Question

Difficulty: MediumTanzimat Fermanı (1839)

Osmanlı anayasacılık hareketleri içinde 'anayasal belge' niteliğiyle kabul edilen 18391839 tarihli Tanzimat Fermanı, padişahın mutlak yetkilerini herhangi bir dış baskı veya toplumsal sözleşme olmaksızın kendi iradesiyle sınırlaması bakımından 'tek taraflı' bir hukuki işlem niteliğindedir. Padişahın bu belgede yer alan 'vazedilecek kanunlara bizzat kendisinin de uyacağı' yönündeki beyanı, Türk anayasa tarihinde aşağıdaki temel kavramlardan hangisinin ilk kez açıkça benimsendiğini göstermektedir?

  1. Hukukun üstünlüğü ve kanun devleti ilkesiAnswer
  2. B
    Mutlak monarşiden meşruti monarşiye geçiş
  3. C
    Gayrimüslim tebaaya askeri ve siyasi haklarda tam eşitlik sağlanması
  4. D
    Milli egemenlik ve halkın yönetime katılması
  5. E
    Padişahın yetkilerinin bir 'misak' (sözleşme) yoluyla sınırlandırılması

Answer

Hukukun üstünlüğü ve kanun devleti ilkesi
Tanzimat Fermanı (1839), padişahın kendi yetkilerini yine kendi iradesiyle sınırlandırdığı (otolimitasyon) bir belgedir. Padişahın, çıkarılacak kanunlara kendisinin de uyacağını beyan etmesi, o güne kadar mutlak ve sınırsız olan iradesinin artık hukuki kurallara tabi olacağını kabul etmesi demektir. Bu durum, Türk hukuk tarihinde 'Hukukun Üstünlüğü' ilkesinin ilk kez bir resmi belgeyle telaffuz edildiğini gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Belgenin hukuki niteliğini analiz etme
Tanzimat Fermanı'nın padişahın tek taraflı iradesiyle (otolimitasyon) ilan edildiğini tespit eder.
Sened-i İttifak gibi bir sözleşme değil, padişahın kendi yetkilerini sınırladığı bir fermandır.
2
Padişahın taahhüdünü değerlendirme
Padişahın 'kanunlara uyma' sözünün, iktidarın hukukla sınırlandırılması anlamına geldiğini anlar.
Bu durum, keyfi yönetimin yerini hukuki normların alması yani hukukun üstünlüğü ilkesinin temelidir.
3
Diğer dönem ve belgelerle karşılaştırma
Seçeneklerdeki 1856, 1876 ve Cumhuriyet dönemi özelliklerini eler.
Tanzimat Fermanı'nın meclis açmadığı, sadece mevcut mutlak otoriteyi hukukla sınırladığı sonucuna ulaşır.

Key Concept

Hukukun üstünlüğü (Otolimitasyon)

Practice More

Tanzimat Fermanı ile Islahat Fermanı arasındaki 'kaynak' (dış baskı) ve 'kapsam' (gayrimüslim hakları) farklarını inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question