Anayasa Mahkemesi: Bireysel Başvuru

16 questions

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru mekanizması kapsamında yer alan "ikincillik" (subsidiarite) ilkesi ve başvuru prosedürü göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuru, olağan kanun yollarının tüketildiği tarihten veya bir başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren

30

gün içinde yapılmalıdır.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet hakkı veya ifade özgürlüğü gibi temel haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirler.

Temel bir hakkın ihlal edildiğinin açık olduğu durumlarda, davanın uzamasını engellemek amacıyla olağan yargı yolları tüketilmeden doğrudan başvuru yapılabilir.

Anayasa'da düzenlenen konut hakkı veya sosyal güvenlik hakkı gibi sosyal ve ekonomik haklar, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde yer almasa dahi tek başına başvuruya konu edilebilir.

Başvuru süresi, ihlale neden olduğu iddia edilen işlemin tesis edildiği veya ilk derece mahkemesinde davanın açıldığı tarihten itibaren başlar.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuru, olağan kanun yollarının tüketildiği tarihten veya bir başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren $30$ gün içinde yapılmalıdır.

Answer

Bireysel başvuru, kanun yollarının tüketildiği tarihten veya bir başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır.

Bireysel başvuru yolu, ikincil nitelikte bir hukuk yoludur. Bu nedenle, ancak olağan idari ve yargısal başvuru yollarının tamamı tüketildikten sonra gidilebilir. Süre kuralı olarak da nihai kararın tebliği veya öğrenilmesinden itibaren

30

günlük bir hak düşürücü süre öngörülmüştür.

Step-by-Step Solution

Hak Kapsamını Belirleme

Ortak Koruma Alanı

Başvurunun kabule değer olması için hakkın hem Anayasa'da hem de AİHS'te yer alması gerekir.

İkincillik İlkesini Kontrol Etme

Yargı Yollarının Tüketilmesi

Anayasa Mahkemesine gitmeden önce tüm derece mahkemesi süreçlerinin (istinaf, temyiz vb.) tamamlanması zorunludur.

Başvuru Süresini Hesaplama

30 Günlük Hak Düşürücü Süre

Nihai kararın tebliği veya öğrenilmesinden itibaren 30 gün içinde başvuru yapılmalıdır.

Key Concept

İkincillik İlkesi ve Başvuru Süresi

Question 2Question →

1982 Anayasası ve 6216 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak "bireysel başvuru" mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bireysel başvuru, kanun yollarının tüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır.

Bireysel başvuru yapılabilmesi için, ihlale neden olduğu iddia edilen işlem veya eylem aleyhine idari ve yargısal yolların tamamının tüketilmiş olması 'ikincillik ilkesi' uyarınca zorunludur.

Bireysel başvuruya konu edilebilecek hakların, hem Anayasa'da güvence altına alınmış olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve ek protokolleri kapsamında yer alması gerekir.

Anayasa'da düzenlenen mülkiyet hakkı ve ifade özgürlüğü gibi hakların yanı sıra, sosyal ve ekonomik hakların tamamı doğrudan bireysel başvuru kapsamında korunmaktadır.

Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamazken; özel hukuk tüzel kişileri, sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle başvuru yapma hakkına sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa'da düzenlenen mülkiyet hakkı ve ifade özgürlüğü gibi hakların yanı sıra, sosyal ve ekonomik hakların tamamı doğrudan bireysel başvuru kapsamında korunmaktadır.

Answer

Anayasa'da yer alan sosyal ve ekonomik hakların tamamının doğrudan bireysel başvuru kapsamında olduğu ifadesi yanlıştır; çünkü bu hakların aynı zamanda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi veya ek protokolleri kapsamında bulunması şarttır.

Bireysel başvuruya konu olabilmek için bir hakkın hem Anayasa'da hem de AİHS'de (ve ek protokollerde) ortaklaşa yer alması gerekir. Sosyal ve ekonomik haklar (pozitif statü hakları), kural olarak AİHS kapsamında yer almadığı için (bazı istisnai durumlar hariç) bireysel başvuruya konu edilemezler. Dolayısıyla bu hakların 'tamamının' kapsamda olduğu bilgisi hukuken hatalıdır.

