Gülhane Hatt-ı Hümayunu adıyla da bilinen tarihi belge, Osmanlı idari yapısında keyfiliğin önlenmesi ile mülkiyet, can ve ırz güvenliğinin sağlanması amacına hizmet etmiştir. Bu ilanla birlikte hükümdar, ortaya koyduğu yeni kurallara bizzat riayet edeceğine yemin etmiş ve mutlak gücünü kendi rızasıyla hukuki bir zeminde sınırlandırmıştır.
Bu parçada temel özellikleri verilen metnin taşıdığı hukuki karakter ve sistemimize kazandırdığı ana prensip aşağıdakilerin hangisinde doğru ifade edilmiştir?
- Tek taraflı bir irade beyanıyla oluşturulmuştur ve hükümdarın kanunlara uyacağını taahhüt etmesiyle kanun üstünlüğü ilkesini getirmiştir.Answer
- BUluslararası bir antlaşma metni olarak düzenlenmiştir ve gayrimüslim tebaaya devlet memuru olma hakkı tanıyarak idari eşitliği kurmuştur.
- CSistematik bir anayasa belgesi özelliğindedir ve yasama yetkisini bir meclise devrederek meşruti yönetime geçişi sağlamıştır.
- DPadişahın mutlak veto yetkisini kaldıran bir anayasa değişikliğidir ve yürütmenin yasama organına karşı sorumlu olmasını esas almıştır.
- EBatılı devletlerin talepleri doğrultusunda çıkarılmış olup, azınlıklara il genel meclislerine üye olma hakkı vererek yerel siyasete katılımı başlatmıştır.
Answer
Tek taraflı bir irade beyanıyla oluşturulmuştur ve hükümdarın kanunlara uyacağını taahhüt etmesiyle kanun üstünlüğü ilkesini getirmiştir.
Soruda özellikleri verilen belge 1839 tarihli Tanzimat Fermanı'dır. Bu belge, hukuki nitelik olarak padişahın mutlak yetkilerini kendi iradesiyle sınırlandırdığı (otolimitasyon) 'tek taraflı bir irade beyanı' yani fermandır. Padişahın, ilan edilen kurallara kendisinin de riayet edeceğine ant içmesi, Osmanlı hukuk sisteminde ilk defa 'kanunların her gücün üstünde olduğu' (kanun üstünlüğü) anlayışının devlet yönetimi tarafından benimsendiğini gösterir. Bu nedenle doğru seçenek, belgenin tek taraflı yapısını ve kanun üstünlüğü ilkesini tam olarak ifade eden seçenektir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Tanzimat Fermanı'nın Hukuki Niteliği ve Yenilikleri