Examkin

Question

Difficulty: MediumHukuk Boşluğu ve Hâkimin Hukuk Yaratması

Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca, bir uyuşmazlığın çözümünde ne yazılı hukukta ne de örf ve âdet hukukunda uygulanabilir bir kural bulunmaması durumunda (hukuk boşluğu), hâkimin 'hukuk yaratması' gerekmektedir. Hâkimin bu yetkisini kullanırken takınması gereken tavır ve yarattığı kuralın niteliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. Hâkim, kendisini bir kanun koyucu yerine koyarak sadece o davanın taraflarını değil, benzer tüm olayları kapsayacak genel ve soyut bir kural oluşturmalıdır.Answer
  2. B
    Hâkimin hukuk yaratma faaliyeti, aslında kanunun kendisine açıkça bıraktığı alanlarda kullandığı takdir yetkisinin bir türüdür.
  3. C
    Yazılı kanun metninde bir hükmün bulunmadığı (kanun boşluğu) her durumda hâkim, örf ve âdet hukukuna bakmaksızın doğrudan hukuk yaratma yetkisini kullanır.
  4. D
    Hâkimin yarattığı kural, sadece o uyuşmazlığın taraflarını bağlayan bir mahkeme kararı (ilam) niteliğindedir ve benzer olaylar için örnek teşkil etmez.
  5. E
    Hâkim, kanun koyucunun bilerek ve isteyerek düzenleme dışında bıraktığı (menfi çözüm) konularda da hukuk yaratmakla yükümlüdür.

Answer

Hâkim, hukuk yaratırken kendisini kanun koyucu yerine koymalı ve genel, soyut, objektif bir kural oluşturmalıdır.
Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesi, hâkime hukuk boşluğu durumunda kanun koyucu gibi davranma görevi verir. Bu görev kapsamında hâkim, sadece o davayı bitirecek geçici bir çözüm değil, benzer uyuşmazlıklarda da uygulanabilecek genel, soyut ve objektif bir kural üretmelidir. Bu kuralın dayanağı kanun koyucunun yerine geçmektir.

Step-by-Step Solution

1
Uyuşmazlığa uygulanacak yazılı bir norm olup olmadığını kontrol et (Kanun boşluğu tespiti).
Yazılı bir hüküm bulunmadığı anlaşıldı.
MK md. 1'in uygulanma sırasındaki ilk basamaktır.
2
Örf ve âdet hukuku kuralları içerisinde bir çözüm yolu ara.
Örf ve âdet hukukunda da bir kural bulunmadığı tespit edildi (Hukuk boşluğu oluştu).
Yazılı kaynaklardan sonra bağlayıcı olan ikinci kaynak örf ve âdet hukukudur.
3
Hâkimin kanun koyucu gibi hareket ederek bir kural oluşturmasını sağla.
Genel ve soyut bir norm ortaya konulur.
MK md. 1, hâkime 'kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse' şeklinde talimat verir; bu da kuralın sadece taraflara özgü değil, genel nitelikli olmasını gerektirir.

Key Concept

Hakimin Hukuk Yaratması (MK Art. 1)

Hints

1
MK 1. maddedeki kaynaklar hiyerarşisini (Kanun - Örf ve Âdet - Hukuk Yaratma) hatırlayın.
2
Hâkimin bir boşluğu doldururken 'kanun koyucu gibi' davranması, ürettiği çözümün kapsamını (genellik/soyutluk) nasıl etkiler?
3
Takdir yetkisi kanunun içinde, hukuk yaratma ise kanunun dışında kalan boşlukları doldurmak içindir.

Practice More

Hâkimin yarattığı kuralın kuvvetli/zayıf etkisi ve Yargıtay denetimi arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Hukuk Boşluğu ve Hâkimin Hukuk Yaratması

More questions from this topic