Question

Difficulty: MediumBozucu Şart ve Hükümleri

Bir tekstil işletmesi (A) ile iplik tedarikçisi (B) arasında 01.01.2026 tarihinde akdedilen sözleşmeye; "İşletmenin aylık üretim hacminin 5.0005.000 birimin altına düşmesi halinde işbu sözleşme kendiliğinden sona erer." hükmü eklenmiştir. Mart 2026 döneminde işletmenin üretim hacmi bu sınırın altına düşmüştür.

Buna göre, sözleşmedeki bozucu şartın gerçekleşmesine ve hukuki sonuçlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Bozucu şartın gerçekleşmesiyle birlikte sözleşme kendiliğinden infisakh eder ve aksine bir kararlaştırma yoksa bu sonuç geçmişe etkili olmaz.Answer
  2. B
    Sözleşme başlangıçta hüküm ve sonuçlarını doğurmaz; üretim hacminin düşmesiyle birlikte borçlar muaccel hale gelerek ifa edilebilir olur.
  3. C
    Bozucu şartın gerçekleşmesi durumunda sözleşme başlangıçtan itibaren geçersiz sayılır ve o ana kadar yerine getirilen ifalar sebepsiz zenginleşmeye göre iade edilir.
  4. D
    Şartın gerçekleşmesi alacaklıya tek taraflı fesih hakkı tanır; bu hak kullanılmadığı sürece sözleşme hüküm ifade etmeye devam eder.
  5. E
    Üretim hacminin düşmesi durumunda sözleşmenin sona ermesi için iplik tedarikçisinin diğer tarafa yazılı bir ihtar çekerek süre vermesi zorunludur.

Answer

Bozucu şartın gerçekleşmesi durumunda sözleşme, gerçekleşme anından itibaren kendiliğinden sona erer ve aksine bir hüküm yoksa bu durum geçmişe etkili olmaz.
Bozucu şarta bağlı olan işlemler, yapıldıkları andan itibaren hüküm ve sonuçlarını doğururlar. Şartın gerçekleşmesiyle birlikte sözleşme kendiliğinden (infisakh yoluyla) sona erer. TBK m. 173/2 gereği, taraflar aksini kararlaştırmadıkça bu sona erme geçmişe etkili değildir; yani sözleşme şartın gerçekleştiği ana kadar geçerli bir sözleşmenin tüm sonuçlarını doğurur.

Step-by-Step Solution

1
Olaydaki şartın türünü belirlemek.
Bozucu Şart (İnfisahi Şart)
Sözleşmenin belirli bir olayın gerçekleşmesiyle 'kendiliğinden sona ereceği' belirtildiği için bu bir bozucu şarttır.
2
Bozucu şartın gerçekleşme anındaki hukuki sonucunu tespit etmek.
Kendiliğinden sona erme (İnfisakh)
Türk Borçlar Kanunu madde 173 uyarınca, bozucu şarta bağlanmış sözleşme, şartın gerçekleştiği anda hükümden düşer.
3
Şartın zaman bakımından etkisini (retroaktivite) değerlendirmek.
Geçmişe etkili olmama (Ex nunc)
Kanuni düzenleme gereği, aksine bir kararlaştırma yoksa bozucu şartın sonuçları şartın gerçekleştiği andan itibaren hüküm doğurur.

Key Concept

Bozucu Şartın Hüküm ve Sonuçları

Practice More

Bozucu şartın geçmişe etkili olması taraflarca kararlaştırıldığında, iade sürecinde hangi hükümlerin (sebepsiz zenginleşme veya zilyetlik) uygulanacağını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question