Yürütme

642 questions

$1982$ Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması açılabilmesi için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğuyla ( $301$ milletvekili) verilen önergenin ardından; Meclis tarafından soruşturma açılmasına karar verilmesi ve soruşturma komisyonu raporu sonrası Yüce Divan'a sevk kararı alınabilmesi için gereken gizli oy yeter sayıları aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Soruşturma Açılması: Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) / Yüce Divan'a Sevk: Üye tamsayısının beşte üçü (

360

)

Soruşturma Açılması: Üye tamsayısının beşte üçü (

360

) / Yüce Divan'a Sevk: Üye tamsayısının üçte ikisi (

400

)

Soruşturma Açılması: Üye tamsayısının üçte ikisi (

400

) / Yüce Divan'a Sevk: Üye tamsayısının beşte üçü (

360

)

Soruşturma Açılması: Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) / Yüce Divan'a Sevk: Üye tamsayısının üçte ikisi (

400

)

Soruşturma Açılması: Üye tamsayısının beşte üçü (

360

) / Yüce Divan'a Sevk: Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

)

Show answer & explanation

Answer: Soruşturma Açılması: Üye tamsayısının beşte üçü ( $360$ ) / Yüce Divan'a Sevk: Üye tamsayısının üçte ikisi ( $400$ )

Answer

Soruşturma açılmasına karar verilmesi için üye tamsayısının beşte üçü (

360

); Yüce Divan'a sevk kararı için ise üye tamsayısının üçte ikisi (

400

) gerekir.

Cumhurbaşkanı'nın cezai sorumluluğu sürecinde üç temel eşik vardır: Soruşturma önergesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

), soruşturma açılması kararı için üye tamsayısının beşte üçü (

360

) ve Yüce Divan'a sevk kararı için üye tamsayısının üçte ikisi (

400

) gereklidir. Soruda soruşturma açılması ve sevk kararı sorulduğu için doğru eşleşme

360

400

şeklindedir.

Step-by-Step Solution

Önerge aşamasını belirle

301

(Salt çoğunluk)

Sürecin başlayabilmesi için en az bu sayıda milletvekilinin imzalı önergesi gerekir.

Soruşturma açılması kararını belirle

360

(Beşte üç)

TBMM Genel Kurulu'nda gizli oylama ile soruşturma açılmasına bu oranda karar verilir.

Yüce Divan'a sevk kararını belirle

400

(Üçte iki)

Komisyon raporu sonrası nihai sevk kararı için en yüksek nitelikli çoğunluk gerekir.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu Kademeli Karar Yeter Sayıları

Hints

Süreç önerge ile başlar, soruşturma açılmasıyla devam eder ve Yüce Divan'a sevk ile yargılama aşamasına geçilir.

Practice More

Soruşturma komisyonunun kaç kişiden oluştuğunu ve çalışma süresini tekrar gözden geçirin.

Estimated Time:45s

Question 262Question →

Türkiye Cumhuriyeti'nde yürürlükte olan mevcut anayasal düzenlemeler uyarınca, Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında işletilen Meclis soruşturması süreciyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Soruşturma açılması talebini içeren önergenin verilebilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun imzası gereklidir.

Meclis, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilir.

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu süreçte Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin seçimleri yenilemesine engel olamaz ancak kendisi seçimlerin yenilenmesi kararı alamaz.

Cumhurbaşkanı hakkında yalnızca görevine ilişkin suçlardan dolayı Meclis soruşturması açılabilir, kişisel suçları için görev süresinin bitmesi beklenir.

Yüce Divan yargılaması üç ay içinde tamamlanır; bu sürede tamamlanamazsa bir defaya mahsus olmak üzere üç aylık ek süre verilir.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı hakkında yalnızca görevine ilişkin suçlardan dolayı Meclis soruşturması açılabilir, kişisel suçları için görev süresinin bitmesi beklenir.

Answer

Cumhurbaşkanı hakkında hem görevle ilgili hem de görev dışı (kişisel) tüm suçlar için Meclis soruşturması açılabilir; kişisel suçlar için görev süresinin bitmesinin beklenmesi gerektiği ifadesi yanlıştır.

1982 Anayasası'nda yapılan 2017 değişiklikleri ile Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu genişletilmiştir. Artık Cumhurbaşkanı hakkında hem görev suçları hem de kişisel suçları iddiasıyla Meclis soruşturması açılabilir. Dolayısıyla kişisel suçlar için görev süresinin bitmesinin beklenmesi gerektiği yönündeki bilgi hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Meclis soruşturmasının kapsamını değerlendir.

2017 Anayasa değişiklikleri ile Cumhurbaşkanının 'tüm suçlar' için cezai sorumluluğu kabul edilmiştir.

Eski sistemdeki 'sadece vatana ihanet' veya sadece görev suçu ayrımı ortadan kaldırılmıştır.

Önerge ve karar yeter sayılarını kontrol et.

Önerge için 301, soruşturma açılması için 360, Yüce Divan'a sevk için 400 oy gereklidir.

Nitelikli çoğunluklar, yürütme başının yargılanma sürecini ciddiyete bağlar.

Yargılama sürecindeki kısıtlamaları incele.

Hakkında soruşturma açılan ve Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.

Yargılanan bir kişinin seçime giderek yargıdan kaçmasını önlemek amaçlanır.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluk Kapsamı

Hints

2017 öncesi ve sonrası sistem farklarına odaklanın.

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu sadece görev suçlarıyla mı sınırlıdır yoksa her türlü suçu kapsar mı?

Mevcut sistemde Cumhurbaşkanı, işlediği iddia edilen 'tüm suçlar' (görev veya kişisel fark etmeksizin) için aynı meclis soruşturması usulüne tabidir.

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluk sürecini inceleyerek benzerlikleri not edin.

Estimated Time:1m 30s

Question 263Question →

Yürütme organının sahip olduğu düzenleme yetkisi çerçevesinde tesis edilen Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ( $CBK$ ) ile yönetmelikler, normlar hiyerarşisindeki konumları ve tabi oldukları hukuki rejimler bakımından çeşitli farklılıklar arz etmektedir. Bu iki düzenleyici işlem türüne ilişkin aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi hukuken hatalıdır?

CBK

’lar yürütme organının doğrudan Anayasa’dan kaynaklanan 'asli' düzenleme yetkisine dayanırken; yönetmelikler ancak bir kanun veya

CBK

’nın uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılabilen 'türevsel' nitelikteki işlemlerdir.

Anayasa’nın 'Kişi Hak ve Ödevleri' ile 'Siyasi Hak ve Ödevler' bölümlerindeki haklar olağan dönem

CBK

’ları ile düzenlenemezken; yönetmelikler, dayanak aldıkları kanuna aykırı olmamak kaydıyla bu alanlarda idari düzenlemeler içerebilir.

CBK

hükümleri ile yönetmelik hükümleri arasında bir uyuşmazlık bulunması durumunda, yönetmelikler idarenin teknik uzmanlığına dayalı daha detaylı düzenlemeler içerdiği için

CBK

hükümlerine göre öncelikle uygulanır.

