Question

Difficulty: MediumTanzimat Fermanı (1839)

Türk anayasa tarihindeki belgelerin hukuki nitelikleri ve iktidarı sınırlandırma yöntemleri göz önüne alındığında; 1839 tarihli Tanzimat Fermanı’nın, padişahın mutlak yetkilerini kullanma biçimine getirdiği sınırlama ve bu belgenin ilanıyla hukuk sistemine dahil edilen temel prensip aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

  1. Padişahın yetkilerini kendi iradesiyle tek taraflı olarak sınırlandırması (otolimitasyon) ve kanun gücünün her türlü kişisel iradenin üzerinde olduğunun kabul edilmesiAnswer
  2. B
    Paris Antlaşması’nın etkisiyle hazırlanan ve temel amacı gayrimüslim tebaaya yeni imtiyazlar tanıyarak Avrupalı devletlerin iç işlerine karışmasını önlemek olan bir ıslahat belgesi olması
  3. C
    Padişah ile yerel güç odakları (ayanlar) arasında imzalanan ve devlet iktidarının karşılıklı taahhütlerle paylaşıldığını gösteren bir anayasal sözleşme (misak) niteliği taşıması
  4. D
    Halkın temsil edildiği bir meclis tarafından hazırlanan ve mutlak monarşiden meşruti monarşiye geçişi sağlayan ilk yazılı Osmanlı anayasası olması
  5. E
    Padişahın yasama yetkisini tamamen halkın seçtiği temsilcilere devrettiği ve laik hukuk düzeninin temellerini atan demokratik bir toplumsal sözleşme olması

Answer

Padişahın yetkilerini kendi iradesiyle tek taraflı olarak sınırlandırması (otolimitasyon) ve kanun gücünün her türlü kişisel iradenin üzerinde olduğunun kabul edilmesi
Tanzimat Fermanı (1839), hukuki niteliği bakımından bir 'ferman' yani padişahın tek taraflı irade beyanıdır. Padişah bu belgeyle, gelecekte çıkarılacak kanunlara bizzat kendisinin de uyacağını ilan ederek kendi yetkilerini kendi isteğiyle sınırlandırmıştır (otolimitasyon). Bu durum, Türk anayasa tarihinde 'hukukun üstünlüğü' ve 'kanun gücü' prensiplerinin ilk kez resmi bir belgede açıkça kabul edilmesi anlamına gelir.

Step-by-Step Solution

1
Tanzimat Fermanı'nın hukuki kaynağını analiz et.
Belge, padişahın 'Gülhane Hatt-ı Hümayunu' olarak bilinen tek taraflı irade beyanıdır.
Belgenin bir sözleşme (misak) mi yoksa tek taraflı bir işlem (ferman) mi olduğunu belirlemek anayasal niteliğini anlamak için şarttır.
2
Belgedeki 'iktidarın sınırlandırılması' yöntemini değerlendir.
Padişah, çıkarılacak kanunlara bizzat kendisinin de uyacağına söz vermiştir.
Dışarıdan bir baskı veya meclis kararı olmaksızın padişahın kendi yetkisini sınırlandırması literatürde 'otolimitasyon' olarak adlandırılır.
3
Getirilen temel hukuki prensibi belirle.
Kanun kuvvetinin (gücünün) her şeyin üzerinde olduğu kabul edilmiştir.
Padişahın kanuna uyma taahhüdü, Batılı anlamda 'Hukukun Üstünlüğü' (Rule of Law) ilkesine atılan ilk adımdır.

Key Concept

Hukukun Üstünlüğü ve Otolimitasyon

Practice More

Tanzimat Fermanı ile Islahat Fermanı arasındaki 'eşitlik' anlayışı farklarını incelemek bu konudaki karmaşıklığı gidermeye yardımcı olacaktır.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question