Hukukun Temel Kavramları

Bir özel hukuk uyuşmazlığını karara bağlamakla görevli olan hakim, uyuşmazlığın esasına uygulanacak kuralları belirlemek amacıyla normlar hiyerarşisinin tüm basamaklarını ve yetkili makamlarca yürürlüğe konulmuş olan tüm düzenlemeleri incelemiş; ancak somut olaya doğrudan uygulanabilecek yazılı bir hüküm tespit edememiştir. Bunun üzerine hakim, ilgili konuda toplumda süreklilik kazanan ve hukuki bir yaptırıma bağlanmış olan örf ve adet kuralını esas alarak hüküm kurmuştur.

Hakimin bu olayda uyuşmazlığın çözümünde kullandığı kuralın hukuki niteliği ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Toplum hayatını düzenleyen sosyal düzen kurallarından olan 'ahlak kuralları'; kişinin kendi iç dünyasına ilişkin 'subjektif ahlak' ve diğer bireylerle olan ilişkilerine dair 'objektif ahlak' olarak ikiye ayrılır. Hukuk kurallarının birçoğunun temelinde 'objektif ahlak' kuralları yatmaktadır. Örneğin; dürüstlük, verilen söze bağlılık ve başkasının malına zarar vermeme gibi ilkeler hem objektif birer ahlak kuralı hem de birer hukuk kuralıdır. Bu içerik benzerliğine rağmen, bir kuralın aynı zamanda 'hukuk kuralı' olarak nitelendirilmesini sağlayan ve onu diğer sosyal düzen kurallarından ayıran temel yapısal ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

Türk hukuk sisteminde, hâkimin önüne gelen bir uyuşmazlıkta somut olaya uygulanacak ne yazılı bir kuralın ne de yazılı olmayan (örf ve âdet hukuku) bir kuralın bulunmaması durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk düzeninin etkinliğini ve sürekliliğini sağlamak amacıyla öngörülen yaptırımlar (müeyyideler) ve bu yaptırımların Türk hukuk sistemi içerisindeki uygulanma esasları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türk hukuk sisteminde kanun koyucunun, bir konuda kural koymuş olmasına rağmen bu kuralın içeriğini bilerek ve isteyerek tam olarak doldurmayıp somut olayın özelliklerine göre çözümünü hâkimin takdir yetkisine bıraktığı boşluk türü aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk teorisinde; yürürlükteki hukuk kurallarından bağımsız olarak, insan aklı ve vicdanıyla ulaşılan, her zaman ve her yerde geçerli olması arzulanan, adaleti temel alan "olması gereken (ideal)" hukuka ne ad verilir?

Özel haklar, hukuki sonuçlarını doğurma biçimleri bakımından 'alelade haklar' ve 'yenilik doğuran haklar' olarak ikiye ayrılmaktadır. Yenilik doğuran (potestatif) haklar ise kendi içinde; yeni bir hukuki durum kuran (kurucu), mevcut durumu değiştiren (değiştirici) ve mevcut durumu sona erdiren (bozucu) olmak üzere üç gruba ayrılır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi mevcut bir hukuki ilişkiyi tek taraflı irade beyanıyla tamamen sona erdiren bozucu yenilik doğuran bir hakkın kullanımı kapsamındadır?

Hukuk kurallarının ihlal edilmesi durumunda, ihlalin niteliğine ve hangi hukuk dalını ilgilendirdiğine bağlı olarak çeşitli yaptırımlar (müeyyideler) uygulanmaktadır. Buna göre, hukuk sistemimizde yer alan yaptırım türleri ve bu yaptırımların temel özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hukuk kurallarının kendi aralarındaki altlık-üstlük ilişkisini ifade eden 'normlar hiyerarşisi'ne göre, hiyerarşik sıralamada kanunlardan hemen sonra gelen ve yönetmeliklerin üstünde bulunan norm aşağıdakilerden hangisidir?