Cumhurbaşkanı hem

CBK

hem de yönetmelik çıkarma yetkisine sahipken; bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri sadece kendi görev alanlarını ilgilendiren konularda yönetmelik ihdas edebilirler.

Kararnamelerin tamamının Resmî Gazete’de yayımlanması bir geçerlilik şartıyken; hangi yönetmeliklerin yayımlanacağı hususu kanun koyucunun takdirine bırakılmıştır.

Show answer & explanation

Answer: $CBK$ hükümleri ile yönetmelik hükümleri arasında bir uyuşmazlık bulunması durumunda, yönetmelikler idarenin teknik uzmanlığına dayalı daha detaylı düzenlemeler içerdiği için $CBK$ hükümlerine göre öncelikle uygulanır.

Answer

Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile yönetmelikler arasında bir uyuşmazlık çıkması durumunda yönetmeliklerin öncelikle uygulanacağını belirten ifade hatalıdır; çünkü hiyerarşik olarak CBK daha üstte yer alır.

Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile yönetmelikler arasında bir çatışma yaşandığında, Anayasa'nın 124. maddesindeki 'bunlara aykırı olmamak şartıyla' ibaresi gereği her zaman üst norm olan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi uygulanır. Yönetmeliğin daha spesifik veya teknik olması, onun hiyerarşik olarak daha alt bir basamakta olduğu gerçeğini değiştirmez.

Step-by-Step Solution

Normlar hiyerarşisini kontrol et.

Türk hukuk sisteminde sıralama: Anayasa > Kanun / Milletlerarası Antlaşma / CBK (bazı yönlerden) > Yönetmelik şeklindedir.

Yönetmeliklerin üst normlara aykırı olamayacağını teyit etmek için.

Anayasa'nın 124. maddesini analiz et.

Madde metni: '...kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilirler.'

Yönetmeliklerin CBK'ya aykırı olamayacağı kuralını tespit etmek için.

Yetki ve usul farklarını değerlendir.

CBK asli ve sadece CB tarafından çıkarılan bir işlemken; yönetmelik türevseldir ve birden fazla makam tarafından çıkarılabilir.

Seçeneklerdeki diğer teknik ayrımları doğrulamak için.

Key Concept

Yürütmenin Düzenleyici İşlemleri Arasındaki Hiyerarşi

Hints

Yürütme organının düzenleyici işlemleri arasında bir alt-üst ilişkisi (hiyerarşi) olup olmadığını düşünün.

Anayasa'nın 124. maddesinde yönetmeliklerin hangi şartla çıkarılabileceğine (başka hangi normlara aykırı olamayacağına) odaklanın.

Normlar hiyerarşisinde üstte olan bir düzenleme, daha teknik olduğu gerekçesiyle alttaki bir düzenlemeye feda edilemez.

Practice More

Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (

OHAL CBK

) ile olağan dönem kararnameleri arasındaki farkları, özellikle de denetim ve hak sınırlaması bakımından inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 264Question →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri ( $2017$ değişikliği sonrası) uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen Olağanüstü Hal ( $OHAL$ ) kararının Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) tarafından reddedilmesi durumunda meydana gelecek hukuki sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Olağanüstü hal ilanı ile bu karara dayanılarak yapılan işlemler ve çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Yalnızca ilan kararı geçersiz hale gelir; ancak o ana kadar çıkarılan kararnameler

TBMM

tarafından ayrıca iptal edilmedikçe yürürlükte kalır.

TBMM

’nin ret kararı sadece geleceğe yönelik sonuç doğurur ve o ana kadar yapılmış idari işlemlerin hukukiliğini etkilemez.

İlan kararına dayanılarak yapılan işlemlerin geçerliliği hakkında karar verme yetkisi münhasıran Anayasa Mahkemesine geçer.

Cumhurbaşkanı,

TBMM

’nin ret kararından itibaren 48 saat içinde aynı gerekçeyle OHAL’i yeniden ilan etme yetkisine sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Olağanüstü hal ilanı ile bu karara dayanılarak yapılan işlemler ve çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Answer

Olağanüstü hal ilanı ile bu karara dayanılarak yapılan işlemler ve çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri kendiliğinden yürürlükten kalkar.

1982 Anayasası'nın 119. maddesinin ikinci fıkrasına göre; olağanüstü hal ilan edilmesi kararının Meclis tarafından reddi halinde, olağanüstü hal ilanı ile bu karara dayanılarak yapılan işlemler ve çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri kendiliğinden yürürlükten kalkar. Bu düzenleme, yürütmenin olağanüstü yetkilerinin yasama organı tarafından denetlenmesini ve reddedilmesi halinde geçmişe etkili bir şekilde temizlenmesini sağlar.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 119. maddesindeki OHAL ilan prosedürü incelenmelidir.

Cumhurbaşkanı ilan kararını verdiği gün Resmî Gazete'de yayımlar ve aynı gün Meclis onayına sunar.

OHAL yönetiminde yasama denetimi anayasal bir zorunluluktur.

Meclis'in ilan kararını reddetmesi durumunda öngörülen yaptırım belirlenmelidir.

Meclis reddi durumunda 'kendiliğinden yürürlükten kalkma' mekanizması devreye girer.

Dayanağını yitiren bir rejimin ve bu rejime özgü yetkilerle yapılan işlemlerin hukuki varlığı son bulmalıdır.

Geçersizliğin kapsamı analiz edilmelidir.

İptal sadece ilan kararını değil, ona dayalı CBK'ları ve idari eylemleri de kapsar.

Anayasa metninde 'ilan ile bu karara dayanılarak yapılan işlemler' ifadesi açıkça belirtilmiştir.

Key Concept

OHAL İlanının Yasama Denetimi

Hints

Anayasa'nın 119. maddesinde yer alan 'kendiliğinden yürürlükten kalkma' ifadesine odaklanın.

Meclis reddettiğinde sadece kağıt üzerindeki ilan değil, o ilana güvenilerek yapılan 'kararnameler' de etkilenir.

Bu durum, OHAL kararnamelerinin (CBK) hukuki dayanağının doğrudan ilan kararı olmasından kaynaklanır.

Practice More

OHAL süresinin uzatılması (4 ay kuralı) ve savaş halindeki istisnayı tekrar etmeniz faydalı olacaktır.

Estimated Time:2m 0s

Question 265Question →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca, birden fazla Cumhurbaşkanı yardımcısının görev yaptığı bir idari yapıda aşağıdaki kronolojik süreç yaşanmıştır:

Zaman	Gerçekleşen Olay
$t_1$	Cumhurbaşkanı, resmi bir ziyaret için yurt dışına çıkarken yardımcısı (A)'yı vekil olarak görevlendirir.
$t_2$	Cumhurbaşkanı, henüz yurt dışındayken vefat eder ve makam boşalır.
$t_3$	Yeni Cumhurbaşkanı seçimi için yasal süreç başlar.

