Hukukun Temel Kavramları

Hukuk düzeni, kuralların etkinliğini ve toplumsal düzenin sürekliliğini sağlamak amacıyla ihlalin niteliğine göre çeşitli yaptırımlar (müeyyideler) öngörmüştür. Bu yaptırımlar; kamu hukuku veya özel hukuk alanında olmalarına, korudukları menfaate ve uygulama yöntemlerine göre farklı sınıflandırmalara tabi tutulur.

Buna göre; yaptırımların hukuki nitelikleri, amaçları ve sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türk hukuk sisteminde yer alan normlar hiyerarşisi ilkesi uyarınca, alt basamakta yer alan bir hukuk kuralının üst basamaktaki kurala aykırı olmaması ve onun sınırlarını aşmaması esastır. Bu doğrultuda, 1982 Anayasası'na göre bir 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' ile 'Kanun' hükümlerinin aynı konuda farklı düzenlemeler içermesi durumunda izlenecek hukuki yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

1982 Anayasası'nda yer alan normlar hiyerarşisi ve hukuk kaynaklarının uygulanması bakımından; usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalar ile kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek bir uyuşmazlıkta aşağıdakilerden hangisi uygulanmalıdır?

Hukuk sistemimizde özel haklar; ileri sürülebilecekleri çevre, konuları ve bir başka hakka bağlı olup olmamaları bakımından çeşitli sınıflandırmalara tabi tutulur. Bu kapsamda, bir alacağı güvence altına almak amacıyla tesis edilen 'rehin hakkı'nın (rehin/ipotek) hukuki niteliğiyle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

Hukuk teorisinde, bir ülkede belli bir dönemde yürürlükte bulunan hukuk kuralları tanımlanırken iki temel yaklaşım öne çıkar. Birinci yaklaşım, sadece yetkili organlarca bilinçli bir şekilde vazedilen ve yazılı hale getirilen normları (mevzuat) esas alırken; ikinci yaklaşım bu normların yanı sıra, toplumda kendiliğinden oluşan ve hukuk düzeninin uyuşmazlık çözümünde bağlayıcılık tanıdığı yazısız kuralları da bu kapsama dahil etmektedir.

Buna göre; hem yetkili makamlarca konulmuş yazılı kuralları hem de yürürlükteki yazısız örf ve adet hukuku kurallarını bir bütün olarak ifade eden hukuk türü aşağıdakilerden hangisidir?

Bir bireyin ihtiyaç sahibi birine yardım etmemesi, toplumsal anlamda "objektif ahlak kurallarına" aykırı bir davranış olarak nitelendirilirken; aynı bireyin yasal yükümlülüğü olan vergi borcunu ödememesi "hukuk kurallarının" ihlali anlamına gelir.

Bu iki durum arasındaki temel fark dikkate alındığında, hukuk kurallarının yaptırım gücüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Toplumsal hayatı düzenleyen normlardan biri olan ahlak kuralları; bireyin kendi vicdanına karşı olan ödevlerini kapsayan 'sübjektif ahlak' ve bireyin diğer insanlar ile olan ilişkilerini düzenleyen 'objektif ahlak' olarak iki boyutta incelenmektedir. Hukuk kuralları ile bu sosyal düzen kuralları arasındaki yapısal farklar ve etkileşim dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi hukuk kurallarının diğer sosyal düzen kurallarından ayrılan temel ve ayırt edici niteliğini en kapsamlı şekilde ifade eder?

Hukuk kurallarının emir ve yasaklarına aykırı davranan kişilere karşı uygulanan ve devlet gücüyle desteklenen zorlayıcı tepkiye yaptırım (müeyyide) denir. Hukuk sistemimizde kamu hukuku ve özel hukuk alanlarında farklı yaptırım türleri kabul edilmiştir.

Hukukun yaptırım türlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bir uyuşmazlığın çözümünde olaya uygulanacak yazılı bir kuralın var olmasına rağmen; kuralın lafzının (sözünün) çok genel olması, kanun koyucunun aslında öngörmesi gereken bir istisnayı ihmal etmiş olması ve kuralın somut olaya uygulanmasının hukukun amacına (ruhuna) aykırı sonuçlar doğurması durumunda ortaya çıkan, "teleolojik sınırlama" (amaca göre sınırlama) yöntemiyle giderilen boşluk türü aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk kurallarının uygulanması, boşluk türleri ve hâkimin uyuşmazlıkları çözme yöntemleri ile ilgili Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesi ve genel hukuk ilkeleri çerçevesinde yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Bir bireyin ticari bir borcunu zamanında ve eksiksiz ödemesi, hem toplumun genel adalet anlayışına dayanan 'objektif ahlak kurallarının' hem de hukuk kurallarının bir gereğidir. Ancak ahlak kurallarına aykırılık durumunda sadece toplumsal kınama veya ayıplama ile karşılaşılırken, hukuk kurallarına aykırılık durumunda devlet gücü devreye girerek borcun zorla tahsil edilmesini sağlar. Buna göre, hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Türk hukukunda kanun koyucu, kanun metnini oluştururken her somut olayın kendine özgü koşullarını önceden öngöremeyebilir. Bu nedenle bazı durumlarda bilerek bir boşluk bırakarak çözümün, olayın özelliklerine göre hâkim tarafından belirlenmesini ister.

Kanun metninde yer alan 'haklı sebeplerin varlığı hâlinde' veya 'hâkim durumun gereklerine göre karar verir' gibi ifadelerle somutlaşan bu boşluk türü aşağıdakilerden hangisidir?

Türk hukuk sisteminde kamu düzenini korumak amacıyla öngörülen yaptırım (müeyyide) türleri, hukuki nitelikleri ve uygulama alanları bakımından farklılıklar göstermektedir. Bu bağlamda, yaptırım türlerinden biri olan "ceza" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hâkim, önüne gelen bir uyuşmazlıkta uyuşmazlığa uygulanabilecek yazılı bir norm bulunmasına rağmen; bu normun lafzının (sözünün) kanun koyucunun amacını aşacak şekilde geniş olduğunu, normun istisna tutulması gereken durumları da kapsadığını ve bu haliyle uygulanmasının dürüstlük kuralına aykırı bir sonuç doğuracağını tespit etmiştir.

Bu uyuşmazlıkta karşılaşılan boşluk türü ve hâkimin bu boşluğu doldururken başvurması gereken yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk sistemimizde haklar; nitelikleri, konuları ve ileri sürülebilecekleri çevreler bakımından çeşitli ayrımlara tabi tutulmuştur. Özel hakların tasnifi ve özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi hukuken yanlıştır?

Bir hukuk davasında uyuşmazlığı karara bağlayacak olan hâkim, önüne gelen meseleyle ilgili olarak hem Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen kanun hükümlerini hem de uyuşmazlığın çözümüne ışık tutan, toplumda genel kabul görmüş ve süreklilik kazanmış örf ve adet kurallarını bir bütün olarak değerlendirmektedir. Hâkimin bu süreçte başvurduğu tüm bağlayıcı normlar, hukuk doktrinindeki türsel ayrım çerçevesinde sınıflandırılmaktadır.

Hâkimin uyuşmazlığı çözerken dikkate aldığı bu kurallar bütünü ve bunların kapsamsal sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Özel haklar; konuları bakımından 'kişilik hakları' ve 'malvarlığı hakları' şeklinde bir ayrıma tabi tutulmaktadır. Kişilik hakları, şahsın maddi, manevi ve iktisadi bütünlüğü üzerindeki haklarını ifade etmektedir. Buna göre, kişilik haklarının hukuki niteliği ve özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Hukuki bir işlemin, kanunun öngördüğü kurucu unsurlarından en az birine sahip olmaması nedeniyle hukuk dünyasında hiç varlık kazanmamış ve doğmamış kabul edilmesi yaptırımı aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk sistemimizde haklar; ileri sürülebilecekleri çevre, konuları ve devredilebilirlikleri gibi çeşitli kriterlere göre sınıflandırılır. Bu ayrım içerisinde, özellikle hakkın kimlere karşı savunulabileceği hususu, hakkın hukuki niteliğini belirleyen en temel ölçütlerden biridir.

Buna göre, mutlak haklar ile nisbi (kişisel) hakların özelliklerine ilişkin aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi doğrudur?

Hukuki bir işlemin kurucu unsurları (örneğin; irade beyanı, konu) mevcut olmasına rağmen; işlemin içeriğinin emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olması durumunda ortaya çıkan yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?