Step-by-Step Solution

Konu Bakımından Yetki (Ortak Koruma Alanı) İncelemesi

Bireysel başvuruya konu edilebilecek haklar; Anayasa'da düzenlenen ve AİHS ile Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerde ortaklaşa yer alan haklardır.

Anayasa Mahkemesi'nin yetkisi tüm anayasal hakları değil, sadece bu ortak alandaki hakları kapsar.

İkincillik İlkesinin Kontrolü

Başvuru yapılmadan önce idari ve yargısal yolların tüketilmesi şarttır.

AYM'nin bireysel başvuruda ikincil nitelikte bir yargı yolu olması, asıl korumanın derece mahkemelerinde başlamasını gerektirir.

Zaman Aşımı ve Başvuru Süresi Kontrolü

30 günlük sürenin kararın tebliğiyle başladığının tespiti.

Başvuruların makul sürede yapılması hukuki belirlilik ilkesi açısından zorunludur.

Key Concept

Ortak Koruma Alanı ve İkincillik İlkesi

Practice More

Bireysel başvuru kapsamında kabul edilmeyen 'yasama işlemleri' ve 'düzenleyici idari işlemler'in istisnalarını inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 3Question →

1982 Anayasası ve 6216 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, Anayasa Mahkemesine yapılacak "bireysel başvuru" mekanizmasının kapsamı ve usulü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuru, ihlale neden olduğu iddia edilen işleme karşı tüm idari başvuru yolları tamamlandığı takdirde yargısal yollar tüketilmeden doğrudan yapılabilir.

Başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün içinde başvuru yapılmalıdır.

1982 Anayasası'nda yer alan mülkiyet hakkı, sosyal güvenlik hakkı ve grev hakkı gibi tüm temel haklar bireysel başvuruya konu edilebilir.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapma hakkına sahiptir.

Bireysel başvuru süresi, nihai kararın tefhim veya tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün olarak uygulanır.

Show answer & explanation

Answer: Başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün içinde başvuru yapılmalıdır.

Answer

Bireysel başvuru, kanun yollarının tüketildiği veya ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır.

Bireysel başvuru için öngörülen hak düşürücü süre, başvuru yollarının tüketildiği (kararın kesinleştiği) tarihten veya başvuru yolu yoksa ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 30 gündür.

Step-by-Step Solution

Başvuru Şartlarının Değerlendirilmesi

İkincillik ilkesinin tespiti

Anayasa Mahkemesine başvurabilmek için idari ve yargısal tüm yolların tüketilmesi gerekir.

Hak Kapsamının Belirlenmesi

Anayasa + AİHS ortak alanı

Başvuruya konu hak, hem Anayasa'da hem de Türkiye'nin taraf olduğu AİHS ek protokollerinde yer almalıdır.

Süre Kontrolü

30 günlük kesin süre

6216 sayılı Kanun uyarınca başvuru süresi 30 gündür.

Key Concept

Bireysel Başvuruda İkincillik ve Hak Arama Süresi

Practice More

Bireysel başvuruda 'kabule değerlik' incelemesinin aşamalarını ve hangi işlemlerin (yasama işlemleri gibi) başvuru dışı kaldığını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 4Question →

1982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan bireysel başvuru yolu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuru, ihlale neden olduğu iddia edilen işleme karşı idari ve yargısal yollar tüketilmeden doğrudan yapılabilir.

Anayasa'da yer alan sosyal ve ekonomik hakların tamamı bireysel başvuruya konu edilebilir.

Bireysel başvuru, nihai kararın tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır.

Belediyeler ve üniversiteler gibi kamu tüzel kişileri de mülkiyet hakları ihlal edildiğinde bireysel başvuru yapabilirler.

Bireysel başvuru hakkı sadece Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına tanınmış olup yabancıların bu yola başvurması yasaktır.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuru, nihai kararın tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır.

Answer

Bireysel başvuru, nihai kararın tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır.

Bireysel başvuru, 1982 Anayasası ve 6216 sayılı Kanun uyarınca, tüm iç hukuk yollarının tüketilmesinden itibaren 30 gün içinde yapılması gereken hak düşürücü bir süreye tabidir.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun ikincillik (subsidiarity) ilkesini değerlendirin.

Başvuru yapılabilmesi için öncelikle tüm idari ve yargısal olağan kanun yollarının (istinaf, temyiz vb.) tüketilmiş olması gerektiği anlaşılır.

