Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmekte olan bir davada hâkim, taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözümüne ilişkin yazılı hukuk kurallarında hiçbir hüküm bulunmadığını, örf ve âdet hukukunda da olaya tatbik edilebilecek bir kuralın mevcut olmadığını saptamıştır. Üstelik kanundaki başka hükümlerin kıyasen uygulanma imkânı da yoktur.
Buna göre, mahkeme hâkiminin izlemesi gereken yol ve karşı karşıya kaldığı hukuki durumla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Ortada bir hukuk boşluğu bulunduğundan, hâkim kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse o doğrultuda hukuk yaratarak uyuşmazlığı çözmelidir.Answer
- BKanun koyucunun bilerek ve isteyerek düzenleme yapmadığı bir alan söz konusu olduğundan, hâkim kural içi boşlukları doldurmak amacıyla takdir yetkisini kullanmalıdır.
- CKarşılaşılan bu durum bir açık (gerçek) kanun boşluğudur ve hâkim, uyuşmazlığı çözmek için bilimsel görüşleri asıl ve bağlayıcı kaynak olarak uygulamak zorundadır.
- DKuvvetler ayrılığı ilkesi gereği hâkimin kanun koyucu yerine geçmesi mümkün olmadığından, hukuki bir düzenleme yapılıncaya kadar davanın reddine karar vermelidir.
- EHâkimin bu süreçte yaratacağı yeni hukuki çözüm, benzer davalara bakacak olan diğer yerel mahkemeler açısından da mutlak emredici ve bağlayıcı bir kaynak niteliği taşır.
Answer
Ortada bir hukuk boşluğu bulunduğundan, hâkimin kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse o doğrultuda hukuk yaratarak uyuşmazlığı çözmesi gerektiği ifadesidir.
Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca, somut bir uyuşmazlığa uygulanacak ne yazılı bir kanun hükmü ne de yazısız bir örf ve âdet hukuku kuralı bulunmaması durumuna 'hukuk boşluğu' denir. Bu durumda hâkim, davadan kaçınamayacağı için 'kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse' ona göre karar vermek zorundadır. Hâkimin bu istisnai yetkisi 'hukuk yaratma' olarak adlandırılır ve yaratılan bu kural, kural olarak yalnızca o somut uyuşmazlığı bağlar.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Hukuk Boşluğu ve Hâkimin Hukuk Yaratma Yetkisi
Estimated Time:1m 0s