Buna göre, $t_2$ anından itibaren yeni Cumhurbaşkanı seçilip göreve başlayıncaya kadar makama vekalet edecek kişiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Mevcut Cumhurbaşkanı yardımcıları içerisinden en yaşlı olanı vekalet eder.

Cumhurbaşkanı'nın yurt dışına çıkarken görevlendirdiği (A) yardımcısı vekalet görevini sürdürür.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı makama vekalet etmeye başlar.

Makamın boşaldığı tarihten itibaren kırk beş gün boyunca Anayasa Mahkemesi Başkanı vekalet eder.

Cumhurbaşkanı yardımcıları kendi aralarında yapacakları bir seçimle vekili belirlerler.

Show answer & explanation

Answer: Mevcut Cumhurbaşkanı yardımcıları içerisinden en yaşlı olanı vekalet eder.

Answer

Mevcut Cumhurbaşkanı yardımcıları içerisinden en yaşlı olanı vekalet eder.

1982 Anayasası'nın 106. maddesi ve 1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 17. maddesi uyarınca; Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm, istifa veya diğer nedenlerle boşalması halinde, yeni Cumhurbaşkanı seçilinceye kadar en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı makama vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Step-by-Step Solution

Olayın hukuki niteliğini tespit etme.

t_1

anında 'geçici ayrılma',

t_2

anında ise 'makamın boşalması' (ölüm) söz konusudur.

Vekalet kuralları geçici ayrılma ve makamın boşalması durumlarında farklılık gösterir.

Geçici ayrılma kuralını uygulama.

Cumhurbaşkanı yardımcısı (A) görevlendirilmiştir.

Anayasa m. 106 uyarınca geçici ayrılmada vekili Cumhurbaşkanı seçer.

Makamın boşalması kuralını uygulama.

Vekalet görevi en yaşlı yardımcıya geçer.

1 Sayılı CBK m. 17 uyarınca, makam boşaldığında en yaşlı yardımcı vekalet eder.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığına Vekalet ve Makamın Boşalması

Hints

Cumhurbaşkanı'nın birini vekil seçmesi sadece 'geçici' durumlarda mümkündür.

Makamın boşalması (ölüm, istifa vb.) durumunda vekalet kuralı Anayasa ve CBK ile netleştirilmiştir.

Birden fazla yardımcının olduğu durumda makam boşalırsa 'yaş' kriteri devreye girer.

Practice More

Vekalet eden Cumhurbaşkanı yardımcısının, makamın boşalmasından itibaren kaç gün içinde seçimi tamamlaması gerektiğini inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 266Question →

Yürütme organının düzenleme yetkisi, normlar hiyerarşisindeki yerleri ve anayasal sınırları dikkate alındığında; Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ve yönetmelikler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sendika kurma hakkı gibi sosyal ve ekonomik haklar, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile düzenlenebilir.

Mülkiyet hakkı, ekonomik bir nitelik taşıdığı gerekçesiyle olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile doğrudan düzenlenebilir.

Bir konuda hem kanun hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasında çelişki varsa, yürütme organının işlemi olduğu için kararname hükümleri esas alınır.

Yönetmelik çıkarma yetkisi sadece Cumhurbaşkanlığına aittir; bakanlıkların veya kamu tüzel kişilerinin böyle bir yetkisi bulunmaz.

Siyasi haklar ve ödevler, yürütme yetkisinin etkinliği adına olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile serbestçe kısıtlanabilir.

Show answer & explanation

Answer: Sendika kurma hakkı gibi sosyal ve ekonomik haklar, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile düzenlenebilir.

Answer

Sendika kurma hakkı gibi sosyal ve ekonomik hakların olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile düzenlenebileceği ifadesi doğrudur.

Doğru ifade, sosyal ve ekonomik hakların CBK ile düzenlenebileceğini belirten seçenektir. Sendika kurma hakkı Anayasa'nın 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' bölümünde yer aldığı için bu kurala tam uyum sağlar.

Step-by-Step Solution

CBK düzenleme yetkisinin sınırlarını hatırla.

Olağan dönem CBK'ları ile temel haklar, kişi hakları ve siyasi haklar düzenlenemez; sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir.

Anayasa'nın 104. maddesindeki açık yasaklayıcı hüküm gereği.

Seçeneklerdeki hakları kategorize et.

Sendika kurma hakkı (Sosyal/Ekonomik), Mülkiyet hakkı (Kişi), Dilekçe/Vatan hizmeti (Siyasi).

CBK'nın hangi hakkı düzenleyebileceğini belirlemek için kategori ayrımı şarttır.

Normlar hiyerarşisindeki çatışma kuralını uygula.

Kanun ve CBK çatışırsa kanun uygulanır; yönetmelik ise her ikisine de aykırı olamaz.

Yasal düzenlemelerin demokratik meşruiyet ve hiyerarşik üstünlük prensibi.

Key Concept

CBK Yetki Alanı ve Normlar Hiyerarşisi

Hints

CBK'ların düzenleyebileceği hak gruplarını (Kişi, Sosyal, Siyasi) ve mülkiyet hakkının hangi grupta olduğunu düşünün.

Practice More

OHAL döneminde çıkarılan CBK'ların yetki sınırları ile olağan dönem CBK'ları arasındaki farkları inceleyiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 267Question →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümlerine göre, bir kimsenin Cumhurbaşkanı seçilebilmesi için eğitim düzeyi ve yaş bakımından sahip olması gereken nitelikler aşağıdakilerden hangisidir?

Kırk yaşını doldurmuş ve yükseköğrenim yapmış olmak

On sekiz yaşını doldurmuş ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak

Kırk yaşını doldurmuş ve en az ilkokul mezunu olmak

Yükseköğrenim yapmış olmak ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi olmak

Kırk yaşını doldurmuş olmak ve doğuştan Türk vatandaşı olmak

Show answer & explanation

Answer: Kırk yaşını doldurmuş ve yükseköğrenim yapmış olmak

Answer

Cumhurbaşkanı seçilebilmek için kırk yaşını doldurmuş olmak ve yükseköğrenim yapmış olmak gerekir.

Doğru yanıt olan seçenek, Anayasa'nın

101

. maddesinde belirtilen hem yaş (

40

) hem de eğitim (yükseköğrenim) şartlarını eksiksiz ve doğru şekilde sunmaktadır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın yürütme organını düzenleyen ilgili maddesini hatırla.

1982

Anayasası Madde

101

, Cumhurbaşkanlığı adaylık şartlarını belirler.

Yürütme başı olan Cumhurbaşkanının nitelikleri bu maddede açıkça listelenmiştir.

Yaş ve eğitim kriterlerini kontrol et.

Yaş sınırı

40

, eğitim düzeyi ise 'yükseköğrenim' (üniversite mezuniyeti) olarak sabittir.

Milletvekili seçilme şartları ile Cumhurbaşkanı seçilme şartları arasındaki en temel farklar bu iki kriterdir.

