Önüne gelen bir uyuşmazlıkta ne uygulanabilir bir kanun hükmü ne de örf ve âdet hukuku kuralı bulunmadığını tespit eden bir hâkimin, hukuk boşluğunu doldurmak amacıyla izleyeceği yöntem ve ihdas edeceği kuralın hukuki niteliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- Hâkim, uyuşmazlığı çözerken kanun koyucunun izleyeceği yöntemi benimseyerek genel ve soyut bir norm kurgulamalıdır; ancak bu kural pozitif bir hukuk kaynağı gibi genel bağlayıcılık kazanmaz.Answer
- BHâkimin hukuk yaratma yetkisi, kanun koyucunun bilerek bıraktığı boşluklarda (kural içi boşluk) kullanılan takdir yetkisi ile aynı hukuki mahiyete sahiptir ve sadece hakkaniyet prensibine dayanır.
- CHâkimin bu süreçte ortaya koyduğu çözüm yolu, münhasıran somut olayın sübjektif özelliklerine hasredilmiş olup, benzer nitelikteki diğer olaylarda uygulanabilecek genel-soyut bir karakter taşımaz.
- DHâkim, somut olaya uygulanacak yazılı bir hükmün bulunmadığı her durumda doğrudan hukuk yaratma yoluna gitmeli; örf ve âdet hukukuna başvurma yükümlülüğünü bu süreçten sonra değerlendirmelidir.
- EHâkimin ihdas ettiği bu kural, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı niteliğinde kabul edilir ve benzer uyuşmazlıkları gören diğer alt mahkemeler için kanun gibi bağlayıcı hale gelir.
Answer
Hâkim, kanun koyucu gibi hareket ederek genel ve soyut bir norm kurgulamalıdır; ancak bu kural pozitif bir hukuk kaynağı (kanun) gibi genel bağlayıcılık kazanmaz.
Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca, bir hukuk boşluğu ile karşılaşan hâkim, uyuşmazlığı bir yasa koyucu gibi hareket ederek çözmelidir. Bu durum, hâkimin sadece o kişiye özel bir karar vermesini değil, gelecekteki benzer uyuşmazlıklarda da uygulanabilecek genel ve soyut bir norm düşüncesiyle hareket etmesini gerektirir. Ancak bu kural, yasama organı tarafından konulmuş bir kanun olmadığı için genel bir bağlayıcılığa sahip değildir, sadece davanın tarafları için bağlayıcıdır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Hâkimin Hukuk Yaratma Yetkisi ve Metodu (TMK m.1)
Practice More
Kural içi boşluk (takdir yetkisi) ve kural dışı boşluk (hukuk yaratma) arasındaki temel farkları içeren tablo sorularını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s