Examkin

Question

Difficulty: Very hardHakkın Kötüye Kullanılması Yasağı

Bir inşaat firması olan (A)(A), ruhsatına uygun şekilde başlattığı rezidans inşaatını tamamlamak üzeredir. Ancak yapılan son ölçümlerde, binanın dış cephe kaplamasının ve balkon uçlarının, bitişik parseldeki (B)(B)'ye ait boş arsaya toplamda 0,40,4 metrekarelik bir taşma yaptığı tespit edilmiştir. (B)(B), inşaatın başlangıcından itibaren durumu fark edebilecek durumda olmasına rağmen sessiz kalmış; ancak inşaat bitip satışlar başladığında, taşan kısmın kal'ini (yıkımını) ve müdahalenin men'ini talep etmiştir. (A)(A) firması, (B)(B)'ye arsa payının değerinin on katı tutarında tazminat ödemeyi teklif etse de (B)(B), "mülkiyet hakkım mutlak bir haktır, her zaman korunmasını isteyebilirim" diyerek bu teklifi reddetmiş ve yıkım davası açmıştır.

Buna göre (B)(B)'nin bu talebi ve tutumuyla ilgili Türk Medeni Kanunu'nun başlangıç hükümleri çerçevesinde aşağıdaki hukuki nitelendirmelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Mülkiyet hakkı ayni ve mutlak bir hak olduğundan, hak sahibinin bu hakkı ne şekilde ve ne zaman kullanacağı dürüstlük kuralının denetimine tabi tutulamaz.
  2. (B)(B)'nin talebi dürüstlük kuralına açıkça aykırı bir "hakkın kötüye kullanılması" teşkil eder; zira elde edilecek menfaat ile karşı tarafa verilecek zarar arasında fahiş bir dengesizlik bulunmakta ve durum sessiz kalarak güven yaratma ilkesiyle çelişmektedir.Answer
  3. C
    (B)(B)'nin inşaat sürerken itiraz etmemesi, onun subjektif iyiniyetli olmadığını gösterir; bu nedenle hak düşürücü süre geçtiği için mülkiyet hakkına dayalı talep yetkisi kendiliğinden sona ermiştir.
  4. D
    Olayda dürüstlük kuralının uygulama alanı bulabilmesi için (A)(A) ile (B)(B) arasında önceden kurulmuş bir borç ilişkisinin bulunması zorunlu olduğundan, bu talep sadece haksız fiil hükümleriyle değerlendirilir.
  5. E
    Hâkim, olayda kanun boşluğu bulunduğunu tespit ederek takdir yetkisi çerçevesinde (B)(B)'nin mülkiyet hakkını zorla (A)(A)'ya devretmeli ve (B)(B)'ye uygun bir tazminat ödenmesine hükmetmelidir.

Answer

Arsa sahibinin, inşaatın tamamlanmasından sonra çok cüzi bir taşma için binanın yıkımını talep etmesi, sağladığı yarar ile karşı tarafa verdiği zarar arasındaki aşırı dengesizlik nedeniyle hakkın kötüye kullanılması teşkil eder.
Doğru seçenek, hakkın kötüye kullanılmasının iki temel ölçütünü (yarar-zarar arasındaki fahiş dengesizlik ve çelişkili davranış yasağına aykırı olarak sessiz kalma) bir arada değerlendirmiştir. Türk Medeni Kanunu m. 2/2 uyarınca, bir hak sahibinin hakkını dürüstlük kurallarına açıkça aykırı kullanması durumunda hukuk düzeni bu kullanımı korumayacak ve yıkım gibi ağır sonuçlar doğuran talepleri engelleyecektir.

Step-by-Step Solution

1
Hakkın varlığını ve kapsamını tespit etme
B'nin mülkiyet hakkına dayalı olarak elatmanın önlenmesi (yıkım) talep etme yetkisi olduğu ancak bu hakkın TMK m. 2/1 (dürüstlük kuralı) sınırları içinde kullanılması gerektiği anlaşılır.
Her hak, hukuk düzeninin çizdiği sınırlar ve dürüstlük kuralları çerçevesinde kullanılabilir.
2
Hakkın kullanımındaki dürüstlük kuralı denetimini yapma
Taşma miktarının çok cüzi (0,40,4 m²) olması, B'nin inşaat sürerken sessiz kalması ve yıkım durumunda binanın statiğinin bozulacak olması unsurları bir araya getirilir.
Hakkın kötüye kullanılması yasağı (TMK m. 2/2), hakkın kullanımının dürüstlük kuralına 'açıkça' aykırı olduğu durumlarda devreye giren bir emniyet supabıdır.
3
Yarar ve zarar dengesini analiz etme
B'nin yıkım sonucunda elde edeceği cüzi arazi parçası ile A'nın uğrayacağı büyük ekonomik zarar (binanın kısmen veya tamamen yıkımı) arasında 'fahiş bir dengesizlik' olduğu görülür.
Meşru bir menfaat olmaksızın sırf zarar verme kastı veya aşırı oransızlık hakkın kötüye kullanıldığının karinesidir.
4
Hukuki sonucu belirleme
TMK m. 2/2 gereği 'Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz'. Bu nedenle mahkeme yıkım talebini reddetmeli, ancak şartları varsa tazminata hükmetmelidir.
Hakkın kötüye kullanılmasının temel yaptırımı, o hakkın hukuk düzenince korunmaması ve talep edilen sonucun engellenmesidir.

Key Concept

Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı (TMK m. 2/2)

Alternative Method

Olayda TMK m. 725 (Taşkın Yapı) hükmü de akla gelebilir ancak soruda 'başlangıç hükümleri' vurgulandığı için TMK m. 2 genel ilkesi üzerinden analiz yapılması en doğru yaklaşımdır.
Estimated Time:3m 0s
Rate this question

Topics

Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı

More questions from this topic