksa atamayla mı geldiğini netleştirmek soruyu çözer.
3
Seçeneklerdeki "seçimle belirlenme" iddiasını doğrula veya reddet.
19821982 süreci temsilci bazlı bir seçim içermez; bu nedenle seçimle belirlenme ifadesi hatalıdır.
Hazırlık sürecindeki demokratik katılımın sınırlarını belirlemek teknik bir zorunluluktur.

Key Concept

1982 Anayasası Hazırlık Süreci ve Kurucu Meclis Yapısı

Hints

1
19821982 Anayasası'nın hazırlık sürecinde halkın katılımı sadece oylama aşamasında gerçekleşmiştir.
2
Danışma Meclisi üyelerinin belirlenmesinde valilerin önerileri ve Milli Güvenlik Konseyi'nin onayı etkili olmuştur.
3
Bu dönemde siyasi partiler kapalı olduğu için temsilcilerin seçimle gelmesi mümkün değildi.

Practice More

19611961 ve 19821982 Kurucu Meclislerinin sivil kanatlarının (Temsilciler Meclisi vs. Danışma Meclisi) yapısal farklarını karşılaştırın.
Estimated Time:50s
Question 528Question

19821982 Anayasası'nın halkoylaması süreci, sadece yeni bir anayasa metninin kabul edilmesi değil, aynı zamanda geçiş döneminin kurumsal yapısının ve devlet başkanlığı makamının da belirlendiği çok boyutlu bir hukuki süreçtir. Bu sürecin işleyişi ve sonuçları dikkate alındığında, 77 Kasım 19821982 tarihinde yapılan halkoylamasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Anayasa metninin halkoylamasında kabul edilmesiyle birlikte, Milli Güvenlik Konseyi Başkanı aynı zamanda Türkiye Cumhuriyeti'nin 7. Cumhurbaşkanı sıfatını kazanmıştır.

Answer

Anayasa metninin kabul edilmesiyle birlikte Milli Güvenlik Konseyi Başkanı'nın kendiliğinden Cumhurbaşkanı seçilmesi doğru bir bilgidir.
1982 Anayasası'nın Geçici 1. maddesi, halkoylamasında anayasanın kabul edilmesi durumunda Milli Güvenlik Konseyi Başkanı'nın (Kenan Evren) kendiliğinden Türkiye Cumhuriyeti'nin 7. Cumhurbaşkanı sıfatını kazanacağını açıkça düzenlemiştir. Bu durum, anayasa ile devlet başkanlığı seçiminin birleştirildiği 'birleşik oy' uygulamasının bir örneğidir.

Step-by-Step Solution

1
1982 Anayasası'nın hazırlık ve kabul sürecindeki özel düzenlemeleri incelemek.
Halkoylamasının sadece bir anayasa metni oylaması değil, bir 'paket' oylama olduğu görülür.
1982 Anayasası, geçiş dönemi hükümlerini içeren Geçici Maddelerle birlikte oylanmıştır.
2
Geçici 1. maddenin içeriğini değerlendirmek.
Anayasanın kabulü ile Milli Güvenlik Konseyi Başkanı'nın Cumhurbaşkanlığı makamına gelişi arasında doğrudan bir bağ kurulmuştur.
Bu durum 'birleşik oy' (tek oy ile iki karar) usulünün hukuki bir sonucudur.

Key Concept

Birleşik Oy Usulü ve Geçici Maddeler

Hints

1
1982 halkoylamasında seçmenlerin önüne gelen 'Evet' veya 'Hayır' tercihleri sadece anayasa metniyle sınırlı değildi.
2
Kenan Evren'in cumhurbaşkanlığı için ayrıca bir seçim yapılıp yapılmadığını hatırlamaya çalışın.
3
Bu oylamada 'birleşik oy' sistemi uygulanmıştır; anayasanın kabulü, dönemin konsey başkanının cumhurbaşkanı olmasını da sağlamıştır.

Practice More

1982 Anayasası'ndaki 'Rasyonelleştirilmiş Parlamenterizm' araçlarını ve yürütmenin güçlendirilmesi için alınan önlemleri inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Mantık yürüterek: 1982 yılında ayrıca bir cumhurbaşkanlığı seçimi yapılmadığını, Kenan Evren'in anayasa kabulüyle göreve başladığını hatırlayarak doğru cevaba ulaşılabilir.
Estimated Time:50s
Question 529Question

19821982 Anayasası, 77 Kasım 19821982 tarihinde yapılan halkoylamasıyla kabul edilerek yürürlüğe girmiştir. Bu halkoylamasının ve anayasanın kabul sürecinin en belirgin hukuki özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Anayasa metninin kabulü ile birlikte, dönemin Millî Güvenlik Konseyi Başkanı'nın da kendiliğinden Cumhurbaşkanı seçilmiş sayılması

Answer

Anayasanın kabulü ile birlikte, dönemin Millî Güvenlik Konseyi Başkanı'nın da kendiliğinden Cumhurbaşkanı seçilmiş sayılması
1982 Anayasası'nın kabul süreci, anayasa metni ile Cumhurbaşkanlığı seçiminin tek bir oy pusulasında birleştirildiği 'birleşik oy' yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Bu, anayasanın kabul edilmesiyle birlikte dönemin MGK Başkanı Kenan Evren'in de 7 yıllığına Cumhurbaşkanı olması sonucunu doğurmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Hazırlık sürecini analiz etme
1982 Anayasası, Millî Güvenlik Konseyi ve Danışma Meclisi'nden oluşan iki kanatlı bir Kurucu Meclis tarafından hazırlanmıştır.
Kurucu iktidarın yapısını anlamak, kabul sürecindeki yetki dağılımını kavramayı sağlar.
2
Halkoylaması yöntemini inceleme
7 Kasım 1982'de yapılan referandumda halka sadece anayasa metni değil, aynı zamanda devlet başkanlığı makamı da sunulmuştur.
Anayasanın Geçici 1. Maddesi'ne göre, anayasanın kabulü Kenan Evren'in Cumhurbaşkanlığı'nın da onayı anlamına geliyordu.
3
Sonucu değerlendirme
Halkoylaması sonucunda anayasa %91,37 oranında kabul edilmiş, böylece Kenan Evren de Türkiye'nin 7. Cumhurbaşkanı olmuştur.
Bu 'birleşik oy' mekanizması, 1982 sürecine has, tipik bir geçiş dönemi özelliğidir.

Key Concept

Birleşik Oy Sistemi ve Geçici Maddeler

Hints

1
1982 halkoylamasında kullanılan oy pusulası hem anayasa metnini hem de bir kişiyle ilgili seçimi içeriyordu.
2
Anayasanın 'Geçici Maddeler' kısmını, özellikle de 1. maddeyi hatırlamaya çalışın.
3
Bu halkoylaması sonucunda Türkiye'nin 7. Cumhurbaşkanı, sandıktan çıkan evet oylarıyla belirlenmiştir.

Practice More

1982 Anayasası'nın 'kazuistik' ve 'sert' yapısının 1961 Anayasası ile olan farklarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 530Question

Osmanlı Devleti'nde 1919. yüzyılda görülen anayasalcılık hareketleri, belgelerin içeriği ve hedeflediği kitle bakımından farklılıklar göstermektedir. Bu süreçteki belgelerden hangisi, tebaaya (halka) yönelik genel hak ve özgürlükler tanımaktan ziyade, merkezi otorite ile taşradaki yerel güçler (ayanlar) arasındaki iktidar dengesini düzenlemeyi ve karşılıklı güven tesis etmeyi amaçlamıştır?

Show answer & explanation

Answer: Sened-i İttifak

Answer

Osmanlı Devleti'nde merkezi otorite ile taşradaki yerel güçler olan ayanlar arasındaki ilişkiyi düzenleyen belge Sened-i İttifak'tır.
Doğru cevap olan Sened-i İttifak, 18081808 yılında II. Mahmut ile ayanlar arasında imzalanmıştır. Bu belgenin temel amacı, o dönemde merkezi otoriteye karşı güçlenen taşradaki yerel otoritelerin (ayanların) desteğini almak ve devletin otoritesini bu güçlerle paylaşarak sistemi ayakta tutmaktır. Bu özelliğiyle Türk tarihindeki ilk anayasalcılık adımı kabul edilse de, halka hak tanıyan bir metin değil, bir 'iktidar sözleşmesi' (misak) niteliğindedir.

Step-by-Step Solution

1
Belgelerin temel odak noktalarını analiz et.
Tanzimat ve Islahat fermanları bireysel haklara (hukukun üstünlüğü, eşitlik) odaklanırken, Sened-i İttifak bir 'uzlaşı' ve 'iktidar paylaşımı' metnidir.
Soruda istenen 'yerel güçlerle iktidar dengesi' kavramı, bu belgeler arasındaki temel farkı oluşturur.
2
Belgelerin taraflarını karşılaştır.
Sened-i İttifak, Padişah (II. Mahmut) ile Ayanlar arasında imzalanmış iki taraflı bir sözleşmedir.
Diğer belgeler (Tanzimat ve Islahat) padişahın tek taraflı iradesiyle (ferman) ilan edilmiştir.
3
Doğru belgeyi saptar.
Merkezi otoriteyi sınırlayan ilk belge olmasına rağmen bir 'haklar bildirgesi' değil, bir 'iktidar sözleşmesi' olan metin Sened-i İttifak'tır.
Ayanların varlığının resmen tanınması ve yetkilerinin karşılıklı belirlenmesi bu belgeye özgüdür.

Key Concept

Sened-i İttifak'ın iktidarın paylaşılmasına dayalı sözleşme (misak) niteliği.

Hints

1
Belgenin halka değil, taşradaki nüfuzlu yerel yöneticilere (ayanlara) hitap ettiğini düşünün.
2
Padişah II. Mahmut'un tahta çıkış sürecinde kendisine destek olan Alemdar Mustafa Paşa'nın öncülüğünde hazırlanan belgeyi hatırlayın.
3
Türk tarihinde padişahın yetkilerini 'karşılıklı bir sözleşme' ile sınırlandırdığı ilk belge hangisidir?

Practice More

Sened-i İttifak'ın neden bir anayasa kabul edilmediğini ve Tanzimat Fermanı ile arasındaki farkları tekrar gözden geçirin.

Alternative Method

Belgeleri niteliklerine göre kategorize edebilirsiniz: Sened-i İttifak = Sözleşme (Misak), Tanzimat ve Islahat = Tek taraflı lütuf (Ferman), Kanun-i Esasi = Anayasa.
Estimated Time:1m 0s
Question 531Question

18561856 yılında ilan edilen Islahat Fermanı, 18391839 Tanzimat Fermanı ile başlayan anayasalcılık sürecinin bir devamı niteliğinde olsa da hazırlanış süreci ve odaklandığı kitle bakımından bazı temel farklılıklar taşımaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi, Islahat Fermanı’nı Tanzimat Fermanı’ndan ayıran temel özelliklerden biridir?

Show answer & explanation

Answer: Gayrimüslimlere yönelik hakları genişleterek Avrupalı devletlerin iç işlerine karışmasını önlemeye odaklanması

Answer

Islahat Fermanı'nın Tanzimat Fermanı'ndan en temel farkı, özellikle Müslüman olmayan tebaaya (gayrimüslimlere) yönelik hakları genişleterek Avrupalı devletlerin müdahalesini engelleme amacı taşımasıdır.
Islahat Fermanı, Tanzimat Fermanı'nın eşitlik ilkesini devam ettirse de, özellikle Avrupalı devletlerin azınlık haklarını bahane ederek Osmanlı iç işlerine karışmasını önlemek amacıyla sadece gayrimüslimlere yönelik çok geniş ve ayrıcalıklı haklar tanımıştır. Bu yönüyle tüm tebaayı genel bir hukuk güvenliği altına alan Tanzimat'tan ayrılır.