Key Concept

Cumhurbaşkanı Seçilme Nitelikleri

Hints

Cumhurbaşkanı olabilmek için gereken yaş sınırı, milletvekili olma yaşından oldukça yüksektir.

Practice More

Cumhurbaşkanının görev süresi ve bir kimsenin en fazla kaç kez seçilebileceği konusunu tekrar ediniz.

Estimated Time:45s

Question 268Question →

$1982$ Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen ve Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Olağanüstü Hal ( $OHAL$ ) kararının Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) tarafından denetlenmesi ve süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Olağanüstü hal ilanı kararı, yayımlandığı gün

TBMM

’nin onayına sunulur.

Meclis tatilde ise olağanüstü hal ilan edilmesi durumunda derhal toplantıya çağrılır.

TBMM

, ilan edilen olağanüstü halin süresini kısaltabilir veya hali tamamen kaldırabilir.

Cumhurbaşkanının istemiyle, her defasında en fazla altı ay süreyle uzatma kararı alınabilir.

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri üç ay içinde

TBMM

'de görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanının istemiyle, her defasında en fazla altı ay süreyle uzatma kararı alınabilir.

Answer

Cumhurbaşkanının istemiyle olağanüstü hal süresinin her defasında en fazla altı ay süreyle uzatılabileceği yönündeki ifade yanlıştır; çünkü anayasaya göre uzatma süresi her defasında dört ayı geçemez.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü

1982

Anayasası'nın

119

. maddesine göre, olağanüstü hal ilan edildikten sonra

TBMM

bu süreyi Cumhurbaşkanı'nın talebiyle uzatabilir; ancak bu uzatma her defasında en fazla

4

ay olabilir.

6

aylık süre sınırı sadece Cumhurbaşkanı'nın olağanüstü hali ilk ilan ederken kullanabileceği maksimum süreyi ifade eder.

Step-by-Step Solution

İlan ve uzatma makamlarını ayırt etme

İlan Cumhurbaşkanı tarafından, uzatma ise Cumhurbaşkanı'nın talebi üzerine

TBMM

tarafından yapılır.

Yürütme ve yasama organlarının görev paylaşımını belirlemek için.

Süre sınırlarını kontrol etme

İlk ilan süresi en fazla

6

ay, her bir uzatma süresi ise en fazla

4

aydır.

Anayasa'nın

119

. maddesindeki sayısal sınırları doğrulamak için.

Seçenekleri anayasal verilerle karşılaştırma

Altı ay ifadesinin uzatma değil, ilk ilan için geçerli olduğu tespit edilir.

Yanlış olan bilgiyi belirlemek için.

Key Concept

Olağanüstü Hal Süreçleri ve Süre Sınırları

Hints

Cumhurbaşkanı'nın ilan yetkisi ile Meclis'in uzatma yetkisi için belirlenen süre sınırlarının farklı olduğunu hatırlayın.

1982

Anayasası'na göre

6

rakamı başlangıç aşamasını,

4

rakamı ise süreç içindeki periyodik uzatmaları temsil eder.

Cumhurbaşkanı başlangıçta en fazla

6

ay için ilan edebilir, ancak Meclis'in yaptığı her bir uzatma işlemi en fazla

4

ay olabilir.

Practice More

Savaş durumunda bu süre sınırlarının (

4

ay) uygulanıp uygulanmadığını inceleyerek istisnaları öğrenin.

Estimated Time:1m 15s

Question 269Question →

1982 Anayasası'nda yer alan yürütme ve yargı organları arasındaki denge mekanizmaları dikkate alındığında, Cumhurbaşkanının yargı alanına ilişkin görev ve yetkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Danıştay üyelerinin dörtte birini seçmek

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını ve Başsavcıvekilini seçmek

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını, Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçmek

Anayasa Mahkemesinin on beş üyesinden on ikisini seçmek

Hâkimler ve Savcılar Kuruluna doğrudan dört üye seçmek

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını, Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçmek

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanının Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilmesi, Cumhurbaşkanının yetkisi dışındadır.

1982 Anayasası'nın 158. maddesine göre Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirme yapılır. Cumhurbaşkanının Uyuşmazlık Mahkemesi üzerinde doğrudan bir üye seçme veya başkan belirleme yetkisi bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanının yargısal yetkilerinin kapsamını hatırla.

Cumhurbaşkanı yüksek mahkemelere (AYM, Danıştay) üye seçer ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını belirler.

Yetki sınırlarını belirlemek için genel çerçeveye bakılmalıdır.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin özel yapısını analiz et.

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri içinden seçilir (görevlendirilir).

Anayasa'nın 158. maddesi bu görevi doğrudan Anayasa Mahkemesine vermiştir.

Seçenekleri karşılaştırarak yanlış olanı tespit et.

Başkanın Cumhurbaşkanı tarafından seçildiğini ifade eden seçenek yanlıştır.

Anayasal görev dağılımı ile seçenek metni çelişmektedir.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Yargısal Atama Yetkileri ve İstisnalar

Hints

Cumhurbaşkanı yüksek yargı organlarına üye seçerken, bu organların başkanlarını seçme yetkisi genellikle mahkemelerin kendisindedir.

Anayasa Mahkemesi ve Danıştay üyelerinin bir kısmını Cumhurbaşkanı seçer, ancak Yargıtay üyelerinin tamamını HSK seçer.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının nereden geldiğine odaklanın; o bir Anayasa Mahkemesi üyesidir ve AYM tarafından görevlendirilir.

Practice More

Cumhurbaşkanının yasama alanındaki yetkileri (kanunları yayımlama, veto vb.) ile yargısal atamaları arasındaki farkları bir tablo üzerinde çalışabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 270Question →

$1982$ Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Türkiye’de uygulanan "Olağanüstü Hal ( $OHAL$ )" yönetimi ve bu süreçteki anayasal yetki paylaşımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen olağanüstü hal kararı, Resmi Gazete'de yayımlandığı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur ve Meclis tatilde ise derhal toplantıya çağrılır.

Savaş hali de dahil olmak üzere, olağanüstü halin süresini her defasında uzatma yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisine ait olup bu süre hiçbir koşulda

4

ayı geçemez.

Olağanüstü halin ilan edilmesine veya mevcut sürenin uzatılmasına, Cumhurbaşkanının talebi üzerine Milli Güvenlik Kurulu (

MGK

) tarafından karar verilir.

Olağanüstü hal süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Meclis onayına sunulmasına gerek kalmaksızın olağanüstü hal süresi bitene kadar kanun hükmünde kalır.

Cumhurbaşkanı, ülkenin tamamında veya bir bölgesinde, süresi

1

yılı geçmemek kaydıyla olağanüstü hal ilan etmeye yetkilidir.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen olağanüstü hal kararı, Resmi Gazete'de yayımlandığı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur ve Meclis tatilde ise derhal toplantıya çağrılır.

Answer

Anayasa'nın

119

. maddesine göre, Cumhurbaşkanı tarafından alınan olağanüstü hal kararı Resmi Gazete'de yayımlanır ve aynı gün

TBMM

onayına sunulur. Meclis o sırada tatilde olsa dahi kararı görüşmek üzere derhal toplantıya çağrılması anayasal bir zorunluluktur.

Step-by-Step Solution

İlan yetkisini belirle.

Olağanüstü hal ilan etme yetkisi doğrudan Cumhurbaşkanına aittir.

2017

değişikliği ile Bakanlar Kurulu kaldırılmış, yetki tek başına Cumhurbaşkanına verilmiştir.

İlan süresi ve onay sürecini incele.

İlan süresi en fazla

6

aydır ve karar aynı gün

TBMM

onayına sunulur.

Yürütmenin bu olağanüstü yetkisi yasama organının (Meclis) derhal denetimine tabidir.

Uzatma prosedürünü ve istisnaları kontrol et.

Uzatma yetkisi

TBMM

'dedir (her defasında max

4

ay), ancak savaş durumunda bu

4

aylık sınır aranmaz.

Savaş hali, süresiz veya daha uzun süreli planlama gerektirebilecek mücbir bir sebeptir.

Key Concept

OHAL

İlan ve Denetim Usulü

Hints

OHAL

ilan edildikten sonra yasama organının (Meclis) devreye girmesi gereken en erken süreyi hatırlayın.

Practice More

OHAL

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin yargısal denetimi ve Meclis onayı ile kanunlaşma süreci arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 271Question →

1982 Anayasası’nda 2017 değişikliği ile düzenlenen Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) yetki sınırları ve kanunlarla olan hiyerarşik ilişkisi göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

TBMM’nin, daha önce Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenmiş bir konuda kanun çıkarması halinde, o konuda mevcut olan kararname hükümsüz hale gelir.

Anayasa’da 'kanunla düzenlenir' ifadesinin geçtiği tüm alanlarda, kanuni boşluk bulunması şartıyla CBK ile düzenleme yapılabilir.

Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümleri arasında bir çelişki olması durumunda, yürütme yetkisine ilişkin konularda kararname hükümleri esas alınır.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile Anayasa'nın 'Temel Haklar ve Ödevler' kısmında yer alan tüm haklar üzerinde kısıtlama yapılabilir.

Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, doğası gereği sadece mevcut bir kanunun uygulanmasını göstermek üzere çıkarılan 'türev' nitelikli işlemlerdir.

Show answer & explanation

Answer: TBMM’nin, daha önce Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenmiş bir konuda kanun çıkarması halinde, o konuda mevcut olan kararname hükümsüz hale gelir.

Answer

TBMM’nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümsüz hale geleceği ifadesi doğrudur.

Anayasa'nın 104. maddesinde 2017 yılında yapılan değişiklikle, TBMM'ye yasama üstünlüğü tanınmıştır. Eğer TBMM, Cumhurbaşkanı'nın daha önce CBK ile düzenlediği bir konuda kanun çıkarırsa, CBK herhangi bir iptal davasına gerek kalmaksızın kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Step-by-Step Solution

CBK'nın yasama organı ile ilişkisini değerlendir.

Anayasa m. 104/17: 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.'

Yasamanın (TBMM) asli düzenleme yetkisinin yürütmenin düzenleme yetkisine olan üstünlüğünü teyit etmek.

CBK'nın kanunla çatışma durumunu incele.

Kanun hükmü CBK'ya üstündür.

Anayasa uyarınca çatışma halinde kanun hükümlerinin uygulanması zorunludur.

CBK'nın düzenleme alanını kontrol et.

Negatif alan: Kişi hakları ve siyasi haklar düzenlenemez.

Olağan dönem CBK'ları için getirilmiş anayasal sınırlamalardır.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin (CBK) Yasama Karşısındaki Statüsü

Hints

TBMM'nin yasama yetkisinin asli ve genel olduğunu, CBK'nın ise istisnai ve sınırlı olduğunu düşünün.

Anayasa m. 104/17'deki 'hükümsüzlük' şartına odaklanın; yasama organı bir konuya el atarsa yürütmenin o konudaki düzenlemesi ne olur?

Kanunlar ve CBK'lar aynı konuda farklı şeyler söylerse, her zaman parlamentonun (TBMM) iradesi üstün tutulur.

Practice More

OHAL döneminde çıkarılan CBK'ların yetki sınırları ve yargısal denetimi ile olağan dönem CBK'larını karşılaştırın.

Estimated Time:1m 30s

Question 272Question →

1982 Anayasası'nın "Milli Savunma" hükümleri uyarınca; Genelkurmay Başkanı'nın görev ve yetkilerinden dolayı hiyerarşik olarak bağlı olduğu merci ile Başkomutanlık makamını temsil eden makam aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Milli Savunma Bakanı — Cumhurbaşkanı

Cumhurbaşkanı — TBMM Başkanı

Milli Savunma Bakanı — TBMM Başkanı

Cumhurbaşkanı — Milli Savunma Bakanı

Milli Güvenlik Kurulu — Cumhurbaşkanı

Show answer & explanation

Answer: Milli Savunma Bakanı — Cumhurbaşkanı

Answer

Genelkurmay Başkanı Milli Savunma Bakanına sorumludur ve Başkomutanlık Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir.

1982 Anayasası'nın 117. maddesi uyarınca Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur. Aynı maddede yapılan düzenleme ile Genelkurmay Başkanı'nın bu görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanına sorumlu olduğu açıkça belirtilmiştir.

Step-by-Step Solution

Başkomutanlık makamının temsilcisini belirle.

Cumhurbaşkanı

1982 Anayasası Madde 117 uyarınca Başkomutanlık, TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

Genelkurmay Başkanı'nın hiyerarşik sorumluluğunu belirle.

Milli Savunma Bakanı

2017 Anayasa değişikliği ile Genelkurmay Başkanı, görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanına sorumlu kılınmıştır.

Key Concept

Anayasal Milli Savunma Teşkilatı ve Hiyerarşisi

Hints

Başkomutanlık makamının temsili yürütmenin en başındaki isimdedir.

Genelkurmay Başkanı'nın kime sorumlu olduğu 2017 değişiklikleri ile Milli Savunma Bakanlığı'na bağlanmıştır.

Anayasa'nın 117. maddesi: Başkomutanlık Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir, Genelkurmay Başkanı Milli Savunma Bakanına sorumludur.

Practice More

Savaş zamanında Başkomutanlık görevlerinin kim tarafından yürütüldüğünü inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 273Question →

Türkiye Cumhuriyeti'nin milli güvenlik stratejilerinin belirlenmesinde kilit bir rol oynayan Milli Güvenlik Kurulu'nun ( $MGK$ ) anayasal statüsü ve yürütme organı içerisindeki konumuyla ilgili aşağıda yer alan bilgilerden hangisi yanlıştır?

Milli güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ye (

TBMM

) karşı Cumhurbaşkanı sorumludur.

Milli Güvenlik Kurulu'nun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı'nın önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanı tarafından düzenlenir.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'nin teşkilatı ve görevleri, yasama organı tarafından çıkarılan bir kanunla belirlenmek zorundadır.

Cumhurbaşkanı'nın katılamadığı Milli Güvenlik Kurulu toplantılarına, vekalet eden Cumhurbaşkanı yardımcısı başkanlık eder.

Milli Güvenlik Kurulu'nun, devletin milli güvenlik siyaseti konusundaki görüşleri Cumhurbaşkanı tarafından değerlendirilir ve icra yetkisi Cumhurbaşkanı'na aittir.

Show answer & explanation

Answer: Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'nin teşkilatı ve görevleri, yasama organı tarafından çıkarılan bir kanunla belirlenmek zorundadır.

Answer

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'nin teşkilatı ve görevlerinin kanunla belirlenmesi gerektiği ifadesi yanlıştır; güncel anayasal düzenlemeye göre bu yapı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'nin teşkilatı ve görevleri,

1982

Anayasası'nın

118

. maddesinin son fıkrası uyarınca 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' ile düzenlenir. Dolayısıyla bu yapının yasama organı tarafından çıkarılacak bir 'kanun' ile belirlenmek zorunda olduğu bilgisi anayasal olarak yanlıştır. Bu düzenleme, yürütmenin kendi teşkilatını oluşturma yetkisinin bir parçasıdır.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın

118

. maddesinin son fıkrasını analiz etme

Genel Sekreterlik düzenlemesinin anayasal dayanağı tespit edildi.

Anayasa metni, Genel Sekreterliğin teşkilat ve görevlerinin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (

CBK

) ile düzenleneceğini açıkça belirtir.

2017

Anayasa değişikliklerinin yürütme teşkilatı üzerindeki etkisini değerlendirme

Yürütmeye dair birçok kurumsal yapının hukuk kaynağının değiştiği saptandı.

Yeni sistemde yürütmenin kendi iç teşkilatlanmasını CBK ile yapması ilkesi gereği, MGK Genel Sekreterliği de kanun kapsamından çıkarılmıştır.

Seçeneklerdeki hukuki norm hiyerarşisini kontrol etme

Hukuki norm türündeki (kanun vs. kararname) hatalı eşleştirme saptandı.

Teşkilat yapısının yasama organınca (

TBMM

) çıkarılan bir kanunla belirlenmesi gerektiğini savunmak, anayasanın açık hükmüne aykırıdır.

Key Concept

MGK Genel Sekreterliği'nin Hukuki Düzenleme Dayanağı

Hints

Yürütme organı içindeki kurumsal birimlerin (örneğin

MGK

Sekreterliği) teşkilatlanma biçimine ve bu alandaki yetki değişikliğine odaklanın.

2017

Anayasa değişikliklerinden sonra yürütmenin iç işleyişine dair alanların hangi tür hukuk normuyla düzenlendiğini hatırlayın.

Anayasa'nın

118

. maddesinin son fıkrası, Genel Sekreterlik için 'kanun' mu yoksa 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' mi öngörmektedir?

Practice More

Devlet Denetleme Kurulu (

DDK

) ve

MGK

Genel Sekreterliği'nin kuruluş dayanaklarını karşılaştırarak çalışmanız konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:2m 30s

Question 274Question →

1982 Anayasası’nın "Milli Savunma" başlıklı hükümlerine göre, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamayan Başkomutanlık makamı aşağıdakilerden hangisi tarafından temsil edilir?

Cumhurbaşkanı

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı

Genelkurmay Başkanı

Milli Savunma Bakanı

Milli Güvenlik Kurulu

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı

Answer

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir.

1982 Anayasası'nın 117. maddesine göre Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve bu makam Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur. Bu durum, ordunun sivil iradeye ve milleti temsil eden Meclise bağlılığının bir simgesidir.

Step-by-Step Solution

Başkomutanlık makamının hukuki kaynağını belirle.

1982 Anayasası Madde 117.

Anayasa, milli savunma ve askeri teşkilatın en üst kademesini bu maddede düzenler.

Makamın kimin adına ve kim tarafından temsil edildiğini tespit et.

TBMM adına Cumhurbaşkanı.

Anayasal metin, temsil yetkisini doğrudan Cumhurbaşkanına verirken makamın asıl sahibinin Meclis olduğunu vurgular.

Key Concept

Başkomutanlık Makamının Temsili

Hints

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamayan bir makamdır.

Bu makamı temsil eden kişi, aynı zamanda devletin ve yürütmenin de başıdır.

Anayasa'ya göre Başkomutanlık, TBMM adına Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir.

Practice More

Genelkurmay Başkanının hangi makama sorumlu olduğunu ve kim tarafından atandığını tekrar etmeniz faydalı olacaktır.

Estimated Time:45s

Question 275Question →

Türkiye Cumhuriyeti $1982$ Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm, istifa veya diğer bir nedenle boşalması durumunda; yenisi seçilip göreve başlayıncaya kadar Cumhurbaşkanlığına vekalet edilmesi ve bu makama ait yetkilerin kullanılmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

En yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı vekalet eder ve yürütme yetkisini geçici olarak devralır.

Cumhurbaşkanının yurt dışına çıkış veya hastalık gibi haller için önceden görevlendirdiği yardımcısı vekalet eder.

Cumhurbaşkanlığı Kabinesi'nin en kıdemli bakanı vekalet eder ve sadece günlük idari işleri yürütür.

Anayasa Mahkemesi Başkanı vekalet eder ve yeni seçim sürecini yönetir.

Show answer & explanation

Answer: En yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Answer

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder ve makama ait tüm yetkileri kullanır.

Anayasa'nın

106

. maddesine göre; Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde, en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı, yenisi seçilip göreve başlayıncaya kadar Cumhurbaşkanlığına vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Step-by-Step Solution

Olayın niteliğini belirle

Makamın boşalması (Ölüm, istifa vb.)

Geçici ayrılma ile makamın boşalması durumlarında vekalet kuralları farklılık gösterir.

Vekalet edecek makamı tespit et

Cumhurbaşkanı Yardımcısı

2017

değişikliği ile vekalet görevi yasama (TBMM Başkanı) organından alınarak yürütme içine (Yardımcı) verilmiştir.

Hangi yardımcının vekalet edeceğini belirle

En yaşlı yardımcı

Anayasa, makam boşaldığında kıdem veya seçim yerine yaş kriterini (en yaşlı olma) esas almıştır.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığına Vekalet (Geçici vs. Sürekli Boşalma)

Hints

Cumhurbaşkanlığı vekaletinde

2017

yılından itibaren TBMM Başkanı'nın bir rolü kalmamıştır.

Vekalet kuralı 'geçici ayrılma' (hastalık, seyahat) ve 'makamın boşalması' (ölüm, istifa) durumları için farklılık gösterir.

Makamın tamamen boşaldığı durumlarda yardımcılar arasında 'en yaşlı olan' kriteri uygulanır.

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcılarının atanma şartları ile milletvekili seçilme yeterliliği arasındaki paralelliği inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 276Question →

$1982$ Anayasası'nın $124$ . maddesine göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa'da açıkça belirtilen yönetmelik çıkarma yetkisine sahip makam veya kurumlar arasında yer almaz?

Cumhurbaşkanı

Bakanlıklar

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Belediyeler

Üniversiteler

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Türkiye Büyük Millet Meclisi seçeneği doğrudur çünkü Meclis bir yasama organıdır.

1982

Anayasası'nın

124

. maddesinde yönetmelik çıkarma yetkisi sadece yürütme içinde yer alan Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine verilmiştir. Yasama organının yaptığı düzenlemeler kanun veya parlamento kararıdır.

Step-by-Step Solution

Yönetmelik çıkarma yetkisinin yasal dayanağını belirleme

1982

Anayasası'nın

124

. maddesi bu yetkiyi düzenler.

Yürütmenin düzenleyici işlemleri hiyerarşisini anlamak için temel metne bakılmalıdır.

Anayasa'da sayılan yetkili mercileri listeleme

Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileri (Belediyeler, Üniversiteler, TRT vb.).

Bu merciler yürütme içinde yer alan ve idari düzenleme yapma yetkisi olan birimlerdir.

Seçeneklerdeki kurumların hukuki statüsünü değerlendirme

Türkiye Büyük Millet Meclisi bir yasama organıdır, yürütme organı değildir.

Yönetmelik bir idari işlemdir ve sadece idari makamlar tarafından tesis edilebilir.

Key Concept

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi Olan Merciler

Hints

Yönetmelik, yürütme organının yaptığı idari bir düzenlemedir.

Anayasa'nın

124

. maddesinde bu yetkiye sahip üç temel yapı sayılmıştır: Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileri.

Seçenekler arasında hangisi yürütme organı değil, yasama organıdır?

Practice More

Kamu tüzel kişiliği olan ve olmayan kurumları (Fakülteler, Genel Müdürlükler vb.) ayırt etmek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Estimated Time:45s

Question 277Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında gerçekleştirilen düzenlemeler dikkate alındığında, yürütme organı içerisinde yer alan Devlet Denetleme Kurulu ( $DDK$ ) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurulun başkan ve üyeleri doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve kurul idari soruşturma yapma yetkisine sahiptir.

Kurulun kuruluşu, teşkilatı ve işleyişi ile ilgili tüm esaslar TBMM tarafından çıkarılan kanunla düzenlenir.

Kurul, idarenin hukuka uygunluğunu sağlamak amacıyla tüm kamu kurumlarını ve yargı organlarını denetleyebilir.

Kurul üyeleri, Danıştay Genel Kurulu tarafından önerilen adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Kurulun denetim yetkisi sadece kamu kurumları ile sınırlı olup, meslek kuruluşları ve sendikaları kapsamaz.

Show answer & explanation

Answer: Kurulun başkan ve üyeleri doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve kurul idari soruşturma yapma yetkisine sahiptir.

Answer

Kurulun başkan ve üyelerinin doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanması ve kurulun idari soruşturma yapma yetkisine sahip olması doğru bir bilgidir.

Devlet Denetleme Kurulu (

DDK

1982

Anayasası'na göre Cumhurbaşkanlığına bağlıdır. Kurulun başkanı ve tüm üyeleri doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

2017

Anayasa değişikliği ile kurula, kamu kurumlarında ve ilgili kuruluşlarda 'idari soruşturma' yapma yetkisi verilerek denetim kapasitesi genişletilmiştir.

Step-by-Step Solution

DDK

'nın idari yapısını analiz edin.

Kurul, Cumhurbaşkanlığına bağlı üst düzey bir denetim organıdır.

Yürütme organının idare üzerindeki denetim gücünü temsil eder.

2017

Anayasa değişikliklerinin yetki alanına etkisini değerlendirin.

Kurula mevcut 'denetleme' ve 'inceleme' yetkilerine ek olarak 'idari soruşturma' yetkisi tanınmıştır.

Denetim faaliyetlerinin etkinliğini artırmak amaçlanmıştır.

Atama usulünü ve hukuki dayanağını belirleyin.

Üyeler doğrudan Cumhurbaşkanınca atanır ve işleyiş Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (

CBK

) ile belirlenir.

Kurulun bağımsız bir idari yapı değil, Cumhurbaşkanlığı teşkilatının bir parçası olması nedeniyle düzenleme yetkisi yürütmeye verilmiştir.

Key Concept

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) 2017 sonrası hukuki statüsü ve yetkileri.

Hints

DDK

'nın hangi yüksek makama bağlı olduğunu ve bu makamın atama yetkilerini düşünün.

2017

Anayasa değişikliği ile denetim ve inceleme yetkisine 'soruşturma' kelimesinin eklenip eklenmediğini hatırlayın.

Yargı organlarının denetim kapsamında olup olmadığını ve kurulun işleyişinin 'Kanun' ile mi yoksa 'Kararname' ile mi düzenlendiğini kontrol edin.

Practice More

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenen diğer kurumları ve yargı muafiyeti olan diğer yapıları inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 0s

Question 278Question →

$1982$ Anayasası'nda yer alan düzenlemelere göre, Genelkurmay Başkanı'nın atanması ve görevlerinden dolayı sorumlu olduğu makam ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

Atayan: Cumhurbaşkanı - Sorumlu Olduğu: Milli Savunma Bakanı

Atayan: Türkiye Büyük Millet Meclisi - Sorumlu Olduğu: Cumhurbaşkanı

Atayan: Cumhurbaşkanı - Sorumlu Olduğu: Türkiye Büyük Millet Meclisi

Atayan: Milli Savunma Bakanı - Sorumlu Olduğu: Cumhurbaşkanı

Atayan: Cumhurbaşkanı - Sorumlu Olduğu: Milli Güvenlik Kurulu

Show answer & explanation

Answer: Atayan: Cumhurbaşkanı - Sorumlu Olduğu: Milli Savunma Bakanı

Answer

Genelkurmay Başkanı Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve Milli Savunma Bakanı'na karşı sorumludur.

Doğru eşleşme 'Atayan: Cumhurbaşkanı - Sorumlu Olduğu: Milli Savunma Bakanı' şeklindedir. Anayasa'nın

117

. maddesine göre Genelkurmay Başkanı Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Yine aynı madde uyarınca Genelkurmay Başkanı, görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanına karşı sorumludur.

Step-by-Step Solution

Atama yetkisini belirle

Genelkurmay Başkanı Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

1982

Anayasası ve üst kademe kamu yöneticilerinin atanmasına ilişkin düzenlemeler gereği bu yetki Cumhurbaşkanı'na aittir.

Sorumluluk zincirini analiz et

Genelkurmay Başkanı, Milli Savunma Bakanı'na karşı sorumludur.

2017

Anayasa değişiklikleri sonrası askeri teşkilatın sivil otoriteye bağlılığı pekiştirilmiş ve bu sorumluluk hattı kurulmuştur.

Key Concept

Başkomutanlık ve Genelkurmay Başkanlığı hiyerarşik yapısı

Hints

Genelkurmay Başkanı'nı kimin atadığını düşünün; yürütmenin başı bu yetkiye sahiptir.

Genelkurmay Başkanı'nın kime bağlı ve sorumlu olduğunu hatırlayın; bu makam bir bakanlıktır.

Genelkurmay Başkanı Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve Milli Savunma Bakanı'na bağlıdır.

Practice More

Barış ve savaş zamanlarında Başkomutanlık yetkisinin kim tarafından kullanıldığını gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 279Question →

Türkiye Cumhuriyeti'nin milli güvenliğinin sağlanması ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin yurt savunmasına hazırlanması süreçleri ile ilgili anayasal düzenlemeler dikkate alındığında; bu hazırlıklardan dolayı Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı doğrudan sorumlu olan makam ve bu hazırlıkların askeri yürütücüsü olan Genelkurmay Başkanı'nın görevlerinden dolayı sorumlu olduğu mercii aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

Cumhurbaşkanı — Milli Savunma Bakanı

Milli Savunma Bakanı — Cumhurbaşkanı

Cumhurbaşkanı — Cumhurbaşkanı Yardımcısı

TBMM Başkanı — Milli Savunma Bakanı

Genelkurmay Başkanı — Cumhurbaşkanı

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı — Milli Savunma Bakanı

Answer

Milli güvenliğin sağlanmasından TBMM'ye karşı Cumhurbaşkanı sorumludur; Genelkurmay Başkanı ise görevlerinden dolayı Milli Savunma Bakanı'na sorumludur.

Anayasa'nın 117. maddesi uyarınca, Başkomutanlık TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir. Bu kapsamda milli güvenliğin sağlanması ve ordunun savaşa hazırlanması görevlerinde TBMM'ye karşı muhatap ve sorumlu olan makam Cumhurbaşkanı'dır. Genelkurmay Başkanı ise bu hazırlıkların askeri teknik boyutunu yönetir ve görevlerinden dolayı Milli Savunma Bakanı'na karşı sorumludur.

Step-by-Step Solution

Anayasa Madde 117 analizi yapılır.

Milli güvenliğin sağlanmasından ve TSK'nın yurt savunmasına hazırlanmasından TBMM'ye karşı Cumhurbaşkanı'nın sorumlu olduğu saptanır.

Yürütme yetkisinin tek elde toplanmasıyla siyasi sorumluluk Cumhurbaşkanı'ndadır.

Genelkurmay Başkanı'nın hiyerarşik konumu belirlenir.

Genelkurmay Başkanı'nın Milli Savunma Bakanı'na bağlı ve sorumlu olduğu belirlenir.

2017 anayasa değişiklikleri ve ilgili CBK'lar uyarınca askeri hiyerarşi sivil idareye (bakanlığa) bağlanmıştır.

Key Concept

Milli Savunma ve Başkomutanlık Hiyerarşisi

Hints

Başkomutanlık yetkisinin kime ait olduğunu ve kimin adına temsil edildiğini hatırlayın.

2017 Anayasa değişikliği sonrası bakanlıklar ile kuvvet komutanlıkları arasındaki ilişkiyi düşünün.

Genelkurmay Başkanı, Milli Savunma Bakanlığına bağlı ve sorumlu bir makam haline getirilmiştir.

Practice More

Savaş halinde Başkomutanlık yetkilerinin kullanım devrini ve Milli Güvenlik Kurulu üyelerini tekrar gözden geçirin.

Estimated Time:45s

Question 280Question →

$1982$ Anayasası'nın $118.$ maddesinde düzenlenen Milli Güvenlik Kurulu ( $MGK$ ) ve Genel Sekreterliği'nin işleyişine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Milli Güvenlik Kurulu kararları, devletin milli güvenlik siyasetinin tayini ve tespiti ile ilgili konularda Cumhurbaşkanı'na tavsiye niteliği taşır.

Kurulun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı'nın önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir.

Cumhurbaşkanının katılamadığı Milli Güvenlik Kurulu toplantılarına Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlık eder.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'nin teşkilat yapısı, görevleri ve personeli ile ilgili düzenlemeler Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile yapılır.

Milli Güvenlik Kurulu üyesi olan Milli Savunma Bakanı ve İçişleri Bakanı, Kurul gündemine madde eklenmesi konusunda doğrudan anayasal öneri yetkisine sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Milli Güvenlik Kurulu üyesi olan Milli Savunma Bakanı ve İçişleri Bakanı, Kurul gündemine madde eklenmesi konusunda doğrudan anayasal öneri yetkisine sahiptir.

Answer

Milli Savunma Bakanı ve İçişleri Bakanı'nın kurul gündemine madde eklenmesi konusunda doğrudan anayasal öneri yetkisine sahip olduğunu belirten ifade yanlıştır.

Milli Güvenlik Kurulu üyesi olan bakanlar (İçişleri, Milli Savunma vb.) toplantılara katılır ve görüş bildirirler ancak

1982

Anayasası'nın

118.

maddesine göre kurulun gündemine dair öneride bulunma hakkı sadece Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı'na tanınmıştır. Bu nedenle Milli Savunma Bakanı ve İçişleri Bakanı'nın bu konuda 'anayasal öneri yetkisi' olduğu bilgisi yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın

118.

maddesindeki üyeleri analiz et.

Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları, Adalet, İçişleri, Dışişleri, Milli Savunma Bakanları, Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları üyedir.

Üyelik statüsü ile gündem öneri yetkisi arasındaki farkı anlamak için önce kimlerin üye olduğu netleştirilmelidir.

Gündemin nasıl belirlendiğine ilişkin anayasal hükmü incele.

Gündemi Cumhurbaşkanı düzenler; önerileri ise sadece Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı sunar.

Anayasa koyucu, tüm üyelerin değil sadece belirli makamların gündeme dair resmi öneri sunabileceğini kurala bağlamıştır.

Seçeneklerdeki makamları karşılaştır.

Milli Savunma Bakanı ve İçişleri Bakanı üye olmalarına rağmen, gündem önerisi sunma konusunda anayasal bir yetki ile donatılmamışlardır.

Üyelerin tamamının gündemi belirlediği yanılgısı en yaygın çeldiricidir.

Key Concept

MGK Gündeminin Belirlenmesi ve Üyelik Statüsü

Hints

MGK üyelerinin kimler olduğunu ve gündemi kimin belirlediğini hatırlamaya çalışın.

Gündem belirlenirken Cumhurbaşkanı'na sadece iki makam öneri sunabilir.

Bakanların kurul üyesi olması, onlara otomatik olarak gündem önerisi sunma hakkı vermez.

Practice More

MGK Genel Sekreteri'nin üye olup olmadığı ve toplantılara hangi sıfatla katıldığına dair benzer soruları çözebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

PreviousPage 14 / 33Next

Yürütme

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer