Question

Difficulty: MediumHukuk Boşluğu ve Hâkimin Hukuk Yaratması

Bir taşınmaz mülkiyeti uyuşmazlığında hâkim; somut olaya uygulanacak hiçbir kanun hükmü bulunmadığını, ayrıca bu konuda yerleşmiş bir örf ve adet hukuku kuralının da mevcut olmadığını tespit etmiştir. Türk Medeni Kanunu m. 1/2 çerçevesinde hâkimin bu uyuşmazlığı karara bağlarken takip edeceği yöntemle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Hâkim, uyuşmazlığı hakkaniyete uygun olarak çözmek üzere kanunun kendisine tanıdığı takdir yetkisini kullanır.
  2. Hâkim, kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir.Answer
  3. C
    Hâkim, kanunda öngörülen benzer bir hükmü kıyas (analoji) yoluyla olaya uygular.
  4. D
    Hâkim, uyuşmazlığın kanuni bir dayanağı olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verir.
  5. E
    Hâkim, sadece o davanın tarafları için geçerli olan, genel ve soyut nitelik taşımayan münferit bir çözüm üretir.

Answer

Hâkimin uyuşmazlığa uygulanacak ne yazılı bir hüküm ne de örf-adet kuralı bulamaması durumunda, kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar vermesi gerekir.
Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesine göre hâkim, uyuşmazlığı çözerken önce kanun hükümlerine, yoksa örf ve adet hukukuna bakar. Her iki kaynakta da hüküm bulunmaması durumu 'hukuk boşluğu' olarak adlandırılır ve bu halde hâkimin 'kanun koyucu gibi' genel ve soyut bir kural oluşturması emredilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Yazılı kaynakların taranması
Uyuşmazlığa uygulanacak bir kanun hükmü bulunmadığı (Kanun Boşluğu) tespit edildi.
TMK m. 1/1 uyarınca kanun, sözüyle ve özüyle değindiği konularda öncelikli uygulama alanına sahiptir.
2
Yazılı olmayan kaynakların (Örf ve Adet Hukuku) taranması
Konuya ilişkin uygulanabilir bir örf ve adet kuralı bulunmadığı tespit edildi.
Kanunda hüküm yoksa hâkim, örf ve adet hukukuna göre karar vermek zorundadır.
3
Hukuk boşluğunun tespiti ve hukuk yaratma
Hâkimin kanun koyucu gibi hareket ederek genel ve soyut bir kural oluşturması.
Hem kanunda hem de örf-adette hüküm bulunmaması 'hukuk boşluğu'dur; hâkim bu durumda kanun koyucu gibi hareket ederek (TMK m. 1/2) uyuşmazlığı çözmelidir.

Key Concept

Hukuk Boşluğu ve Hâkimin Hukuk Yaratması

Practice More

Hâkimin yarattığı hukukun bağlayıcılığı ile kanun hükümlerinin bağlayıcılığı arasındaki farkları inceleyiniz (Hâkimin yarattığı kural sadece o olayda bağlayıcıdır, ancak diğer mahkemeler için doktriner bir emsal teşkil edebilir).
Estimated Time:1m 30s
Rate this question