Examkin

Question

Difficulty: HardBozucu Şart ve Hükümleri

Bir faktoring şirketi ile bir ticari işletme arasında akdedilen çerçeve sözleşmesinde, işletmenin vadesi geçmiş kamu borçlarının toplam aktifinin %20\%20'sini aşması durumu bir bozucu şart olarak öngörülmüştür. Bahsi geçen eşik değerin 15.05.2026 tarihinde aşılmasıyla birlikte sözleşme infisakh etmiştir. Tarafların, şartın sonuçlarının zaman bakımından etkisine dair sözleşmede özel bir düzenleme yapmadıkları bilinmektedir.

Bu olaya uygulanacak hukuki rejim ve bozucu şartın hükümleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Şartın gerçekleşmesiyle sözleşme ileriye etkili olarak sona erer ve bu ana kadar yerine getirilen edimlerin iadesi kural olarak istenemez.Answer
  2. B
    Şart gerçekleştiği anda sözleşme geçmişe etkili olarak ortadan kalkar ve tarafların sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca iade borcu doğar.
  3. C
    Bozucu şarta bağlı işlemlerde şart gerçekleşinceye kadar sözleşmenin hükümleri askıda kalır ve ancak şartın gerçekleşmesiyle sözleşme tam geçerlilik kazanır.
  4. D
    Sözleşmenin infisakhı için alacaklının borçluya uygun bir süre vererek ihtar çekmesi ve bozucu şartın gerçekleştiğini resmen bildirmesi zorunludur.
  5. E
    Bozucu şartın gerçekleşmesi emredici hukuk kuralları gereği her zaman geçmişe etkili olduğu için, tarafların aksini kararlaştırması hükümsüzdür.

Answer

Sözleşme, şartın gerçekleştiği andan itibaren ileriye etkili (ex nunc) olarak sona erer ve geçmişteki edimlerin iadesi istenemez.
Türk Borçlar Kanunu'nun 173. maddesine göre, bozucu şarta bağlanmış sözleşmelerde şartın gerçekleşmesi, sözleşmeyi o andan itibaren ileriye etkili (ex nunc) olarak sona erdirir. Taraflar sözleşmede aksini kararlaştırmadıkları sürece, şartın gerçekleştiği tarihe kadar doğmuş borçlar ve yapılmış ifalar geçerliliğini korur. Bu nedenle sözleşmenin infisakh etmesi, geçmişteki edimlerin iadesini gerektirmez.

Step-by-Step Solution

1
Şartın türünü belirleme
Olayda sözleşmeyi sona erdiren bir olay (eşik değerin aşılması) öngörüldüğü için bu bir 'bozucu şart'tır.
Bozucu şart, gerçekleştiği takdirde mevcut hukuki ilişkiyi sona erdiren şattır.
2
Şartın gerçekleşme anını ve usulünü değerlendirme
15.05.2026 tarihinde şart gerçekleşmiş ve sözleşme herhangi bir ihtara gerek kalmaksızın 'infisakh' etmiştir (kendiliğinden sona ermiştir).
Şartın gerçekleşmesi, tarafların ayrıca bir irade beyanında bulunmasına gerek kalmaksızın hukuki sonucu doğurur.
3
Şartın zaman bakımından etkisini (retroaktivite) inceleme
Türk Borçlar Kanunu m. 173/1 uyarınca, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça bozucu şartın sonuçları geçmişe etkili olmaz.
Geciktirici şartın aksine, bozucu şartta yasal karine ileriye etkililik (ex nunc) yönündedir.

Key Concept

Bozucu Şartın İleriye Etkili Olma İlkesi

Practice More

Geciktirici şartın gerçekleşmesi durumunda edimlerin iadesi ve askıda kalma süreciyle ilgili hükümleri inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Bozucu Şart ve Hükümleri

More questions from this topic