Yargı

927 questions

Hukuk devleti ilkesinin bir gereği olarak mahkemelerin bağımsızlığını korumak amacıyla düzenlenen hükümler çerçevesinde, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat verme yetkisiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı, devletin başı olması sıfatıyla yargılama sürecine ilişkin talimat verebilir

Türkiye Büyük Millet Meclisi, yalnızca görülmekte olan davalar hakkında genelge yayımlayabilir

Hâkimler ve Savcılar Kurulu, idari yetkileri uyarınca mahkemelere davanın içeriğine dair telkinde bulunabilir

Adalet Bakanı, idari vesayet yetkisi kapsamında hâkimlere tavsiye verebilir

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere emir ve talimat veremez

Show answer & explanation

Answer: Hiçbir organ, makam, merci veya kişi yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere emir ve talimat veremez

Answer

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere emir ve talimat veremez

Doğru ifade, hiçbir organ, makam veya kişinin yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere emir veremeyeceğini belirten seçenektir.

1982

Anayasası'nın 138. maddesi; mahkemelerin bağımsızlığını, hâkimlerin görevlerinde özgür olmalarını ve dışarıdan gelebilecek her türlü talimat, genelge, tavsiye veya telkinin yasak olduğunu açıkça hükme bağlamıştır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın mahkemelerin bağımsızlığına ilişkin temel hükmünü hatırla

Anayasa'nın 138. maddesi yargı bağımsızlığını düzenler

Sorunun cevabı doğrudan anayasal metindeki yasaklayıcı hükme dayanmaktadır

Yargı yetkisine müdahale edebilecek makamların sınırlarını değerlendir

Yasama, yürütme ve idare dahil hiçbir makamın müdahale yetkisi yoktur

Yargı bağımsızlığı, hâkimlerin hiçbir dış etki altında kalmadan sadece Anayasa'ya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm vermesini gerektirir

Key Concept

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Müdahale Yasağı

Estimated Time:45s

Question 322Question →

$1982$ Anayasası'nın "Mahkemelerin bağımsızlığı" ve "Hâkimlik ve savcılık teminatı" başlıkları altında düzenlenen hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; yargı organlarının korunması, işleyişi ve kişisel güvenceler hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez, telkin ve tavsiyede bulunamaz.

Hâkimler ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Hâkimlik ve savcılık teminatı gereği; meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler de dahil olmak üzere, hiçbir hâkim kendi rızası olmaksızın emeklilik yaşından önce görevden uzaklaştırılamaz.

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.

Show answer & explanation

Answer: Hâkimlik ve savcılık teminatı gereği; meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler de dahil olmak üzere, hiçbir hâkim kendi rızası olmaksızın emeklilik yaşından önce görevden uzaklaştırılamaz.

Answer

Hâkimlik ve savcılık teminatı mutlak değildir; suç işlenmesi, sağlık sorunları veya mesleğe uygunsuzluk hallerinde kişinin rızası aranmaksızın meslekten çıkarma mümkündür.

Anayasa'nın

139

. maddesinde yer alan 'Hâkimlik ve savcılık teminatı' hükmüne göre; hâkimler ve savcılar azlolunamaz ve kendileri istemedikçe

65

yaşından önce emekliye ayrılamazlar. Ancak aynı madde, bu kuralın istisnalarını da belirlemiştir. Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyenler, görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceği kesinleşenler veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler (disiplin süreci sonucunda) bu teminatın dışındadır. Dolayısıyla, meslekte kalması uygun görülmeyen birinin rızası olmasa dahi görevden uzaklaştırılması anayasal olarak mümkündür.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın

138

. ve

139

. maddeleri incelenmelidir.

Bağımsızlık ve teminat esasları belirlenir.

Yargı yetkisinin sınırlarını ve güvencelerini anlamak için temel yasal dayanak budur.

Hâkimlik ve savcılık teminatının (Madde

139

) istisnaları analiz edilmelidir.

Azledilememe ve emeklilik yaşı güvencesinin sınırsız olmadığı görülür.

Anayasa metni, 'Ancak...' diyerek belirli durumlarda teminatın dışına çıkılabileceğini açıkça belirtir.

Meslekte kalmanın uygun olmadığına dair karar (HSK kararı) durumundaki uygulamaya bakılmalıdır.

Bu durumun azledilememe kuralının istisnalarından biri olduğu saptanır.

Yargı etiği ve disiplini gereği, mesleki yeterliliğini kaybedenlerin teminattan yararlanmaya devam edemeyeceği hükme bağlanmıştır.

Seçeneklerdeki ifadelerle anayasal istisnalar karşılaştırılmalıdır.

Güvencenin 'hiçbir şekilde' bozulmayacağını iddia eden ifadenin yanlış olduğu ortaya çıkar.

Hukuk kurallarında genel ilkelerin her zaman meşru ve yasal istisnaları mevcuttur.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatının İstisnaları

Hints

Anayasa'daki 'teminat' maddesinin (m. 139) sonundaki 'Ancak...' ile başlayan cümleye odaklanın.

Hâkimlerin azledilemezliği kuralının disiplin suçları veya sağlık sorunları durumunda bir sınırı olup olmadığını düşünün.

Bir hâkim ağır bir suç işlediğinde veya akıl sağlığını kaybettiğinde dahi

65

yaşına kadar görevde tutulması hukuken mantıklı mıdır?

Practice More

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısını ve disiplin cezalarına karşı yargı yolunun açık olup olmadığını inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 323Question →

1982 Anayasası’na göre, bir kanunun yayımlandığı tarihten itibaren Anayasa’ya şekil veya esas bakımından aykırı olduğu iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası (soyut norm denetimi) açma yetkisi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Cumhurbaşkanı

Sayıştay Genel Kurulu

TBMM Başkanı

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı

Hakimler ve Savcılar Kurulu

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı

Answer

Cumhurbaşkanı

1982 Anayasası'nın 150. maddesine göre, kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla doğrudan iptal davası açma yetkisi sadece Cumhurbaşkanına, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekillerine tanınmıştır. Bu nedenle Cumhurbaşkanı doğru cevaptır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 150. maddesini (İptal Davası yetkisi) hatırla.

İptal davası açabilecek kişiler: Cumhurbaşkanı, TBMM'deki en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri (120 milletvekili).

Soyut norm denetiminde yetkili organlar sınırlı sayıda (nümerus klauzus) belirlenmiştir.

Seçenekleri bu liste ile karşılaştır.

Cumhurbaşkanı seçeneği Anayasa'da belirtilen yetkililerle doğrudan uyuşmaktadır.

Diğer seçeneklerde yer alan Sayıştay, TBMM Başkanı ve HSK gibi makamların iptal davası açma yetkisi bulunmamaktadır.

