Question

Difficulty: MediumAnayasa Mahkemesi: Bireysel Başvuru

1982 Anayasası ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun hükümleri uyarınca, Anayasa Mahkemesine yapılacak "bireysel başvuru" mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Bireysel başvuru yolunun "ikincil" niteliği gereği, ihlale neden olduğu iddia edilen işlem veya eylem için öngörülmüş tüm olağan idari ve yargısal başvuru yollarının tüketilmiş olması zorunludur.
  2. B
    Başvuru, kanun yollarının tüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır.
  3. C
    Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez; ancak bu işlemlerin uygulanması sonucu oluşan bireysel işlemler aleyhine başvurulabilir.
  4. D
    Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamazken; özel hukuk tüzel kişileri sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuruda bulunabilir.
  5. Anayasa'da güvence altına alınmış olan sosyal ve ekonomik hakların (pozitif statü hakları) tamamı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın bireysel başvuruya konu edilebilir.Answer

Answer

Sosyal ve ekonomik hakların tamamının bireysel başvuru kapsamında olduğunu savunan ifade yanlıştır; çünkü sadece Anayasa ve AİHS'de ortaklaşa korunan haklar bu yola konu olabilir.
Bireysel başvuru mekanizmasında 'konu bakımından yetki', Anayasa'da yer alan temel hak ve hürriyetlerden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokolleri kapsamındaki herhangi birinin ihlal edilmesi şartına bağlıdır. Bu durum 'ortak koruma alanı' olarak adlandırılır. Sosyal ve ekonomik haklar (pozitif statü hakları), kural olarak Sözleşme kapsamında yer almadıkları için (mülkiyet ve eğitim hakkı gibi ortak alandaki sınırlı haklar hariç) bireysel başvuruya konu edilemezler. Dolayısıyla tüm sosyal hakların başvuru kapsamında olduğu ifadesi yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Bireysel başvurunun konu bakımından yetki alanını (ratione materiae) hatırla.
Anayasa + AİHS ortak koruma alanı.
Bir hakkın ihlali iddiasıyla AYM'ye gidilebilmesi için o hakkın hem Anayasa'da hem de Türkiye'nin taraf olduğu AİHS/Protokoller'de yer alması gerekir.
2
Sosyal ve ekonomik hakların (pozitif statü hakları) statüsünü değerlendir.
Çoğu sosyal hak AİHS kapsamında değildir.
AİHS temel olarak medeni ve siyasi hakları korur; bu nedenle 'sosyal hakların tamamı' ifadesi hukuken yanlıştır.
3
Diğer usuli şartları (ikincillik, süre, kişi yetkisi) doğrula.
Seçeneklerdeki 30 gün, ikincillik ve kamu tüzel kişisi yasağı kuralları doğrudur.
6216 sayılı Kanun ve Anayasa Madde 148 bu sınırları net bir şekilde çizmiştir.

Key Concept

Bireysel Başvuruda Ortak Koruma Alanı

Hints

1
Bir hakkın bireysel başvuruya konu olması için hem Anayasa'da hem de AİHS'de bulunması gerektiğini hatırlayın.
2
Sosyal haklar (isteme hakları) devletten hizmet bekleyen haklardır; AİHS genellikle klasik (negatif) hakları korur.
3
Kamu tüzel kişileri başvuru yapamaz ve başvuru süresi kesinleşmeden itibaren 30 gündür; bu bilgileri seçeneklerde eleyin.

Practice More

Bireysel başvuruda kabul edilebilirlik kriterlerini (kişi, zaman ve konu yetkisi) bir tablo üzerinden karşılaştırarak çalışın.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question