Türk Medeni Kanunu'nda yer alan 'Hâkim, haklı sebepler varsa evlatlık ilişkisinin kaldırılmasına karar verebilir.' hükmünde olduğu gibi; kanun koyucunun bir hukuki meseleyi bilerek düzenlemediği ve meselenin çözümünü somut olayın özelliklerine göre hâkimin takdirine bıraktığı durumlarda ortaya çıkan boşluk türü aşağıdakilerden hangisidir?

Türk hukuk sisteminde hukuk kaynakları; bağlayıcılıkları, şekilleri ve hiyerarşik güçleri bakımından belirli bir düzene tabidir. Buna göre, hâkimin bir uyuşmazlığı çözerken uymakla yükümlü olduğu 'yazılı kaynaklar' içerisinde yer alan; ancak normlar hiyerarşisinde 'Kanun'un altında, 'Yönetmelik'in ise üstünde bulunan norm aşağıdakilerden hangisidir?

Resmî evlendirme memuru önünde yapılmayan bir evlilik sözleşmesi ile amca ve yeğen arasında yapılan bir evlilik sözleşmesinin hukuki yaptırım türleri, aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Hukuk terminolojisinde; 'olan hukuk', 'müspet hukuk' veya 'yürürlükteki hukuk' gibi kavramlarla da ifade edilen; belirli bir ülkede, belirli bir zamanda yürürlükte bulunan, yetkili makamlar tarafından konulmuş yazılı kurallar ile toplumda kendiliğinden oluşan ve hukuk düzenince bağlayıcılığı kabul edilen yazılı olmayan kuralların (örf ve adet hukuku) tamamını kapsayan hukuk türü aşağıdakilerden hangisidir?

1982 Anayasası'nın belirlediği hukuk düzeni ve normlar hiyerarşisi prensibi çerçevesinde, farklı norm türlerinin birbirleriyle olan ilişkisi ve yargısal denetimleri hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler ve hukuk devleti ilkesi çerçevesinde şekillenen normlar hiyerarşisi dikkate alındığında; usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalar ile kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi durumunda izlenecek hukuki yöntem ve bu normların hiyerarşik konumu hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hukuk doktrininde "olan hukuk" ($lex$ $lata$) olarak tanımlanan; bir ülkede belirli bir dönemde yürürlükte olan, sadece devletin yetkili organları tarafından hazırlanan yazılı metinleri değil, aynı zamanda toplumda bağlayıcılığı kabul edilen ve yargı organlarınca dikkate alınan yazısız kuralları da (örf ve adet hukuku) kapsayan kurallar bütünü aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk kurallarına aykırı davranılması durumunda karşılaşılan yaptırım türleri, ihlal edilen kuralın niteliğine ve doğurduğu sonuca göre farklılık göstermektedir. Bir borç ilişkisinde borçlunun edimini (borcunu) kendi rızasıyla yerine getirmemesi üzerine, alacaklının talebiyle devlet gücü kullanılarak söz konusu borcun veya yükümlülüğün zorla yerine getirilmesi şeklinde uygulanan yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal hayatın düzenlenmesinde ve bireyler arası ilişkilerin koordine edilmesinde din, ahlak, görgü ve hukuk kuralları bir bütünlük arz eder. Ancak hukuk kuralları, yapısal özellikleri ve devlet mekanizmasıyla olan ilişkisi bakımından diğer sosyal düzen kurallarından kesin çizgilerle ayrılmaktadır. Bu bağlamda, sosyal düzen kuralları ile hukuk kuralları arasındaki ilişki ve farklar göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türk hukuk sistemindeki normlar hiyerarşisi, normların hukuki kuvveti ve farklı türdeki normların birbiriyle çatışması durumunda izlenecek hukuki yöntemlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bir ülkede belli bir dönemde yürürlükte bulunan, yetkili makamlarca konulmuş yazılı hukuk kuralları (anayasa, kanun, yönetmelik vb.) ile toplumda genel kabul görmüş yazısız (örf ve adet) hukuk kurallarının tamamına ne ad verilir?