Key Concept

Soyut Norm Denetimi (İptal Davası) Yetkisi

Hints

İptal davası açma yetkisi olanları 'Siyasi Parti Grupları', 'Milletvekilleri (120)' ve bir 'Yürütme Makamı' olarak kategorize etmeyi deneyin.

2017 Anayasa değişikliği ile Başbakanlık makamı kaldırıldığı için yetki alanı daralmıştır. Sadece en tepedeki yürütme temsilcisine odaklanın.

Practice More

İptal davası açma süresinin (60 gün) ve şekil bakımından denetim sınırlarının (sadece kanunlar için 10 gün) neler olduğunu gözden geçirin.

Estimated Time:1m 0s

Question 324Question →

Türkiye'de mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı ilkeleri doğrultusunda yargı mensuplarının statüsü değerlendirildiğinde, aşağıdaki uygulamalardan hangisinin Anayasa'ya uygun olduğu (bir ihlal teşkil etmediği) söylenebilir?

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması gerekçesiyle, o mahkemede görev yapan hâkimin aylık ve ödeneklerinin yeni bir göreve atanana kadar dondurulması

Görevini sağlık mazereti nedeniyle yerine getiremeyeceği resmi sağlık kurulu raporuyla kesinleşen bir hâkimin, kendi rızası aranmaksızın emekliye sevk edilmesi

Yasama Meclisinde, görülmekte olan bir davanın içeriği ve gidişatı hakkında milletvekillerince soru önergesi verilmesi veya beyanda bulunulması

Adalet Bakanlığı'nın, yargılamanın hızlandırılması amacıyla mahkemelere belirli dava türlerinde delillerin toplanma usulüne ilişkin bağlayıcı genelgeler göndermesi

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun, disiplin cezası alan bir hâkimi, talebi olmamasına rağmen kadro yetersizliği nedeniyle

60

yaşında zorunlu olarak emekliye ayırması

Show answer & explanation

Answer: Görevini sağlık mazereti nedeniyle yerine getiremeyeceği resmi sağlık kurulu raporuyla kesinleşen bir hâkimin, kendi rızası aranmaksızın emekliye sevk edilmesi

Answer

Hâkimlik ve savcılık teminatının istisnaları kapsamında, sağlık mazereti kesinleşenlerin rızası dışında emekliye sevk edilmesi Anayasa'ya uygundur.

Hâkimlik ve savcılık teminatı kural olarak yargıçların azledilmesini ve rızaları dışında

65

yaşından önce emekli edilmesini yasaklar. Ancak Anayasa'nın

139

. maddesinin ikinci fıkrasında bu kuralın istisnaları sayılmıştır. Görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceği kesinleşenler, rızaları olmasa dahi emekliye sevk edilebilirler. Bu durum anayasal bir ihlal değil, bizzat Anayasa'nın öngördüğü bir istisnadır.

Step-by-Step Solution

Hâkimlik ve savcılık teminatının temel unsurlarını belirlemek.

Hâkimler azlolunamaz, rızasız emekli edilemez ve özlük haklarından (kadro kalksa dahi) yoksun bırakılamazlar.

Yargı mensuplarının bağımsızlığını korumak için getirilen mutlak güvenceleri anlamak gerekir.

Anayasa'da bu teminatlar için öngörülen istisnaları analiz etmek.

Suç işleyenler, görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceği kesinleşenler ve meslekte kalmaları uygun görülmeyenler teminat dışı bırakılabilir.

Hâkimlik teminatı mutlak bir sorumsuzluk değil, hukuki sınırlar dahilinde bir güvencedir.

Mahkemelerin bağımsızlığı (Madde 138) ile Yasama-Yürütme ilişkisini değerlendirmek.

Yasama meclisinde devam eden davalar hakkında konuşulamaz; yürütme yargıya genelge gönderemez.

Kuvvetler ayrılığı ilkesinin yargı bağımsızlığı üzerindeki somut etkisini teyit etmek.

Seçenekleri bu kurallar süzgecinden geçirerek ihlal teşkil etmeyen durumu saptamak.

Sağlık mazereti durumu, Anayasa'nın açıkça izin verdiği bir istisnadır.

Doğru seçeneğe ulaşmak için teminatın nerede bitip istisnanın nerede başladığını ayırt etmek.

Key Concept

Hâkimlik Teminatının İstisnaları ve Mahkemelerin Bağımsızlığı

Hints

Hâkimlik teminatının genel kuralı 'azlolunamama' ve 'rızasız emekli edilememe'dir ancak bu mutlak değildir.

Anayasa'nın 139. maddesindeki istisnaları hatırlayın: Sağlık, suç ve mesleki yeterlilik.

Mahkemelerin bağımsızlığı (Madde 138), sadece yürütmeye karşı değil, yasama organına karşı da korunmuştur; özellikle devam eden davalar konusunda.

Practice More

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) hangi kararlarına karşı yargı yolunun açık olduğunu incelemek bu konuyu pekiştirir.

Estimated Time:2m 0s

Question 325Question →

1982 Anayasası'na göre, adli yargı mercilerince verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme mercii olan Yargıtayın üyelerinin tamamı aşağıdakilerden hangisi tarafından seçilir?

Hakimler ve Savcılar Kurulu

Cumhurbaşkanı

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Yargıtay Genel Kurulu

Anayasa Mahkemesi

Show answer & explanation

Answer: Hakimler ve Savcılar Kurulu

Answer

Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

1982 Anayasası'nın 154. maddesi uyarınca, Yargıtay üyelerinin tamamı, birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hakim ve Cumhuriyet savcıları arasından Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilmektedir.

Step-by-Step Solution

Yargıtay'ın hukuki statüsünü belirle.

Yargıtay, adli yargı kolunun en üst dereceli mahkemesidir.

Anayasa'da yüksek mahkemeler arasında sayılan Yargıtay, adli yargıdaki son inceleme merciidir.

Üye seçim usulünü kontrol et.

Anayasa'nın 154. maddesine göre üyelerin seçim yetkisi Hakimler ve Savcılar Kurulu'ndadır.

Yargı bağımsızlığı ve mahkemelerin yönetimi kapsamında üye seçimleri HSK tarafından gerçekleştirilir.

Key Concept

Yargıtay Üyelerinin Seçimi

Hints

Yargıtay bir 'adli yargı' kurumudur ve hakimlerin özlük işlerinden sorumlu kurul seçimde etkindir.

Bu seçimde Cumhurbaşkanının görevi sadece Başsavcı ve vekilini belirlemekle sınırlıdır; üyelerin tamamını o seçmez.

Practice More

Danıştay üyelerinin seçim usulünü (1/4 Cumhurbaşkanı, 3/4 HSK) inceleyerek Yargıtay ile arasındaki farkı not ediniz.

Estimated Time:45s

Question 326Question →

1982 Anayasası'nda yer alan güncel hükümler çerçevesinde, Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) yapısı, üyelerinin seçimi ve kurul kararlarına karşı yargı yolu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kurulun meslekten çıkarma cezası dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.