Bireysel başvuru, temel hak ihlallerinin giderilmesi için öngörülmüş olağanüstü bir kanun yoludur.

Başvuru süresini ve başlangıç tarihini belirleyin.

Nihai kararın tebliğ veya öğrenilmesinden itibaren başlayan otuz günlük süre tespit edilir.

Süreye uyulmaması 'kabule değerlik' incelemesinde başvurunun reddine neden olur.

Başvuru kapasitesini ve konu bakımından yetkiyi kontrol edin.

Kamu tüzel kişilerinin başvuru yapamayacağı ve sadece ortak koruma alanındaki (Anayasa + AİHS) hakların konu edilebileceği teyit edilir.

6216 sayılı Kanun ve Anayasa hükümleri bu sınırları kesin olarak çizmiştir.

Key Concept

Bireysel Başvuru Şartları ve Süresi

Estimated Time:45s

Question 5Question →

1982 Anayasası ve 6216 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan bireysel başvuruların "kabule değerlik" incelemesi ve başvuru şartları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bireysel başvuru yapılabilmesi için, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya eyleme karşı öngörülen idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmesi şartı aranmaz; hak arama hürriyeti kapsamında doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Bireysel başvuru ancak Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin ihlal edildiği iddiasıyla yapılabilir.

Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir.

Anayasa’da düzenlenen ancak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokollerinde yer almayan sosyal ve ekonomik haklar, kural olarak tek başına bireysel başvuruya konu edilemezler.

Bireysel başvurunun kabul edilebilmesi için başvurucunun güncel ve kişisel bir hakkının doğrudan ihlal edilmiş olması ve başvuru yollarının tüketilmesine rağmen ihlalin giderilmemiş olması gerekir.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuru yapılabilmesi için, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya eyleme karşı öngörülen idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmesi şartı aranmaz; hak arama hürriyeti kapsamında doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Answer

İdari ve yargısal başvuru yollarının tüketilmesine gerek olmadığını belirten ifade yanlıştır çünkü bireysel başvuru ikincillik ilkesi gereği ancak tüm yollar tüketildikten sonra yapılabilir.

Bireysel başvuru, Anayasa'nın 148. maddesi ve 6216 sayılı Kanun uyarınca, olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması şartına bağlıdır. 'İkincillik ilkesi' uyarınca, ihlal iddiasının öncelikle ilgili idari ve adli merciler önünde dile getirilmiş ve buralarda sonuç alınamamış olması gerekir. Bu nedenle başvuru yollarının tüketilmesinin şart olmadığını savunan ifade hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun hukuki niteliğini analiz etme.

Bireysel başvuru, bir 'ikincil' (subsidiarite) kanun yoludur.

Anayasa Mahkemesi'nin ancak derece mahkemeleri tarafından giderilemeyen hak ihlallerine müdahale edebilmesi için bu ilke gereklidir.

Başvuru şartlarını ve süreleri değerlendirme.

Tüm idari ve yargısal yolların tüketilmesi ve nihai karardan itibaren 30 gün içinde başvuru yapılması şarttır.

Mevzuat (6216 s. Kanun m. 45-47) başvurunun geçerliliği için bu usuli şartları zorunlu kılmıştır.

Konu bakımından yetki (scope) incelemesi yapma.

Hakların hem Anayasa'da hem de AİHS'de yer alması gerekir.

Bireysel başvuru her türlü hak ihlali için değil, sadece 'ortak koruma alanında' yer alan haklar için öngörülmüştür.

Key Concept

İkincillik İlkesi ve Başvuru Şartları

Estimated Time:1m 15s

Question 6Question →

$1982$ Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan bireysel başvuruların kapsamı, süresi ve usulü ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuru, ihlale neden olduğu iddia edilen işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketildiği (nihai kararın tebliğ edildiği) tarihten itibaren

30

gün içinde yapılmalıdır.

İdari ve yargısal başvuru yolları tüketilmeden yapılan başvurular, 'ikincillik ilkesi' gereği Anayasa Mahkemesi tarafından doğrudan 'kabule değer' bulunarak esastan incelenir.

Anayasa'da düzenlenen ancak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) kapsamında yer almayan 'sosyal ve ekonomik haklar', doğrudan bireysel başvuruya konu edilebilir.

