Examkin

Question

Difficulty: Hardİdarenin Bütünlüğü ve Hiyerarşi

Türk idare hukukunda idarenin bütünlüğü ilkesini sağlayan en temel mekanizmalardan biri olan 'hiyerarşi' yetkisinin hukuki niteliği, kaynağı ve kapsamı dikkate alındığında, hiyerarşik üstün ast üzerindeki denetim yetkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Hiyerarşik üst, astın işlemlerini hem hukuka uygunluk hem de yerindelik yönünden denetleme yetkisine sahip olup bu yetki, idari vesayetin aksine, kanunda ayrıca ve açıkça öngörülmese dahi makamın varlığından kaynaklanan genel bir yetkidir.Answer
  2. B
    Merkezi idare ile yerinden yönetim kuruluşları arasındaki bütünlüğü sağlayan hiyerarşi denetiminde, hiyerarşik üstün astın işlemlerini yerindelik yönünden denetleyebilmesi için ilgili kanunda bu yetkinin açıkça tanımlanmış olması şarttır.
  3. C
    Hiyerarşik üstün denetim yetkisi sadece 'bağlı yetki' alanındaki işlemleri kapsadığından, astın 'takdir yetkisi' kullanarak tesis ettiği işlemlerin yerindeliği üzerinde üstün herhangi bir müdahale veya değiştirme imkânı bulunmamaktadır.
  4. D
    Hiyerarşik üst, astın işlemlerini iptal etme veya durdurma yetkisine sahip olsa da, astın yerine geçerek yeni bir işlem tesis etme yetkisi (yerine geçme yetkisi) kural olarak sadece idari vesayet denetimine özgü bir istisnadır.
  5. E
    Başkent teşkilatında yer alan bir bakanın, taşra teşkilatındaki en yüksek hiyerarşik amir olan valinin işlemleri üzerindeki denetimi idari vesayet niteliğindedir ve bu denetim sadece hukuka uygunlukla sınırlıdır.

Answer

Hiyerarşik üstün denetim yetkisi, kanunda ayrıca belirtilmesine gerek duyulmayan genel bir yetki olup hem hukukilik hem de yerindelik denetimini kapsayan ifadedir.
Doğru ifade, hiyerarşinin 'genel yetki' niteliğini ve denetimin 'yerindelik' kapsamını tam olarak açıklar. Hiyerarşide üst, astın işlemini sadece hukuka aykırı olduğu için değil, aynı zamanda hizmete uygun görmediği (yerinde bulmadığı) için de iptal edebilir veya değiştirebilir. Bu yetki, kanunda özel bir hüküm bulunmasa bile idari teşkilatın doğası gereği mevcuttur.

Step-by-Step Solution

1
Hiyerarşi ve idari vesayet kavramlarını hukuki kişilikler bazında ayırt edin.
Hiyerarşi aynı kamu tüzel kişiliği (örn. Devlet Tüzel Kişiliği) içindeki ast-üst ilişkisidir; idari vesayet ise farklı kamu tüzel kişilikleri arasındadır.
Denetimin türünü belirlemek için tarafların aynı çatı altında olup olmadığına bakılmalıdır.
2
Yetkinin kaynağını (genellik/istisnailik) analiz edin.
Hiyerarşi makamın varlığından doğan genel bir yetkidir; idari vesayet ise sadece kanunun izin verdiği durumlarda kullanılabilen istisnai bir yetkidir.
Hiyerarşinin anayasal ve yasal dayanağının genel niteliğini anlamak gerekir.
3
Denetimin kapsamını (hukukilik/yerindelik) değerlendirin.
Hiyerarşi hem işlemin hukuka uygunluğunu hem de kamu yararı/hizmet gerekleri (yerindelik) açısından uygunluğunu kapsar.
İdari vesayet kural olarak sadece hukukilik denetimiyle sınırlı olduğundan, bu ayrım hiyerarşinin gücünü gösterir.

Key Concept

Hiyerarşi yetkisinin genel ve yerindelik denetimini kapsayan niteliği

Practice More

İdari vesayet yetkisinin istisnai hallerde 'yerinden yönetim kuruluşunun organlarını görevden uzaklaştırma' gibi ağır yetkilerini hiyerarşi ile karşılaştırarak çalışınız.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

İdarenin Bütünlüğü ve Hiyerarşi

More questions from this topic