Kurul üyeleri altı yıllığına seçilir ve görev süresi dolan bir üyenin tekrar seçilmesi mümkün değildir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilen yedi üyenin tamamı, birinci sınıf adli ve idari yargı hakim ve savcıları arasından belirlenir.

Kurulun başkanı, Kurul üyeleri arasından gizli oyla ve üye tam sayısının salt çoğunluğuyla seçilir.

Kurulun iki dairesinden birine Adalet Bakanı, diğerine ise Adalet Bakanı Yardımcısı başkanlık eder.

Show answer & explanation

Answer: Kurulun meslekten çıkarma cezası dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.

Answer

Kurulun meslekten çıkarma cezası dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.

Anayasa'nın 159. maddesine göre, Hakimler ve Savcılar Kurulunun kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz. Bu kuralın tek istisnası, kurul tarafından verilen 'meslekten çıkarma' kararıdır. Bu karara karşı Danıştay yolu açıktır.

Step-by-Step Solution

Kurulun denetim mekanizmasını incele.

Anayasa madde 159 uyarınca genel kural yargı yolunun kapalı olmasıdır.

Yargı bağımsızlığı ve kurulun idari özerkliği korunmak istenmiştir.

İstisnai durumu tespit et.

Sadece meslekten çıkarma kararlarına karşı yargı yolu açıktır.

Kişilerin çalışma hürriyeti ve hak arama hürriyeti kapsamında en ağır disiplin cezası denetime tabi tutulmuştur.

Diğer yapısal özellikleri (üye sayısı, seçim yöntemi) ele.

Üyeler 4 yıllığına seçilir (yeniden seçilebilir), TBMM 7, Cumhurbaşkanı 4 üye seçer.

Anayasal metindeki sayısal ve yöntemsel verilerle seçeneklerin tutarlılığını kontrol etmek gerekir.

Key Concept

HSK Kararlarının Yargısal Denetimi ve Kurumsal Yapısı

Hints

HSK kararlarının yargısal denetimindeki tek istisnayı hatırlayın.

Üyelerin görev süresi ile Anayasa Mahkemesi üyelerinin süresini karıştırmayın; HSK'da bu süre daha kısadır.

Başkanın kim olduğu ve hangi üyelerin hangi kurumlar (Yargıtay, Danıştay) aracılığıyla geldiğine odaklanın.

Practice More

Anayasa Mahkemesi ve HSK arasındaki üye seçim yöntemlerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 327Question →

1982 Anayasası'na göre, kanunların şekil bakımından denetlenmesi için Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma yetkisi ve süre sınırı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren 10 gün içinde; Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının en az beşte biri (120 milletvekili) tarafından açılabilir.

Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren 60 gün içinde; TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu tarafından açılabilir.

Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 30 gün içinde; sadece TBMM Başkanı tarafından açılabilir.

Kanunun kabul edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde; sadece ana muhalefet partisi meclis grubu tarafından açılabilir.

Şekil bakımından denetim yapılamaz; kanunlar sadece yürütmenin durdurulması istemiyle Danıştaya götürülebilir.

Show answer & explanation

Answer: Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren 10 gün içinde; Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının en az beşte biri (120 milletvekili) tarafından açılabilir.

Answer

Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren 10 gün içinde; Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının en az beşte biri (120 milletvekili) tarafından açılabilir.

Doğru cevap olan ifade, 1982 Anayasası'nın 148. maddesinde belirtilen yasal süre ve yetkili organlarla tam uyumludur. Kanunların şekil bakımından denetimi (son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı gibi hususlar), Resmi Gazete'de yayımdan itibaren 10 gün içinde Cumhurbaşkanı veya 120 milletvekili (üye tamsayısının 1/5'i) tarafından istenebilir.

Step-by-Step Solution

Denetim türünün belirlenmesi

Şekil Bakımından Denetim

Soruda kanunların 'şekil' yönünden denetlenmesi istenmiştir.

Hak düşürücü sürenin hatırlanması

10 Gün

Anayasa'ya göre kanunların şekil bozukluklarına dayalı iptal davası süresi 10 gündür.

Dava açmaya yetkili olanların belirlenmesi

Cumhurbaşkanı veya 1/5 milletvekili

Şekil bakımından iptal davası açma yetkisi sınırlandırılmıştır; siyasi parti grupları bu davayı açamaz.

Key Concept

Soyut Norm Denetimi (İptal Davası) - Şekil Bakımından Denetim

Hints

Anayasa'da 'şekil' denetimi için süre, 'esas' denetimine göre çok daha kısadır.

Şekil bakımından iptal davası açma yetkisi siyasi parti gruplarına verilmemiştir; bireysel imzaya veya yürütmenin başına dayanır.

Practice More

Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetimi ile kanunların şekil bakımından denetimi arasındaki yetki farklarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 328Question →

1982 Anayasası’nda 2017 değişikliği ile düzenlenen Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) üyelerinin seçimi ve kurulun üye yapısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kurulun Başkanı Adalet Bakanı olup, Adalet Bakanı Yardımcısı da kurulun tabii üyesidir.

Kurulun yedi üyesi Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından, dört üyesi ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

TBMM tarafından seçilecek üyelerin üçü Yargıtay, biri Danıştay üyeleri arasından; üçü ise hukukçu akademisyenler veya avukatlar arasından belirlenir.

TBMM’de yapılacak seçimlerde, üçte iki çoğunluğun arandığı ilk oylamada sonuç alınamazsa, ikinci oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu ile seçim yapılır.

Kurul üyeleri dört yıl için seçilirler ve görev süresi dolan üyelerin bir kez daha seçilmeleri mümkündür.

Show answer & explanation

Answer: TBMM’de yapılacak seçimlerde, üçte iki çoğunluğun arandığı ilk oylamada sonuç alınamazsa, ikinci oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu ile seçim yapılır.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yapılan Hakimler ve Savcılar Kurulu üye seçiminde, ikinci oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu değil, beşte üç çoğunluğu aranır.

Anayasa'nın 159. maddesine göre, Hakimler ve Savcılar Kuruluna TBMM tarafından üye seçilirken iki aşamalı bir nitelikli çoğunluk sistemi uygulanır. İlk oylamada üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (

400

milletvekili) aranır. Eğer bu çoğunluk sağlanamazsa, ikinci oylamaya geçilir ve bu turda üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (

360

milletvekili) aranır. Seçeneklerde belirtilen 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' (

301

milletvekili) bu sürecin hiçbir aşamasında yeterli sayı olarak kabul edilmez. Eğer ikinci turda da

3/5

sağlanamazsa, en çok oyu alan iki aday arasında kura çekimi yapılır.

Step-by-Step Solution

Kurulun toplam üye sayısını ve tabii üyeleri belirle.

Kurul 13 üyeden oluşur. Başkan Adalet Bakanı, tabii üye Adalet Bakanı Yardımcısıdır.

Genel yapıyı anlamak seçenekleri elemeyi kolaylaştırır.

