Yargı

927 questions

1982 Anayasası'na göre, adli yargı kolunun en üst dereceli mahkemesi olan Yargıtay'ın kurumsal yapısı, üyelerinin seçimi ve Cumhuriyet Başsavcılığı makamına ilişkin aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekili ise Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay üyelerinin

1/4

'ü Cumhurbaşkanı, geri kalan

3/4

'ü ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından on iki yıl görev yapmak üzere seçilir.

Yargıtay Başkanı, Yargıtay Genel Kurulu tarafından önerilen üç aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından dört yıl için atanır ve bir kimse en fazla iki kez başkanlık yapabilir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay üyeleri arasından Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından doğrudan seçilir ve bu görevi süresince Yargıtay Genel Kuruluna başkanlık eder.

Yargıtay üyeleri altı yıl için seçilir ve görev süresi dolan bir üye, Yargıtay Genel Kurulunun önerisi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından yeniden seçilebilir.

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekili ise Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Answer

Yargıtay üyelerinin tamamının Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçildiği, Cumhuriyet Başsavcısı ve vekilinin ise Yargıtay'ın gösterdiği adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçildiği seçenek doğrudur.

Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir. Ancak Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekili için farklı bir usul izlenir; Yargıtay Genel Kurulu kendi üyeleri arasından her bir makam için beşer aday belirler ve bu adaylar arasından Cumhurbaşkanı seçimini yapar. Bu durum 1982 Anayasası'nın 154. maddesinde açıkça düzenlenmiştir.

Step-by-Step Solution

Yargıtay üyelerinin seçim otoritesini belirle.

1982 Anayasası Madde 154 uyarınca üyelerin tamamı HSK tarafından seçilir.

Yargıtay, adli yargının temyiz merciidir ve üye seçimi Danıştay'dan farklı olarak tek bir organ (HSK) tarafından yapılır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı seçim sürecini analiz et.

Yargıtay Genel Kurulu kendi içinden 5 aday belirler, Cumhurbaşkanı bu adaylardan birini seçer.

Savcılık makamı, idari ve yürütme ile olan ilişkisi nedeniyle Cumhurbaşkanlığı onayı gerektiren özel bir usule tabidir.

Görev sürelerini ve yeniden seçilme kurallarını kontrol et.

Üyeler 12 yıl için seçilir (tekrar seçilemez), Başsavcı ise 4 yıl için seçilir (tekrar seçilebilir).

Yüksek mahkeme üyeliğinde bağımsızlığı korumak amacıyla tek dönemlik uzun bir görev süresi belirlenmiştir.

Key Concept

Yargıtay'ın Üye ve Başsavcı Seçim Usulü

Hints

Yargıtay'da üye seçimi ile Cumhuriyet Başsavcısı seçiminin otoriteleri farklıdır.

Yargıtay üyelerinin seçiminde Cumhurbaşkanı'nın doğrudan bir yetkisi yoktur; tüm üyeleri HSK seçer.

Cumhuriyet Başsavcısı seçiminde Yargıtay 5 aday gösterir, seçimi Cumhurbaşkanı yapar. Bu detayı içeren seçeneğe odaklanın.

Practice More

Danıştay ve Yargıtay üye seçim usullerini bir tablo üzerinde karşılaştırarak çalışmak, KPSS'de sıkça sorulan bu ayrımı pekiştirmenizi sağlar.

Estimated Time:1m 40s

Question 442Question →

Türkiye Cumhuriyeti $1982$ Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemelerden biri olan Uyuşmazlık Mahkemesi’nin diğer yargı kollarıyla olan yetki ilişkisi ve karar hiyerarşisi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Yargıtay Büyük Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tam sayısının salt çoğunluğuyla seçilir.

Anayasa Mahkemesi ile adli veya idari yargı mercileri arasında çıkan görev uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle yetkili olan tek merci Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.

Diğer mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Sayıştay ile idari yargı mercileri arasındaki vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusundaki uyuşmazlıklarda, uyuşmazlığı giderme yetkisi Uyuşmazlık Mahkemesi'ne aittir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üyeleri, adli ve idari yargı hakim ve savcıları arasından Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından altı yıl için seçilir.

Show answer & explanation

Answer: Diğer mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Answer

Diğer mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Anayasa'nın

158

. maddesinin son fıkrasına göre, 'Diğer mahkemelerle Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.' Bu hüküm, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin genel yetkisinin en önemli istisnasıdır ve AYM'nin kararlarının mutlak üstünlüğünü vurgular.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görevini analiz et.

Mahkemenin asıl görevi, adli ve idari yargı kolları arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmektir.

Yargı kolları arasındaki çatışmaları önlemek için kurulmuş uzman bir yüksek mahkemedir.

Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) hiyerarşik üstünlüğünü ve istisna kuralını incele.

Anayasa'nın

158

. maddesi uyarınca, AYM'nin taraf olduğu görev uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi devreden çıkar.

Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı ve anayasal üstünlüğü gereği, bu tür bir uyuşmazlıkta AYM kararı doğrudan üstün sayılır.

Seçeneklerdeki diğer yanıltıcı bilgileri (Başkanın seçimi, Sayıştay istisnası) ele.

Başkan AYM'den gelir, Sayıştay-Danıştay çatışmasında Danıştay üstündür.

Doğru bilgiye ulaşmak için benzer ancak farklı kurallara tabi olan diğer hiyerarşik düzenlemeleri ayırt etmek gerekir.

Key Concept

Yüksek Mahkemeler Arasındaki Karar Önceliği ve Uyuşmazlık Çözümü

Hints

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yetkileri adli ve idari yargı arasındaki 'köprü' görevine dayanır; ancak en üstteki mahkemenin (AYM) bir istisnası vardır.

Anayasa'nın

158

. maddesini hatırlayın; Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler karşı karşıya geldiğinde kimin sözü geçer?

Uyuşmazlık Mahkemesi her uyuşmazlığı çözmez; eğer uyuşmazlık Anayasa Mahkemesi ile ilgiliyse, doğrudan Anayasa Mahkemesi kararı üstün tutulur.

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi'ne kimlerin (Başsavcılar vb.) hangi durumlarda (olumlu/olumsuz görev uyuşmazlığı) başvurabileceğini inceleyerek bilginizi derinleştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 443Question →

Yargı organının en üstünde yer alan Anayasa Mahkemesi'nde görev yapacak üyelerin bağımsızlığını korumak ve demokratik işleyişi sürdürmek amacıyla görev süreleri ve seçilme usulleri $1982$ Anayasası ile açıkça sınırlandırılmıştır.

Buna göre, güncel anayasal düzenlemeler uyarınca bir Anayasa Mahkemesi üyesinin görev süresi kaç yıldır ve bu kişi aynı göreve tekrar seçilebilir mi?

12

yıl - Tekrar seçilebilir

12

yıl - Tekrar seçilemez

9

yıl - Tekrar seçilebilir

4

yıl - Tekrar seçilebilir

65

yaşına kadar - Süre sınırı yoktur

Show answer & explanation

Answer: $12$ yıl - Tekrar seçilemez

Answer

Anayasa Mahkemesi üyeleri

12

yıl için seçilirler ve bir kişi tekrar bu göreve seçilemez.

Anayasa Mahkemesi üyeleri, anayasal güvence kapsamında

12

yıllık bir dönem için seçilirler. Bu sürenin sonunda görevleri kesin olarak sona erer ve bir kişinin ikinci kez üyeliğe seçilmesi mümkün değildir. Bu kural, mahkeme üyelerinin kararlarında daha bağımsız olmalarını sağlar.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresini belirle

12

yıl

1982

Anayasası'nda yapılan

2010

değişikliği ile üyelerin görev süresi sabitlenmiştir.

