4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 1. maddesinde düzenlenen 'hâkimin hukuk yaratması' ile 4. maddesinde düzenlenen 'hâkimin takdir yetkisi' arasındaki farklar ve takdir yetkisinin sınırları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Takdir yetkisi, kanunda uyuşmazlığa uygulanacak bir hükmün hiç bulunmaması durumunda değil, kanunun çözümü bilerek hâkime bıraktığı kural içi boşluk hallerinde kullanılır ve uyuşmazlık hak ve nasafet kurallarına göre karara bağlanır.Answer
- BHâkimin takdir yetkisi, kanunda uyuşmazlığı çözecek bir kuralın bulunmaması nedeniyle ortaya çıkan hukuk boşluğunu doldurmak amacıyla kullanılan ve hâkime yasakoyucu gibi genel ve soyut kural koyma yetkisi veren bir kurumdur.
- CKanun metninde yer alan 'haklı sebepler' veya 'durumun gerekleri' gibi ibareler gerçek kanun boşluğu teşkil eder ve hâkim bu durumlarda takdir yetkisini ancak kıyas yoluna başvurarak kullanabilir.
- DHâkimin takdir yetkisi, sadece dürüstlük kuralının (TMK m. 2) bir yansıması olup, hâkimin kanun metnine bağlı kalmaksızın tamamen subjektif vicdani kanaatiyle hukuk yaratması sürecini ifade eder.
- ETakdir yetkisinin kullanımı hâkimin tamamen serbestçe hareket edebildiği denetim dışı bir alan olup, bu yetki kapsamında verilen kararlar Yargıtay tarafından hukuka uygunluk yönünden incelenemez.
Answer
Takdir yetkisi, kural içi boşluk hallerinde başvurulan ve uyuşmazlığın hak ve nasafet kurallarına göre çözülmesini öngören, hukuk yaratmadan farklı bir yetkidir.
Takdir yetkisi, TMK m. 4 uyarınca kanun koyucunun bilerek ve isteyerek uyuşmazlığın çözümünü somut olayın özelliklerine göre hâkime bıraktığı (kural içi boşluk) durumlarda kullanılır. Bu yetkinin kullanımında temel ölçüt 'hak ve nasafet' kurallarıdır. Bu durum, kanunda hiçbir hükmün bulunmadığı 'hukuk boşluğu' (TMK m.1) halinden farklıdır; çünkü hukuk boşluğunda hâkim yeni bir kural koyarken, takdir yetkisinde mevcut bir kuralın içini doldurur.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Hâkimin Takdir Yetkisi ile Hukuk Yaratma Ayrımı
Estimated Time:2m 0s