TBMM ve Cumhurbaşkanı seçim kontenjanlarını kontrol et.

TBMM 7 üye, Cumhurbaşkanı 4 üye seçer.

Anayasal dağılımın doğruluğunu teyit etmek gerekir.

TBMM seçim usulündeki nitelikli çoğunluk şartlarını analiz et.

1. Tur: Üye tamsayısının

2/3

(

400

oy). 2. Tur: Üye tamsayısının

3/5

(

360

oy). Eğer sonuç alınamazsa en çok oyu alan iki aday arasında kura çekilir.

Soruda hatalı verilen 'salt çoğunluk' (

301

oy) ifadesi bu aşamada tespit edilir.

Key Concept

HSK Üye Seçim Prosedürü ve Nitelikli Çoğunluk Şartları

Hints

HSK üyelerinin seçiminde TBMM'de basit bir çoğunluk değil, uzlaşma arayan yüksek oranlar gereklidir.

TBMM'deki seçim turları Anayasa Mahkemesi üye seçimiyle benzerlik gösterir; ilk turda

2/3

, ikinci turda

3/5

oranı aranır.

Salt çoğunluk

301

milletvekiline tekabül ederken, HSK seçimlerinde meclisin en az beşte üçünün (

360

) onayı kritiktir.

Practice More

HSK kararlarının yargı denetimine tabi olup olmadığını ve tek istisnası olan 'meslekten çıkarma' kararını inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 329Question →

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler uyarınca, adli yargı kolunun en üst basamağında bulunan Yargıtay'ın kurumsal işleyişi ve seçim usulleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yargıtay Birinci Başkanı, kendi üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilir.

Yargıtay üyeleri, Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından yaş haddine kadar görev yapmak üzere kalıcı olarak seçilirler.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği üç aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay üyelerinin bir kısmı Cumhurbaşkanı, bir kısmı ise Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından on iki yıl için seçilir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekilinin görev süreleri altı yıl olup süresi bitenlerin yeniden seçilmesi mümkün değildir.

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay Birinci Başkanı, kendi üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilir.

Answer

Yargıtay Birinci Başkanı'nın kendi üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulu tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilmesi anayasal bir kuraldır.

1982 Anayasası'nın 154. maddesi uyarınca Yargıtay Birinci Başkanı, Birinci başkanvekilleri ve daire başkanları; kendi üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilirler.

Step-by-Step Solution

Yargıtay üyelerinin seçim usulünü belirle.

Bütün üyeler HSK tarafından seçilir.

Yargıtay'ın adli yargı bağımsızlığı gereği yürütme (Cumhurbaşkanı) üye seçimine doğrudan katılmaz.

Yargıtay Birinci Başkanı'nın seçim şartlarını incele.

Üye tamsayısının salt çoğunluğu gerekir.

Yüksek mahkemenin temsilcisinin güçlü bir meşruiyetle seçilmesi hedeflenir.

Cumhuriyet Başsavcısı seçimindeki aday sayılarını ve görev sürelerini kontrol et.

5 aday gösterilir ve süre 4 yıldır.

Anayasa'nın 154. maddesindeki güncel hükümler bu şekildedir.

Key Concept

Yargıtay'da seçim usulleri ve görev süreleri

Question 330Question →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yüksek mahkemelerden biri olan Danıştay'ın yapısı, üyelerinin seçimi ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Danıştay üyelerinin dörtte üçü Cumhurbaşkanı, dörtte biri ise Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Danıştay üyeleri on iki yıl için seçilirler ve görev süresi dolan bir üye bir defaya mahsus olmak üzere yeniden seçilebilir.

Danıştay Başkanı, Danıştay Başsavcısı ve başkanvekilleri; Danıştay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından dört yıl için seçilirler ve süresi bitenler yeniden seçilebilirler.

Danıştay, idari yargıda genel temyiz mercii olup tüm yönetmeliklerin iptali davalarına ilk derece mahkemesi sıfatıyla bakmakla yükümlüdür.

Danıştay üyelerinin bir kısmı TBMM tarafından gizli oyla ve üye tam sayısının salt çoğunluğu ile seçilir.

Show answer & explanation

Answer: Danıştay Başkanı, Danıştay Başsavcısı ve başkanvekilleri; Danıştay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından dört yıl için seçilirler ve süresi bitenler yeniden seçilebilirler.

Answer

Danıştay Başkanı, Başsavcısı ve başkanvekillerinin Danıştay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından dört yıl için seçilmesi ve bu kişilerin yeniden seçilebilmesi ifadesi doğrudur.

Danıştay Başkanı, Danıştay Başsavcısı ve başkanvekilleri gibi üst düzey idari makamlar, Danıştay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından seçilir. Bu görevlerin süresi 4 yıl olarak belirlenmiştir ve bu görevlere süresi bitenlerin yeniden seçilmesi önünde hukuki bir engel bulunmamaktadır. Bu durum, 12 yıllık tek seferlik üyelik kuralından ayrı bir idari prosedürdür.

Step-by-Step Solution

Danıştay üye seçim yapısını analiz etme

Üyelerin 3/4'ü HSK, 1/4'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Anayasa'nın 155. maddesi gereği seçim yetkisi bu iki organ arasında paylaştırılmıştır.

Görev sürelerini inceleme

Üyeler 12 yıl için seçilir ve tekrar seçilemezler; ancak Başkanlık gibi idari görevler 4 yıl için olup tekrar seçilmek mümkündür.

Yargı bağımsızlığı için üyelik süresi kısıtlanırken, kurum içi idari süreklilik için başkanlık seçimine imkan tanınmıştır.

Yargısal yetkileri değerlendirme

Danıştay hem temyiz mercii hem de belirli konularda (ülke çapında yönetmelikler vb.) ilk derece mahkemesidir.

İdari yargının hiyerarşik yapısı ve merkezi işlemlerin denetimi bunu gerektirir.

Key Concept

Danıştay'ın Kurumsal Yapısı ve Seçim Usulleri

Estimated Time:1m 30s

Question 331Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" ve "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ilkeleri dikkate alındığında, yargı organının işleyişi ve mensuplarının güvenceleri hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez.

Hâkimler ve savcılar, disiplin suçları nedeniyle Hâkimler ve Savcılar Kurulu kararıyla

65

yaşını doldurmadan zorunlu olarak emekliye sevk edilebilirler.

Bir mahkemenin kaldırılması veya kadrosunun iptal edilmesi durumunda dahi, ilgili hâkim veya savcıların aylık, ödenek ve diğer özlük haklarına dokunulamaz.

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.

Hâkimler ve savcılar, meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giymiş olma hali dışında azlolunamazlar.

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve savcılar, disiplin suçları nedeniyle Hâkimler ve Savcılar Kurulu kararıyla $65$ yaşını doldurmadan zorunlu olarak emekliye sevk edilebilirler.

Answer

Hâkimler ve savcıların disiplin suçları nedeniyle zorunlu emekli edilebileceğini belirten ifade yanlıştır.

Anayasa'nın

139

. maddesine göre hâkimler ve savcılar azlolunamaz ve kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan (

65

yaş) önce emekliye ayrılamazlar. Disiplin suçları nedeniyle bir hâkimin görevine son verilmesi 'meslekten çıkarma' cezası ile olur. 'Zorunlu emeklilik' bir disiplin cezası değildir ve hâkimlik teminatı ile bağdaşmaz. Bu nedenle bu ifade hukuki açıdan yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın

139

. maddesinde yer alan hâkimlik ve savcılık teminatı incelenmelidir.

Hâkimlerin azlolunamayacağı ve kendileri istemedikçe

65

yaşından önce emekliye ayrılamayacağı kuralı tespit edilir.

Anayasal güvencelerin sınırlarını belirlemek için temel maddeye başvurulur.

Disiplin yaptırımları ile emeklilik kavramları arasındaki fark analiz edilmelidir.

Disiplin suçları neticesinde uygulanan en ağır yaptırımın 'meslekten çıkarma' olduğu, bunun bir emeklilik işlemi olmadığı anlaşılır.

Teminatların hangi durumlarda istisnaya uğrayacağını belirlemek gerekir.

Diğer seçeneklerdeki ifadeler anayasal metinlerle (

138

139

140

. maddeler) karşılaştırılmalıdır.

Görülmekte olan davaya müdahale yasağı, mali hakların korunması ve emir-talimat yasağının anayasada açıkça yer aldığı görülür.

Yanlış olan seçeneğin diğerlerinden farkını teyit etmek için kullanılır.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı

Hints

Anayasa'nın

139

. maddesindeki emeklilik yaşına ve emeklilik şartlarına odaklanın.

Bir hâkimin rızası dışında meslekten uzaklaştırılması ile emekli edilmesi arasındaki teknik farkı düşünün.

Disiplin cezaları arasında 'meslekten çıkarma' yer alırken, 'yaş haddinden önce zorunlu emeklilik' diye bir yaptırım türü yoktur.

Practice More

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısı ve üyelerinin seçilme usullerini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:2m 30s

Question 332Question →

1982 Anayasası’na göre, bir kanunun şekil bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri tarafından, kanunun yayımlandığı tarihten itibaren on gün içinde açılabilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu tarafından, kanunun yayımlandığı tarihten itibaren on gün içinde açılabilir.

Cumhurbaşkanı veya en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu tarafından, kanunun yayımlandığı tarihten itibaren altmış gün içinde açılabilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı veya Mecliste grubu bulunan tüm siyasi partiler tarafından, kanunun yayımlandığı tarihten itibaren on gün içinde açılabilir.

Cumhurbaşkanı yardımcısı veya TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu tarafından, kanunun yayımlandığı tarihten itibaren altmış gün içinde açılabilir.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri tarafından, kanunun yayımlandığı tarihten itibaren on gün içinde açılabilir.

Answer

Kanunların şekil bakımından denetimi için dava açma yetkisi sadece Cumhurbaşkanı'na ve TBMM üye tamsayısının beşte birine (120 milletvekili) aittir ve bu dava kanunun yayımlanmasından itibaren 10 gün içinde açılmalıdır.

Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca, kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri (600/5 = 120 milletvekili) tarafından istenebilir. Bu dava, kanunun Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren 10 gün içinde açılmalıdır. Bu düzenleme, yasama işlemlerinin şekli kusurlar nedeniyle uzun süre askıda kalmasını önlemeyi amaçlar.

Step-by-Step Solution

Normun türünü ve denetim gerekçesini belirle.

Soru bir 'Kanun'un 'Şekil' bakımından denetimini sormaktadır.

Anayasa'da norm türüne (Kanun, CBK, İçtüzük) ve denetim türüne (Şekil, Esas) göre yetkili olanlar ve süreler değişmektedir.

Yetkili makamları kontrol et.

Kanunların şekil denetiminde yetkililer Cumhurbaşkanı ve 1/5 milletvekilidir (Siyasi parti grupları bu listede yoktur).

Anayasa koyucu, kanunların şekil bakımından denetimini daha kısıtlı bir çevreye tanımıştır.

Dava açma süresini belirle.

Şekil davaları için süre, yayımdan itibaren 10 gündür.

Kanunların hızlıca kesinleşmesi ve hukuki güvenlik ilkesi gereği şekil itirazları kısa bir süreye tabi tutulmuştur.

Key Concept

Kanunların Şekil Bakımından Denetimi

Hints

Kanunların şekil bakımından denetimi ile esas bakımından denetimi arasında hem yetkili makamlar hem de süreler açısından farklar vardır.

Şekil davaları için tanınan süre, esas davalarına (60 gün) göre çok daha kısadır (10 gün).

Siyasi parti grupları kanunların sadece içeriğine (esasına) itiraz edebilir, yapılış usulüne (şekline) dava açamazlar.

Practice More

Anayasa değişikliklerinin denetiminde de sadece şekil denetimi yapılabileceğini ve yetkililerin aynı (CB ve 1/5 MV) olduğunu hatırlayınız.

Estimated Time:1m 30s

Question 333Question →

Bir mahkeme, bakmakta olduğu bir davada uygulanacak bir kanun hükmünün iptali için Anayasa Mahkemesine "itiraz yolu" (somut norm denetimi) ile başvurmuştur. Anayasa Mahkemesi yaptığı inceleme sonucunda, başvuruyu "yöntemine uygun yapılmadığı" gerekçesiyle usulden reddetmiştir. Bu ret kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından $3$ yıl sonra, aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla tekrar itiraz yoluna başvurulması durumunda 1982 Anayasası'na göre hukuki durum aşağıdakilerden hangisidir?

On yıllık süre sınırlaması sadece esastan ret kararlarında geçerli olduğundan, başvuru Anayasa Mahkemesi tarafından kabul edilerek esastan incelenir.

Ret kararının üzerinden on yıl geçmediği için başvuru, Anayasa Mahkemesi tarafından incelenmeksizin reddedilir.

Usulden ret kararı verildikten sonra aynı hüküm için sadece Cumhurbaşkanı iptal davası açabilir, mahkemeler tekrar başvuramaz.

Anayasa Mahkemesi kararları kesin olduğundan, usulden de olsa reddedilen bir hüküm için yargı yolu kapanmış sayılır.

Aynı mahkeme başvuramaz ancak farklı bir mahkeme on yıllık süreyi beklemek zorunda kalmadan başvurabilir.

Show answer & explanation

Answer: On yıllık süre sınırlaması sadece esastan ret kararlarında geçerli olduğundan, başvuru Anayasa Mahkemesi tarafından kabul edilerek esastan incelenir.

Answer

On yıllık süre sınırlaması sadece esastan ret kararlarında geçerli olduğundan, başvuru Anayasa Mahkemesi tarafından kabul edilerek esastan incelenir.

1982 Anayasası'nın 152. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz. Ancak mahkemenin başvuruyu yöntemine uygun bulmayarak usulden reddetmesi durumunda bu yasak işlemez; dolayısıyla süreye bakılmaksızın yeni bir başvuru esastan incelenebilir.

Step-by-Step Solution

Başvurunun reddedilme nedenini analiz etme

Başvuru 'usulden' (yöntem eksikliği) reddedilmiştir.

Anayasa Mahkemesi'nin itiraz yolundaki sınırlamaları hangi ret türüne bağlı olduğunu belirlemek gerekir.

Anayasa'nın 152. maddesindeki süre kuralını hatırlama

Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği ret kararından sonra 10 yıl geçmedikçe aynı hüküm için başvurulamaz.

Yasağın kapsamı sadece 'esastan ret' kararları ile sınırlandırılmıştır.

Senaryodaki süreyi (

3

yıl) kural ile karşılaştırma

Ret kararı usulden olduğu için

10

yıllık sürenin dolması gerekmez; yeni başvuru hemen yapılabilir.

Usuli eksiklikler nedeniyle verilen retler, hükmün Anayasa'ya uygunluğu konusunda bir karar içermez.

Key Concept

Somut Norm Denetiminde On Yıl Yasağının Kapsamı (Esas vs. Usul Ayrımı)

Hints

Anayasa Mahkemesi'nin ret kararlarının 'esastan' mı yoksa 'usulden' mi olduğuna dikkat edin.

On yıllık başvuru yasağı, Mahkemenin kuralı inceleyip Anayasa'ya uygun bulduğu durumlar için geçerlidir.

Yöntem eksikliği nedeniyle verilen bir ret kararı, kuralın içeriği hakkında bir karar verilmediği anlamına gelir ve on yıllık yasağı başlatmaz.

Practice More

Somut norm denetiminde Mahkemenin

5

aylık inceleme süresi dolduğunda yerel mahkemenin ne yapması gerektiğini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 334Question →

Türk hukuk sisteminde, yargı erkini temsil eden kurumların hiyerarşik yapıları ve anayasal statüleri, $1982$ Anayasası'nın "Yargı" bölümünde titizlikle ayrıştırılmıştır. Bir kurumun nihai karar merci olması veya isminde "Yüksek" ifadesini barındırması, onun teknik ve anayasal anlamda bir "yüksek mahkeme" sayılması için yeterli bir kriter değildir.

Buna göre, $2017$ Anayasa değişiklikleri sonrası güncel metin dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi $1982$ Anayasası'nda "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında düzenlenen kurumlardan biridir?

Sayıştay

Hâkimler ve Savcılar Kurulu

Uyuşmazlık Mahkemesi

Yüksek Seçim Kurulu

Askeri Yargıtay

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi, 1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemelerden biridir.

Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki uyuşmazlıkları çözmekle görevli, kararları kesin olan ve 1982 Anayasası'nda açıkça "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında düzenlenen dört mahkemeden (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık) biridir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın "Yargı" bölümündeki hiyerarşik tasnifi hatırlayın.

Yüksek mahkemelerin AYM, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olduğu belirlenir.

Soruda istenen kurumu belirlemek için anayasal listeye hakim olunmalıdır.

2017

değişikliklerinin etkisini analiz edin.

Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nin kaldırıldığı göz önünde bulundurulur.

Güncel anayasal yapıyı doğrulamak için gereklidir.

Seçeneklerdeki kurumları "Yüksek Mahkemeler" başlığıyla karşılaştırın.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin bu listede yer aldığı, diğerlerinin ise kurul veya denetim organı olduğu saptanır.

Doğru seçeneğe ulaşmak için eleme ve eşleştirme yapılır.

Key Concept

Yüksek Mahkemelerin Anayasal Sayımı

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanının hangi kurumdan seçildiğine dair bir araştırma yapabilirsiniz.

Estimated Time:55s

Question 335Question →

1982 Anayasası hükümleri uyarınca Yargıtay'daki üst düzey yönetim kadroları ile Cumhuriyet Başsavcılığı makamına ilişkin seçim usulleri ve görev süreleri değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi doğru bir bilgidir?

Yargıtay Birinci Başkanı ve daire başkanları, Yargıtay Genel Kurulu tarafından gösterilen adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından dört yıl için atanırlar.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekili, Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından üye tamsayısının salt çoğunluğu ile seçilir.

Yargıtay üyelerinin tamamı, Cumhurbaşkanı tarafından hukukçu kimliğine sahip kişiler arasından on iki yıl için seçilir ve görev süresi biten bir üye yeniden seçilebilir.

Yargıtay Birinci Başkanı, başkanvekilleri ve daire başkanları; kendi üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için seçilirler.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Birinci Başkanının belirlediği üç aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından beş yıl için görevlendirilir.

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay Birinci Başkanı, başkanvekilleri ve daire başkanları; kendi üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için seçilirler.

Answer

Yargıtay Birinci Başkanı, başkanvekilleri ve daire başkanlarının kendi üyeleri arasından, Yargıtay Genel Kurulunca üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilmesi doğru bir bilgidir.

1982 Anayasası'nın 154. maddesi uyarınca, Yargıtay Birinci Başkanı, başkanvekilleri ve daire başkanları; kendi üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için seçilirler ve süresi bitenler yeniden seçilebilirler. Bu düzenleme, mahkemenin kendi yönetimini belirleme özerkliğini yansıtır.

Step-by-Step Solution

Yargıtay üyeliği ile yönetim kadroları arasındaki farkı tanımla.

Yargıtay üyeleri HSK tarafından 12 yıl için seçilirken, Birinci Başkan gibi yönetim kadroları bu üyeler arasından iç seçimle belirlenir.

Üyelik statüsü ile idari görevlerin seçim usulleri ve süreleri Anayasa'da farklı düzenlenmiştir.

Yönetim kadrolarının seçim yetkisini ve niteliğini incele.

Birinci Başkan, başkanvekilleri ve daire başkanları Yargıtay Genel Kurulu tarafından seçilir. Seçim için üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301 / 2 + 1

) gereklidir.

Yargı bağımsızlığı gereği yüksek mahkeme yönetiminin kendi içinde belirlenmesi esastır.

Cumhuriyet Başsavcılığı makamının özel seçim usulünü ayırt et.

Başsavcı ve vekili, Yargıtay Genel Kurulu'nun belirlediği 5 aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Bu makamın devletin ve kamunun iddia makamı olması sebebiyle yürütme başı olan Cumhurbaşkanı seçim sürecine dahil edilmiştir.

Görev sürelerini karşılaştır.

Üyeler 12 yıl (tekrar seçilemez), yönetim kadroları ve Başsavcı 4 yıl (tekrar seçilebilir) görev yapar.

Sürelerin farklılığı yargısal istikrar ile idari dinamizm arasındaki dengeyi sağlar.

Key Concept

Yargıtay Seçim Usulleri ve Görev Süreleri

Hints

Yargıtay üyelerinin görev süresi ile Birinci Başkan'ın görev süresinin aynı olmadığını hatırlayın.

Yargıtay'da Cumhurbaşkanı'nın seçim sürecine dahil olduğu tek makam Cumhuriyet Başsavcılığı ve vekilliğidir.

Birinci Başkanlık seçimi için gereken 'salt çoğunluk' ifadesine ve seçimin 'gizli oy' ile yapıldığına dikkat edin.

Practice More

Anayasa Mahkemesi başkanının seçim usulü ile Yargıtay Birinci Başkanı'nın seçim usulünü karşılaştırarak benzerlik ve farkları not edin.

Estimated Time:2m 0s

Question 336Question →

Türkiye'de adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmekle yetkili kılınan Uyuşmazlık Mahkemesi’nin statüsü ve çalışma düzeni hakkında $1982$ Anayasası hükümleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Mahkemenin başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilerek görevlendirilir ve Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasında çıkabilecek görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı belirleyicidir.

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, yargı organları arasındaki eşgüdümü sağlamak amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından üye tam sayısının salt çoğunluğu ile yüksek yargıçlar arasından seçilir.

Mahkeme başkanı, devletin başı ve yürütmenin temsilcisi sıfatıyla Cumhurbaşkanı tarafından, Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarının göstereceği adaylar arasından dört yıl için atanır.

Adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıklarında uzmanlık mahkemesi sıfatıyla Uyuşmazlık Mahkemesi kararları, Anayasa Mahkemesi kararlarına karşı üstünlük teşkil eder.

Mahkeme üyeleri sadece Yargıtay tarafından belirlenir ve idari yargı kolundan gelen üyeler sadece askeri uyuşmazlıklarda oy kullanma hakkına sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Mahkemenin başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilerek görevlendirilir ve Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasında çıkabilecek görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı belirleyicidir.

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından bizzat Anayasa Mahkemesi tarafından görevlendirilir ve görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi kararlarının üstünlüğü esastır.

Doğru değerlendirme, mahkeme başkanının Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçildiğini ve Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki uyuşmazlıklarda Anayasa Mahkemesi kararının üstün olduğunu belirtmektedir. Bu durum

1982

Anayasası'nın

158

. maddesinde açıkça ifade edilmiştir.

Step-by-Step Solution

Mahkeme başkanının seçilme usulünü tespit etmek.

Başkan, Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından yine Anayasa Mahkemesi tarafından seçilir.

1982

Anayasası'nın

158

. maddesi başkanlık makamının AYM tarafından doldurulacağını hükme bağlamıştır.

Mahkemeler arası hiyerarşik önceliği değerlendirmek.

Görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi kararları esas alınır.

Anayasa, AYM'nin yargı sistemindeki en üst konumunu korumak için bu hiyerarşik üstünlüğü tanımıştır.

Uyuşmazlık kollarını doğrulamak.

Adli ve idari yargı arasındaki uyuşmazlıklar temel çalışma alanıdır.

2017

değişikliği sonrası askeri yargı kalktığı için uyuşmazlık sadece adli ve idari kollar arasındadır.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluşu ve Anayasa Mahkemesi ile İlişkisi

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin üye yapısı ve HSK'nın üye seçim yöntemlerini tekrar ederek yüksek yargıdaki görevlendirme farklarını pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:2m 30s

Question 337Question →

Danıştay, idari yargı sisteminde genel temyiz mercii olmasının yanı sıra kanunda açıkça belirtilen bazı uyuşmazlıklar için ilk derece mahkemesi olarak görev yapar. 1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, aşağıdakilerden hangisi Danıştay’ın ilk derece mahkemesi sıfatıyla baktığı uyuşmazlıklardan biridir?

Bakanlıklarca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak olan yönetmeliklerin iptali davaları

Belediye encümenleri tarafından alınan ve yerel nitelik taşıyan idari kararların iptali davaları

Valilik makamı tarafından tesis edilen ve il sınırları içinde geçerli olan idari işlemlerin iptali davaları

Kamu tüzel kişileri tarafından çıkarılan ve yalnızca belirli bir bölgeye yönelik olan yönetmeliklerin iptali davaları

Asliye hukuk mahkemelerinden verilen kararların son inceleme mercii olarak temyiz denetiminin yapılması

Show answer & explanation

Answer: Bakanlıklarca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak olan yönetmeliklerin iptali davaları

Answer

Bakanlıklarca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak olan yönetmeliklerin iptali davaları, Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı uyuşmazlıklardan biridir.

Danıştay Kanunu uyarınca, bakanlıklar ile kamu kuruluşlarının veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlerine karşı açılan iptal davaları doğrudan Danıştay'da görülür. Bu durum, Danıştay'ın idari yargı sistemindeki 'ilk derece mahkemesi' sıfatıyla yerine getirdiği sınırlı görevlerden biridir.

Step-by-Step Solution

Danıştay'ın yargısal görevlerinin ayrımı yapılır.

Danıştay hem bir yüksek mahkeme (temyiz mercii) hem de bazı davalar için ilk derece mahkemesidir.

Uyuşmazlığın niteliğine göre davanın doğrudan Danıştay'da mı yoksa alt derece mahkemelerinde mi açılacağı belirlenmelidir.

İlk derece mahkemesi olarak bakılan davaların kapsamı incelenir.

Genellikle Cumhurbaşkanı kararları ile bakanlıkların ülke çapındaki düzenleyici işlemleri bu kapsamdadır.

İdari yargı sisteminde merkezi idarenin en üst düzey ve tüm ülkeyi ilgilendiren işlemlerinin denetimi doğrudan en üst mahkemeye bırakılmıştır.

Seçeneklerdeki işlemlerin kapsamı ve idari birimi değerlendirilir.

Bakanlıklar tarafından çıkarılan ve tüm ülkeyi kapsayan yönetmelikler Danıştay'ın görevine girerken, yerel ve bölgesel işlemler idare mahkemelerinin görevine girer.

Yargı yetkisinin paylaşımında işlemin uygulama alanı (yerel/ulusal) temel kriterlerden biridir.

Key Concept

Danıştay'ın İlk Derece Mahkemesi Olarak Görevleri

Estimated Time:1m 0s

Question 338Question →

Türkiye Cumhuriyeti $1982$ Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemelerin kuruluş esasları, üye yapıları ve başkanlık makamlarının belirlenme usulleri dikkate alındığında, bu mahkemelere ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilerek görevlendirilir.

Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu, anayasal hiyerarşide yüksek mahkemeler arasında sayılmalarına rağmen idari bakımdan özerk yapılardır.

Danıştay üyelerinin tamamı, Cumhurbaşkanı tarafından idari yargı hakim ve savcıları ile üst kademe yöneticileri arasından seçilmektedir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekili, Yargıtay Büyük Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından üye tamsayısının salt çoğunluğu ile seçilir.

Adli, idari ve askeri yargı kolları arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözme yetkisi Yargıtay Genel Kurulu'na aittir.

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilerek görevlendirilir.

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilmesi bilgisi doğrudur.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın

158

. maddesi uyarınca, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından kendi asıl veya yedek üyeleri arasından seçilerek görevlendirilir. Bu durum, Uyuşmazlık Mahkemesi'ni diğer yüksek mahkemelerden (kendi başkanını kendi üyeleri arasından seçen AYM, Yargıtay ve Danıştay) ayıran önemli bir hukuki detaydır.

Step-by-Step Solution

Yüksek mahkemelerin listesinin kontrol edilmesi

Anayasa'ya göre yüksek mahkemeler: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.

Soruda bahsedilen mercilerin yüksek mahkeme statüsünde olup olmadığını belirlemek için gereklidir.

Başkanlık ve üye seçim usullerinin analizi

Yargıtay ve Danıştay üyelerini HSK (ve Danıştay'ın bir kısmını CB) seçerken, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı AYM üyeleri arasından belirlenir.

Seçim usullerindeki nüansları tespit ederek yanlış seçenekleri elemek için gereklidir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'ne ilişkin özel hükmün (m. 158) incelenmesi

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın Anayasa Mahkemesi'nce kendi üyeleri arasından görevlendirileceği bilgisine ulaşılır.

Anayasa'nın açık hükmü uyarınca kesin doğru bilgiye ulaşmak için gereklidir.

Key Concept

Yüksek Mahkemelerin Kurumsal ve Hukuki Yapısı

Hints

Yüksek mahkemelerin listesini hatırlayın: AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık.

Sayıştay ve YSK'nın anayasal statülerini yüksek mahkemelerle karıştırmayın.

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın seçilme usulünün diğerlerinden farklı olarak dışarıdan (AYM'den) bir görevlendirme olduğunu unutmayın.

Practice More

Yüksek mahkemelerin üye sayıları ve görev sürelerine ilişkin bir tablo çalışması konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:1m 30s

Question 339Question →

Anayasa Mahkemesinin bir kanun hükmüne yönelik itiraz başvurusunu esastan reddetmesi durumunda, aynı hükmün tekrar itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesi önüne getirilebilmesi için geçmesi gereken asgari süre aşağıdakilerden hangisidir?

1

yıl

2

yıl

5

yıl

10

yıl

15

yıl

Show answer & explanation

Answer: $10$ yıl

Answer

Esastan ret kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren geçmesi gereken süre on yıldır.

Anayasa'nın

152

. maddesinin son fıkrasına göre, Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar itiraz yoluna başvurulamaz. Bu kural, kanunların hukuk güvenliği ilkesi gereği sürekli bir denetim baskısı altında kalmasını önlemek amacıyla getirilmiştir.

Step-by-Step Solution

Kuralı Tespit Etme

1982

Anayasası'nın

152

. maddesi incelenir.

Somut norm denetimi (itiraz yolu) sürecindeki sınırlamaları belirlemek için anayasal dayanak gerekir.

Esastan Ret Durumunu Değerlendirme

Anayasa Mahkemesinin başvuruyu 'esastan' reddettiği bilgisi temel alınır.

Yalnızca esastan ret durumunda belirli bir süre boyunca tekrar başvuru yapılamaz; usulden reddedilen işlerde bu yasak uygulanmaz.

Süreyi Belirleme

10

yıllık yasak süresi tespit edilir.

Anayasa, yargısal istikrarı sağlamak amacıyla aynı hükmün sürekli dava konusu edilmesini on yıl süreyle engellemiştir.

Key Concept

Somut norm denetiminde (itiraz yolu) on yıllık başvuru yasağı

Estimated Time:45s

Question 340Question →

Hakimler ve Savcılar Kurulu ( $HSK$ ) üyelerinin belirlenmesine ilişkin $1982$ Anayasası'nda yer alan seçim prosedürleri dikkate alındığında, Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) tarafından yapılan üye seçimi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Oylamanın ikinci turunda üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (

360

oy) sağlanamazsa, seçim ikinci turda en çok oyu alan iki aday arasında kura usulü ile sonuçlandırılır.

TBMM tarafından seçilecek yedi üyenin üçü Yargıtay, ikisi Danıştay, ikisi ise hukukçu öğretim üyeleri ve avukatlar arasından belirlenir.

TBMM Karma Komisyonu, her bir üyelik için üç aday belirlerken Adalet Bakanlığı'nın önerdiği aday listelerini esas almakla yükümlüdür.

TBMM'de yapılan üye seçiminin ilk turunda üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

oy), ikinci turunda ise beşte üç çoğunluğu (

360

oy) aranır.

Adalet Bakanı Yardımcısı, Kurulun doğal üyesi olup TBMM tarafından seçilen üyelerin disiplin süreçlerini yönetmekle görevlidir.

Show answer & explanation

Answer: Oylamanın ikinci turunda üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu ( $360$ oy) sağlanamazsa, seçim ikinci turda en çok oyu alan iki aday arasında kura usulü ile sonuçlandırılır.

Answer

Oylamanın ikinci turunda üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (

360

oy) sağlanamazsa, seçimin kura usulü ile sonuçlanacağını belirten ifade doğrudur.

Anayasa'nın 159. maddesine göre, Hakimler ve Savcılar Kurulu'na TBMM tarafından seçilecek üyeler için yapılan oylamanın birinci turunda üye tamsayısının üçte iki (

400

oy) çoğunluğu aranır. Eğer bu çoğunluk sağlanamazsa ikinci tura geçilir ve üye tamsayısının beşte üç (

360

oy) çoğunluğu aranır. İkinci turda da sonuç alınamazsa, bu turun sonunda en çok oyu alan iki aday arasında kura çekilerek seçim tamamlanır.

Step-by-Step Solution

TBMM'nin üye seçme yetkisini belirle

HSK

'nın

13

üyesinden

7

tanesi

TBMM

tarafından seçilir.

Anayasal yetki paylaşımını analiz etmek.

Seçim aşamalarını ve gerekli çoğunlukları kontrol et

1. Tur:

2/3

(

400

oy); 2. Tur:

3/5

(

360

oy); Sonuç alınamazsa: En çok oyu alan iki aday arasında kura.

Seçim prosedürünün yasal geçerliliğini doğrulamak.

Üye dağılımını kontrol et

3

Yargıtay,

1

Danıştay,

3

Hukukçu öğretim üyesi/avukat.

Seçeneklerdeki sayısal verilerin doğruluğunu test etmek.

Key Concept

HSK Üye Seçim Usulü ve Kurul Yapısı

PreviousPage 17 / 47Next

Yargı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution