Question

Difficulty: MediumDürüstlük Kuralı (Objektif İyiniyet)

(A), mülkiyeti kendisine ait olan bir iş yerini (B)’ye kiraya vermiştir. Taraflar arasındaki kira sözleşmesinde, kira bedelinin her ayın ilk günü ödeneceği ve bu kurala uyulmamasının kiralayana derhal fesih hakkı vereceği açıkça düzenlenmiştir. Buna rağmen (B), üç yıl boyunca kira bedellerini sürekli olarak her ayın 10’u ile 15’i arasında ödemiş; (A) ise bu gecikmelere hiçbir zaman itiraz etmemiş ve ihtirazi kayıt ileri sürmeden ödemeleri kabul etmiştir. Dördüncü yılın bir ayında kiranın ayın 3'ünde ödenmemesini fırsat bilen (A), sözleşmedeki ilgili maddeye dayanarak fesih hakkını kullanmış ve (B)'nin tahliyesini talep etmiştir.

Türk Medeni Kanunu'nun başlangıç hükümleri dikkate alındığında, (A)'nın bu fesih talebiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. (A)'nın uzun bir süre geç ödemeleri itirazsız kabul edip karşı tarafta güven oluşturduktan sonra sözleşmeyi aniden feshetmesi, çelişkili davranış yasağına aykırılık oluşturur ve hakkın kötüye kullanılması niteliğindedir.Answer
  2. B
    (A)'nın fesih talebi hukuka uygundur; çünkü dürüstlük kuralı (objektif iyiniyet), hakların kullanılmasında değil, yalnızca bir hakkın kazanılması aşamasında koruyucu etki gösterir.
  3. C
    Sözleşmeyle açıkça tanınmış bir hakkın kullanılması, hak sahibine sağladığı menfaat ne olursa olsun hakkın kötüye kullanılması yasağı kapsamında değerlendirilemez.
  4. D
    (A), talebini doğrudan tarafların serbest iradesiyle kurulmuş sözleşmedeki açık bir hükme dayandırdığı için fesih hakkını kullanırken subjektif iyiniyetli kabul edilir ve hukuk düzeni bu işlemi korur.
  5. E
    (A)'nın hakkını kötüye kullandığının kabul edilebilmesi için, fesih yetkisini kendisine hiçbir yarar sağlamadan sırf (B)'ye zarar verme kastıyla kullandığının kesin olarak ispatlanması şarttır.

Answer

(A)'nın uzun bir süre geç ödemeleri itirazsız kabul edip karşı tarafta güven oluşturduktan sonra sözleşmeyi aniden feshetmesi, çelişkili davranış yasağına aykırılık oluşturur ve hakkın kötüye kullanılması niteliğindedir.
Türk Medeni Kanunu Madde 2'ye göre 'Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.' Olayda (A), sözleşmede fesih yetkisi bulunmasına rağmen 3 yıl boyunca geç ödemelere sessiz kalmış ve tahliye yoluna gitmemiştir. Bu istikrarlı durum, kiracı (B)'de birkaç günlük gecikmelerin sözleşmenin feshine yol açmayacağı yönünde haklı bir güven oluşturmuştur. (A)'nın bu güveni sarsacak şekilde, geçmişteki hoşgörülü davranışıyla bağdaşmayan bir tutum sergileyip sözleşmedeki katı fesih hükmünü aniden işletmesi, dürüstlük kuralının alt ilkelerinden olan 'çelişkili davranış yasağına' (venire contra factum proprium) açıkça aykırıdır ve hakkın kötüye kullanılması teşkil eder.

Step-by-Step Solution

1
Olaydaki hukuki ilişkinin ve tarafların davranışlarının tespit edilmesi.
(A) ile (B) arasında bir sözleşme olduğu, ancak (A)'nın uzun süre sözleşmeye aykırı ifayı itirazsız kabul ederek zımnen bir güven ortamı yarattığı belirlenmiştir.
Hukuki uyuşmazlığın niteliğini anlamak için tarafların fiili davranışlarının ve oluşan maddi vakıaların incelenmesi gerekir.
2
İlgili Medeni Kanun hükmünün (TMK m. 2) olaya uygulanması.
TMK madde 2'de yer alan dürüstlük kuralının (objektif iyiniyet), hakların kullanılmasında ve borçların ifasında uyulması gereken temel standart olduğu saptanmıştır.
Kişilerin kanundan veya sözleşmeden doğan haklarını kullanırken dürüst, namuslu ve makul bir insan gibi davranmaları yasal bir zorunluluktur.
3
Hakkın kötüye kullanılması yasağının koşullarının değerlendirilmesi.
Dürüstlük kuralının alt görünümlerinden biri olan 'çelişkili davranış yasağı' (venire contra factum proprium) gereğince, (A)'nın önce güven yaratıp sonra bu güvene aykırı olarak sözleşmedeki katı kuralı aniden işletmesi hakkın kötüye kullanılması sayılmıştır.
Kanun, bir hakkın uyandırılan haklı güvene açıkça aykırı olarak kullanılmasını (hakkın kötüye kullanılmasını) korumaz.

Key Concept

Dürüstlük Kuralı (Objektif İyiniyet) ve Çelişkili Davranış Yasağı
Rate this question