Hukukun Temel Kavramları

514 questions

Question 161Question

Hukuki işlemlerin geçerlilik kazanabilmesi için kurucu unsurların yanı sıra kanunun aradığı geçerlilik şartlarını da taşıması gerekir. Buna göre, konusu başlangıçta hukuken veya fiilen imkânsız olan bir sözleşmenin tabi olacağı yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Mutlak Butlan

Answer

Konusu başlangıçta imkânsız olan bir sözleşmenin yaptırımı Mutlak Butlan'dır.
Hukuk düzeninde bir sözleşmenin kurucu unsurları (taraflar, irade beyanı ve konu) bulunsa dahi, sözleşmenin konusunun (edimin) başlangıçta maddi veya hukuki olarak yerine getirilmesinin imkânsız olması (örneğin; tapuda başkasına ait olan bir kamu malının satış sözleşmesinin yapılması), o işlemin kesin hükümsüzlüğüne yani 'Mutlak Butlan' ile sakatlanmasına yol açar.

Step-by-Step Solution

1
İşlemin kurucu unsurlarının mevcut olup olmadığını kontrol et.
Sözleşmenin tarafları ve irade beyanları mevcut olduğundan kurucu unsurlar tamdır.
Yokluk yaptırımının uygulanıp uygulanmayacağını belirlemek için kurucu unsurlara bakılır.
2
Geçerlilik şartlarını (konu, ehliyet, emredici kurallar) analiz et.
Konunun (edimin) başlangıçta imkânsız olması, geçerlilik şartlarından birinin eksik olduğunu gösterir.
İşlemin içeriğinin hukuka uygun olup olmadığı yaptırımın türünü belirler.
3
Türk Borçlar Kanunu (TBK) çerçevesinde yaptırımı saptan.
TBK 27. maddesine göre konusu imkânsız olan sözleşmeler kesin hükümsüzdür (Mutlak Butlan).
Hukuk düzeni, imkânsız bir konuyu temel alan işlemlere baştan itibaren geçersizlik atfeder.

Key Concept

Hukuki İşlemlerde Geçersizlik Şartları (İmkânsızlık)
Estimated Time:50s
Question 162Question

Hukuk kavramı; kuralların kaynağı, uygulanma biçimi ve ulaşılmak istenen amaç bakımından farklı türlere ayrılarak incelenmektedir.

I. Bir ülkede belirli bir zamanda yürürlükte olan, kaynağını hem yetkili makamlardan hem de toplumun kökleşmiş uygulamalarından alan (yazılı ve yazısız) tüm kurallar bütünüdür.
II. Bir ülkede yetkili makamlarca usulüne uygun olarak yürürlüğe konulmuş olan ve sadece yazılı metinlerde (Anayasa, kanun vb.) yer alan kuralların bütünüdür.
III. İnsan aklıyla ulaşılan, adaleti ve hakkaniyeti hedefleyen, zaman ve mekândan bağımsız olan, mevcut olan değil 'olması gereken' hukuktur.

Yukarıda tanımları verilen hukuk türleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Pozitif Hukuk - Mevzu Hukuk - Tabii Hukuk

Answer

Doğru sıralama Pozitif Hukuk, Mevzu Hukuk ve Tabii Hukuk şeklindedir.
Verilen tanımlar incelendiğinde; I numaralı tanım hem yazılı hem yazısız kaynakları kapsadığı için 'Pozitif Hukuk'u, II numaralı tanım sadece yetkili makamlarca konulan yazılı metinleri kapsadığı için 'Mevzu Hukuk'u, III numaralı tanım ise olması gereken ideal düzeni belirttiği için 'Tabii Hukuk'u ifade etmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci tanımın kapsamını analiz etme
Pozitif Hukuk (Müspet Hukuk)
Yazılı kurallar (mevzuat) ile yazısız kuralların (örf ve adet hukuku) toplamı pozitif hukuku oluşturur.
2
İkinci tanımın kapsamını analiz etme
Mevzu Hukuk (Mevzuat)
Sadece yetkili makamlar tarafından konulan yazılı kurallar (Anayasa, Kanun, CBK, Yönetmelik) mevzu hukuku oluşturur.
3
Üçüncü tanımın niteliğini analiz etme
Tabii Hukuk (İdeal/Doğal Hukuk)
Yürürlükte olanı değil, akla ve adalete uygun olması gereken evrensel hukuku ifade eden kavram tabii hukuktur.

Key Concept

Hukukun Türleri ve Kapsam Ayrımı

Hints

1
Yazılı + Yazısız = Pozitif Hukuk olduğunu hatırlayın.
2
Mevzu hukuk, adından da anlaşılacağı üzere 'mevzuat' yani sadece yazılı metinlerdir.
3
Tabii hukuk, 'doğal hukuk' olarak da bilinir ve somut kurallardan ziyade soyut adalet arayışını temsil eder.

Practice More

Pozitif hukuk ve Mevzu hukuk arasındaki tek farkın 'Örf ve Adet Hukuku' olduğunu pekiştirmek için bu iki kavramı bir Venn şeması üzerinde çalışabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 163Question

Türk hukuk sisteminde yaptırımlar, hukuk kurallarının ihlali sonucunda ortaya çıkan hukuka aykırılığın niteliğine göre çeşitlendirilmiştir. Bu yaptırımların bir kısmı bozulan kamu düzenini sağlamaya yönelik cezai nitelik taşırken, bir kısmı ise özel hukuk ilişkilerinde bozulan dengenin yeniden tesis edilmesini veya idari işlemlerin denetlenmesini amaçlar.

Buna göre, aşağıdaki yaptırım türü ve temel hukuki gayesi eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Adli Para Cezası - Bir kimsenin mal varlığında hukuka aykırı olarak meydana getirilen eksilmenin, fail tarafından doğrudan mağdurun kendisine ödenen bir miktar para ile telafi edilmesini sağlamak

Answer

Adli para cezasının haksız fiile maruz kalan kişiye doğrudan ödenen bir bedel olduğunu ifade eden eşleştirme yanlıştır; çünkü bu ceza devlet hazinesine ödenir.
Adli para cezası, hapis cezasına seçenek olarak veya hapis cezasının yanında, mahkemeler tarafından hükmedilen ve doğrudan devlet hazinesine ödenen bir ceza hukuku yaptırımıdır. Mağdurun uğradığı maddi veya manevi zararın fail tarafından mağdura ödenerek telafi edilmesi ise 'Tazminat' yaptırımının temel gayesidir. Dolayısıyla bu eşleştirme kavramsal olarak hatalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerde sunulan yaptırım türlerinin (Cebri İcra, Tazminat, İptal, Müsadere, Adli Para Cezası) tanımlarını ve kime yönelik olduklarını değerlendiriniz.
Tazminat özel hukuk alanında mağdura yöneliktir; ancak ceza hukuku yaptırımları (hapis, adli para cezası, müsadere) doğrudan devlete yöneliktir.
Yaptırımların kamu hukuku ve özel hukuk ayrımı, paranın veya hakkın kimin lehine tesis edildiğini belirler.
2
Adli para cezası ile tazminat yaptırımı arasındaki temel farkı analiz ediniz.
Adli para cezası bir suçun karşılığıdır ve devlet hazinesine ödenir. Mağdurun zararının giderilmesi ise tazminatın konusudur.
Kavramların karıştırılmaması için yaptırımın amacının cezalandırma mı yoksa zararın telafisi mi olduğu ayırt edilmelidir.
3
Son seçenek olan Adli Para Cezası tanımını kontrol ediniz.
Tanımda paranın 'doğrudan mağdura ödendiği' belirtilmiştir, bu durum adli para cezasının doğasına aykırıdır.
Yanlış olan eşleştirme tespit edilmiştir.

Key Concept

Hukuki Yaptırımların Amaç ve Muhatap Bakımından Farklılıkları
Estimated Time:1m 30s
Question 164Question

Türk hukuk sisteminde; bir evlilik işleminin 'resmî evlendirme memuru önünde yapılmaması' ile 'evlendirme memuru önünde yapılmasına karşın tarafların birbirinin kardeşi olması' durumları, sırasıyla aşağıdaki yaptırım türlerinden hangilerine örnektir?

Show answer & explanation

Answer: Yokluk - Mutlak Butlan

Answer

Doğru cevap, ilk durumun 'yokluk' ve ikinci durumun 'mutlak butlan' yaptırımına tabi olduğunu belirten seçenektir.
Resmî evlendirme memurunun bulunmaması, evlilik işleminin hukuk aleminde varlık kazanması için gerekli olan 'kurucu unsurlardan' birinin eksikliğidir; bu nedenle bu işlem 'yokluk' yaptırımına tabidir. Öte yandan, evlendirme memuru önünde yapılsa bile tarafların kardeş olması, kanunun emredici bir hükmüne (evlenme yasağına) aykırılık teşkil eder. Bu durumda işlem doğmuş ancak 'mutlak butlan' ile sakatlanarak geçersiz kılınmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci senaryodaki kurucu unsurları kontrol etme.
Evlilikte resmî evlendirme memurunun bulunmaması, işlemin kurucu unsurlarından birinin eksik olduğunu gösterir.
Kurucu unsurların (farklı cinsiyet, irade açıklaması, resmî memur) eksikliği işlemi 'yokluk' yaptırımı ile karşı karşıya bırakır.
2
İkinci senaryodaki geçerlilik şartlarını analiz etme.
Tarafların kardeş olması, Türk Medeni Kanunu'nun emredici bir hükmü olan evlenme yasağına aykırılıktır.
Kurucu unsurlar tam olsa bile emredici hükümlere, ahlaka veya kamu düzenine aykırı işlemler 'mutlak butlan' ile sakattır.
3
Bulunan yaptırımları sıraya koyma.
Birinci durum Yokluk, ikinci durum Mutlak Butlan olarak eşleşir.
Soru kökünde 'sırasıyla' ifadesi kullanıldığı için kavramların doğru dizilimi esastır.

Key Concept

Hukuki işlemlerin kurucu unsur eksikliği (Yokluk) ile geçerlilik şartı eksikliği (Butlan) arasındaki fark.
Estimated Time:50s
Question 165Question

Türk hukuk sisteminde uyuşmazlıkların çözümünde izlenen yöntemler, boşluk türleri ve hâkimin bu boşlukları doldurma yetkisine ilişkin aşağıda yer alan ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kanunda somut olaya uygulanacak hiçbir hükmün bulunmadığı 'açık boşluk' (gerçek boşluk) halinde hâkim, başka bir kaynağa başvurma zorunluluğu olmaksızın doğrudan 'kanun koyucu gibi' hareket ederek hukuk yaratır.

Answer

Kanunda hüküm bulunmaması durumunda (açık boşluk/kanun boşluğu) hâkimin doğrudan hukuk yaratması gerektiğini savunan seçenek yanlıştır; çünkü hâkim hukuk yaratmadan önce mutlaka örf ve âdet hukukuna bakmalıdır.
Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesine göre hukuk kaynaklarının uygulanmasında katı bir hiyerarşi vardır. 'Açık boşluk' (veya gerçek boşluk), yazılı hukukta uyuşmazlığa dair hiçbir kuralın bulunmamasıdır. Ancak bu durum hâkime doğrudan hukuk yaratma yetkisi vermez. Hâkim, kanun boşluğu durumunda önce unvan yazılı kaynak olan 'örf ve âdet hukukuna' bakmak zorundadır. Hâkim ancak hem yazılı hem de yazılı olmayan kaynaklarda çözüm bulamazsa (hukuk boşluğu) kanun koyucu gibi hareket ederek hukuk yaratır.

Step-by-Step Solution

1
Yazılı kaynakların kontrolü
Somut olaya uygulanacak yazılı bir kural bulunmadığı tespit edilir (Kanun Boşluğu / Açık Boşluk).
Hukukun uygulanmasında ilk aşama yazılı kaynaklardır.
2
Yazılı olmayan kaynakların kontrolü
Hâkim, uyuşmazlığın çözümü için örf ve âdet hukukuna başvurur.
TMK m. 1 gereği kanunda hüküm yoksa ikinci sırada unvan yazılı kaynaklar gelir.
3
Hukuk boşluğunun tespiti
Eğer örf ve âdet hukukunda da bir kural yoksa 'Hukuk Boşluğu' ortaya çıkar.
Hukuk boşluğu, hem yazılı hem de yazılı olmayan kaynakların sessiz kalmasıdır.
4
Hukuk yaratma
Hâkim, kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir.
Hâkimin hukuk yaratma yetkisi sadece hukuk boşluğu durumunda ve hiyerarşinin son basamağında tetiklenir.

Key Concept

Hukuk Kaynaklarının Uygulama Sıralaması ve Boşluk Türleri

Practice More

Hâkimin hukuk yaratırken nelere uyması gerektiği ve bu yetkinin bağlayıcılığı (sadece o dava için geçerli olması) konusunu tekrar ediniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 166Question

Ayırt etme gücü bulunmayan bir kimseyle yapılan bir taşınmaz satış sözleşmesinin hukuki akıbeti; sözleşmeye konu olan taşınmazın borçlu tarafından teslim edilmemesi üzerine devlet gücüyle alınarak hak sahibine verilmesi ve bu süreçte dolandırıcılık fiilini işleyen kişiye hapis cezası verilmesi durumları, hukukun yaptırım türleri bakımından sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Butlan - Cebri İcra - Ceza

Answer

Ayırt etme gücü yokluğunun butlanla, zorla teslimin cebri icrayla ve hapis kararının ceza yaptırımıyla eşleştirildiği seçenek doğrudur.
Doğru yanıt olan ifadede; ayırt etme gücü olmayan birinin işlemi için geçersizlik türü olarak 'butlan', malın devlet gücüyle zorla teslim alınması işlemi için 'cebri icra' ve işlenen suç için öngörülen hapis yaptırımı için 'ceza' terimleri hukuki terminolojiye tam uygun olarak sıralanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Sözleşmenin taraflarının ehliyet durumuna göre hukuki geçerliliği belirlemek
Butlan (Kesin Hükümsüzlük)
Ayırt etme gücü bulunmayan (tam ehliyetsiz) kişilerin yaptığı işlemler, emredici hukuk kurallarına ve ehliyet şartına aykırılık nedeniyle baştan itibaren geçersizdir.
2
Borcun yerine getirilmemesi durumundaki devlet müdahalesini tanımlamak
Cebri İcra
Bir hukuki yükümlülüğü (borcu) yerine getirmeyen kişinin, devlet gücü kullanılarak bu yükümlülüğü yerine getirmeye zorlanması cebri icra yaptırımıdır.
3
Suç teşkil eden fiil karşısındaki yaptırımı sınıflandırmak
Ceza
Kanunun suç saydığı bir fiil (dolandırıcılık) karşılığında bağımsız mahkemelerce verilen hapis kararı, klasik ceza yaptırımıdır.

Key Concept

Hukuki Yaptırımların (Müeyyide) Sınıflandırılması

Hints

1
Bir hukuki işlemin kurucu unsurları (taraflar, konu, irade açıklaması) varsa ancak geçerlilik şartlarından biri (ehliyet gibi) eksikse bu işlem 'batıl' sayılır.
2
Devletin bir borcu yerine getirmeyen kişiyi zorla harekete geçirmesi cebri icradır; suç işleyen kişiye ise hürriyeti bağlayıcı ceza verilir.
3
Ayırt etme gücü olmayanların (tam ehliyetsiz) işlemleri kesin hükümsüzdür. Sıralamada 'Butlan' ile başlayan ve 'Ceza' ile biten seçeneğe odaklanın.

Practice More

Hükümsüzlük türleri arasındaki farkları pekiştirmek için 'geçersizlik' ve 'iptal edilebilirlik' kavramlarını içeren olay soruları çözebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 167Question

Hukuk düzeninin emir ve yasaklarına aykırı davranılması durumunda karşılaşılan yaptırımlarla ilgili olarak;

I. Hukuka aykırı bir idari işlemin, yetkili yargı organı tarafından geçmişe etkili olarak ortadan kaldırılması,
II. Bir kimsenin, hukuka aykırı bir eylemiyle başkasına verdiği zararı giderme yükümlülüğü altına girmesi,

şeklinde tanımlanan yaptırım türleri aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: İptal - Tazminat

Answer

Hukuka aykırı bir idari işlemin yargı kararıyla ortadan kaldırılması 'iptal', bir kimsenin başkasına verdiği zararı giderme yükümlülüğü ise 'tazminat' olarak adlandırılır.
Verilen tanımlardan ilki kamu hukuku alanında idarenin işlemlerine yönelik uygulanan 'iptal' müeyyidesidir. İkinci tanım ise hem özel hukukta hem de idarenin mali sorumluluğunda karşımıza çıkan, verilen bir zararın maddi veya manevi olarak giderilmesini ifade eden 'tazminat' müeyyidesidir. Bu iki kavramın doğru sıralandığı seçenek 'İptal - Tazminat' seçeneğidir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci öncüldeki tanımı analiz etme
İdari işlemlerin hukuka aykırılık nedeniyle yargı organınca geçmişe etkili olarak geçersiz kılınmasının 'İptal' yaptırımı olduğu tespit edilir.
İptal yaptırımı sadece idare hukuku alanında, hukuka aykırı işlemlerin ortadan kaldırılması için kullanılır.
2
İkinci öncüldeki tanımı analiz etme
Hukuka aykırı bir fiille bir başkasının mal varlığında veya manevi dünyasında meydana gelen eksilmenin giderilmesinin 'Tazminat' olduğu tespit edilir.
Tazminatın amacı, zarar verenin bu zararı aynen veya nakden karşılamasını sağlamaktır.
3
Elde edilen kavramları seçeneklerle eşleştirme
I. öncül için İptal, II. öncül için Tazminat kavramlarını içeren sıralamanın doğru olduğu sonucuna varılır.
Sıralama ve tanımlar bakımından sadece bir seçenek her iki öncülü de tam olarak karşılamaktadır.

Key Concept

Hukukun Yaptırımları ve Türleri

Hints

1
İdare hukukunda hukuka aykırı bir yönetmeliğin mahkemece durdurulup kaldırılmasına ne denir?
2
Birine zarar verdiğinizde hukuk sizden bu zararı karşılamanızı ister; bu ödemeye ne ad verilir?
3
İdari işlemler 'iptal' edilir, verilen zararlar 'tazmin' edilir.

Practice More

Farklı yaptırım türlerini (Cebri icra, Ceza) içeren senaryoları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Question 168Question

19821982 Anayasası'nın öngördüğü hukuk düzeni ve normlar hiyerarşisi dikkate alındığında, farklı kategorideki normların birbirleriyle olan ilişkisi ve uyuşmazlıkların çözümüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, normlar hiyerarşisindeki üstünlükleri gereği her zaman Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümleri uygulanır.

Answer

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile kanunlar arasında çatışma çıkması durumunda kanun hükümlerinin uygulanması kuralı geçerlidir.
Türk hukuk sisteminde, normlar hiyerarşisi kuralları gereği olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile kanunlar arasında bir çatışma çıkması durumunda, kanun hükümleri öncelikle uygulanır. Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin kanuna üstünlüğü söz konusu olamaz.

Step-by-Step Solution

1
Asli kaynakların sıralamasını belirle.
Hiyerarşi: Anayasa > Kanun/Antlaşma > CBK > Yönetmelik.
Hukuk kurallarının geçerlilik alanlarını belirleyen temel yapı 'Normlar Hiyerarşisi'dir.
2
Kanun ile Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ilişkisini analiz et.
19821982 Anayasası m.104104 uyarınca, kanun ile CBK aynı konuda farklı hüküm içerirse kanun esas alınır.
Yasama organının yaptığı kanun, yürütmenin düzenleyici işlemi olan olağan CBK'dan hiyerarşik olarak üstündür.
3
Milletlerarası antlaşmaların yargısal denetimini kontrol et.
Antlaşmalar aleyhine Anayasa Mahkemesine gidilemez.
Anayasa'nın 9090. maddesi bu konuda mutlak bir yasak getirerek 'kanun hükmündedir ama denetlenemez' ilkesini benimsemiştir.

Key Concept

Hukuk normları arasındaki alt-üst ilişkisi ve çatışma çözüm kuralları.
Question 169Question

Hukuk kurallarının ihlali durumunda devlet gücüyle karşılaşılan tepki olan yaptırımlarla (müeyyidelerle) ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Adli para cezası suç karşılığında mahkemelerce verilirken, idari para cezası idari makamlarca verilir; ancak her iki yaptırımın da ortak özelliği ödenmediği takdirde doğrudan hapis cezasına çevrilmesidir.

Answer

Adli para cezası ile idari para cezasının her ikisinin de hapse çevrilebileceğini savunan ifade yanlıştır.
Hukuk sistemimizde adli para cezaları (mahkemelerce verilenler), kanuni süresinde ödenmediği takdirde hapis cezasına dönüştürülebilir. Ancak idari para cezaları (trafik cezası, vergi cezası vb.), idari makamlar tarafından verilir ve ödenmemesi durumunda amme alacaklarının tahsili usulüne göre (haciz vb.) tahsil edilir; asla hapis cezasına çevrilemez. Bu nedenle, her iki cezanın da hapse çevrilebileceğini belirten ifade yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Yaptırım türlerini kamu hukuku ve özel hukuk ayrımına göre gruplandır.
Tazminat ve cebri icra özel hukuk; ceza, iptal ve disiplin cezaları kamu hukuku yaptırımlarıdır.
Yaptırımların niteliğini belirlemek, hangisinin hangi hukuki sonuca yol açacağını anlamayı sağlar.
2
Ceza hukukundaki yaptırımları (ceza) idari yaptırımlarla karşılaştır.
Adli para cezası bir 'ceza' türüdür; idari para cezası ise 'idari yaptırım'dır.
Bu iki kavramın hukuki rejimleri birbirinden tamamen farklıdır.
3
Para cezalarının infaz usulünü analiz et.
Adli para cezası ödenmezse hapse çevrilir (tazyik hapsi); idari para cezası ise ödenmezse icra yoluyla tahsil edilir ancak hapse çevrilemez.
KPSS vatandaşlık sorularında yaptırımlar arasındaki en kritik ve ayırt edici farklardan biri budur.

Key Concept

Hukukun Yaptırım Türleri Arasındaki Nitelik Farkları

Hints

1
Para cezalarının kaynağına (mahkeme mi, valilik mi?) dikkat edin.
2
Hangi para cezasının ödenmemesi durumunda özgürlüğü kısıtlayıcı bir yaptırımla karşılaşılabileceğini düşünün.
3
Adli para cezası ceza hukukunun, idari para cezası ise idare hukukunun bir parçasıdır; sadece birincisi hapse çevrilebilir.

Practice More

Hükümsüzlük türleri (yokluk, butlan) ile yaptırım türlerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak aradaki farkları pekiştirin.
Estimated Time:1m 30s
Question 170Question

Özel haklar, kullanılmalarının hukuki etkilerine göre çeşitli sınıflara ayrılır. Tek taraflı bir irade beyanıyla mevcut bir hukuki durumun içeriğinin değiştirilmesini sağlayan haklara 'değiştirici yenilik doğuran haklar' denir.

Buna göre, bir tüketicinin satın aldığı ürünün ayıplı çıkması durumunda, sözleşmeyi sona erdirmek yerine satış bedelinden indirim talep ederek ürünü kabul etmesi aşağıdaki hak türlerinden hangisinin kapsamında yer alır?

Show answer & explanation

Answer: Değiştirici yenilik doğuran hak

Answer

Alıcının ayıplı malda bedel indirimi talep etmesi, mevcut sözleşme ilişkisini sona erdirmeyip sadece içeriğini değiştirdiği için değiştirici yenilik doğuran bir haktır.
Değiştirici yenilik doğuran haklar, kullanıldıklarında mevcut bir hukuki durumu sona erdirmeyen ancak o durumun içeriğini veya şartlarını değiştiren haklardır. Satış sözleşmesinde ayıplı malın bedel indirimi talebiyle kabul edilmesi, sözleşmeyi ayakta tutarken sadece ödenecek tutarı değiştirdiği için bu kategorinin en tipik örneğidir.

Step-by-Step Solution

1
Hakkın kullanılma amacını belirleyin.
Mevcut bir hukuki ilişkinin (satış sözleşmesi) şartlarında (fiyat/bedel) değişiklik yapılmak istenmektedir.
Soruda alıcının sözleşmeden dönmek yerine bedel indirimi istediği belirtilmiştir.
2
Hukuki etkinin türünü sınıflandırın.
İşlem, mevcut ilişkiyi sona erdirmediği veya yeni bir ilişki kurmadığı için 'değiştirici' niteliktedir.
Bedel indirimi, sözleşmenin devam ettiğini ancak içeriğinin güncellendiğini gösterir.
3
Yenilik doğuran haklar içindeki alt kategoriyi seçin.
Değiştirici yenilik doğuran hak.
Tek taraflı irade beyanıyla mevcut durumun içeriği değiştirilmiştir.

Key Concept

Değiştirici Yenilik Doğuran Haklar

Practice More

Yenilik doğuran hakların zamanaşımına mı yoksa hak düşürücü süreye mi tabi olduğunu inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 171Question

Hukuki işlemlerin hükümsüzlük türleri (yokluk, mutlak butlan, nisbi butlan ve tek taraflı bağlamazlık) arasındaki kurumsal ve işleyişsel farklar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Ayırt etme gücünden yoksun bir kimsenin yaptığı sözleşme, hukuken geçerli bir irade beyanı oluşmadığı gerekçesiyle 'yokluk' yaptırımına tabidir.

Answer

Ayırt etme gücünden yoksun bir kimsenin yaptığı sözleşmenin 'yokluk' yaptırımına tabi olduğu ifadesi yanlıştır; zira bu durum bir 'mutlak butlan' halidir.
Ayırt etme gücünden yoksun olan kişilerin yaptığı işlemler, Türk hukukunda kurucu unsurların eksikliği (yokluk) olarak değil, bir geçerlilik şartı olan ehliyetin eksikliği nedeniyle 'mutlak butlan' olarak kabul edilir. Bu nedenle, irade beyanının hiç oluşmadığı gerekçesiyle yokluk yaptırımına tabi olduğu yönündeki bilgi yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Yokluk ve Butlan ayrımını yapınız.
Yokluk, işlemin 'kurucu' unsurlarının (örneğin evlenmede resmi memur) eksikliğidir; Butlan ise kurucu unsurlar tam olsa da 'geçerlilik' şartlarının (örneğin ehliyet, kanuna uygunluk) eksikliğidir.
İşlemin hiç doğmadığını mı yoksa doğup da sakat mı olduğunu anlamak için bu ayrım temeldir.
2
Ayırt etme gücü eksikliğinin hukuki niteliğini analiz ediniz.
Ayırt etme gücü (sezginlik), fiil ehliyetinin bir şartıdır. Kişi fiziksel olarak bir irade beyanında bulunsa da (imza atsa, söz söylese), bu beyan hukuken geçerli kabul edilmez.
Ehliyet şartları kurucu unsur değil, geçerlilik şartı olarak kabul edilir.
3
Yaptırımı belirleyiniz.
Türk Medeni Kanunu uyarınca, ayırt etme gücü bulunmayanların işlemleri hukuken 'mutlak butlan' (kesin hükümsüzlük) ile sakattır.
Kişi fiilen bir işlem başlattığı için 'yokluk' denemez, ancak işlem sakattır.

Key Concept

Hükümsüzlük Türlerinde Ehliyet ve Kurucu Unsur Ayrımı

Hints

1
Yoklukta işlemin doğması için gereken en temel yapı taşları (örneğin resmi memur huzuru) eksiktir.
2
Ayırt etme gücü olmayan birinin işlemi, zihninde irade tam olmasa da dış dünyaya bir beyan yansıttığı için kurumsal olarak mevcuttur ancak sakattır.
3
Ehliyetsizlik durumlarını yoklukla değil, butlanla (kesin hükümsüzlük) ilişkilendirmeyi deneyin.

Practice More

Medeni Kanun'da evlilik hukukuna özgü mutlak butlan ve yokluk durumlarını (Örn: TMK 145) ayrıca incelemeniz konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:2m 0s
Question 172Question

Hukuk sistemimizde haklar çeşitli kriterlere göre sınıflandırılmaktadır. Bazı haklar, başka bir hakkın varlığına ihtiyaç duymadan tek başlarına var olabilirken; bazı haklar varlıklarını bir başka hakka borçludur ve asıl hakka bağlı olarak mevcudiyetlerini sürdürürler. Bu tür haklar, asıl hak sona erdiğinde kendiliğinden sona erer ve kural olarak asıl haktan ayrı olarak devredilemezler.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 'bağlı (fer'i) haklar' kategorisinde yer alan bir haktır?

Show answer & explanation

Answer: Rehin Hakkı

Answer

Rehin hakkı, bir alacak hakkına bağlı olarak var olan fer'i (bağlı) bir haktır.
Hukukta bağlı (fer'i) haklar, varlığı başka bir asıl hakka dayanan ve o hak sona erdiğinde kendiliğinden ortadan kalkan haklardır. Rehin hakkı (ipotek, taşınır rehni vb.), her zaman bir alacak hakkını teminat altına almak amacıyla kurulur. Alacak hakkı sona erdiğinde rehin hakkı da kendiliğinden sona erer; bu nedenle rehin hakkı fer'i niteliktedir.

Step-by-Step Solution

1
Hakların bağımsız olup olmadıklarına göre yapılan 'asıl haklar' ve 'bağlı (fer'i) haklar' ayrımını tanımlamak.
Asıl hakların tek başına var olabildiği, bağlı hakların ise başka bir hakka (asıl hakka) ihtiyaç duyduğu belirlendi.
Soruda istenen kategorinin temel mantığını kavramak.
2
Seçeneklerdeki hakların niteliklerini asıllık-fer'ilik açısından değerlendirmek.
Mülkiyet, alacak, intifa ve telif haklarının başka bir hakka bağlı olmaksızın kurulabildiği görüldü.
Asıl hak örneklerini eleyerek doğru sonuca yaklaşmak.
3
Rehin hakkının hukuki temelini analiz etmek.
Rehin hakkının bir alacak (borç) ilişkisi olmadan kurulamayacağı ve borç bittiğinde kendiliğinden sona erdiği tespit edildi.
Rehin hakkının fer'i (bağlı) nitelikte olduğunu kesinleştirmek.

Key Concept

Bağlı (Fer'i) Haklar

Hints

1
Bu hak türü, bir asıl hakkın (genellikle bir borcun) akıbetine tabidir.
2
Asıl hak devredildiğinde bu hak da onunla birlikte geçer, asıl hak bittiğinde bu da sona erer.
3
Bir borç için verilen teminatları (garantileri) düşünün; borç ödendiğinde bu teminatların (örn. ipoteğin) durumu ne olur?

Practice More

Bağlı hakların diğer önemli örnekleri olan faiz ve cezai şart kavramlarını da inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 173Question

Sosyal düzen kuralları; din, ahlak, görgü ve hukuk kuralları olmak üzere farklı türlere ayrılmakla beraber, bu normlar arasında zaman zaman içeriksel örtüşmeler veya uygulama bakımından keskin ayrışmalar görülebilmektedir.

Hukuk kuralları ile diğer sosyal düzen kuralları (din, ahlak, görgü) arasındaki ilişki, yaptırım yapıları ve düzenleme alanları dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Hukuk kuralları sadece bireylerin dış dünyaya yansıyan somut eylemlerini düzenlediği için; niyet (kast), saik veya iyiniyet gibi içsel durumlar hukuki sorumluluğun tayininde hiçbir şekilde rol oynamaz.

Answer

Hukuk kurallarının iç dünyadaki niyet ve saiki hiçbir şekilde dikkate almadığı ifadesi yanlıştır; zira hukukta kast ve iyiniyet gibi kavramlar belirleyicidir.
Hukuk kurallarının sadece dışa yansıyan eylemleri düzenlediği ve niyetin hiçbir rol oynamadığı ifadesi yanlıştır. Örneğin, Türk Ceza Kanunu'nda bir fiilin 'kasten' mi yoksa 'taksirle' mi işlendiği ceza miktarını kökten değiştirir. Aynı şekilde Türk Medeni Kanunu'nun 33. maddesinde düzenlenen 'iyiniyet' ilkesi, bir hakkın kazanılmasında kişinin iç dünyasındaki bilgi durumunu (eksikliğini) hukuki sonuca bağlar. Dolayısıyla hukuk, kişinin iç dünyasındaki saik ve niyetleri belirli durumlarda dikkate alır.

Step-by-Step Solution

1
Sosyal düzen kurallarının (din, ahlak, görgü, hukuk) temel tanımlarını analiz et.
Dört kural türünün de toplumsal düzeni sağlama amacı taşıdığı ancak kaynak ve yaptırım bakımından ayrıştığı saptanır.
Hangi özelliklerin ortak, hangilerinin hukuk kuralına özgü olduğunu belirlemek için bu ayrım şarttır.
2
Hukuk kurallarının diğerlerinden farkını (maddi yaptırım, devlet gücü) incele.
Hukuku ayıran temel özelliğin 'maddi yaptırım' olduğu ve bunun devlet eliyle uygulandığı doğrulanır.
Hukukun en temel karakteristik özelliğini test etmek seçenekleri elemede kritiktir.
3
Hukukun düzenleme alanını (iç dünya vs. dış dünya) değerlendir.
Hukukun esasen dış davranışlarla ilgilendiği ancak eylemin arkasındaki niyeti (kast, taksir, iyiniyet) dikkate aldığı sonucuna varılır.
Seçeneklerdeki 'hiçbir şekilde rol oynamaz' gibi keskin ve hatalı bir genellemeyi tespit etmek için derinlemesine analiz gereklidir.

Key Concept

Sosyal Düzen Kurallarının Ayırt Edici Özellikleri ve Hukukun Kapsamı

Practice More

Hukukun yaptırım türleri (ceza, tazminat, geçersizlik vb.) arasındaki farkları çalışarak bu konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 174Question

Sosyal düzen kurallarının (din, ahlak, görgü ve hukuk) yaptırım türleri ve kapsamları üzerine yapılan akademik bir değerlendirmede, hukuk kurallarını diğer normatif sistemlerden ayıran temel yapısal farklar ele alınmaktadır.

Buna göre, modern hukuk teorisinde hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran 'yaptırım' (müeyyide) karakteristiği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi en isabetli ve ayırt edici belirlemedir?

Show answer & explanation

Answer: Hukukun yaptırımı sadece 'maddi' olmasıyla değil; bu yaptırımın devlet cihazı tarafından 'teşkilatlanmış' (organize edilmiş) ve cebri bir güçle tekel altına alınmış olmasıyla diğerlerinden kesin olarak ayrılır.

Answer

Hukuk kurallarının yaptırımı sadece maddi olmasıyla değil, devlet tarafından teşkilatlanmış ve tekel altına alınmış cebri bir güç olmasıyla ayrılır.
Modern hukuk sistemlerinde hukuku diğer normlardan ayıran en temel ölçüt, yaptırımın sadece maddi olması değil, bu yaptırımın devlet tekeline alınmış ve önceden belirlenmiş (teşkilatlanmış) bir otorite tarafından uygulanmasıdır. Bu durum, hukuka kesinlik ve zorlayıcılık kazandırır.

Step-by-Step Solution

1
Sosyal düzen kurallarının yaptırım türlerini analiz etme
Din, ahlak ve görgü kurallarının yaptırımı manevi (ayıplama, dışlanma, vicdan azabı vb.) iken, hukuk kurallarının yaptırımı maddidir (hapis, tazminat, geçersizlik vb.).
Yaptırımın kaynağını ve niteliğini belirlemek, temel ayrımı yapmak için gereklidir.
2
Maddi yaptırımın karakteristik özelliklerini inceleme
Hukuki yaptırım 'teşkilatlanmış' bir yapıdadır; yani yaptırımı kimin (mahkeme, icra dairesi), hangi usulle uygulayacağı devlet otoritesi tarafından önceden belirlenmiştir.
Hukuku diğer toplumsal tepkilerden (örneğin linç veya dışlanma) ayıran kurumsallaşmış yapıyı anlamak gerekir.
3
Seçeneklerdeki kavramsal yanılgıları eleme
Ahlak kurallarının maddi yaptırıma sahip olduğu veya hukukun niyetleri hiç dikkate almadığı gibi yanlış önermeler elenir.
Üst düzey sorularda kavramlar arasındaki ince sınırlar test edilir.

Key Concept

Teşkilatlanmış Maddi Yaptırım (Cebir)

Practice More

Hukukun yaptırım türleri (ceza, cebri icra, tazminat, hükümsüzlük) arasındaki farkları inceleyerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 175Question

Bir toplumda bireylerin birbirleriyle ve devletle olan ilişkilerini düzenleyen hukuk kuralları, diğer sosyal normlardan farklı olarak "cebri" (zorlayıcı) bir nitelik taşır. Hukuka aykırı bir davranış sergileyen kişinin, devletin yetkili organları aracılığıyla bir kısıtlamaya veya zorlamaya maruz kalmasını ifade eden yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Maddi yaptırım (Müeyyide)

Answer

Hukuk kurallarının ihlali halinde devlet gücüyle uygulanan yaptırım türü maddi yaptırımdır.
Hukuk kuralları, toplumsal düzeni sağlayan diğer kurallardan farklı olarak devletin egemenlik gücüne dayanır. Bu kuralların ihlali halinde kamu gücü devreye girer ve kişiyi kuralın gereğini yerine getirmeye veya kuralın ihlali nedeniyle belirlenmiş cezai sonuçlara katlanmaya zorlar. Bu zorlayıcı güce maddi yaptırım adı verilir.

Step-by-Step Solution

1
Hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından (din, ahlak, görgü) ayıran temel farkı belirle.
Hukuk kuralları devlet gücüne dayanırken, diğerleri toplumsal veya vicdani baskıya dayanır.
Hukukun cebri niteliğini anlamak için yaptırım kaynağının tespit edilmesi gerekir.
2
Devlet gücüyle desteklenen yaptırımın terminolojik karşılığını bul.
Bu yaptırım türüne 'maddi yaptırım' veya 'müeyyide' denir.
Hukuk terminolojisinde kamusal zorlamayı ifade eden kavram budur.

Key Concept

Hukuk kurallarının diğer sosyal düzen kurallarından en temel farkı, devlet gücüyle desteklenen maddi bir yaptırıma sahip olmasıdır.

Practice More

Hukukun yaptırım türleri olan ceza, cebri icra, tazminat ve hükümsüzlük kavramlarını inceleyerek maddi yaptırımın alt dallarını öğrenebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 176Question

Sosyal hayatı düzenleyen maddi ve manevi nitelikteki kurallar bütünü içinde; din, ahlak ve görgü kuralları ile hukuk kuralları arasında hem amaç hem de işleyiş bakımından çeşitli farklılıklar ve benzerlikler bulunmaktadır. Bu kuralların niteliklerine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuki bir perspektifle değerlendirildiğinde yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Görgü kurallarının ihlali durumunda karşılaşılan 'toplumsal kınama' veya 'dışlanma' gibi tepkiler, bu kuralların da yaptırım gücünün maddi bir nitelik taşıdığını gösterir.

Answer

Görgü kurallarının ihlali sonucu oluşan toplumsal kınama veya dışlanma tepkilerinin maddi bir yaptırım olduğunu savunan ifade yanlıştır; bu tepkiler manevi yaptırım niteliğindedir.
Doğru yanıt olan seçenek, görgü kurallarının ihlali neticesinde ortaya çıkan 'toplumsal kınama' ve 'dışlanma' gibi sonuçların 'maddi yaptırım' olduğunu iddia etmektedir. Ancak hukuk biliminde maddi yaptırım; hapis, para cezası, tazminat veya cebri icra gibi doğrudan devletin zorlama gücüyle (kamu gücü) hayata geçirilen yaptırımlardır. Toplumun bir bireyi ayıplaması veya arasına almaması, devletin cebir gücüne dayanmadığı için her zaman 'manevi yaptırım' olarak kabul edilir.

Step-by-Step Solution

1
Sosyal düzen kuralları arasındaki yaptırım farkını analiz et.
Hukuk kuralları 'maddi', diğer kurallar (din, ahlak, görgü) 'manevi' yaptırıma sahiptir.
Yaptırımın türünü belirleyen temel ölçüt, yaptırımın kamu gücü (devlet) tarafından cebren uygulanıp uygulanmadığıdır.
2
Maddi yaptırım kavramını tanımla.
Maddi yaptırım; ceza, cebri icra, tazminat, hükümsüzlük ve iptal gibi devlet eliyle uygulanan somut sonuçlardır.
Hukuki güvenliği ve toplumsal düzeni sağlamak için zorlama gücü gereklidir.
3
Toplumsal kınama ve dışlanma tepkilerini değerlendir.
Bu tepkiler sosyal bir baskı oluştursa da devlet gücüne dayanmadıkları için 'manevi yaptırım' kategorisindedir.
Görgü kuralları devlet tarafından cebren uygulatılamaz; sadece toplum tarafından ayıplanabilir.
4
Seçeneklerdeki diğer akademik tanımları kontrol et.
Subjektif/objektif ahlak ayrımı ve din kurallarının dünyevi ilişkileri düzenleme yetisi (muamelat) doğrudur.
Sosyal düzen kuralları birbirleriyle kesişen alanlara sahiptir ancak yapısal özellikleri farklıdır.

Key Concept

Maddi ve Manevi Yaptırım Ayrımı

Hints

1
Yaptırımın türünü (maddi/manevi) belirlerken yaptırımı kimin, hangi güçle uyguladığına odaklanın.
2
Devletin cebir kullanma yetkisi sadece hukuk kuralları için geçerlidir; toplumun 'ayıplaması' devlet gücü değildir.

Practice More

Yaptırım türlerini (ceza, tazminat, cebri icra, hükümsüzlük, iptal) derinlemesine inceleyerek hukuk dışı kurallarla kıyaslayınız.
Estimated Time:2m 0s
Question 177Question

Hukuk sistemlerinde kurallar; uygulama alanı, kaynağı ve hedeflenen adalet düzeyi bakımından farklı kategorilere ayrılmaktadır. Bu kapsamda pozitif hukuk, mevzu hukuk ve tabii hukuk kavramları arasındaki ilişkinin doğru analiz edilmesi hukukun temel teorisini kavramak adına elzemdir.

Buna göre, hukuk türlerinin kapsamları ve birbirleriyle olan yapısal ilişkileri hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Pozitif hukuk, bir ülkede belli bir zamanda yürürlükte olan yazılı ve yazılı olmayan tüm kuralları kapsarken; mevzu hukuk sadece yetkili bir makam tarafından konulmuş yazılı kuralları ifade eder.

Answer

Doğru ifade, pozitif hukukun hem yazılı hem yazılı olmayan kuralları kapsadığı, mevzu hukukun ise sadece yetkili makamlarca konulmuş yazılı kuralları kapsadığı bilgisini içeren seçenektir.
Pozitif hukuk, bir ülkede belli bir dönemde yürürlükte olan tüm kuralları (yazılı olan mevzu hukuk ve yazılı olmayan örf-âdet hukuku) kapsayan şemsiye bir kavramdır. Mevzu hukuk ise bu bütünün sadece yetkili organlarca hazırlanan yazılı kısmıdır. Bu iki tanım arasındaki ilişki en doğru şekilde bu ifadede kurulmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Pozitif Hukuk (Müspet Hukuk) tanımını analiz et.
Pozitif Hukuk = Yazılı Kurallar + Yazılı Olmayan Kurallar (Örf ve Âdet).
Belirli bir zamanda ve ülkede yürürlükte olan tüm hukuk kurallarını tanımlamak için.
2
Mevzu Hukuk (Mevzuat) tanımını analiz et.
Mevzu Hukuk = Sadece yetkili makamlarca konulan Yazılı Kurallar (Anayasa, Kanun, CBK, Yönetmelik vb.).
Pozitif hukukun sadece devlet eliyle oluşturulan kısmını ayırt etmek için.
3
Tabii Hukuk (İdeal Hukuk) kavramını konumlandır.
Tabii Hukuk ≠ Yürürlükteki Hukuk. Olanı değil, olması gerekeni inceler.
Pozitif hukuk ile ideal adalet arayışı arasındaki farkı belirlemek için.
4
Kavramlar arasındaki matematiksel ilişkiyi kur.
Pozitif Hukuk - Mevzu Hukuk = Örf ve Âdet Hukuku.
Seçeneklerdeki 'kapsam' ve 'fark' iddialarını doğrulamak için.

Key Concept

Hukukun Türleri ve Kapsam İlişkileri

Hints

1
Pozitif (Müspet) kelimesi 'var olan, yürürlükte olan' demektir; hem yazılı hem yazılı olmayanları kapsar.
2
Mevzu hukuk, 'vaz edilmiş' yani yetkililerce konulmuş yazılı metinlerdir. Örf ve adet kuralları mevzu hukuka dahil değildir.
3
Şu formülü hatırla: Pozitif Hukuk = Mevzu Hukuk + Örf ve Âdet Hukuku. Tabii hukuk ise bu formülün tamamen dışındaki 'ideal'dir.

Practice More

Örf ve adet kurallarının bir hukuk kuralı (pozitif hukuk kaynağı) sayılabilmesi için gereken maddi, manevi ve hukuki unsurları gözden geçirebilirsiniz.

Alternative Method

Küme mantığını kullanın: Pozitif Hukuk evrensel küme ise, Mevzu Hukuk onun içindeki bir alt kümedir. Tabii Hukuk ise bu evrensel kümenin dışında kalan bir ideal düzlemdir.
Estimated Time:50s
Question 178Question

Hukuk sistemimizde haklar; ileri sürülebilecekleri çevre, konuları ve kullanılmalarının amaçları gibi çeşitli kriterlere göre sınıflandırılmaktadır. Hakların bu sınıflandırılması ve hukuki nitelikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Sınırlı ayni haklar (irtifak, rehin, taşınmaz yükü), nitelikleri gereği yalnızca borç ilişkisinin karşı tarafına karşı ileri sürülebilen nispi haklar grubundadır.

Answer

Sınırlı ayni hakların nispi haklar grubunda yer aldığını belirten seçenek yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, sınırlı ayni hakları 'nispi hak' olarak tanımlamaktadır. Oysa sınırlı ayni haklar (irtifak, rehin, taşınmaz yükü), mülkiyet hakkı gibi ayni haklar kategorisindedir ve herkese karşı ileri sürülebilen 'mutlak haklar' arasında yer alır. Nispi haklar ise sadece hukuki ilişkinin tarafları arasında ileri sürülebilir.

Step-by-Step Solution

1
Hakların ileri sürülebilecekleri çevreye göre ayrımını değerlendir.
Haklar 'Mutlak Haklar' (herkese karşı) ve 'Nispi Haklar' (belirli kişilere karşı) olarak ikiye ayrılır.
Soruda hakların niteliklerine göre yanlış olan eşleştirmeyi bulmak hedeflenmektedir.
2
Ayni hakların (Mülkiyet ve Sınırlı Ayni Haklar) hukuki niteliğini analiz et.
Ayni haklar, eşya üzerinde doğrudan egemenlik sağlayan ve herkese karşı ileri sürülebilen haklardır.
Ayni hakların mutlaklık özelliğini tespit etmek için gereklidir.
3
Sınırlı ayni hakların (rehin, irtifak vb.) hangi kategoride olduğunu belirle.
Sınırlı ayni haklar, mutlak haklar kategorisindedir.
Nispi hak kavramı ile arasındaki farkı ortaya koymak için.

Key Concept

Mutlak ve Nispi Hak Ayrımı (Ayni Hakların Niteliği)

Hints

1
Hakların kime karşı ileri sürülebildiğine odaklanın: Herkese mi yoksa sadece borçluya mı?
2
Ayni haklar (eşya üzerindeki haklar) her zaman mutlak haklardır; mülkiyetin tam olması veya sınırlı olması bu niteliği değiştirmez.

Practice More

Yenilik doğuran hakların (kurucu, değiştirici, bozucu) örneklerini içeren tabloyu inceleyerek kavramlar arasındaki farkları pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 179Question

Bir hukuk kurultayında sunum yapan bir akademisyen şu değerlendirmeyi yapmıştır: "Hukukçular olarak bizler, bir yandan sadece yetkili makamlarca usulüne uygun olarak yürürlüğe konulmuş olan yazılı metinleri (I) analiz ederken; diğer yandan bu metinlere ek olarak toplumda kökleşmiş ve hukuk bilinciyle uygulanan örf ve adet kurallarını da içine alan geniş bir çerçeve (II) içinde hareket ederiz. Ancak asıl hedefimiz, her zaman 'olan' ile yetinmeyip akla, vicdana ve mutlak adalete en uygun olan ideal kurallara (III) ulaşmak olmalıdır."

Bu parçada numaralandırılarak belirtilen ifadeler sırasıyla aşağıdaki hukuk türlerinden hangisine karşılık gelmektedir?

Show answer & explanation

Answer: Mevzu Hukuk - Pozitif Hukuk - Tabii Hukuk

Answer

Yetkili makamlarca konulan yazılı metinler Mevzu Hukuk'u, yazılı ve yazısız kuralların toplamı Pozitif Hukuk'u, akıl ve adalete dayalı ideal sistem ise Tabii Hukuk'u temsil eder.
Akademisyenin yaptığı tanımda (I) numara ile belirtilen sadece yetkili makamlarca oluşturulan yazılı kurallar grubu 'Mevzu Hukuk'tur. (II) numara ile belirtilen, yazılı kuralların yanına yazısız örf-adet kurallarının da eklendiği yürürlükteki geniş çerçeve 'Pozitif Hukuk' (Müspet Hukuk) kavramına karşılık gelir. (III) numara ile belirtilen, adalete dayalı ve olması gereken ideal hedef ise 'Tabii Hukuk' (İdeal Hukuk) olarak adlandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci ifadenin (I) hukuki niteliğini belirle.
Mevzu Hukuk
Metinde 'sadece yetkili makamlarca yürürlüğe konulmuş yazılı metinler' ifadesi, mevzuatın dar anlamda sadece yazılı kısmını ifade eden Mevzu Hukuk tanımıyla örtüşür.
2
İkinci ifadenin (II) kapsamını analiz et.
Pozitif (Müspet) Hukuk
Yazılı metinlere örf ve adet hukukunun (yazısız kurallar) eklenmesiyle oluşan 'yürürlükteki hukuk' bütünü Pozitif Hukuk olarak adlandırılır.
3
Üçüncü ifadenin (III) amacını tanımla.
Tabii (İdeal/Doğal) Hukuk
Yürürlükteki hukuktan bağımsız olarak, insan onuru, akıl ve mutlak adalet temelinde 'olması gereken' hukuka Tabii Hukuk denir.

Key Concept

Hukukun Türleri ve Kapsam Farkları

Hints

1
Yazılı olan kurallar ile yazılı+yazısız olan kurallar bütünü arasındaki 'kapsam' farkına dikkat edin.
2
Mevzuat (Mevzu Hukuk) sadece yetkili makamlarca hazırlanan metinleri içerirken, Pozitif Hukuk yürürlükteki her şeyi kapsayan bir şemsiyedir.

Practice More

Normlar hiyerarşisi ile Mevzu Hukuk arasındaki ilişkiyi incelemek, yazılı kuralların kendi içindeki alt-üst ilişkisini anlamanıza yardımcı olabilir.
Estimated Time:1m 30s
Question 180Question

Hukuk düzeni tarafından korunan menfaatlerin ihlali durumunda karşılaşılan yaptırım (müeyyide) türleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Devlet memurları hakkında uygulanan aylıktan kesme yaptırımı, adli makamlarca verilen ve adli sicil kaydına işlenen bir adli para cezasıdır.

Answer

Devlet memurlarına verilen aylıktan kesme cezası bir disiplin cezasıdır ve adli para cezasıyla karıştırılmamalıdır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü devlet memurlarına verilen 'aylıktan kesme' cezası, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda düzenlenen bir 'disiplin cezası'dır. Disiplin cezaları idari merciler tarafından verilir ve kişinin adli sicil (sabıka) kaydına işlenmez. Buna karşın 'adli para cezası', bağımsız mahkemeler tarafından bir suç karşılığında verilen ve kişinin sabıka kaydında görünen bir ceza hukuku yaptırımıdır.

Step-by-Step Solution

1
Yaptırım türlerinin hukuki niteliklerini hatırla.
Hukukta; ceza, cebri icra, tazminat, iptal ve hükümsüzlük olmak üzere temel yaptırım türleri bulunmaktadır.
Soruda verilen öncülleri kategorize etmek için temel teorik bilgi gereklidir.
2
Özel hukuk yaptırımları olan tazminat ve cebri icrayı analiz et.
Manevi tazminat ve cebri icra tanımlarının hukuk kurallarıyla tam uyumlu olduğu görülür.
Yanlış olan seçeneği eleme yöntemiyle bulmak için doğru tanımların tespiti gerekir.
3
İptal ve müsadere yaptırımlarının kapsamını değerlendir.
İdari işlemlerin yargı yoluyla geçersiz kılınmasının 'iptal', suçla ilişkili eşyaya el konulmasının ise 'müsadere' olduğu doğrulanır.
Kamu hukuku yaptırımlarının sınırlarını belirlemek hata payını düşürür.
4
Disiplin cezaları ile adli cezalar arasındaki farkı incele.
Aylıktan kesme yaptırımının bir 'disiplin cezası' olduğu, adli makamlarca değil idari amirlerce/kurullarca verildiği saptanır.
Parasal nitelikteki yaptırımların kaynağını (adli vs. idari) ayırt etmek sorunun can alıcı noktasıdır.
5
Yanlış olan ifadeyi işaretle.
Aylıktan kesme cezasını bir 'adli para cezası' olarak tanımlayan ifadenin hukuken hatalı olduğu sonucuna varılır.
Disiplin cezaları ile ceza hukuku yaptırımları farklı rejimlere tabidir.

Key Concept

Hukuki Yaptırımların Niteliği ve Ayrımı

Hints

1
Yaptırımın parasal olması, onun her zaman bir 'adli para cezası' olduğu anlamına gelmez; yaptırımı veren makama (mahkeme mi, idare mi) odaklanın.
2
Adli para cezaları suç karşılığında mahkemelerce verilirken; aylıktan kesme, kınama veya uyarma gibi cezalar memurların disiplin amirleri tarafından verilir.
3
Hangi cezanın sabıka kaydına işlendiğini, hangisinin sadece memurun özlük dosyasında kaldığını düşünmek sizi doğru cevaba götürecektir.

Practice More

İdari para cezaları ile adli para cezaları arasındaki farkları (karar mercii, itiraz yolu, hapse çevrilme imkanı) karşılaştıran bir tablo hazırlayınız.
Estimated Time:1m 30s
PreviousPage 9 / 26Next
Hukukun Temel Kavramları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 9 | Examkin