Yeniden seçilme durumunu kontrol et

Tekrar seçilmek mümkün değildir

Yargı bağımsızlığını ve rotasyonu sağlamak amacıyla üyelerin sadece bir dönem görev yapmasına izin verilir.

Emeklilik yaşını hatırla (ek bilgi)

65

yaş

Üye

12

yıllık süresini tamamlamasa bile

65

yaşına geldiğinde emekli olur.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üyelerinin Görev Süresi ve Tekrar Seçilme Yasağı

Hints

Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresi, milletvekili seçim dönemlerinden çok daha uzundur.

Üyeler için belirlenen süre iki basamaklı bir sayıdır ve bu görev hayat boyu sürmez, bir yaş sınırı da vardır.

Görev süresi

12

yıldır ve yargısal bağımsızlık gereği bir üye koltuğunda sadece bir dönem oturabilir.

Practice More

Anayasa Mahkemesi üyelerinin kaçının Cumhurbaşkanı, kaçının TBMM tarafından seçildiğini gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 444Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen "Anayasa'ya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi" (somut norm denetimi / itiraz yolu) mekanizmasının işletilebilmesi için gereken şartlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Mahkemede görülmekte olan bir davanın bulunması

Anayasa'ya aykırılığı iddia edilen normun o davada uygulanacak bir hüküm olması

Mahkemenin, tarafların ileri sürdüğü aykırılık iddiasını ciddi bulması veya bu kanıya kendiliğinden varması

İtiraz konusu kanun hükmünün Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren en geç altmış gün geçmiş olması

Başvuruyu yapacak olan mahkemenin o uyuşmazlığa bakmaya yetkili olması

Show answer & explanation

Answer: İtiraz konusu kanun hükmünün Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren en geç altmış gün geçmiş olması

Answer

İtiraz konusu kanun hükmünün Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren en geç altmış gün geçmiş olması şartı somut norm denetimi için geçerli değildir.

Doğru cevap olan ifade, soyut norm denetimi (iptal davası) için geçerli olan bir kuraldır. Somut norm denetiminde (itiraz yolu), bir kanun hükmü Resmi Gazete'de yayımlandıktan yıllar sonra bile, bir davada uygulanacak olması kaydıyla Anayasa Mahkemesi'ne taşınabilir. Bu yolda herhangi bir 'yayın sonrası gün' kısıtlaması bulunmaz.

Step-by-Step Solution

Somut norm denetimi (itiraz yolu) şartlarının analiz edilmesi

Görülmekte olan bir dava olması, mahkemenin yetkili olması ve normun uygulanacak hüküm olması şartları belirlendi.

Anayasa'nın

152

. maddesindeki usulü anlamak için temel şartların tespiti gerekir.

Zaman aşımı ve süre kısıtlamalarının değerlendirilmesi

İtiraz yolunda kanunun yayımlanma tarihine bağlı bir süre sınırı olmadığı görüldü.

İtiraz yolu, bir davanın görülmesi sırasında her zaman (kanun yürürlükte olduğu sürece) işletilebilir.

Soyut norm denetimi ile karşılaştırma yapılması

Altmış günlük hak düşürücü sürenin sadece doğrudan açılan iptal davalarına (soyut norm) özgü olduğu saptandı.

İki denetim yolu arasındaki en belirgin farklardan biri süre kısıtlamasıdır.

Key Concept

Somut norm denetiminde süre sınırı yoktur; denetim, kanun hükmünün uyuşmazlığa uygulanacağı her an talep edilebilir.

Hints

İtiraz yolu, 'bekletici mesele' mantığıyla çalışan bir denetim yoludur.

Anayasa Mahkemesine doğrudan iptal davası açmak ile bir dava sırasında itiraz etmek arasındaki süre farklarını düşünün.

İptal davasında (soyut norm) 60 günlük hak düşürücü süre varken, itiraz yolunda (somut norm) böyle bir süre sınırı yoktur.

Practice More

Anayasa Mahkemesinin itirazı reddetmesi durumunda aynı hüküm için kaç yıl geçmeden tekrar itiraz edilemeyeceğini (10 yıl kuralı) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 445Question →

$1982$ Anayasası’nda "Yargı" bölümü içerisinde düzenlenen ve kamu idarelerinin mali denetimini gerçekleştiren Sayıştay ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasa’da "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında düzenlenen kurumlar arasında yer almaktadır.

Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin denetimini Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) adına yerine getirir.

Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Danıştay ile Sayıştay kararları uyuşmazsa Danıştay kararı esas alınır.

Başkan ve üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Mali konularda verdiği kesin hükümler aleyhine idari yargı yoluna başvurulamaz.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa’da "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında düzenlenen kurumlar arasında yer almaktadır.

Answer

Sayıştay, yargısal yetkileri olmasına rağmen anayasal olarak yüksek mahkemeler arasında sayılmamaktadır.

Sayıştay, anayasal bir yargı mercii olmasına ve hesapları kesin hükme bağlamasına rağmen

1982

Anayasası'na göre bir 'Yüksek Mahkeme' değildir. Anayasa'da yüksek mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olarak dört tanedir.

Step-by-Step Solution

Sayıştay'ın anayasal statüsünü incele

Sayıştay,

1982

Anayasası'nın 'Yargı' bölümünde

160

. maddede düzenlenmiştir.

Kurumun görev ve yetkilerinin hangi başlık altında olduğunu belirlemek uyuşmazlıkları çözmek için ilk adımdır.

Yüksek mahkemelerin listesini kontrol et

Anayasa'da sayılan yüksek mahkemeler: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.

Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu (YSK) gibi kurumlar yargı bölümünde yer alsa da 'Yüksek Mahkeme' değildir.

Diğer teknik özellikleri doğrula

TBMM adına denetim yaptığı ve vergi konularında Danıştay'ın üstün olduğu bilgileri anayasal hükümlerdir.

Diğer seçeneklerin doğruluğu, yanlış seçeneği netleştirir.

Key Concept

Sayıştay'ın Anayasal Statüsü ve Görevleri

Hints

Anayasa'nın 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altındaki isimleri hatırlamaya çalışın.

Sayıştay bir denetim organıdır ancak yargılama fonksiyonu mali alanla sınırlıdır.

Yüksek Seçim Kurulu ve Sayıştay, yargı bölümünde olmalarına rağmen 'Yüksek Mahkeme' sayılmazlar.

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yapısını ve Danıştay ile Sayıştay arasındaki farkları tekrar etmek bu konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:1m 15s

Question 446Question →

$1982$ Anayasası’nda düzenlenen yüksek mahkemelerden biri olan ve adli yargı kolunda temyiz incelemesi yapmakla görevli Yargıtay’ın üye yapısı, başkanlık sistemi ve Cumhuriyet Başsavcılığı makamının belirlenme usulleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilirken; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği beş aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay üyelerinin dörtte üçü Hakimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir; Yargıtay Birinci Başkanı ise bu üyeler arasından TBMM tarafından belirlenir.

Yargıtay üyeleri ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu tarafından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile kendi üyeleri arasından dört yıl için seçilir.

Adli yargının son mercii olan Yargıtay'ın üyeleri

12

yıl için Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilirken, Cumhuriyet Başsavcısı doğrudan Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından atanır.

Yargıtay üyeleri mesleklerinde kıdemli hakim ve savcılar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ise Yargıtay Genel Kurulu tarafından doğrudan üye tamsayısının salt çoğunluğu ile seçilir.

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilirken; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği beş aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Answer

Yargıtay üyelerinin tamamının Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçildiği, Cumhuriyet Başsavcısının ise Yargıtay Genel Kurulunca gösterilen beş aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından belirlendiği ifade doğrudur.

Doğru ifadeye göre Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir. Ayrıca Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekili, Yargıtay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından gizli oyla belirlenen beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından dört yıl için seçilir.

Step-by-Step Solution

Yargı kolu ve mahkeme türünü belirle.

Yargıtay, adli yargı kolunun en üst ve genel temyiz merciidir.

Yargıtay'ın görev alanını anlamak, seçim usullerindeki kurumları (HSK gibi) ayırt etmeyi sağlar.

Üye seçim otoritesini tespit et.

Tüm üyeler Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.

Yargıtay üyelerinin tamamı HSK tarafından seçilir; bu durum Danıştay'dan (dörtte biri Cumhurbaşkanı) ayrılan temel bir farktır.

Cumhuriyet Başsavcısı seçim usulünü incele.

Yargıtay Genel Kurulu

5

aday belirler, Cumhurbaşkanı bu adaylardan birini

4

yıl için seçer.

Anayasa'nın

154

. maddesi gereği bu ikili bir süreçtir.

Başkanlık seçimini analiz et.

Yargıtay Birinci Başkanı, Genel Kurul tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.

Dış bir otorite (CB veya TBMM) Yargıtay Başkanı seçemez.

Key Concept

Adli yargı kolunda üyelerin HSK tarafından, Başsavcının ise adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilmesi.

Hints

Yargıtay 'adli' yargının, Danıştay ise 'idari' yargının tepe mahkemesidir. Üye seçim usulleri bu iki mahkeme arasında farklılık gösterir.

Yargıtay üyelerinin seçiminde tek yetkili organ HSK'dır. Cumhurbaşkanı sadece Başsavcı ve vekilini, Genel Kurulun sunduğu listeden seçer.

Unutmayın: Danıştay'da

1/4

oranında Cumhurbaşkanı seçimi varken, Yargıtay'ın tüm üyeleri HSK tarafından seçilir. Başsavcı aday listesi ise tam

5

kişiden oluşur.

Practice More

Yargıtay üyeleri ile Danıştay üyelerinin görev sürelerini ve tekrar seçilip seçilemeyeceklerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 447Question →

$1982$ Anayasası'nda yapılan $2017$ değişikliği ile Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun ( $HSK$ ) yapısı yeniden düzenlenmiştir. Buna göre, Kurulun üye sayısı, tabii üyeleri ve seçim mercileri ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Kurulun iki tabii üyesinden biri olan Adalet Bakanı Kurulun başkanıdır; seçilen üyelerin

7

’si Türkiye Büyük Millet Meclisi,

4

’ü ise Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

Kurul toplam

22

üyeden oluşur ve bu üyelerin büyük çoğunluğu Yargıtay ile Danıştay genel kurulları tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.

Adalet Bakanlığı Müsteşarı Kurulun tabii üyesi olup, Adalet Bakanı’nın katılmadığı oturumlara Kurul Başkanı sıfatıyla başkanlık eder.

Kurulun seçilen tüm üyeleri birinci sınıfa ayrılmış adli ve idari yargı hakim ve savcıları arasından doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Kurul üyeleri

6

yıl için seçilir ve görev süresi dolan bir üyenin bir daha Kurul üyeliğine seçilmesi anayasal olarak mümkün değildir.

Show answer & explanation

Answer: Kurulun iki tabii üyesinden biri olan Adalet Bakanı Kurulun başkanıdır; seçilen üyelerin $7$ ’si Türkiye Büyük Millet Meclisi, $4$ ’ü ise Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

Answer

Kurulun başkanı Adalet Bakanıdır; toplam

13

üyenin

2

'si tabii üye (Bakan ve Bakan Yardımcısı),

7

'si TBMM tarafından seçilen ve

4

'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilen üyelerdir.

Hakimler ve Savcılar Kurulu (

HSK

2017

anayasa değişikliği sonrası

13

üyeden oluşur. Bu yapıda Adalet Bakanı 'Başkan', Adalet Bakan Yardımcısı ise 'Tabii Üye' sıfatıyla bulunur. Seçimle gelen

11

üyenin

7

'si TBMM (nitelikli çoğunlukla),

4

'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

Step-by-Step Solution

Kurulun toplam üye sayısını ve tabii üyelerini belirle.

Toplam

13

üye vardır. Adalet Bakanı (Başkan) ve Adalet Bakan Yardımcısı tabii üyelerdir.

Anayasa metni bu iki makamı seçim dışı, görevleri gereği Kurul üyesi olarak tanımlar.

Geriye kalan seçilmiş üyelerin (

11

üye) dağılımını analiz et.

7

üye TBMM tarafından,

4

üye Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

2017

anayasa değişikliği ile kuvvetler ayrılığı ilkesi çerçevesinde seçim yetkisi yasama ve yürütme arasında paylaştırılmıştır.

Görev süresi ve yeniden seçilme kuralını hatırla.

Görev süresi

4

yıldır ve tekrar seçilmek mümkündür.

Kurulun sürekliliğini ve tecrübe aktarımını sağlamak amacıyla yeniden seçilme hakkı tanınmıştır.

Key Concept

HSK'nın Güncel Üye Yapısı ve Seçim Usulü

Hints

HSK'nın üye sayısı artık 'tek haneli bir asal sayı ile bir çift sayının toplamı' olan

13

'tür.

Üyelerin çoğunluğunu (

7

üye) halkın temsilcisi olan yasama organı seçer.

Adalet Bakanı her zaman Kurulun başkanıdır ve seçimle gelmez, makamı gereği oradadır.

Practice More

HSK üyelerinin TBMM tarafından hangi oylama turları ve çoğunluklarla seçildiğini (üçte iki, beşte üç vb.) incelemek konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:1m 15s

Question 448Question →

1982 Anayasası'na göre, idari yargı düzeninin en yüksek mahkemesi olan Danıştay'ın üyelerinin seçimi ve görev süreleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Danıştay üyelerinin

\frac{3}{4}

'ü Hâkimler ve Savcılar Kurulu,

\frac{1}{4}

'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Danıştay üyelerinin tamamı Cumhurbaşkanı tarafından idari yargı hâkimleri arasından seçilir.

Danıştay Başkanı ve Danıştay Başsavcısı, Danıştay Genel Kurulu'nun önerdiği adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Danıştay üyeleri on iki yıl için seçilirler ve görev süresi biten bir üye bir kez daha seçilebilir.

Danıştay üyelerinin tamamı sadece birinci sınıf idari yargı hâkim ve savcıları arasından seçilmek zorundadır.

Show answer & explanation

Answer: Danıştay üyelerinin $\frac{3}{4}$ 'ü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, $\frac{1}{4}$ 'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Answer

Danıştay üyelerinin dörtte üçü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Doğru ifadeye göre, Danıştay üyelerinin dörtte üçü (

75

%) Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından, dörtte biri (

25

%) ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilmektedir. Bu yapı, idari yargının en üst organında hem yargısal hem de idari deneyimin temsil edilmesini sağlar.

Step-by-Step Solution

Danıştay üye seçim kaynaklarını belirle.

Üyelerin

\frac{3}{4}

'ü HSK,

\frac{1}{4}

'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Anayasal dağılımı hatırlamak temel bilgi seviyesidir.

Görev süresini ve tekrar seçilme durumunu kontrol et.

Görev süresi

12

yıldır ve tekrar seçilmek mümkün değildir.

Süreçteki kısıtlamaları bilmek doğru şıkkı teyit eder.

Başkanlık makamının belirlenme yöntemini incele.

Başkan, kendi üyeleri arasından seçilir.

Atama ile seçim arasındaki farkı ayırt etmek gerekir.

Key Concept

Danıştay Üye Yapısı ve Seçimi

Hints

Danıştay üyelerini seçen iki ana makam vardır: Cumhurbaşkanı ve HSK.

Seçim oranları

\frac{1}{4}

\frac{3}{4}

şeklindedir; çoğunluğu yargı organı seçer.

Danıştay kendi başkanını dışarıdan atama ile değil, kendi içerisinden seçimle belirler.

Practice More

Danıştay'ın idari görevleri ile yargısal görevleri arasındaki farkları inceleyen bir soru çözebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 449Question →

Vatandaşlık dersinde 'Yargı' ünitesini işleyen bir öğrenci, Türkiye Cumhuriyeti'nde yargı yetkisinin bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanıldığını ve bu teşkilatın en üstünde sınırlı sayıda 'Yüksek Mahkeme' bulunduğunu öğrenmiştir. Buna göre, bu öğrencinin hazırladığı çalışma kartlarında aşağıdaki kurumlardan hangisinin 'Yüksek Mahkeme' başlığı altında yer alması güncel anayasal düzenlemelere göre doğru bir bilgidir?

Sayıştay

Hakimler ve Savcılar Kurulu

Yüksek Seçim Kurulu

Askeri Yargıtay

Uyuşmazlık Mahkemesi

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi,

1982

Anayasası'na göre yüksek mahkeme statüsündedir.

Anayasamıza göre güncel olarak sadece dört yüksek mahkeme bulunmaktadır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi. Bu nedenle seçeneklerdeki tek yüksek mahkeme olan yargı organı doğru cevaptır.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nda yer alan güncel yüksek mahkemeleri listeleme.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olarak belirlenir.

Türk hukuk sisteminde yüksek mahkemeler tahdidi (sınırlı) olarak sayılmıştır.

Seçeneklerdeki diğer kurumların hukuki niteliğini analiz etme.

Sayıştay (mali denetim), HSK (kurul), YSK (seçim organı) ve Askeri Yargıtay (kaldırılmış birim) elenir.

Yüksek mahkeme olmayan ancak isminde 'yüksek' veya 'say' geçen kurumlar sıklıkla kafa karıştırabilir.

Tanımlanan listeye uyan tek kurumu tespit etme.

Uyuşmazlık Mahkemesi doğru seçenek olarak belirlenir.

Uyuşmazlık Mahkemesi anayasal olarak yüksek mahkeme statüsüne sahiptir.

Key Concept

Türkiye'deki Yüksek Mahkemelerin Sınıflandırılması

Hints

Anayasa'da güncel olarak sadece dört adet yüksek mahkeme sayıldığını hatırla.

Practice More

Diğer yüksek mahkemelerin (Yargıtay ve Danıştay) hangi yargı kollarının başı olduğunu tekrar edebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 450Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" ( $139$ . madde) hükümleri dikkate alındığında, hâkim ve savcıların görev süreleri ve özlük hakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hâkimler ve savcılar aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Hâkimler ve savcılar, mesleki kıdemlerine bakılmaksızın

60

yaşını doldurduklarında resen emekliye sevk edilirler.

Hâkimler ve savcılar, milletvekillerinin sahip olduğu yasama dokunulmazlığı ile aynı usullere tabi olarak sadece TBMM kararıyla görevden uzaklaştırılabilirler.

Yürütme organı, kamu düzeninin gerektirdiği durumlarda görülmekte olan davaları hızlandırmak amacıyla mahkemelere bağlayıcı tavsiyelerde bulunabilir.

Yargı yetkisi, egemenlik hakkının bir gereği olarak doğrudan Cumhurbaşkanlığı makamı adına bağımsız mahkemelerce kullanılır.

Show answer & explanation

Answer: Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hâkimler ve savcılar aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Answer

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hâkimler ve savcılar aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar ifadesi doğrudur.

Anayasa'nın

139

. maddesi uyarınca, hâkimler ve savcılar kendileri istemedikçe emekli edilemeyecekleri gibi, görev yaptıkları mahkeme veya kadro kaldırılsa dahi aylık ve ödenek gibi mali haklarından yoksun bırakılamazlar. Bu durum, hâkimlik teminatının en güçlü mali koruma kalkanıdır.

Step-by-Step Solution

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı'nın (

139

. madde) kapsamını belirleme.

Teminat; azlolunmama, rızasız emekli edilememe ve mali hakların korunması unsurlarını içerir.

Anayasa, yargı mensuplarını her türlü baskı ve gelecek kaygısından korumayı amaçlar.

Emeklilik yaşı ve mali haklarla ilgili istisnaları değerlendirme.

Emeklilik yaşı

65

'tir ve mahkeme kapatılsa bile maaş/ödenek güvencesi devam eder.

Bu hüküm, idari yapı değişikliklerinin hâkimler üzerinde bir tehdit unsuru olarak kullanılmasını engeller.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (Anayasa Madde 139)

Hints

Anayasa'nın

139

. maddesinde yer alan 'kadronun kaldırılması' durumunda bile korunan hakları düşünün.

Practice More

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısını ve üye seçim yöntemlerini inceleyerek yargı bağımsızlığının idari boyutunu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 451Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun ( $HSK$ ) iç işleyişi, teşkilat yapısı ve dairelerin yönetimi dikkate alındığında, Kurulun daire başkanlarının belirlenme usulü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Daire başkanları, Kurul Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.

Daire başkanları, Kurul Başkanı olan Adalet Bakanı tarafından üyeler arasından atanır.

Daire başkanlığı görevini, o dairede yer alan en kıdemli üyeler kendiliğinden üstlenir.

Daire başkanları, Cumhurbaşkanı tarafından Kurulun asıl üyeleri arasından seçilir.

Adalet Bakanı Yardımcısı, Kurulun birinci dairesinin doğal başkanı olarak görev yapar.

Show answer & explanation

Answer: Daire başkanları, Kurul Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.

Answer

Daire başkanlarının Kurul Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından seçilmesi doğrudur.

Doğru cevap olan ifade, Anayasa'nın

159

. maddesindeki açık hükme dayanmaktadır. Hakimler ve Savcılar Kurulu iki daire şeklinde çalışır ve bu dairelere başkanlık edecek kişiler, Kurulun tüm üyelerinden oluşan Genel Kurul tarafından yine kendi üyeleri arasından gizli oyla seçilir.

Step-by-Step Solution

HSK'nın genel yapısını analiz et.

HSK

13

üyeden oluşur ve iki daire halinde çalışır.

Kurulun iç işleyişini anlamak için organizasyon yapısını bilmek gerekir.

Daire başkanlarının nasıl belirlendiğine dair Anayasal hükmü hatırla.

1982

Anayasası Madde

159

: 'Kurulun daire başkanları, Genel Kurul tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.'

Yetki paylaşımı ve özerklik ilkesi gereği seçim usulü esastır.

Adalet Bakanı ve yardımcısının konumunu değerlendir.

Bakan başkandır, yardımcısı üyedir; ancak daire başkanlığı için seçim gerekir.

Doğal üyelik ile seçimle gelinen görevler arasındaki farkı ayırt etmek için.

Key Concept

HSK İç Organizasyonu ve Daire Başkanlarının Seçimi

Hints

HSK'nın kendi içindeki yönetim kademesini belirlerken özerkliğini koruduğunu düşünün.

Daire başkanlarını seçen merci, dışarıdan bir makam (Bakan veya Cumhurbaşkanı) değil, Kurulun bizzat kendisidir.

Anayasa'ya göre HSK Genel Kurulu, kendi içinden daire başkanlarını seçmekle yetkilendirilmiştir.

Practice More

HSK'nın

2017

değişikliği sonrası üye tam sayısı ve hangi mercilerin kaç üye seçtiği konusunu tekrar edin.

Estimated Time:50s

Question 452Question →

1982 Anayasası’nda düzenlenen soyut norm denetimi (iptal davası) usulünde; dava açmaya yetkili süjeler, denetime konu olan normlar ve hak düşürücü süreler arasındaki hukuki rejim dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kanunların şekil bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davasında, TBMM’de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubunun dava açma yetkisi bulunmamaktadır.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil bozukluğu gerekçesiyle denetlenebilmesi için, Resmi Gazete’de yayımlandıkları tarihten itibaren en geç

10

gün içerisinde dava açılması zorunludur.

Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından iptali istemiyle yapılacak başvurularda, TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun imzası aranmaktadır.

TBMM İçtüzüğü’nün hem şekil hem de esas bakımından Anayasa’ya uygunluk denetimi, kanunlarda olduğu gibi Resmi Gazete’de yayımdan itibaren

10

günlük süreye tabidir.

Kanunların esas (içerik) bakımından Anayasa’ya aykırı olduğu iddiasıyla açılacak davalarda, yetkili siyasi parti grupları için öngörülen hak düşürücü süre

10

gündür.

Show answer & explanation

Answer: Kanunların şekil bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davasında, TBMM’de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubunun dava açma yetkisi bulunmamaktadır.

Answer

Kanunların şekil bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davasında, TBMM’de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubunun dava açma yetkisi bulunmamaktadır.

1982 Anayasası'nın 148. maddesinin 4. fıkrasına göre, 'Şekil bakımından denetleme, Cumhurbaşkanınca veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin beşte biri tarafından istenebilir.' Bu hüküm uyarınca, kanunların sadece şekil yönünden iptali için TBMM'deki en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubunun (iktidar ve ana muhalefet gruplarının) doğrudan dava açma yetkisi yoktur. Bu gruplar ancak esas (içerik) bakımından dava açabilirler.

Step-by-Step Solution

Norm türlerini ve denetim alanlarını (şekil/esas) kategorize etme

Kanunlar hem şekil hem esas; Anayasa değişiklikleri sadece şekil; CB Kararnameleri ve İçtüzük hem şekil hem esas bakımından denetlenebilir.

Her norm türü için farklı denetim sınırları ve süreler öngörülmüştür.

Dava açma sürelerini karşılaştırma

Kanunların ve Anayasa değişikliklerinin şekil denetimi için

10

gün; diğer tüm durumlar (esas denetimi ve CBK/İçtüzük şekil denetimi) için

60

gün belirlenmiştir.

Anayasa koyucu, kanunların şekil yönünden kesinleşmesini hızlandırmak istemiştir.

Dava açmaya yetkili süjeleri (kişileri/grupları) analiz etme

Genel yetki: Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve üye tamsayısının

\frac{1}{5}

'i (

120

milletvekili). Özel kısıtlama: Kanunların ve Anayasa değişikliklerinin şekil denetiminde siyasi parti grupları yetkili değildir.

1982 Anayasası madde

148/4

gereği şekil denetimi başvurusu sadece Cumhurbaşkanı veya beşte bir milletvekili ile sınırlandırılmıştır.

Key Concept

İptal Davasında Şekil Denetimi Sınırlamaları

Practice More

Anayasa değişikliklerinin sadece şekil bakımından denetlenebildiği ve bu denetimin kapsamının (teklif çoğunluğu, oylama çoğunluğu ve ivedilikle görüşülememe şartı) neler olduğunu tekrar ediniz.

Estimated Time:3m 0s

Question 453Question →

Adli yargı kolunun en yüksek mahkemesi olan Yargıtay'ın kuruluşu, üyelerinin seçimi ve görev süreleri ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.

Yargıtay üyeleri on iki yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa Yargıtay üyesi seçilemez.

Yargıtay Birinci Başkanı, Yargıtay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından dört yıl için seçilir; süresi bitenlerin yeniden seçilmesi mümkün değildir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekili, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından gösterilen adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Adli yargı mercilerince verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay Birinci Başkanı, Yargıtay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından dört yıl için seçilir; süresi bitenlerin yeniden seçilmesi mümkün değildir.

Answer

Yargıtay Birinci Başkanı'nın görev süresi bittiğinde yeniden bu göreve seçilmesi mümkündür.

Doğru yanıt olan seçenek, Yargıtay Birinci Başkanı'nın görev süresi dolunca tekrar seçilemeyeceğini iddia ettiği için yanlıştır. 1982 Anayasası'na göre Birinci Başkan, Birinci başkanvekilleri ve daire başkanları dört yıl için seçilirler ve süresi bitenler yeniden seçilebilirler. Buna karşılık Yargıtay üyeleri (sıradan üyelik sıfatıyla) 12 yıl için seçilir ve bir kimse iki defa üye seçilemez.

Step-by-Step Solution

Yargıtay üyeliği ile Birinci Başkanlık arasındaki görev süresi ayrımını inceleyiniz.

Yargıtay üyeleri 12 yıl için seçilir ve bir daha seçilemez; ancak Birinci Başkan 4 yıl için seçilir ve süresi bitince yeniden seçilebilir.

Anayasa'nın 154. maddesi, kurumsal devamlılığı sağlamak için başkanlık görevine tekrar seçilme imkanı tanımıştır.

Üyelerin ve Başsavcının seçim yöntemlerini doğrulayınız.

Üyeleri HSK seçer; Başsavcıyı ise Yargıtay adayları arasından Cumhurbaşkanı seçer.

Yargıtay'ın bağımsızlığı ile yürütmenin (Cumhurbaşkanı) temsil yetkisi arasındaki dengeyi anlamak için bu ayrım kritiktir.

Key Concept

Yargıtay'ın Seçim ve Görev Süresi Esasları

Hints

Yargıtay üyeleri ile Yargıtay Birinci Başkanı'nın görev süreleri ve tekrar seçilme şartlarının aynı olup olmadığını düşünün.

Bir kişi sadece bir kez Yargıtay 'üyesi' olabilir; ancak bir 'başkanın' yeniden başkanlık yapması yasaklanmış mıdır?

Anayasa'nın 154. maddesinde başkan ve daire başkanları için 'süresi bitenler yeniden seçilebilir' ibaresi yer almaktadır.

Practice More

Yargıtay ile Danıştay arasındaki üye seçimi farklarını (Cumhurbaşkanı'nın Danıştay'daki 1/4 yetkisi gibi) karşılaştırarak pekiştirme yapabilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 454Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen somut norm denetimi (itiraz yolu) mekanizmasının işleyişi, başvuruya konu olabilecek normların kapsamı ve Anayasa Mahkemesi kararlarının yargılama sürecine etkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi hukuken doğrudur?

Anayasa Mahkemesi, kendisine ulaşan itiraz başvurusunu

5

ay içinde sonuçlandırmazsa mahkeme davayı yürürlükteki hükümlere göre karara bağlar; ancak mahkeme kararı kesinleşinceye kadar Anayasa Mahkemesi kararı gelirse mahkeme bu karara uymakla yükümlüdür.

Anayasa Mahkemesi'nin itiraz başvurusu üzerine verdiği ret kararının üzerinden

10

yıl geçmedikçe, ret gerekçesi usule (mahkemenin yetkisizliği vb.) dayansa dahi aynı hüküm hakkında tekrar itiraz yoluna başvurulamaz.

Somut norm denetimine sadece kanunlar konu edilebilir; olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile milletlerarası andlaşmalar bu denetim yolunun kapsamı dışında bırakılmıştır.

Anayasa Mahkemesi tarafından verilen iptal kararları, kuralın ilk yürürlüğe girdiği tarihten itibaren hüküm doğurur ve o kurala dayanılarak daha önce tesis edilmiş ve kesinleşmiş tüm yargı kararlarını kendiliğinden geçersiz kılar.

Mahkeme hakimi, taraflarca ileri sürülen Anayasa'ya aykırılık iddiasını ciddi bulmasa dahi, mülkiyet hakkı veya kişi hürriyeti gibi temel hakları ilgilendiren durumlarda dosyayı resen Anayasa Mahkemesine göndermek zorundadır.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi, kendisine ulaşan itiraz başvurusunu $5$ ay içinde sonuçlandırmazsa mahkeme davayı yürürlükteki hükümlere göre karara bağlar; ancak mahkeme kararı kesinleşinceye kadar Anayasa Mahkemesi kararı gelirse mahkeme bu karara uymakla yükümlüdür.

Answer

Anayasa Mahkemesi'nin beş ay içinde karar vermemesi durumunda mahkemenin davayı mevcut kanunla çözmesi, ancak karar kesinleşene kadar gelecek AYM kararına uyması gerektiğini belirten ifade doğrudur.

Doğru ifade, Anayasa'nın

152

. maddesindeki 'Beş ay içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır. Ancak, Anayasa Mahkemesinin kararı, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse, mahkeme buna uymak zorundadır.' hükmüne tam uyumludur. Bu kural, somut norm denetiminin en teknik ve ayırt edici usul kurallarından biridir.

Step-by-Step Solution

Başvuru Süresini Analiz Etme

Mahkeme AYM'ye başvurduğunda davayı

5

ay süreyle durdurur.

Anayasa'nın

152

. maddesi uyarınca AYM'ye tanınan karar süresi

5

aydır.

Süre Dolumunun Etkisini Belirleme

5

ay içinde karar gelmezse, mahkeme yürürlükteki mevzuata göre davayı karara bağlar.

Yargılamanın sürüncemede kalmaması için Anayasa bu istisnayı tanımıştır.

Kesinleşme Kriterini Değerlendirme

Yerel mahkeme kararını verse bile, karar kesinleşmeden (temyiz/istinaf aşamasında) AYM kararı açıklanırsa bu karar uygulanır.

Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı ve hukukun üstünlüğü ilkesi gereği, henüz kesinleşmemiş uyuşmazlıklarda güncel Anayasal durum esas alınır.

Key Concept

Somut Norm Denetiminde 5 Aylık Süre ve Kararların Bağlayıcılığı

Hints

AYM'nin itiraz yolu üzerindeki karar süresini ve bu süre dolunca yerel mahkemenin ne yapması gerektiğini düşünün.

Anayasa m.

152

'deki

5

ay ve

10

yıl kurallarına odaklanın. Ancak

10

yıl kuralının 'esastan ret' şartına bağlı olduğunu unutmayın.

Bir karar yerel mahkemede verilse bile henüz temyiz aşamasındaysa (yani kesinleşmemişse) AYM kararı hala o davayı etkileyebilir.

Practice More

İtiraz yolu ile iptal davası (soyut norm denetimi) arasındaki farkları, özellikle süre ve başvuruya yetkili olanlar açısından karşılaştırın.

Estimated Time:3m 0s

Question 455Question →

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından belirlenecek beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay üyelerinin dörtte üçü Hakimler ve Savcılar Kurulu, kalan dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay üyeleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından on iki yıl için seçilir ve bir kimse iki defa Yargıtay üyesi seçilemez.

Yargıtay Birinci Başkanı, Cumhurbaşkanı tarafından Yargıtay üyeleri arasından dört yıl için atanır.

Yargıtay, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli tek mahkemedir.

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından belirlenecek beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Answer

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunun belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Doğru ifadeye göre, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekili seçimi iki aşamalıdır: Önce Yargıtay Genel Kurulu kendi içinden gizli oyla 5 aday belirler, ardından bu 5 aday arasından Cumhurbaşkanı 4 yıl görev yapmak üzere seçimi gerçekleştirir.

Step-by-Step Solution

Yargıtay üyelerinin seçim otoritesini belirle.

Anayasa'ya göre Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.

Adli yargı bağımsızlığını korumak adına üyelerin seçimi HSK'ya bırakılmıştır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı seçim sürecini incele.

Yargıtay Genel Kurulu 5 aday belirler, bu adaylar arasından seçimi Cumhurbaşkanı yapar.

Savcılık makamı, yürütme ile yargı arasında köprü niteliğinde bir idari-yargısal görev olduğu için seçiminde Cumhurbaşkanı yetkilendirilmiştir.

Yargıtay Birinci Başkanı'nın (Mahkeme Başkanı) seçim usulünü kontrol et.

Başkan, Yargıtay'ın kendi üyeleri tarafından seçilir (Cumhurbaşkanı seçmez).

Yüksek mahkemenin iç işleyişi ve özerkliği gereği başkanı genel kurul seçer.

Key Concept

Yargıtay'ın Seçim ve Atama Usulleri

Hints

Yargıtay üyelerinin tamamının aynı kurul tarafından seçildiğini ve bu kurulun HSK olduğunu unutmayın.

Yargıtay Başkanı'nın seçiminde dış bir otorite (CB gibi) değil, mahkemenin kendi iç iradesi esastır.

Ancak Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı seçiminde Cumhurbaşkanı, mahkemenin sunduğu 5 aday arasından birini seçme yetkisine sahiptir.

Practice More

Danıştay ve Sayıştay üye seçim usullerini bu soruyla karşılaştırarak pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 456Question →

$1982$ Anayasası’na göre soyut norm denetimi (iptal davası) süreciyle ilgili olarak; denetlenen normun türü, denetim gerekçesi (şekil veya esas) ve dava açma yetkisi arasındaki ilişki dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanunların sadece şekil bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla iptal davası açma yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanına veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekillerine aittir.

TBMM’de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, kanunların hem şekil hem de esas bakımından denetimi için Anayasa Mahkemesinde iptal davası açabilir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil bakımından denetimi için öngörülen hak düşürücü dava açma süresi, kararnamenin Resmi Gazete’de yayımlanmasından itibaren

10

gündür.

TBMM İçtüzüğü’nün hem şekil hem de esas bakımından denetimi için dava açma yetkisi sadece TBMM Başkanı ve Cumhurbaşkanına tanınmıştır.

Anayasa Mahkemesi, kanunları şekil bakımından denetlerken sadece TBMM Genel Kurulundaki oylama çoğunluğuna uyulup uyulmadığını incelemekle yetinir.

Show answer & explanation

Answer: Kanunların sadece şekil bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla iptal davası açma yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanına veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekillerine aittir.

Answer

Kanunların şekil bakımından denetimi için yetki sadece Cumhurbaşkanı ve üye tamsayısının beşte birine aittir.

Doğru ifade, kanunların şekil bakımından denetiminde yetkinin sadece Cumhurbaşkanı ve milletvekillerinin beşte birine ait olduğunu belirten ifadedir.

1982

Anayasası'nın

148

. maddesi, kanunların şekil bakımından denetlenmesini sadece bu iki makama bırakarak siyasi parti gruplarını bu süreçten dışlamıştır. Ayrıca bu davalar için süre yayımdan itibaren sadece

10

gündür.

Step-by-Step Solution

Norm türünü ve denetim gerekçesini belirle.

Kanunların şekil (biçim) bakımından denetimi hedeflenmektedir.

Anayasa'da kanunların şekil denetimi özel bir rejime tabidir.

Anayasa Madde

148

'i uygula.

Bu maddeye göre şekil denetimi yetkisi kısıtlanmıştır.

Siyasi istikrarı korumak amacıyla her organa bu yetki verilmemiştir.

Yetkili organları doğrula.

Cumhurbaşkanı ve TBMM üye tamsayısının

1/5

’i (

120

milletvekili) yetkilidir.

Siyasi parti grupları bu listede yer almamaktadır.

Key Concept

İptal Davasında Sınırlı Yetki (Şekil Bakımından Kanun Denetimi)

Hints

Anayasa'da kanunların 'şekil' denetimi ile 'esas' denetimi arasında hem yetkili organlar hem de süreler bakımından farklar vardır.

Siyasi parti grupları (en fazla üyeye sahip iki grup), her norma dava açabilir ancak kanunların şekil bozuklukları için dava açamazlar.

Kanunların şekil denetimi için süre

10

gün, yetkililer ise sadece Cumhurbaşkanı ve milletvekillerinin beşte biridir.

Practice More

Anayasa değişikliklerinin şekil denetimi ile kanunların şekil denetimi arasındaki yetki benzerliklerini inceleyin.

Alternative Method

Hangi organların hangi durumlarda yetkili olduğunu bir tablo (matrix) üzerinden ezberlemek, karmaşık sorularda eleme yapmayı kolaylaştırır.

Estimated Time:1m 30s

Question 457Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan değişikliklerle askeri yargı düzeni sonlandırılmış ve yüksek mahkemeler yeniden yapılandırılmıştır. Güncel anayasal sistemde bir kurumun "Yüksek Mahkeme" sıfatına sahip olması, hem işlevsel hem de hiyerarşik açıdan özel bir statü gerektirir. Bir kurumun kararlarının kesin olması, o kurumun mutlaka bir yüksek mahkeme olduğu anlamına gelmez.

Buna göre, Türk hukuk sistemindeki yüksek mahkemelerin genel statüsü ve diğer anayasal kurumlarla ilişkisi dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasa'nın sistematiğinde sadece dört kurum (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi) "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sayılmıştır.

Sayıştay, mali denetim sonucunda verdiği kararların kesin nitelik taşıması ve yargısal bir işlev görmesi nedeniyle anayasal tasnifte bir "Yüksek Mahkeme" olarak kabul edilir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlığı görevini, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye yürütür.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK), yüksek mahkeme üyelerinin seçiminde belirleyici bir rol oynamasına rağmen, kendisi bir yüksek mahkeme değildir.

Yüksek Seçim Kurulu (YSK), seçim sonuçlarına yönelik verdiği kararların kesin olmasına rağmen, Anayasa'nın "Yargı" bölümünün genel hükümleri içinde düzenlendiği için bir yüksek mahkeme sayılmaz.

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay, mali denetim sonucunda verdiği kararların kesin nitelik taşıması ve yargısal bir işlev görmesi nedeniyle anayasal tasnifte bir "Yüksek Mahkeme" olarak kabul edilir.

Answer

Sayıştay'ın bir yüksek mahkeme olduğu ifadesi yanlıştır çünkü Sayıştay anayasal olarak bu statüde değildir.

Türk anayasal düzeninde bir kurumun "Yüksek Mahkeme" sayılabilmesi için

1982

Anayasası'nın "Yüksek Mahkemeler" başlığı (Madde

146-160

) altında düzenlenmiş olması gerekir. Sayıştay, kararları kesin olan ve mali yargılama yapan bir kurum olmasına rağmen, Anayasa'nın

160

. maddesinde "Diğer Hükümler" başlığı altında düzenlenmiştir. Bu nedenle Sayıştay teknik ve anayasal olarak bir yüksek mahkeme değildir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'daki 'Yüksek Mahkemeler' başlığını kontrol etme

1982

Anayasası'nın

146-160

. maddeleri arasında sadece

4

kurumun (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi) sayıldığını tespit etme.

Bir kurumun yüksek mahkeme olup olmadığı anayasal tasnife (başlığa) bağlıdır.

Sayıştay'ın anayasal konumunu inceleme

Sayıştay'ın Madde

160

'da 'Yüksek Mahkemeler' başlığı bittikten sonra 'Diğer Hükümler' altında düzenlendiğini görme.

Sayıştay'ın yargısal yetkisi olsa da yüksek mahkeme sayılmadığını doğrulamak.

YSK ve HSK gibi kurumlarla karşılaştırma yapma

YSK ve HSK'nın da yargı bölümünde yer aldığı ancak 'Yüksek Mahkeme' başlığında olmadıkları bilgisini teyit etme.

Çeldiricilerin (YSK, HSK) doğruluğunu ve ana sorunun odağını belirlemek.

Key Concept

Yüksek Mahkeme Statüsü Belirleyicileri

Hints

Bir kurumun kararlarının 'kesin' olması, onun anayasal olarak 'Yüksek Mahkeme' başlığı altında olduğunu kanıtlamaz.

2017

değişikliği sonrası listede sadece

4

mahkeme kalmıştır; Sayıştay ve YSK bu listenin içinde değildir.

Sayıştay, Anayasa'nın 'Yüksek Mahkemeler' başlığından sonra gelen 'Diğer Hükümler' (Madde

160

) kısmında düzenlenmiştir.

Practice More

Yüksek mahkemelerin üye sayılarını ve üyelerinin kimler tarafından seçildiğini (HSK vs. Cumhurbaşkanı) tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 458Question →

$1982$ Anayasası’nın düzenlediği soyut norm denetimi (iptal davası) rejimi çerçevesinde; kanunların Anayasa'ya şekil bakımından uygunluğunun denetlenmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi için dava açma yetkisi; Cumhurbaşkanına, TBMM’de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna ve TBMM üye tamsayısının beşte birine aittir.

Anayasa Mahkemesi, şekil bakımından denetimi yapılan bir kanunu, sadece son oylama çoğunluğuyla değil; teklif aşamasındaki usul eksiklikleri nedeniyle de iptal edebilir.

Şekil sakatlığına dayalı iptal davası, kanunun Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren

60

gün içinde Anayasa Mahkemesinde açılmalıdır.

Kanunların şekil bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiası, görülmekte olan bir davada mahkemelerce itiraz (def'i) yoluyla da Anayasa Mahkemesine taşınabilir.

Şekil bakımından denetleme yetkisi sadece Cumhurbaşkanına ve TBMM üye tamsayısının beşte birine ait olup; bu iddiayla dava açma süresi Resmi Gazete yayımından itibaren

10

gündür.

Show answer & explanation

Answer: Şekil bakımından denetleme yetkisi sadece Cumhurbaşkanına ve TBMM üye tamsayısının beşte birine ait olup; bu iddiayla dava açma süresi Resmi Gazete yayımından itibaren $10$ gündür.

Answer

Şekil bakımından denetleme yetkisinin sadece Cumhurbaşkanına ve TBMM üye tamsayısının beşte birine ait olduğunu ve sürenin 10 gün olduğunu belirten ifade doğrudur.

Doğru ifade, kanunların şekil bakımından denetiminde yetkinin sadece Cumhurbaşkanı ve

120

milletvekiline ait olduğunu ve sürenin Resmi Gazete'de yayımdan itibaren

10

gün olduğunu belirtir. Bu durum

1982

Anayasası'nın

148

. maddesindeki özel hükme dayanmaktadır.

Step-by-Step Solution

Normun türünü ve denetim gerekçesini belirle.

Norm: Kanun, Gerekçe: Şekil (Form).

Anayasa'da şekil ve esas denetimi için farklı kurallar öngörülmüştür.

Şekil denetimi için dava açmaya yetkili olanları hatırla.

Cumhurbaşkanı ve

1/5

milletvekili (

120

kişi).

Anayasa Madde

148/2

uyarınca siyasi parti grupları şekil denetimi için dava açamaz.

Şekil denetimi için öngörülen hak düşürücü süreyi kontrol et.

10

gün.

Esas denetimi için

60

gün olan süre, şekil denetiminde istikrarı sağlamak amacıyla

10

günle sınırlanmıştır.

Şekil denetiminin kapsamını ve usulünü doğrula.

Sadece son oylama çoğunluğu denetlenir ve itiraz yolu kapalıdır.

Anayasa koyucu, kanunların şekil denetimini kısıtlı tutarak yasama faaliyetinin aksamasını önlemek istemiştir.

Key Concept

Kanunların Şekil Denetimindeki Özel Sınırlamalar

Hints

Şekil denetimi ile esas denetimi arasındaki yetkili makam ve süre farklarına odaklanın.

Practice More

Anayasa değişikliklerinin şekil denetimi ile kanunların şekil denetimi arasındaki 'kapsam' farkını (teklif çoğunluğu detayı gibi) inceleyin.

Estimated Time:1m 40s

Question 459Question →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan anayasa değişikliği uyarınca, Hakimler ve Savcılar Kuruluna ( $HSK$ ) **Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ )** tarafından seçilecek olan yedi üyenin kontenjan dağılımı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

3 üye Yargıtay üyeleri, 1 üye Danıştay üyeleri, 3 üye ise hukukçu öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçilir.

4 üye Yargıtay üyeleri, 3 üye Danıştay üyeleri arasından seçilir.

3 üye Danıştay, 1 üye Yargıtay, 3 üye ise Sayıştay üyeleri arasından seçilir.

2 üye Yargıtay, 2 üye Danıştay, 3 üye ise birinci sınıf adli yargı hakim ve savcıları arasından seçilir.

7 üyenin tamamı Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay Genel Kurullarının kendi üyeleri arasından belirleyeceği adaylar arasından seçilir.

Show answer & explanation

Answer: 3 üye Yargıtay üyeleri, 1 üye Danıştay üyeleri, 3 üye ise hukukçu öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçilir.

Answer

3 üye Yargıtay, 1 üye Danıştay ve 3 üye hukukçu öğretim üyeleri/avukatlar arasından seçilir.

Doğru olan seçenek, Anayasa'nın 159. maddesinde belirtilen

3-1-3

şeklindeki dağılımı eksiksiz ifade etmektedir. Bu düzenlemeye göre TBMM, Yargıtay'dan 3, Danıştay'dan 1 ve hukukçu öğretim üyeleri ile avukatlardan oluşan gruptan 3 üye seçerek toplam 7 üyeyi tamamlar.

Step-by-Step Solution

Kurulun toplam üye sayısını ve seçim makamlarını belirle.

HSK 13 üyeden oluşur. Adalet Bakanı (Başkan) ve Bakan Yardımcısı tabii üyedir. Kalan 11 üyenin 7'sini TBMM, 4'ünü Cumhurbaşkanı seçer.

Hangi kurumun kaç üye seçtiğini bilmek kontenjan ayrımının temelidir.

TBMM'ye ayrılan 7 üyeli kontenjanın alt dağılımını analiz et.

3 üye Yargıtay'dan, 1 üye Danıştay'dan, 3 üye ise dışarıdan (öğretim üyesi ve avukat) seçilir.

Anayasa 159. madde uyarınca TBMM'nin seçim kaynağı bu üç gruptur.

Key Concept

HSK Üye Kompozisyonu ve Seçim Kaynakları

Hints

HSK'nın 13 üyesinden 7'sini TBMM seçer; bu üyeler Yargıtay, Danıştay ve dışarıdan hukukçular arasından belirlenir.

Practice More

Cumhurbaşkanı tarafından seçilen 4 üyenin hangi yargı kollarından (adli/idari) seçildiğini gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 460Question →

1982 Anayasası uyarınca Anayasa Mahkemesi, belirli üst düzey kamu görevlilerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı "Yüce Divan" sıfatıyla yargılamaktadır.

2017 anayasa değişiklikleri de dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Yüce Divan'da yargılanabilecek kişiler arasında yer almaz?

Cumhurbaşkanı

Cumhurbaşkanı yardımcıları

Bakanlar

Milletvekilleri

TBMM Başkanı

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilleri

Answer

Milletvekilleri, Anayasa Mahkemesi tarafından Yüce Divan sıfatıyla yargılanacak makamlar arasında yer almaz.

Anayasa'nın 148. maddesine göre; Cumhurbaşkanı, yardımcıları, bakanlar, yüksek mahkeme üyeleri ve TBMM Başkanı Yüce Divan'da yargılanır. Ancak milletvekilleri bu kapsamda değildir. Milletvekillerinden sadece TBMM Başkanı bu listede yer alır.

Step-by-Step Solution

Yüce Divan'ın hangi kurum olduğunu belirleme

Anayasa Mahkemesi

Anayasa'nın 148. maddesine göre Anayasa Mahkemesi, belirli kişileri Yüce Divan sıfatıyla yargılar.

Yargılanacak kişileri gözden geçirme

Cumhurbaşkanı, CB Yardımcıları, Bakanlar, Yüksek Yargı üyeleri ve TBMM Başkanı listede yer alır.

2017 anayasa değişiklikleri ile yürütme organı üyeleri de bu kapsama dahil edilmiştir.

Seçenekleri karşılaştırma

Milletvekilleri bu listede bulunmamaktadır.

Anayasa, milletvekillerini genel bir sınıf olarak Yüce Divan yargılamasına dahil etmemiş, sadece TBMM Başkanı'nı bu listeye almıştır.

Key Concept

Yüce Divan Yargılamasının Kapsamı

Hints

Yüce Divan görevini hangi mahkemenin yürüttüğünü hatırlayın.

Yüce Divan'da sadece devletin en üst düzey yürütme, yasama ve yargı temsilcileri yargılanır.

Milletvekillerinin büyük bir çoğunluğu, TBMM Başkanı hariç, bu özel yargılama usulüne tabi değildir.

Practice More

Yüksek mahkeme üyelerinden (Yargıtay, Danıştay, Sayıştay) hangilerinin Yüce Divan'da yargılandığını listeleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

PreviousPage 23 / 47Next

Yargı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution