Examkin

İdare Hukuku

613 questions

Question 361Question →

1982 Anayasası'nın 127. maddesinde yer alan mahalli idarelere ilişkin hükümler uyarınca; seçilmiş mahalli idare organlarının, organlık sıfatını kaybetmeleri konusundaki denetim ve nihai karar yetkisi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Show answer & explanation

Answer: Danıştay

Answer

Seçilmiş mahalli idare organlarının organlık sıfatını kaybetmelerine ilişkin nihai karar yetkisi Danıştay'a aittir.
1982 Anayasası'nın 127. maddesi uyarınca, seçilmiş mahalli idare organlarının organlık sıfatını kaybetmeleri yargı yoluyla gerçekleşir. Belediye Kanunu ve Danıştay Kanunu çerçevesinde belediye başkanlığı veya meclis üyeliği gibi sıfatların sona erdirilmesine yönelik kesin hüküm Danıştay tarafından verilir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın mahalli idarelerle ilgili 127. maddesini analiz et.
Seçilmiş organların sıfatlarını kaybetmelerinin ancak 'yargı yolu' ile mümkün olduğu tespit edilir.
Anayasal güvence ile yerel yönetimlerin özerkliğini korumak amaçlanır.
2
İdari vesayet yetkisi ile yargısal denetim yetkisini birbirinden ayır.
İçişleri Bakanlığı'nın yetkisinin 'geçici uzaklaştırma' (idari tedbir), Danıştay'ın yetkisinin ise 'nihai çıkarma' (yargısal karar) olduğu belirlenir.
Merkezi yönetimin yerel organlar üzerindeki denetim sınırlarını anlamak için bu ayrım kritiktir.
3
İlgili yüksek mahkemeyi teşhis et.
Belediye başkanı ve meclis üyeleri gibi mahalli idare organlarının görevine son verme yetkisinin Danıştay'da olduğu sonucuna varılır.
İdari yargıdaki en üst merci olan Danıştay, belediye kanunu uyarınca bu konuda yetkilidir.

Key Concept

Mahalli İdarelerin Yargısal Denetimi ve Organlık Sıfatının Kaybı

Hints

1
Anayasa'ya göre seçilmiş bir organın görevine ancak bir mahkeme kararıyla son verilebilir.
2
İçişleri Bakanlığı'nın yetkisi sadece geçicidir; kalıcı karar bir yüksek idari mahkeme tarafından verilir.

Practice More

Mahalli idarelerin kuruluş süreçlerini (belediye, büyükşehir, köy) ve hangi işlemle kurulduklarını tekrar etmek bu konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:50s
Question 362Question →

İdare hukukunun kurallarının tek bir temel metinde toplanmamış (tedvin edilmemiş) olması, bu hukuk dalının genç ve dinamik yapısının bir sonucudur. Kurallardaki bu dağınık yapının idari yargı pratiğindeki ve hukuk dalının gelişimindeki en belirgin yansıması aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlıkların çözümünde ve hukuk kurallarının oluşumunda yargı içtihatlarının kurucu bir rol üstlenmesi

Answer

Uyuşmazlıkların çözümünde ve hukuk kurallarının oluşumunda yargı içtihatlarının (mahkeme kararlarının) kurucu bir rol üstlenmesi
İdare hukuku, kuralları tek bir temel metinde (kod kanun) toplanmadığı için 'tedvin edilmemiş' bir yapıdadır. Bu dağınık yapının doğal bir sonucu olarak, uyuşmazlıkların çözümünde mahkeme kararları (içtihatlar) kural koyucu ve yol gösterici bir rol oynar; bu da dalın 'içtihadi' niteliğini vurgular.

Step-by-Step Solution

1
Kavram Analizi
İdare hukukunun 'tedvin edilmemiş' (kodifiye edilmemiş) olduğu bilgisini hatırla.
Bu özellik, kuralların tek bir temel kanun kitabında toplanmadığını gösterir.
2
Neden-Sonuç İlişkisi Kurma
Yazılı kuralların dağınık olduğu bir sistemde, hakimlerin uyuşmazlıkları çözerken yeni kurallar geliştirmesi gerektiğini fark et.
Genel bir kanun yoksa, boşluklar mahkeme kararlarıyla doldurulur.
3
Terim Eşleştirmesi
Mahkeme kararlarıyla şekillenen hukuk yapısının 'içtihadi' olduğunu belirle.
İdare hukukunun en temel özelliklerinden biri, Danıştay gibi yüksek mahkemelerin kararlarıyla gelişmesidir.

Key Concept

İdare Hukukunun Özellikleri: Tedvin Edilmemiş ve İçtihadi Olma

Hints

1
İdare hukukunda Medeni Kanun gibi her şeyi kapsayan tek bir ana kitap var mıdır?
2
Kurallar tek bir metinde toplanmamışsa, yeni çıkan uyuşmazlıklarda hakimlerin kararlarının önemi ne olur?
3
'İçtihat' kavramı mahkeme kararlarıyla oluşan hukuk demektir. İdare hukukunun Danıştay kararlarıyla geliştiğini hatırlayın.

Practice More

İdare hukukunun diğer özellikleri olan 'genç bir hukuk dalı olması' ve 'statüsel olması' kavramlarını gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 363Question →

Türkiye Cumhuriyeti idari sisteminde, idarenin bütünlüğünü sağlamak amacıyla kullanılan hiyerarşi ve idari vesayet denetim yolları arasındaki temel fark, denetlenen birimin ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip olup olmamasıdır.

Buna göre, aşağıdaki eşleştirmelerin hangisinde denetleyen makam ile denetlenen birim arasındaki ilişki bir "idari vesayet" örneğidir?

Show answer & explanation

Answer: Kaymakam — Köy Muhtarı

Answer

Kaymakam — Köy Muhtarı arasındaki ilişki idari vesayettir.
Kaymakam ile Köy Muhtarı arasındaki ilişki idari vesayettir çünkü Kaymakam 'Devlet Tüzel Kişiliğini' temsil ederken, Köy bir 'Mahalli İdare' olarak kendine ait bir 'Kamu Tüzel Kişiliğine' sahiptir. İdare hukukunda merkezden yönetim kuruluşları ile yerinden yönetim kuruluşları arasındaki denetim bağı idari vesayet olarak adlandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Eşleştirmelerdeki birimlerin tüzel kişilik yapılarını analiz etme.
Merkezi idare birimleri (Bakanlıklar, Valilik, Kaymakamlık) tek bir 'Devlet Tüzel Kişiliği' altındadır. Yerinden yönetimler (Belediye, Köy) ise kendi 'Kamu Tüzel Kişiliklerine' sahiptir.
Hiyerarşi aynı tüzel kişilik içinde, vesayet ise farklı tüzel kişilikler arasında gerçekleşir.
2
Kaymakam ve Köy arasındaki hukuki bağı değerlendirme.
Kaymakam, merkezi idarenin taşra biriminin başıdır (Devlet Tüzel Kişiliği). Köy ise bir mahalli idare kuruluşudur ve kendi tüzel kişiliği vardır.
Farklı kamu tüzel kişilikleri arasındaki denetim yetkisi Anayasa gereği idari vesayettir.

Key Concept

Hiyerarşi ve İdari Vesayet Ayrımı

Hints

1
Denetleyen ve denetlenen tarafların aynı 'Devlet Tüzel Kişiliği' içinde olup olmadığına bakın.
2
Eğer denetlenen birim (örneğin Belediye veya Köy) kendi bütçesine ve karar organına sahip bir kamu tüzel kişiliği ise, merkezden gelen denetim 'vesayet' olur.
3
Kaymakam merkezi idarenin (merkezin) bir parçasıdır, ancak Köy merkezi idareden bağımsız bir yerinden yönetim birimidir.

Practice More

İdari vesayetin sadece hukukilik denetimiyle sınırlı olduğu, hiyerarşinin ise hem hukukilik hem yerindelik denetimini kapsadığı farkını inceleyin.
Estimated Time:1m 0s
Question 364Question →

İdarenin yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetinin geç işlemesi, kötü işlemesi veya hiç işlememesi sonucunda kişilerin uğradığı zararların idarece tazmin edilmesi, idare hukukunda aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilir?

Show answer & explanation

Answer: Hizmet kusuru

Answer

Hizmet kusuru
Hizmet kusuru; kamu hizmetinin yürütülmesindeki aksaklıkları ifade eden nesnel bir kavramdır. Hizmetin kötü işlemesi (örneğin bir ambulansın içindeki tıbbi cihazların bozuk olması), geç işlemesi (itfaiyenin makul sürede gelmemesi) veya hiç işlememesi (çöplerin günlerce toplanmaması) durumlarında idarenin tazminat ödeme yükümlülüğü doğar.

Step-by-Step Solution

1
Olaydaki aksaklığı tanımla.
Hizmetin geç, kötü veya hiç işlememesi durumunun bir 'aksaklık' olduğu tespit edildi.
İdarenin sorumluluğunun doğması için öncelikle hizmetin sunumunda bir sorun olmalıdır.
2
Hukuki kavramla eşleştir.
Bu tür aksaklıkların idare hukukundaki karşılığının 'hizmet kusuru' olduğu belirlendi.
Hizmet kusuru, idarenin mali sorumluluğunun en yaygın ve temel sebebidir.
3
Sonucu onayla.
Vatandaşın zararının tazmin edilmesi bu ilkeye dayanır.
Anayasa'nın 125. maddesi gereği idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.

Key Concept

Hizmet Kusuru

Hints

1
Kamu hizmetinin işleyişindeki aksaklıklara odaklanın.
2
Bir hizmetin 'kötü, geç veya hiç' işlememesi durumunun genel adını hatırlayın.
3
İdarenin asli sorumluluk kaynağı olan 'kusur' türünü düşünün.

Practice More

Kusursuz sorumluluk hallerini (tehlike ilkesi, fedakarlığın denkleştirilmesi) inceleyerek farkı pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 365Question →

Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilatında makamlar arasındaki denetim yetkisi; denetleyen ve denetlenen makamın aynı kamu tüzel kişiliği içinde olup olmamasına göre değişir. Aynı kamu tüzel kişiliği (özellikle Devlet Tüzel Kişiliği) içerisindeki üst makamın astı üzerindeki denetim yetkisine hiyerarşi denir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi hiyerarşi ilişkisine bir örnektir?

Show answer & explanation

Answer: Vali - Kaymakam

Answer

Vali ile Kaymakam arasındaki ilişki, her iki makamın da aynı kamu tüzel kişiliği (Devlet) içerisinde yer alması sebebiyle hiyerarşidir.
Vali ve Kaymakam makamlarının her ikisi de merkezi idarenin (Devlet Tüzel Kişiliği) hiyerarşik yapısı içerisinde yer alır. Vali, il genel idaresinin başı olarak, ilçe genel idaresinin başı olan Kaymakam'ın hiyerarşik üstüdür. Her iki makam da aynı hukuksal kişilik adına hareket ettiği için aralarındaki denetim hiyerarşidir.

Step-by-Step Solution

1
Makamların ait olduğu tüzel kişilikleri belirle.
Vali ve Kaymakam merkezi idareye (Devlet Tüzel Kişiliği) aittir. Belediye ve Köy ise ayrı 'mahalli idare' tüzel kişilikleridir.
Hiyerarşi ve vesayet ayrımı tüzel kişilik farkına dayanır.
2
Kuralı uygula: Aynı tüzel kişilik mi, farklı mı?
Vali ve Kaymakam aynı tüzel kişilikte (Devlet) olduğu için aralarındaki ilişki hiyerarşidir.
Üstün ast üzerindeki yetkisi aynı çatı altındaysa hiyerarşi adını alır.

Key Concept

İdari Teşkilat İlkeleri (Hiyerarşi ve Vesayet)

Hints

1
Denetleyen ve denetlenenin 'aynı çatı' (tüzel kişilik) altında olup olmadığını düşün.
2
Hiyerarşi için her iki makamın da merkezi idareye (Bakanlık, Valilik, Kaymakamlık gibi) bağlı olması gerekir.
3
Vali ve Kaymakam merkezi idarenin (merkezin taşra teşkilatı) birer parçasıdır ve tek bir tüzel kişiliği (Devlet) temsil ederler.

Practice More

İdari vesayet makamlarının işlemler üzerindeki yetki sınırlarını (iptal, onama, geri gönderme) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsin.
Estimated Time:45s
Question 366Question →

İdare hukukunun genel özellikleri ve bu hukuk dalının uygulanma alanları göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi idare hukukunun temel bir özelliği olarak kabul edilebilir?

Show answer & explanation

Answer: Bireylerin hukuki konumları, önceden belirlenmiş genel ve nesnel kurallar (statüler) çerçevesinde şekillenir.

Answer

Bireylerin hukuki konumlarının önceden belirlenmiş genel ve nesnel kurallar (statüler) çerçevesinde şekillenmesi idare hukukunun statüsel olma özelliğidir.
İdare hukuku 'statüsel' bir hukuk dalıdır. Bu, bireylerin idare ile olan ilişkilerinde hak ve yükümlülüklerinin tarafların serbest iradeleriyle (pazarlıkla) değil, kanunlar ve diğer düzenleyici işlemlerle önceden ve nesnel olarak belirlenmiş olması anlamına gelir. Örneğin bir memurun hakları veya bir öğrencinin statüsü kanunla belirlenmiştir, idare ile anlaşarak değiştirilemez.

Step-by-Step Solution

1
İdare hukukunun temel özelliklerini hatırla.
Genç, tedvin edilmemiş (dağınık), içtihadi, statüsel, kamu yararı odaklı ve idari yargıya tabi bir hukuk dalıdır.
Seçenekleri bu özelliklerle karşılaştırmak gerekir.
2
Özel hukuk ile idare hukuku arasındaki farkı analiz et.
Özel hukukta 'akdi (sözleşmesel)' yapı varken, idare hukukunda 'statüsel' yapı hakimdir.
İdare hukukunda tarafların iradesi kuralları değiştiremez, kurallar önceden bellidir.
3
Doğru seçeneği belirle.
Bireylerin önceden saptanmış statülere girmesi özelliğini yansıtan ifade seçilmelidir.
Bu ifade idare hukukunun kendine özgü kamu hukuku yapısını temsil eder.

Key Concept

İdare Hukukunun Statüsel Niteliği

Hints

1
İdare hukukunun özel hukuktan bağımsız, kendine özgü bir kamu hukuku dalı olduğunu unutmayın.
2
İdare hukukunun 'tedvin edilmemiş' (kod kanunu olmayan) ve 'genç' olma özelliklerini hatırlayın.
3
İdare hukukunda bireylerin durumunun tarafların iradesiyle değil, önceden belirlenmiş kurallarla (statülerle) saptanması temel bir özelliktir.

Practice More

İdare hukukunun 'içtihadi' olması ile 'tedvin edilmemiş' olması arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 367Question →

657657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre; memurun brüt aylığından 1/301/30 ile 1/81/8 arasında kesinti yapılmasını öngören disiplin cezası aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Aylıktan kesme

Answer

Aylıktan kesme cezası, memurun brüt aylığından 1/301/30 ile 1/81/8 oranları arasında kesinti yapılmasıdır.
Aylıktan kesme cezası, 657657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda memurun brüt aylığından 1/301/30 ile 1/81/8 arasında kesinti yapılması şeklinde açıkça tanımlanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
657657 sayılı Kanun'un 125125. maddesindeki disiplin cezalarını inceleyin.
Disiplin cezaları; uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve devlet memurluğundan çıkarma olarak sıralanır.
Yaptırımların isimlerini ve genel niteliklerini belirlemek için.
2
Tanımlardaki maddi yaptırımı (maaş kesintisini) belirleyin.
Aylıktan kesme cezası, memurun brüt aylığından belli oranlarda kesinti yapılmasını öngörür.
Soruda sorulan spesifik oranı (1/301/30 - 1/81/8) bu ceza türüyle eşleştirmek için.

Key Concept

Devlet Memurları Disiplin Cezaları

Hints

1
Soruda doğrudan bir 'kesinti' (maddi yaptırım) sorulmaktadır.
2
Bu cezanın adı, yapılan işlemin kendisini (aylıktan para kesilmesini) yansıtır.
3
Kanunda bu ceza için belirlenen alt sınır 1/301/30, üst sınır ise 1/81/8 oranındadır.

Practice More

Diğer disiplin cezalarının (örneğin kademe ilerlemesinin durdurulması) hangi sürelerle uygulandığını tekrar edebilirsiniz.
Estimated Time:30s
Question 368Question →

1982 Anayasası'na göre mahalli idareler; il, belediye veya köy halkının mahallî müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişileridir.

Bu anayasal tanım ve Türkiye'nin idari teşkilat yapısı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bir 'mahalli idare' (yerel yönetim) birimidir?

Show answer & explanation

Answer: İl özel idaresi

Answer

İl özel idaresi
İl özel idaresi, 1982 Anayasası'nın 127. maddesinde açıkça belirtilen üç mahalli idare biriminden biridir. Karar organı olan İl Genel Meclisi halk tarafından seçilir ve kurumun kendine ait mal varlığı ile kamu tüzel kişiliği bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Mahalli idare kavramını tanımla
Mahalli idareler; özerk, kamu tüzel kişiliğine sahip ve karar organları seçimle gelen birimlerdir.
Anayasa'nın 127. maddesi bu birimleri il, belediye ve köy olarak sınırlamıştır.
2
Merkezi idare (taşra) ile yerinden yönetim (mahalli) birimlerini karşılaştır
İl genel idaresi ve ilçe idaresi 'merkezden yönetim' (hiyerarşi) ilkesine; il özel idaresi, belediye ve köy ise 'yerinden yönetim' (idari vesayet) ilkesine tabidir.
Bu ayrım, birimin devlet tüzel kişiliği içinde mi yoksa ayrı bir kamu tüzel kişiliğiyle mi hareket ettiğini belirler.
3
Seçenekleri anayasal listeye göre ele
Seçenekler arasında sadece il özel idaresi anayasal bir yerel yönetim birimidir.
İlçe ve il genel idaresi birer taşra birimidir.

Key Concept

İdari Teşkilat Yapısı: Merkezi İdare vs. Mahalli İdareler

Hints

1
Bir birimin mahalli idare sayılabilmesi için 'kamu tüzel kişiliğine' ve 'seçilmiş bir karar organına' sahip olması gerekir.
2
Merkezi idarenin hiyerarşik yapısında yer alan (vali ve kaymakamın başı olduğu) birimler ile özerk bütçeli birimleri birbirinden ayırın.
3
Anayasa'da sayılan üç temel mahalli idare birimi: İl Özel İdaresi, Belediye ve Köy'dür.

Practice More

İl özel idaresinin organlarını (Vali, İl Genel Meclisi, İl Encümeni) öğrenerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Ezberleme yöntemi: 'İl' kelimesi geçip sonunda 'Özel İdaresi' olanlar mahalli, 'Genel İdaresi' olanlar merkezi (taşra) birimidir.
Estimated Time:45s
Question 369Question →

19821982 Anayasası’nın 127127. maddesinde düzenlenen mahalli idarelerin denetimi ve seçilmiş organların hukuki statüsü dikkate alındığında; bir mahalli idare organının görevden uzaklaştırılması veya organlık sıfatının kesin olarak kaybı süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Görevleri ile ilgili bir suç sebebiyle hakkında soruşturma açılan organ üyelerinin geçici bir tedbir olarak görevden uzaklaştırılmasına İçişleri Bakanı karar verir; ancak organlık sıfatının kesin kaybı yargı yoluyla gerçekleşir.

Answer

İçişleri Bakanı'nın geçici uzaklaştırma yetkisini ve organlık sıfatının kaybında yargı yolunun (Danıştay) yetkili olduğunu belirten seçenek doğrudur.
İçişleri Bakanı'nın geçici uzaklaştırma yetkisini ve organlık sıfatının kaybında yargı merciinin (belediyeler için Danıştay) yetkili olduğunu ifade eden seçenek doğrudur. 19821982 Anayasası'nın 127127. maddesi, yerinden yönetim kuruluşlarının seçilmiş organlarını merkezi idarenin keyfi müdahalelerine karşı korumak amacıyla organlık sıfatının sona ermesini sadece yargı kararına bağlamıştır; ancak kamu yararı gereği suç soruşturması sürerken geçici olarak uzaklaştırma yetkisini İçişleri Bakanı'na vermiştir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa Madde 127127 Analizi
Mahalli idarelerin seçilmiş organlarının organlık sıfatını kaybetmeleri konusundaki denetimin yargı yolu ile olacağı saptanır.
Anayasal güvence kapsamında seçilmişlerin görevine ancak yargı son verebilir.
2
Görevden Uzaklaştırma Şartlarının İncelenmesi
Görevle ilgili bir suçtan dolayı soruşturma/kovuşturma olması durumunda İçişleri Bakanı'na geçici yetki verildiği görülür.
Kamu hizmetinin selameti için kesin hükme kadar geçici bir tedbir mekanizması öngörülmüştür.
3
İdari Vesayet ve Yargısal Denetim Ayrımı
Uzaklaştırmanın idari bir 'tedbir', sıfat kaybının ise yargısal bir 'karar' olduğu netleştirilir.
Bu ayrım, idari vesayet yetkisinin sınırlarını ve yargının üstünlüğünü gösterir.

Key Concept

İdari Vesayet ve Seçilmiş Organların Korunması

Hints

1
Seçilmiş bir kişinin görevine kesin olarak son verme yetkisinin hangi erkte (yasama, yürütme, yargı) olması gerektiğini düşünün.
2
İçişleri Bakanı'nın yetkisi 'kesin' bir sonuç mu doğurur yoksa 'geçici' bir önlem midir?
3
Anayasa Madde 127127, uzaklaştırma yetkisini doğrudan İçişleri Bakanı'na verirken, sıfatın kaybını yargı organına bırakmıştır.

Practice More

İl özel idaresi ve belediye encümenlerinin yapısal farklarını ve idari vesayet denetimindeki rollerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 370Question →

1982 Anayasası'nın 127. maddesi uyarınca, mahalli idarelerin seçilmiş organlarının organlık sıfatını kaybetmeleri konusundaki denetim kural olarak yargı yolu ile yapılır. Ancak mevzuatımızda bu kuralın istisnaları ve geçici uygulamaları bulunmaktadır.

Mahalli idare organlarının görev durumları ile ilgili;

I. Belediye başkanlarının organlık sıfatının kesin olarak sona ermesine Danıştay karar verir.
II. Köy muhtarının görevine son verilmesine (organlık sıfatının kaybına) İl veya İlçe İdare Kurulu karar verir.
III. Görevleri ile ilgili bir suç sebebiyle mahalli idare organlarını geçici olarak uzaklaştırma yetkisi İçişleri Bakanı'na aittir.

yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I, II ve III

Answer

Verilen üç ifade de (Belediye başkanları için Danıştay kararı, Köy muhtarları için İdare Kurulu kararı ve geçici uzaklaştırma için İçişleri Bakanı yetkisi) doğrudur.
Verilen öncüllerin tamamı hukuk sistemimizdeki güncel kuralları yansıtmaktadır: 1982 Anayasası'na göre belediye başkanlarının organlık sıfatının kaybı Danıştay kararıyla (yargı yolu), köy muhtarlarınınki ise Köy Kanunu gereği İl/İlçe İdare Kurulları (idari kurul) kararıyla gerçekleşir. Ayrıca Anayasa'nın 127. maddesi İçişleri Bakanı'na geçici bir tedbir olarak görevden uzaklaştırma yetkisi vermiştir.

Step-by-Step Solution

1
Belediye organlarının denetimini analiz et
Belediye başkanları ve meclis üyelerinin organlık sıfatının kaybına Danıştay karar verir.
Anayasa m. 127 ve Belediye Kanunu uyarınca seçilmiş organların kaybı yargısal bir süreçtir.
2
Köy muhtarlarının denetimini analiz et
Köy muhtarlarının görevine son verilmesine İl veya İlçe İdare Kurulu karar verir.
442 sayılı Köy Kanunu, muhtarlar için istisnai bir idari denetim usulü öngörmüştür.
3
Geçici uzaklaştırma yetkisini incele
İçişleri Bakanı, hakkında soruşturma açılan organları geçici olarak uzaklaştırabilir.
Anayasa m. 127/4, merkezi idarenin vesayet denetimi kapsamında bu geçici tedbir yetkisini tanımıştır.

Key Concept

Mahalli İdare Organlarının Denetimi ve Görevden Uzaklaştırma Usulleri

Hints

1
Mahalli idare organlarının 'geçici' uzaklaştırılması ile 'kesin' olarak görevden alınması arasındaki makam farkına dikkat edin.
2
Belediye başkanları için Danıştay yetkilidir, ancak Köy Kanunu muhtarlar için farklı bir kurul öngörür.
3
Anayasa m. 127'yi hatırlayın: Uzaklaştırma İçişleri Bakanı'ndadır, ancak organlık sıfatının kaybı kural olarak yargıyladır; muhtarlar ise bu kuralın kanuni istisnasıdır.

Practice More

İl Özel İdaresi'nin karar organı olan İl Genel Meclisi üyelerinin organlık sıfatının kaybı usulünü belediye başkanları ile karşılaştırarak çalışınız.
Estimated Time:1m 30s
Question 371Question →

19821982 Anayasası’nın “Mahalli İdareler” başlıklı 127127. maddesi uyarınca, seçilmiş mahalli idare organlarının denetimi ve görevden uzaklaştırılmaları sıkı şartlara bağlanmıştır. Buna göre; görevleri ile ilgili bir suç sebebiyle hakkında soruşturma veya kovuşturma açılan bir mahalli idare organını veya bu organın üyelerini 'geçici bir tedbir' olarak görevden uzaklaştırmaya yetkili makam ile bir mahalli idare meclisinin 'feshedilerek' organlık sıfatının sona ermesine nihai olarak karar veren merci aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: İçişleri Bakanı — Danıştay

Answer

İçişleri Bakanı — Danıştay
Doğru cevap olan seçenekte belirtildiği üzere, 19821982 Anayasası'nın 127127. maddesi açıkça görevle ilgili bir suç nedeniyle açılan soruşturmalarda İçişleri Bakanı'na geçici uzaklaştırma yetkisi tanırken; bu organların organlık sıfatını tamamen kaybetmeleri (örneğin Belediye Meclisi'nin feshi) konusundaki nihai kararı yargı mercilerine (Danıştay) bırakmıştır. Bu ikili yapı, yerel yönetimlerin özerkliğini koruyan anayasal bir dengedir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 127127. maddesindeki görevden uzaklaştırma hükmünün incelenmesi
Görevleri ile ilgili bir suç nedeniyle hakkında soruşturma/kovuşturma açılan kişilerin 'İçişleri Bakanı' tarafından geçici olarak uzaklaştırılabileceği tespit edilir.
Bu yetki, idari vesayet kapsamında kamu hizmetinin aksamaması için verilen bir 'geçici tedbir' niteliğindedir.
2
Organlık sıfatının sona ermesi (fesih) usulünün belirlenmesi
Mahalli idare organlarının veya üyelerinin organlık sıfatını kaybetmelerine ancak 'yargı yolu' ile karar verilebileceği görülür.
Seçilmiş organların güvencesi gereği, statünün tamamen sona ermesi idari bir işlemle değil, yargısal bir kararla (Danıştay) olmalıdır.
3
İlgili mercilerin eşleştirilmesi
İçişleri Bakanı ve Danıştay ikilisi bir araya getirilerek doğru seçenek belirlenir.
KPSS'de bu iki farklı sürecin (idari tedbir vs. yargısal karar) karıştırılması beklendiği için ikili ayrım kritiktir.

Key Concept

Mahalli İdarelerin Seçilmiş Organlarının Güvencesi ve İdari Vesayet

Hints

1
Anayasa 127127. maddeye göre 'geçici uzaklaştırma' bir idari işlemken, 'organlık sıfatının kaybı' mutlaka bir mahkeme kararı gerektirir.
2
Uzaklaştırma işlemini yapan makam, Ankara'daki merkezi idarenin iç güvenlikten sorumlu bakanıdır.
3
Seçilmiş organların feshine (organlık sıfatının kesin kaybına) karar verme yetkisi, Türkiye'nin en yüksek idari yargı organı olan Danıştay'a aittir.

Practice More

Belediye Meclisi üyelerinin seçilme yeterliliğini kaybetmeleri durumunda sürecin nasıl işlediğini (İl seçim kurulu vs. Danıştay) araştırarak konuyu derinleştirebilirsiniz.

Alternative Method

Böyle sorularda 'Geçici = İdari (Bakan)', 'Nihai = Yargısal (Danıştay)' formülünü kullanarak seçenekleri hızla eleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 372Question →

İdare hukuku; Medeni Hukuk veya Ceza Hukuku gibi kuralları tek bir temel metinde (kod kanun) toplanmış bir alan değildir. Bu hukuk dalı, büyük ölçüde Danıştay gibi yüksek mahkemelerin verdiği kararlarla şekillenmiş ve gelişimini sürdürmüştür. Buna göre, idare hukukunun genel özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: İdare hukuku, tedvin edilmemiş (dağınık) ve içtihadi nitelikte bir hukuk dalıdır.

Answer

İdare hukuku, tedvin edilmemiş (dağınık) ve içtihadi nitelikte bir hukuk dalıdır.
İdare hukukunun en temel iki özelliği, tüm kurallarının tek bir ana kanunda toplanmamış olması (tedvin edilmemiş/dağınık yapı) ve uyuşmazlıkların çözümünde mahkeme kararlarının (içtihatların) hukuk kuralı oluşturma gücünün çok yüksek olmasıdır.

Step-by-Step Solution

1
İdare hukukunun temel yapısını analiz et.
İdare hukukunun Medeni Kanun gibi tek bir çatı kanunu (kod kanun) olmadığı görülür.
Bu durum idare hukukunun 'tedvin edilmemiş' (dağınık) bir hukuk dalı olduğunu kanıtlar.
2
Hukuk dalının gelişim kaynağını incele.
Kuralların büyük çoğunluğunun mahkeme (içtihat) kararlarıyla şekillendiği tespit edilir.
İdare hukukunun gelişiminde Danıştay gibi kurumların kararları belirleyici olduğu için bu dala 'içtihadi' bir hukuk dalı denir.
3
Seçeneklerdeki tanımları doğrula.
Tedvin edilmemiş ve içtihadi ifadelerinin idare hukukunun karakteristik özelliklerini yansıttığı sonucuna ulaşılır.
Diğer seçenekler (akdi olma, özel çıkar, eski olma) özel hukukun özellikleridir veya yanlıştır.

Key Concept

İdare Hukukunun Genel Özellikleri

Hints

1
İdare hukukunun bir 'İdare Kanunu' şeklinde tek bir kitabı olup olmadığını düşünün.
2
Mahkemelerin (özellikle Danıştay'ın) kararlarının bu hukuk dalının kurallarının oluşumundaki etkisini hatırlayın.
3
'Dağınık' (tedvin edilmemiş) ve 'mahkeme kararlarına dayanan' (içtihadi) kavramları doğrudan bu hukuk dalını tanımlar.

Practice More

İdare hukukunun 'statüsel' ve 'akdi olmayan' yapısı arasındaki farkı pekiştirmek için memuriyet statüsü ile kira sözleşmesi farkını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 373Question →

İdare hukukunda idari işlemlerin geçerliliği için beş temel unsurun bir arada bulunması gerekir. Bir kamu görevlisinin disiplin suçu teşkil eden bir fiil işlemesi üzerine, idarenin bu görevliye mevzuatta öngörülen disiplin cezasını vermesi durumunda; memurun işlediği o disiplin suçu, idari işlemin hangi unsurunu oluşturur?

Show answer & explanation

Answer: Sebep

Answer

İdareyi bir işlem tesis etmeye yönelten ve işlemden önce var olan objektif durum olan 'Sebep' unsuru doğru cevaptır.
İdari işlemin sebep unsuru, idareyi o işlemi yapmaya iten hukuki veya fiili durumlardır. Bir memura disiplin cezası verilmesi işleminde, memurun işlediği 'disiplin suçu', idareyi bu işlemi yapmaya sevk eden nesnel durum olduğu için işlemin 'sebep' unsurunu teşkil eder.

Step-by-Step Solution

1
İdari işlemin unsurlarını analiz edin.
İdari işlemin 55 unsuru vardır: Yetki, Şekil, Sebep, Konu ve Maksat.
Her unsurun işlemin oluşumundaki yeri farklıdır.
2
Senaryodaki 'disiplin suçu' kavramının işlevini belirleyin.
Disiplin suçu, idarenin ceza verme işlemini başlatmasına neden olan öncül bir olaydır.
İdare, bu suç işlenmeden durup dururken ceza işlemi tesis edemez.
3
Bu işlevi 'sebep' tanımıyla eşleştirin.
Sebep, idareyi işlem yapmaya iten hukuki veya fiili gerekçedir.
Bu örnekte fiili sebep memurun davranışı, hukuki sebep ise ilgili disiplin yönetmeliğidir.

Key Concept

İdari İşlemin Sebep Unsuru

Hints

1
İşlemden önce var olan ve idareyi harekete geçiren 'tetikleyici' unsuru düşünün.
2
'Suç' neden, 'Ceza' ise sonuçtur. İdari hukukunda neden-sonuç ilişkisini unsurlarla eşleştirin.
3
Sebep unsuru, idarenin işlemi tesis ederken dayandığı hukuki veya fiili gerçekliktir.

Practice More

İdari işlemin 'yetkide paralellik' ve 'usulde paralellik' ilkelerini inceleyerek unsurların nasıl korunduğunu öğrenebilirsiniz.

Alternative Method

Şu formülü kullanabilirsiniz: 'Neden yapıldı?' sorusunun cevabı Sebep unsurunu, 'Ne yapıldı?' sorusunun cevabı ise Konu unsurunu verir.
Estimated Time:45s
Question 374Question →

54425442 sayılı İl İdaresi Kanunu hükümleri çerçevesinde, merkezi yönetimin taşra teşkilatı içerisinde yer alan ve valinin başkanlığında toplanarak ilin idari işleyişine yönelik kararlar alan 'İl İdare Kurulu'nun üyeleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Show answer & explanation

Answer: İl Genel Meclisi Başkanı

Answer

İl Genel Meclisi Başkanı, İl İdare Kurulu'nun üyesi değildir; çünkü bu makam bir mahalli idare olan İl Özel İdaresi'ne aittir.
Doğru cevap olan İl Genel Meclisi Başkanı ifadesi yanlıştır çünkü bu makam, merkezi yönetimin taşra birimi olan İl Genel İdaresi'nde değil, yerinden yönetim kuruluşu olan İl Özel İdaresi bünyesinde yer alır. İl Genel Meclisi üyeleri halk tarafından seçilir ve kendi içlerinden bir başkan seçerler; oysa İl İdare Kurulu tamamen merkezi yönetimin hiyerarşisine tabi atanmış memurlardan oluşur.

Step-by-Step Solution

1
Merkezi yönetimin taşra teşkilat yapısını analiz et.
İl Genel İdaresi; Vali, İl İdare Şube Başkanları ve İl İdare Kurulu'ndan oluşur.
Soruda sorulan kurulun hangi teşkilat şemasına ait olduğunu belirlemek için gereklidir.
2
54425442 sayılı İl İdaresi Kanunu'na göre İl İdare Kurulu üyelerini listele.
Vali (Başkan), Hukuk İşleri Müdürü, Defterdar, Milli Eğitim, Sağlık, Tarım ve Orman, Çevre ve Şehircilik müdürleri bu kurulun üyeleridir.
Kurulun yasal bileşimini teyit etmek için bu adım izlenir.
3
Seçeneklerdeki makamların hangi tüzel kişiliğe bağlı olduğunu karşılaştır.
Hukuk İşleri Müdürü, Defterdar ve diğer müdürler 'Devlet Tüzel Kişiliği' içindedir; ancak İl Genel Meclisi Başkanı 'İl Özel İdaresi Kamu Tüzel Kişiliği'ne bağlıdır.
Merkezi yönetim ile yerinden yönetim (mahalli idare) arasındaki farkı saptamak için bu ayrım kritiktir.

Key Concept

İl İdare Kurulu Üyeleri ve Taşra-Mahalli İdare Ayrımı

Hints

1
İl İdare Kurulu üyeleri atanmış memurlardır; yerel seçimle gelen bir makam bu kurulda yer almaz.
2
Merkezi yönetimin (taşra) birimleri ile yerel yönetimlerin (mahalli idare) organlarını birbirinden ayırın.

Practice More

İl Özel İdaresi'nin organları (Vali, İl Genel Meclisi, İl Encümeni) ile İl Genel İdaresi'nin birimlerini karşılaştıran bir tablo hazırlayın.
Estimated Time:50s
Question 375Question →

İdare hukukunda; idarenin, bir kamu görevlisinin hizmetten ayrılabilen kişisel kusuru nedeniyle üçüncü kişilere ödemek zorunda kaldığı tazminatı, kusuru oranında ilgili görevliden geri talep etmesi işlemine ne ad verilir?

Show answer & explanation

Answer: Rücu

Answer

İdarenin kamu görevlisine yönelik mali geri dönüş talebine 'rücu' denir.
İdare hukukunda rücu, idarenin bir zararı tazmin ettikten sonra, bu zararın doğmasına sebebiyet veren kendi personeline (kamu görevlisine) yönelerek ödenen bedeli ondan tahsil etmesi işlemidir. Bu kavram doğrudan idarenin mali sorumluluğu kapsamındaki personelin kişisel sorumluluğunu düzenler.

Step-by-Step Solution

1
Zarar ve tazminat ilişkisini belirle.
İdare, kamu hizmeti sırasında doğan zararı mağdura öder.
Anayasa'nın 129. maddesi gereği, memurların yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları ancak idare aleyhine açılabilir.
2
Kamu görevlisinin kusur durumunu incele.
Zararın oluşmasında görevlinin kişisel/hizmet kusuru olduğu tespit edilir.
Tazminatın görevliye yansıtılabilmesi için görevlinin kusurlu olması şarttır.
3
Hukuki geri dönüş mekanizmasını tanımla.
İdare, ödediği tutarı görevliye 'rücu' eder.
İdarenin mali varlığını korumak ve personelin sorumluluk bilincini sağlamak için bu mekanizma kullanılır.

Key Concept

İdarenin Rücu Hakkı

Hints

1
Bu kavram, ödenen bir paranın asıl sorumlusundan geri istenmesini ifade eder.
2
Anayasa'ya göre memurun kusurundan doğan tazminat davası idareye açılır, idare ise bu tutarı memura yansıtır.
3
Kelime anlamı 'geri dönme' veya 'geri isteme' olan hukuki terimi düşünün.

Practice More

İdarenin mali sorumluluğunda kusursuz sorumluluk ilkelerini (risk ilkesi, sosyal risk) inceleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:35s
Question 376Question →

İdare hukukunda idarenin mali sorumluluğu, kamu hizmetlerinin yürütülmesi sırasında bireylerin uğradığı zararların idarece karşılanmasını ifade eder. Bu sorumluluk rejimine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: İdare, hizmetin işleyişinde bir kusur bulunmasa dahi, kamu külfetleri karşısında eşitlik ilkesi gereği bir vatandaşın uğradığı ağır ve özel zararı tazmin etmekle yükümlüdür.

Answer

İdarenin, hizmetin işleyişinde bir kusur bulunmasa dahi kamu külfetleri karşısında eşitlik ilkesi gereği bir vatandaşın uğradığı ağır ve özel zararı tazmin etmekle yükümlü olması doğrudur.
Doğru ifade olan seçenek, idarenin 'Kusursuz Sorumluluk' hallerinden biri olan 'Fedakarlığın Denkleştirilmesi' ilkesini yansıtmaktadır. Bu ilkeye göre; idarenin eylemi hukuka uygun olsa ve hiçbir hizmet kusuru bulunmasa bile, toplumun tamamının yararı için yürütülen bir faaliyet sonucunda bir birey diğerlerine göre daha ağır, özel ve olağan dışı bir zarara uğramışsa, bu zarar 'kamu külfetleri karşısında eşitlik' gereği idarece karşılanmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
İdarenin sorumluluk türlerini analiz etme
İdarenin 'Hizmet Kusuru' (kusurlu) ve 'Kusursuz Sorumluluk' olmak üzere iki temel sorumluluk rejimi olduğu belirlenir.
Sorumluluğun kaynağını anlamak için kusur şartının aranıp aranmadığını ayırmak gerekir.
2
Kusursuz sorumluluk ilkelerini değerlendirme
Hukuka uygun bir faaliyetten doğan özel zararların 'Fedakarlığın Denkleştirilmesi' (Kamu külfetleri karşısında eşitlik) ilkesi kapsamında olduğu görülür.
İdarenin her zaman hukuka aykırılık veya hata sonucu değil, bazen sadece riskli bir faaliyet veya toplumsal denge gereği sorumlu olabileceği anlaşılır.