Bireysel başvuru süresi, ihlale yol açan işlemin yapıldığı tarihten itibaren

60

gündür ve bu süre hak düşürücü niteliktedir.

Bireysel başvuru hakkı sadece Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına tanınmış olup, yabancıların hak ihlali iddiasıyla bu yola başvurması mümkün değildir.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuru, ihlale neden olduğu iddia edilen işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketildiği (nihai kararın tebliğ edildiği) tarihten itibaren $30$ gün içinde yapılmalıdır.

Answer

Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketilmesinden (nihai kararın tebliğinden) itibaren otuz gün içinde yapılması gerektiğini belirten ifade doğrudur.

Doğru ifadeye göre bireysel başvuru, ihlale neden olan işlem veya karar için öngörülen idari ve yargısal yolların tamamı tükendikten sonra, nihai kararın tebliğinden itibaren

30

gün içinde yapılmalıdır. Bu, hem başvurunun zaman aşımına uğramaması hem de 'ikincillik' ilkesinin (önce alt mahkemelerin çözmesi gereği) sağlanması için zorunludur.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun kapsamını kontrol et

Başvurunun konusu, Anayasa'da güvence altına alınmış ve AİHS kapsamındaki temel haklardan biri olmalıdır.

Bireysel başvurunun kabul edilebilmesi için ortak koruma alanında bir ihlal iddiası gereklidir.

İkincillik (başvuru yollarının tüketilmesi) şartını incele

Olağan kanun yollarının (istinaf, temyiz vb.) tüketilmesi zorunludur.

Anayasa Mahkemesi bireysel başvuruda ikincil bir başvuru yoludur.

Başvuru süresini belirle

Nihai kararın tebliğinden itibaren

30

günlük süre uygulanır.

6216

sayılı Kanun ve Anayasa uyarınca süre kısıtı hak düşürücüdür.

Key Concept

Bireysel Başvuruda İkincillik İlkesi ve Başvuru Süresi

Estimated Time:1m 0s

Question 7Question →

Bireysel başvuru yolunda, başvuru yollarının tüketildiği tarihten; bir başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren başvurunun yapılması gereken süre aşağıdakilerden hangisidir?

15

gün

30

gün

45

gün

60

gün

90

gün

Show answer & explanation

Answer: $30$ gün

Answer

Bireysel başvuru için öngörülen kanuni süre otuz gündür.

6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun uyarınca, bireysel başvurunun başvuru yollarının tüketildiği tarihten, bir başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması şarttır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir.

Step-by-Step Solution

Başvuru süresinin başlangıcını tespit et.

Süre, başvuru yollarının tüketildiği tarihten veya ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren başlar.

Sürenin başlangıç noktası, hak arama hürriyetinin kullanım sınırlarını belirler.

6216 sayılı Kanun'da belirtilen süreyi uygula.

Kanunun 47. maddesi uyarınca bu süre

30

gün olarak belirlenmiştir.

Bireysel başvuru bir ikincillik yolu olduğu için hızlı ve etkili bir denetim amacıyla kısa bir hak düşürücü süre öngörülmüştür.

Key Concept

Bireysel Başvuru Süresi ve Başlangıcı

Estimated Time:45s

Question 8Question →

1982 Anayasası ve 6216 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" kurumu ile ilgili "ikincillik ilkesi" ve "kabule değerlik" kriterleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuru, ancak ihlale yol açtığı ileri sürülen işlem veya karar için öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması şartıyla, nihai kararın tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılabilir.

İkincillik ilkesinin bir istisnası olarak, telafisi imkansız zararların doğma ihtimali bulunan hallerde yerel mahkeme süreci devam ederken doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Anayasa'da düzenlenen mülkiyet hakkı, yaşam hakkı ve sosyal güvenlik hakkı gibi tüm temel hak ve hürriyetlerin ihlali iddiasıyla bireysel başvuruda bulunulabilir.

Bireysel başvuru kapsamındaki haklar sadece 1982 Anayasası'nda yer alan haklarla sınırlı olup Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne ek protokollerin bu süreçte bir etkisi bulunmamaktadır.

Olağan kanun yollarının tüketilmesine gerek görülmeyen durumlarda, ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren altmış gün içinde yapılan başvurular 'kabule değerlik' incelemesine alınır.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuru, ancak ihlale yol açtığı ileri sürülen işlem veya karar için öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması şartıyla, nihai kararın tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılabilir.