Step-by-Step Solution

1
Belgenin tarihsel bağlamını analiz etmek
Islahat Fermanı'nın (18561856) Kırım Savaşı sonrası Paris Antlaşması sürecinde ilan edildiği tespit edilir.
Dış baskının fermanın içeriğindeki etkisini anlamak için tarihsel bağlam önemlidir.
2
Tanzimat ve Islahat fermanlarını karşılaştırmak
Tanzimat'ın tüm tebaayı (Müslüman-Gayrimüslim) kapsadığı, Islahat'ın ise azınlık haklarına odaklandığı belirlenir.
İki belge arasındaki temel fark hedef kitle ve hakların kapsamıdır.
3
Anayasal gelişimdeki diğer belgeleri elemek
18081808 Sened-i İttifak (ayanlar/ilk sınır) ve 18761876 Kanun-i Esasi (meşrutiyet) özellikleri elenir.
Soru kökündeki spesifik farkı bulmak için diğer dönem belgeleriyle karıştırılan bilgiler ayıklanmalıdır.

Key Concept

Osmanlı Anayasal Belgelerinin Karşılaştırılması

Hints

1
Islahat Fermanı'nın ilan edildiği 18561856 yılındaki dış baskıları düşünün.
2
Tanzimat tüm tebaayı kapsarken, Islahat daha çok hangi grubun haklarını genişletmiştir?

Practice More

Fermanlar ile anayasa (Kanun-i Esasi) arasındaki rejim farklarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 532Question

19821982 Anayasası'nın hazırlık sürecinde görev alan ve iki kanatlı bir yapıdan oluşan Kurucu Meclis'in işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Danışma Meclisi tarafından hazırlanan anayasa taslağı, Milli Güvenlik Konseyi tarafından incelenmiş ve Konsey'e bu metni değiştirerek son şeklini verme yetkisi tanınmıştır.

Answer

Anayasa taslağının Danışma Meclisi tarafından hazırlandığı ve Milli Güvenlik Konseyi'nin bu metne son şeklini verme yetkisine sahip olduğu ifade doğrudur.
Doğru ifadeye göre, 19821982 Anayasası'nın hazırlık sürecinde sivil kanat olan Danışma Meclisi taslak metni oluşturmakla görevliyken, askeri kanat olan Milli Güvenlik Konseyi bu metni dilediği gibi değiştirip son haline getirme yetkisine sahiptir. Bu durum 19821982 Anayasası'nın yapım sürecindeki askeri vesayetin ve hiyerarşinin bir göstergesidir.

Step-by-Step Solution

1
Kurucu Meclis'in yapısını analiz etme
19821982 Anayasası'nı hazırlayan Kurucu Meclis; askeri kanat (Milli Güvenlik Konseyi) ve sivil kanat (Danışma Meclisi) olmak üzere iki organdan oluşur.
Anayasanın hazırlanış sürecindeki kurumsal yapıyı belirlemek için.
2
Organların yetkilerini karşılaştırma
Danışma Meclisi taslağı hazırlar, ancak Milli Güvenlik Konseyi bu taslağı değiştirme, kabul etme veya reddetme yetkisine sahip üst organdır.
Süreçteki hiyerarşiyi ve son karar merciini saptamak için.
3
Katılım şartlarını değerlendirme
Siyasi partiler sürece dahil edilmemiş, Danışma Meclisi üyeleri askeri kanat tarafından atanmıştır.
Seçeneklerdeki 'seçim' ve 'siyasi parti' iddialarının doğruluğunu denetlemek için.

Key Concept

1982 Anayasası'nı hazırlayan Kurucu Meclis'in iki kanatlı yapısı ve Milli Güvenlik Konseyi'nin nihai karar yetkisi.

Hints

1
Hazırlık sürecinde 'askeri kanat' ve 'sivil kanat' ayrımına dikkat edin.
2
Hangi organın 'danışma' mahiyetinde olduğunu ve hangisinin 'son sözü' söylediğini hatırlayın.
3
Milli Güvenlik Konseyi, Danışma Meclisi'nden gelen taslağı değiştirme yetkisine sahip en üst karar organıdır.

Practice More

1982 Anayasası'nın halkoylaması sırasında kabul edilen diğer önemli hususu (Cumhurbaşkanlığı seçimi) araştırınız.
Estimated Time:1m 15s
Question 533Question

Anayasa hukukunda iktidarlar; anayasayı yapanlar (kurucu iktidar) ve anayasa ile kurulanlar (kurulmuş iktidar) olarak ikiye ayrılır. Kurucu iktidar ise kendi içinde 'asli' ve 'tali' olmak üzere iki boyutta incelenir.

Buna göre, 'asli kurucu iktidarın' hukuki niteliği ve işleyişi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Hukuk dışı ve sınırsız bir yetkiye sahip olup, yeni bir anayasal düzeni sıfırdan inşa eder.

Answer

Asli kurucu iktidar, hukuk dışı ve sınırsız bir yetkiye sahip olup, yeni bir anayasal düzeni sıfırdan inşa eden iktidardır.
Asli kurucu iktidar, hukuki bir boşluk ortamında ortaya çıktığı için kendisinden önce var olan hiçbir kurala (nitelikli çoğunluk, değiştirilemez maddeler vb.) bağlı değildir. Bu nedenle 'hukuk dışı' ve 'sınırsız' olarak tanımlanır ve görevi yeni bir anayasal düzen inşa etmektir.

Step-by-Step Solution

1
Kurucu iktidar türleri arasındaki temel ayrımı belirleme
Asli kurucu iktidarın 'yeni anayasa yapan', tali kurucu iktidarın ise 'mevcut anayasayı değiştiren' iktidar olduğu saptanır.
Sorunun odaklandığı kavramın sınırlarını çizmek için bu ayrım gereklidir.
2
Asli kurucu iktidarın ortaya çıkış zeminini analiz etme
Bu iktidarın ihtilal, darbe veya yeni devlet kuruluşu gibi hukuki sürekliliğin koptuğu (hukuki boşluk) anlarda faaliyet gösterdiği görülür.
Hukuki boşluk, asli kurucu iktidarın neden hiçbir kurala bağlı olmadığını açıklar.
3
Yetki ve sınır özelliklerini değerlendirme
Asli kurucu iktidarın 'hukuk dışı' ve 'sınırsız' olduğu, dolayısıyla yeni bir düzeni serbestçe kurabileceği sonucuna varılır.
Tali kurucu iktidarın aksine, asli kurucu iktidarı bağlayacak üst bir hukuki metin kalmamıştır.

Key Concept

Asli Kurucu İktidarın Sınırsız ve Hukuk Dışı Niteliği

Hints

1
İktidarları; anayasayı sıfırdan yapanlar ile mevcut olanı değiştirenler olarak ikiye ayırarak düşünün.
2
Hangi iktidar türünün bir ihtilal veya yeni devlet kuruluşu gibi 'hukuki boşluk' anlarında devreye girdiğini hatırlayın.
3
Hiçbir kurala bağlı olmayan, 'tabula rasa' (temiz sayfa) mantığıyla yeni bir düzen kuran iktidar asli kurucudur.

Practice More

Tali kurucu iktidarın 'hukuki' ve 'sınırlı' niteliklerini inceleyerek asli kurucu iktidar ile olan farklarını netleştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Question 534Question

Türk anayasa tarihinde 'İkili Anayasal Dönem' devam ederken, 2929 Ekim 19231923 tarihinde yapılan anayasa değişiklikleri ile devletin yönetim şekli Cumhuriyet olarak belirlenmiştir. Bu değişiklik, sadece rejimi değil, aynı zamanda hükümetin kurulma yöntemini de kökten değiştirmiştir.

Buna göre, 19231923 anayasa değişikliği ile benimsenen 'Kabine Sistemi' doğrultusunda Başbakanlık makamı ve yürütme organının oluşumu hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Başbakan, Cumhurbaşkanı tarafından meclis üyeleri arasından atanır.

Answer

1923 anayasa değişikliğiyle birlikte Başbakan, Cumhurbaşkanı tarafından meclis üyeleri arasından atanmaya başlanmıştır.
Doğru seçenek, 19231923 anayasa değişikliğinin getirdiği en temel yeniliği ifade eder. Bu değişiklikle beraber Cumhurbaşkanı makamı oluşturulmuş ve yürütmenin başı olarak Başbakanı meclis üyeleri arasından atama yetkisi ona verilmiştir. Bu durum, klasik meclis hükümeti sisteminden kabine sistemine geçişin en somut göstergesidir.

Step-by-Step Solution

1
19211921 Anayasası'nın orijinal hükümet sistemini belirlemek.
19211921 Anayasası'nın ilk halinde 'Meclis Hükümeti' sistemi vardır; Başbakan yoktur, bakanlar meclisçe tek tek seçilir.
Değişimin kapsamını anlamak için başlangıç noktasını bilmek gerekir.
2
2929 Ekim 19231923 değişikliklerinin yürütme üzerindeki etkisini analiz etmek.
Cumhuriyet ilanıyla birlikte 'Kabine Sistemi'ne geçilmiş; Cumhurbaşkanlığı ve Başbakanlık makamları oluşturulmuştur.
Rejim değişikliğinin idari teşkilatlanmaya nasıl yansıdığını saptamak için bu adım gereklidir.
3
Kabine sisteminde Başbakan ve bakanların belirlenme usulünü teyit etmek.
Cumhurbaşkanı bir Başbakan atar, Başbakan bakanlarını seçer ve liste halinde meclisin onayına (güvenoyuna) sunar.
Sistemin işleyiş mekanizmasını netleştirmek için son kontroldür.

Key Concept

Meclis Hükümeti Sisteminden Kabine Sistemine Geçiş (1923 Değişiklikleri)

Hints

1
19231923 değişikliğiyle Cumhuriyet ilan edilmiş ve 'Başbakanlık' makamı ilk kez bu anayasaya girmiştir.
2
Meclis Hükümeti sisteminde bakanlar meclis tarafından tek tek seçilirken, Kabine sisteminde bir liste usulü ve Başbakanın belirleyiciliği vardır.
3
Bu dönemde hem Başbakan hem de bakanlar mutlaka milletvekili olmak zorundadır ve Başbakan, Cumhurbaşkanı tarafından görevlendirilir.

Practice More

19211921 Anayasası'ndaki 19231923 değişikliklerinin diğer maddelerini (devletin dini, dili vb.) gözden geçirmek konuyu pekiştirecektir.

Alternative Method

Süreci tarihsel olarak 'Meclis'in üstünlüğü' ilkesinden 'Yürütmenin ayrışması'na doğru bir evrim olarak düşünebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 535Question

19611961 Anayasası, 19241924 Anayasası'ndaki "meclis üstünlüğü" ilkesine dayanan çoğunlukçu modelin sakıncalarını gidermek amacıyla "Anayasanın üstünlüğü" ilkesini ve güçler ayrılığını benimsemiştir. Bu amaçla yasama organı; Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu olmak üzere iki kanatlı hale getirilmiş, devletin "hukuk devleti" ve "sosyal devlet" nitelikleri güçlendirilmiştir.

Buna göre, kanunların Anayasaya uygunluğunu yargısal yolla denetleyerek hukuk devleti ilkesini güvence altına almak amacıyla ilk kez 19611961 Anayasası ile kurulan yüksek mahkeme aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi

Answer

Anayasa Mahkemesi
Anayasa Mahkemesi, 1961 Anayasası ile Türk hukuk sistemine ilk kez dahil edilen ve kanunların anayasaya uygunluğunu denetleyerek hukuk devleti ilkesini pekiştiren en temel yeniliktir. 1924 Anayasası döneminde meclis üstünlüğü nedeniyle kanunların yargısal denetimi bulunmamaktaydı.

Step-by-Step Solution

1
1961 Anayasası'nın temel felsefesini analiz etme
1961 Anayasası, 1924 Anayasası'nın aksine 'çoğulcu demokrasi' ve 'güçler ayrılığı' ilkelerini benimsemiştir.
Bu anlayış, yasama organının (TBMM) sınırsız yetkilere sahip olmasını engellemek ve temel hakları korumak içindir.
2
Kurumsal yenilikleri belirleme
Yasama organı iki kanatlı (Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu) yapılmış ve kanunların denetimi için bir mekanizma öngörülmüştür.
Anayasanın üstünlüğü ilkesinin kağıt üzerinde kalmaması için yargısal bir denetim organına ihtiyaç duyulmuştur.
3
Doğru yüksek mahkemeyi eşleştirme
Kanunların Anayasa'ya uygunluğunu denetlemek üzere Anayasa Mahkemesi kurulmuştur.
AYM, hukuk devleti ilkesinin en somut güvencesi olarak 1961 Anayasası ile hukuk hayatımıza girmiştir.

Key Concept

1961 Anayasası Yenilikleri ve Anayasa Mahkemesi

Hints

1
1961 Anayasası, iktidarın denetlenmesi ve temel hakların korunması için 'Anayasanın üstünlüğü' ilkesini getirmiştir.
2
Bu yüksek mahkeme, TBMM tarafından çıkarılan kanunların Anayasa ile çelişip çelişmediğine karar verir.
3
1924 Anayasası'nda 'Meclis Üstünlüğü' olduğu için bu kurum yoktu; 1961 ile 'hukuk devleti' anlayışının bir parçası olarak kuruldu.

Practice More

1961 Anayasası ile kurulan bir diğer önemli kurum olan 'Milli Güvenlik Kurulu' ve 'Cumhuriyet Senatosu' gibi yapıları da incelemeniz faydalı olacaktır.
Estimated Time:50s
Question 536Question

18081808 yılında imzalanan Sened-i İttifak'ın metninde yer alan; Vezir-i Azam'ın (Sadrazam) rüşvet almayacağı, kanun dışı iş yapmayacağı ve devletin nizamına aykırı hareket etmeyeceği taahhüt altına alınmıştır.

Bu düzenleme ile Türk anayasa tarihi açısından aşağıdakilerden hangisinin hedeflendiği söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: Yönetimde hukuka bağlılık ve idari dürüstlük ilkelerini devletin üst kademelerinde tesis etmek

Answer

Yönetimde hukuka bağlılık ve idari dürüstlük ilkelerini devletin üst kademelerinde tesis etmek
Sadrazamın rüşvet almayacağının ve kanunlara uygun hareket edeceğinin bir belgeyle taahhüt edilmesi, devletin en üst düzey yürütme makamının bile hukuki ve ahlaki sınırlar içerisinde kalması gerektiğini gösterir. Bu durum, 'hukuk devleti' anlayışına giden yolda idari dürüstlük ve hukuki belirlilik ilkelerinin ilk adımlarından biri kabul edilir.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki ifadeyi analiz etme
Vezir-i Azam'ın rüşvet almaması ve kanunlara uyması zorunluluğu tespit edildi.
Yöneticilerin davranışlarının kurallara bağlanması, idari sorumluluğun bir gereğidir.
2
Anayasal kavramlarla ilişkilendirme
Hukuk devleti ve hesap verebilirlik ilkelerinin öncülü olduğu saptandı.
Bir makam sahibinin yetkilerinin kanunla sınırlandırılması, keyfiyetin önlenmesi amacını taşır.
3
Seçenekleri değerlendirme
Doğru seçeneğin dürüstlük ve hukuki sorumluluk vurgusu yaptığı anlaşıldı.
Diğer seçenekler ya kronolojik hatalar (meclis, seçim) ya da kavramsal yanlışlar (özerklik, mutlak güç) içermektedir.

Key Concept

Hukuki Sorumluluk ve İdarede Dürüstlük

Hints

1
Sadrazamın 'kanun dışı iş yapmayacağı' ifadesi, yetkinin kurallarla sınırlanmasına işaret eder.
2
Rüşvet yasağı, devlet yönetiminde dürüstlük ve liyakat ilkeleriyle doğrudan ilgilidir.
3
Bu düzenleme, yöneticilerin hukuki denetime tabi tutulmaya başlandığının bir kanıtıdır.

Practice More

Sened-i İttifak'ın bir 'pakt' veya 'sözleşme' (misak) olma özelliğinin Tanzimat Fermanı'ndan farklarını araştırınız.
Estimated Time:1m 0s
Question 537Question

Türk anayasa sisteminde ilk kez "güçler ayrılığı" ilkesini net bir şekilde benimseyen 19611961 Anayasası, yasama organını iki kanatlı hale getirmiş ve yasaların anayasaya uygunluğunun denetimi için yeni bir yüksek mahkeme ihdas etmiştir. Buna göre; 19611961 Anayasası ile kurulan "ikinci meclis" ve "yargısal denetim organı" aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Cumhuriyet Senatosu — Anayasa Mahkemesi

Answer

Cumhuriyet Senatosu — Anayasa Mahkemesi
Doğru cevap olan Cumhuriyet Senatosu ve Anayasa Mahkemesi ikilisi, 19611961 Anayasası'nın iktidarı dengeleme ve denetleme amacının en somut sonuçlarıdır. Çift meclisli yapı (Bikameralizm) yasama sürecini yavaşlatıp hata payını azaltırken, Anayasa Mahkemesi çoğunluğun azınlık üzerindeki tahakkümünü yasama denetimiyle engellemeyi hedeflemiştir.

Step-by-Step Solution

1
19611961 Anayasası'nın yasama yapısını analiz etme
Yasamanın "Millet Meclisi" ve "Cumhuriyet Senatosu" adında iki kanattan oluştuğu belirlenir.
Bu anayasa, meclisin mutlak gücünü dengelemek için çift meclisli sistemi getirmiştir.
2
Yargısal denetim mekanizmasını belirleme
Kanunların anayasaya uygunluğunu denetlemek üzere "Anayasa Mahkemesi"nin kurulduğu saptanır.
Hukuk devleti ilkesini güvence altına almak için yasama işlemlerinin yargısal denetimi zorunlu görülmüştür.
3
Seçeneklerle eşleştirme yapma
Cumhuriyet Senatosu ve Anayasa Mahkemesi ikilisinin bulunduğu seçenek işaretlenir.
Diğer seçeneklerdeki kurumlar ya farklı anayasa dönemlerine aittir ya da 1961'de ihdas edilmemiştir.

Key Concept

1961 Anayasası'nın Getirdiği Kurumsal Yenilikler

Hints

1
19611961 Anayasası, meclisin gücünü tek bir elde toplamamak için yasama organını ikiye bölmüştür.
2
Bu anayasa ile kurulan yüksek mahkeme, çıkarılan kanunların anayasaya aykırı olup olmadığını denetlemekle görevlendirilmiştir.
3
Aradığınız kurumlar arasında "Senato" ifadesi ve Türkiye'nin en yüksek yargı denetim organı yer almaktadır.

Practice More

1961 ve 1982 Anayasaları arasındaki Senato ve temel haklar konusundaki farkları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
PreviousPage 27 / 27
Anayasa Hukuku ve Türk Anayasa Tarihi — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 27 | Examkin