Key Concept

Fedakarlığın Denkleştirilmesi (Kamu Külfetleri Karşısında Eşitlik)

Hints

1
İdarenin sorumluluğu için her zaman bir 'hata' veya 'hukuka aykırılık' gerekip gerekmediğini düşünün.

Practice More

İdarenin sorumluluğunu tamamen ortadan kaldıran haller (mücbir sebep) ile sorumluluğu azaltan halleri (zarar görenin kusuru) karşılaştırın.
Estimated Time:1m 5s
Question 377Question →

İdare hukuku; Roma hukukuna dayanan özel hukuk dallarından farklı olarak, 19. yüzyıldan itibaren Fransa'da şekillenmeye başlamış ve zamanla bağımsız bir kamu hukuku disiplini haline gelmiştir. Bu hukuk dalının gelişim süreci, kaynakları ve genel özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisinin idare hukukunun kuralları üzerindeki etkisi diğerlerine göre çok daha azdır?

Show answer & explanation

Answer: Roma Hukuku gelenekleri

Answer

İdare hukukunun kuralları üzerindeki etkisi en az olan kaynak Roma Hukuku gelenekleridir.
İdare hukuku, kıta Avrupası'nda gelişen ancak Roma Hukuku'nun 'eşitler arası hukuk' mantığından farklı olarak idarenin üstünlüğüne dayanan modern bir dalıdır. Bu nedenle Roma Hukuku geleneklerinin idare hukuku üzerindeki etkisi, güncel mevzuat ve yargı içtihatlarına göre yok denecek kadar azdır.

Step-by-Step Solution

1
İdare hukukunun tarihsel kökenini belirleme
İdare hukuku, 19. yüzyılda Fransa'da 'idari rejim' sisteminin bir parçası olarak gelişmiş modern bir kamu hukuku dalıdır.
Bu hukuk dalının antik çağlara değil, modern devlet anlayışına dayandığını anlamak gerekir.
2
Özel hukuk ve kamu hukuku ayrımını yapma
Medeni Hukuk gibi özel hukuk dalları Roma Hukuku temelli iken, İdare Hukuku bağımsız bir disiplin olarak bu gelenekten ayrılmıştır.
Hukuk dallarının köken farkı, kaynaklarının önem derecesini belirler.
3
İdare hukukunun temel kaynaklarını değerlendirme
Anayasa, kanunlar, kararnameler ve özellikle Danıştay içtihatları idare hukukunun birincil ve en etkili kaynaklarıdır.
İdarenin faaliyetleri bu güncel ve hiyerarşik normlar çerçevesinde yürütülür.

Key Concept

İdare Hukukunun Bağımsızlığı ve Kaynakları

Hints

1
İdare hukukunun 'genç' ve 'modern' bir hukuk dalı olduğunu hatırlayın.
2
Roma Hukuku'nun hangi hukuk alanının (özel mi kamu mu) temelini oluşturduğunu düşünün.
3
Hukuk dallarını kökenlerine göre ayırdığımızda; Medeni Hukuk Roma'ya, İdare Hukuku ise Fransız İhtilali sonrası gelişmelere dayanır.

Practice More

İdare hukukunun 'içtihadi' ve 'tedvin edilmemiş' olması özelliklerinin sonuçlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Question 378Question →

Türk idari teşkilat yapısında 'idarenin bütünlüğü' ilkesini temin eden hiyerarşi ve idari vesayet denetimleri; yetkinin kaynağı, denetimin kapsamı ve hukuki sonuçları (tashih ve irade ikamesi) bakımından karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi bu iki denetim türü hakkında yapılan yanlış bir değerlendirmedir?

Show answer & explanation

Answer: İdari vesayet makamı, denetlediği yerinden yönetim kuruluşunun işlemlerini hem hukukilik hem de yerindelik açısından denetleme yetkisine sahip olup; yerinde görmediği bir işlemi bizzat düzelterek (tashih) onun yerine yeni bir işlem tesis edebilir.

Answer

İdari vesayet makamının yerinden yönetim işlemlerini hem hukukilik hem de yerindelik açısından denetleyebileceği ve işlemi bizzat değiştirebileceği yönündeki ifade yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, idari vesayet makamına 'yerindelik denetimi' ve 'işlemi değiştirme (tashih)' yetkisi atfettiği için yanlıştır. Türk idare hukukunda idari vesayet, farklı kamu tüzel kişileri arasındaki sınırlı bir denetimdir. Vesayet makamı kural olarak yerinden yönetim kuruluşunun yerine geçerek karar alamaz (irade ikamesi yasağı) ve onun işlemini bizzat değiştiremez; ancak işlemi iptal edebilir veya yürürlüğe girmesini engelleyebilir.

Step-by-Step Solution

1
Tüzel kişilik ayrımını yapınız.
Hiyerarşi aynı tüzel kişilikte, vesayet farklı tüzel kişilikler arasındadır.
Denetimin türünü belirleyen ilk temel kıstas tüzel kişilik birliğidir.
2
Denetimin kapsamını (Hukukilik vs. Yerindelik) analiz ediniz.
Hiyerarşide her iki denetim de varken, vesayette kural olarak sadece hukukilik denetimi vardır.
Yerinden yönetimlerin özerkliği, merkezi idarenin 'yerindelik' gerekçesiyle müdahalesini sınırlar.
3
İşlem üzerindeki tasarruf yetkisini (Tashih/İkame) değerlendiriniz.
Vesayet makamı işlemi değiştiremez (tashih edemez) ve alt birimin yerine geçip karar alamaz (irade ikamesi yapamaz).
İdari vesayette denetim makamı, işlemi ya onaylar/onaylamaz ya da iptal davası açar; işlemi değiştirme yetkisi hiyerarşiye özgüdür.

Key Concept

İdari Vesayet ve Hiyerarşi Arasındaki Farklar (Hukukilik, Yerindelik, Tashih ve İrade İkamesi)

Hints

1
Denetleyen ve denetlenen makamların aynı mı yoksa farklı tüzel kişiliklerde mi olduğuna dikkat edin.
2
Bir belediye işlemini denetleyen İçişleri Bakanı, belediye meclisinin yerine geçip karar alabilir mi?
3
Vesayet makamı kural olarak sadece 'hukukilik' denetimi yapar; hiyerarşi makamı ise hem 'hukukilik' hem de 'yerindelik' denetimi yaparak işlemi değiştirebilir.

Practice More

İstisnai olarak vesayet makamının işlemi değiştirme yetkisinin bulunduğu durumları (örneğin ilçe belediye bütçesinin büyükşehir belediye meclisinde değiştirilmesi) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 379Question →

Türkiye Cumhuriyeti'nin idari teşkilat yapısında "merkezi yönetimin taşra teşkilatı" ile ilgili 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu ve 1982 Anayasası hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlış bir bilgidir?

Show answer & explanation

Answer: Yetki genişliği (expansion of authority) ilkesi, merkezi idarenin taşra teşkilatında yer alan hem vali hem de kaymakam tarafından kamu hizmetlerinin aksamasını önlemek amacıyla merkezden emir beklemeksizin kullanılabilen bir yetkidir.

Answer

Yetki genişliği ilkesinin hem vali hem kaymakam tarafından kullanılabileceğini belirten ifade yanlıştır; bu yetki sadece valiye aittir.
Anayasa'nın 126. maddesine göre 'İllerin idaresi yetki genişliği esasına dayanır'. Bu ifade, yetki genişliğinin sadece il idaresine (Valiye) tanındığını, ilçe idaresinin (Kaymakamın) bu yetkiye sahip olmadığını kesin olarak belirtir. Bu nedenle kaymakamın yetki genişliği kullandığını söyleyen ifade yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Merkezi yönetimin taşra teşkilatındaki ana aktörlerin (Vali ve Kaymakam) yetkilerini hatırla.
Vali ilin, Kaymakam ilçenin başıdır.
Hiyerarşik yapıda bu makamların görev alanlarını belirlemek için temel ayrımı yapmak gerekir.
2
Anayasa'nın 126. maddesinde yer alan 'Yetki Genişliği' ilkesinin kapsamını analiz et.
Yetki genişliği sadece 'İl İdaresi' (Valilik) için tanımlanmıştır.
Bu ilke, merkeze ait bir yetkinin (karar alma ve harcama yapma) taşradaki en yüksek amir tarafından kullanılmasıdır; hiyerarşiyi bozmadan merkeze danışma yükünü azaltır.
3
Vali ve Kaymakamın temsil sıfatlarını karşılaştır.
Vali devletin ve Cumhurbaşkanının temsilcisiyken, Kaymakam sadece Cumhurbaşkanının temsilcisidir.
Vali, ilde genel yetkili amirdir ve devleti bir bütün olarak temsil etme gücüne sahiptir.

Key Concept

Yetki Genişliği ve Taşra Teşkilatı Temsil Sıfatları

Hints

1
Anayasa'da yetki genişliği ilkesinin hangi idari birim için düzenlendiğine dikkat edin.
2
Vali ve Kaymakam arasındaki 'devleti temsil etme' farkını ve il-ilçe ayrımını hatırlayın.
3
Yetki genişliği sadece İl İdaresi (Vali) için geçerlidir; Kaymakamın böyle bir anayasal yetkisi yoktur.

Practice More

İl Genel İdaresi ile İl Özel İdaresi arasındaki organ ve yetki farklarını inceleyerek 'Hiyerarşi' ve 'İdari Vesayet' farkını pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 380Question →

İdare hukukunda idari işlemin "yetki" unsuru; yer, konu, zaman ve kişi bakımından idareye tanınan karar alma gücünü ifade eder. Yetki unsuru ile ilgili sakatlıklar; yetki gasbı, fonksiyon gasbı ve yetki tecavüzü gibi farklı hukuki sonuçlar doğuran kategorilere ayrılır. Bu sakatlıklardan hangisinin varlığı durumunda, tesis edilen işlem hukuk aleminde hiçbir sonuç doğurmaz (yokluk) yerine, yargı mercileri tarafından "iptal edilebilir" bir nitelik kazanır?

Aşağıdakilerden hangisi idari işlemde bir "yetki tecavüzü" (makam tecavüzü) örneği olup, işlemin yargı yoluyla iptal edilmesine imkan tanır?

Show answer & explanation

Answer: Bir bakanlığın bölge müdürünün, o ilin valisine kanunla münhasır olarak tanınmış bir yetkiyi kullanarak idari karar tesis etmesi

Answer

Bölge müdürünün valiye ait münhasır bir yetkiyi kullanması durumu, idari makamlar arası yetki paylaşımının ihlali (yetki tecavüzü) olduğu için işlem iptal edilebilir niteliktedir.
Doğru cevap olan bölge müdürünün valinin yetkisini kullanması durumu, idari teşkilat içerisindeki iki makam arasındaki yetki sınırının aşılmasıdır. Bu duruma 'yetki tecavüzü' denir. Yetki tecavüzü ile sakatlanan işlemler, idari yargıda açılacak bir iptal davası ile ortadan kaldırılana kadar 'hukuka uygunluk karinesinden' yararlanır ve icra edilebilirler. Bu nedenle 'iptal edilebilir' niteliktedirler.

Step-by-Step Solution

1
Yetki unsuru sakatlıklarını sınıflandır
Sakatlıklar; Gasap (Yetki, Makam, Fonksiyon) ve Tecavüz (Yer, Konu) olarak ikiye ayrılır.
Hukuki yaptırımın türünü belirlemek için sakatlığın derecesi tespit edilmelidir.
2
Hukuki yaptırımları eşleştir
Gasap halleri 'Yokluk' (Nullite) yaptırımına, Tecavüz halleri ise 'İptal Edilebilirlik' yaptırımına tabidir.
Yoklukta işlem hiç doğmamış sayılırken, iptal edilebilir işlem yargı kararına kadar geçerli kabul edilir.
3
Seçeneklerdeki olayları analiz et
Bölge müdürünün valinin yetkisini kullanması, iki idari birim arası 'konu bakımından yetki tecavüzü'dür.
Diğer seçeneklerde ya sivil şahıslar ya da farklı erkler (yasama/yargı) söz konusu olduğundan ağır sakatlık (gasap) mevcuttur.

Key Concept

İdari İşlemlerde Yetki Unsuru ve Sakatlık Türleri

Hints

1
Yokluk ve iptal edilebilirlik arasındaki farkı hatırlayın: Yoklukta işlem hiç doğmaz, iptal edilebilirlikte ise yargıç kararına kadar geçerlidir.
2
Eğer işlem, idare dışından biri (sivil) veya başka bir erk (yasama/yargı) tarafından yapılıyorsa bu 'gasap'tır; iki idari makam arasında oluyorsa 'tecavüz'dür.
3
Soru sizden iptal davasına konu olabilecek, yani daha hafif bir sakatlık olan 'yetki tecavüzü' örneğini bulmanızı istiyor.

Practice More

İdari işlemlerin diğer unsurları olan 'şekil' ve 'maksat' unsurlarındaki sakatlıkların hangi durumlarda yokluk, hangi durumlarda iptal sebebi sayıldığını inceleyiniz.

Alternative Method

Sıkça kullanılan 'Sıfat+Sıfat=Gasap, İdare+İdare=Tecavüz' formülünü uygulayabilirsiniz. Eğer işlemi yapanlar arasında bir 'idari makam' ilişkisi varsa genellikle tecavüz, yoksa gasap söz konusudur.
Estimated Time:1m 15s
PreviousPage 19 / 31Next
İdare Hukuku — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 19 | Examkin