Answer

Bireysel başvurunun geçerli olabilmesi için tüm idari ve yargısal yolların tüketilmiş olması ve nihai kararın öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir.

Doğru olan seçenek, bireysel başvurunun 'ikincillik' niteliğini (tüm yolların tüketilmesi şartı) ve yasal başvuru süresini (30 gün) mevzuata uygun şekilde ifade etmektedir. Kararın tebliği veya öğrenilmesi sürenin başlangıcı için temel kriterdir.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun hukuksal niteliğini belirle.

İkincillik ilkesi (Subsidiarity): Bireysel başvuru, temel hak ihlallerinde başvurulacak olağanüstü bir kanun yoludur.

Anayasa Mahkemesine gitmeden önce derece mahkemelerinde hak arama sürecinin tamamlanması zorunludur.

Başvuru süresini ve başlangıcını kontrol et.

Süre 30 gündür. Başlangıç ise nihai kararın tebliği veya öğrenilmesidir.

6216 sayılı Kanun'un 47. maddesi süreyi ve başlangıç noktasını bu şekilde belirlemiştir.

Konu bakımından yetkiyi (hak kapsamını) analiz et.

Kapsam: Anayasa + AİHS ortak alanı.

Sosyal ve ekonomik haklar (örn. sosyal güvenlik, eğitim -eğer AİHS ek protokolü ile korunmuyorsa-) tek başına bireysel başvuruya konu olamaz.

Key Concept

İkincillik İlkesi ve Hak Kapsamı

Estimated Time:1m 15s

Question 9Question →

Anayasa Mahkemesine yapılacak bireysel başvurularda, mahkemenin "konu bakımından yetkisi" (ratione materiae) ve başvurunun "kabule değerliği" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

Bireysel başvuruya konu edilebilecek hakların, hem

1982

Anayasası'nda güvence altına alınmış temel hak ve özgürlükler kapsamında bulunması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokollerin ortak koruma alanında yer alması zorunludur.

İhlale neden olduğu iddia edilen işlem veya ihmale karşı idari ve yargısal başvuru yolları tüketilmeden, ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren

30

gün içinde başvuru yapılabilir.

Başvuru yollarının tüketildiği tarihten; bir başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren

60

günlük hak düşürücü süre içinde başvuru yapılmalıdır.

Anayasa'nın "Sosyal ve Ekonomik Haklar" bölümünde yer alan eğitim hakkı veya sosyal güvenlik hakkı gibi haklar, doğrudan bireysel başvuruya konu edilebilir.

Doğrudan bir kanun hükmünün veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yoluna gidilebilir.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuruya konu edilebilecek hakların, hem $1982$ Anayasası'nda güvence altına alınmış temel hak ve özgürlükler kapsamında bulunması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokollerin ortak koruma alanında yer alması zorunludur.

Answer

Bireysel başvuruya konu edilebilecek hakların hem Anayasa'da hem de AİHS ortak koruma alanında yer alması şartıdır.

Bireysel başvuru mekanizması, Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye'nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla işletilir. Bu durum hukukta 'ortak koruma alanı' olarak adlandırılır ve mahkemenin konu bakımından yetkisini belirleyen temel kuraldır.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun konu bakımından kapsamını belirleyin.

Anayasa'nın

148

. maddesi uyarınca başvuru kapsamı; Anayasa'da düzenlenen temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve ek protokoller kapsamındaki haklar ile sınırlıdır.

Başvurunun kabul edilebilmesi için ihlal iddiasının bu ortak koruma alanı içinde kalması gerekir.

Usul şartlarını (süre ve ikincillik) kontrol edin.

Başvuru için tüm olağan kanun yollarının tüketilmiş olması (ikincillik ilkesi) ve bu tüketimden itibaren

30

gün içinde başvurulması gerekir.

Mahkemenin kabule değerlik incelemesinde sürelere ve usul kurallarına uyulup uyulmadığı ilk aşamada değerlendirilir.

Key Concept

Bireysel Başvuruda Ortak Koruma Alanı ve İkincillik İlkesi

Question 10Question →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine sunulan "bireysel başvuru" mekanizmasının işleyişi ve başvuru şartları dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuru yoluna başvurabilmek için, hak kaybına sebebiyet verdiği öne sürülen karar veya uygulama hakkında kanunda belirtilen tüm olağan hukuki süreçlerin tamamlanmış olması gerekir.

Hukuki yolların sona erdiği tarihten veya bir çözüm yolu yoksa durumun öğrenilmesinden itibaren 60 gün içinde mahkemeye müracaat edilmelidir.

Anayasa'da yer alan sosyal ve ekonomik haklar, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın bireysel başvuruya konu edilebilir.

Kanunlar ve idarenin genel düzenleyici nitelikteki işlemleri için doğrudan doğruya mahkemeye bireysel müracaatta bulunulabilir.

Belediyeler ve üniversiteler gibi kamu tüzel kişileri de mülkiyet haklarının ihlal edildiği iddiasıyla bireysel başvuru hakkını kullanabilirler.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuru yoluna başvurabilmek için, hak kaybına sebebiyet verdiği öne sürülen karar veya uygulama hakkında kanunda belirtilen tüm olağan hukuki süreçlerin tamamlanmış olması gerekir.

Answer

Bireysel başvuru yoluna başvurabilmek için tüm olağan hukuki süreçlerin tamamlanmış olması şartı aranır.

Bireysel başvuru, 'ikincillik ilkesi' gereği ancak derece mahkemelerinde sonuç alınamaması durumunda başvurulabilecek bir yoldur. Dolayısıyla müracaatın 'kabule değer' bulunabilmesi için tüm idari ve yargısal çözüm yollarının tamamlanmış olması temel bir ön şarttır.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun niteliğini değerlendirmek.

Bu yolun bir 'ikincillik ilkesi' (subsidiarity) üzerine kurulu olduğu saptanır.

Anayasa Mahkemesi, derece mahkemelerinin yerine geçerek karar veren bir merci değil, temel hak ihlallerini denetleyen son çaredir.

Olağan kanun yollarının tüketilmesi şartını incelemek.

İhlale neden olan işleme karşı idari ve yargısal tüm yolların (kabule değerlik kriteri) bitirilmesi gerektiği sonucuna varılır.

Eğer tüketilebilecek bir kanun yolu varsa ve bu yol tüketilmeden AYM'ye gidilirse başvuru 'başvuru yollarının tüketilmemesi' nedeniyle reddedilir.

Key Concept

İkincillik İlkesi ve Bireysel Başvuru Şartları

Hints

Bireysel başvurunun bir 'son çare' olduğunu hatırlayın.

Mahkemenin bir norm denetimi (kanun iptali) yapmadığını, sadece kişiye özel somut ihlallere baktığını düşünün.

Practice More

Bireysel başvuruda 'ortak koruma alanı' kavramını ve AİHS'deki ek protokollerin etkisini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 11Question →

Bir anonim şirket, mülkiyetinde bulunan bir taşınmazın idare tarafından kamulaştırılmaksızın el atılması üzerine açtığı tazminat davasında, yerel mahkemenin davanın reddine dair kararının istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiğini 15 Ocak 2026 tarihinde öğrenmiştir. Şirket vekili, söz konusu yargı kararının mülkiyet hakkını ihlal ettiğini ve kararın dayandığı ilgili Kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri sürerek 5 Şubat 2026 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur.

Buna göre, söz konusu bireysel başvuru ile ilgili Anayasa Mahkemesinin yapacağı incelemeye ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Özel hukuk tüzel kişileri sadece tüzel kişiliğine ait hakların ihlali iddiasıyla başvurabilir; ancak yasama işlemleri doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez.

Şirket bir tüzel kişi olduğu için Anayasa'da yer alan temel haklardan yararlanamaz; bu nedenle başvuru 'kişi bakımından yetkisizlik' nedeniyle reddedilmelidir.

Bireysel başvuru süresi olan 30 gün, mahkeme kararının verildiği tarihte başlar; bu nedenle 5 Şubat'ta yapılan başvuru süre aşımı nedeniyle reddedilmelidir.

Anayasa'nın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakkı bir sosyal hak olduğu için, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde yer alsa dahi bireysel başvuruya konu edilemez.

Bireysel başvuruda iddia edilen hak ihlalinin dayanağı bir kanun hükmü ise, Anayasa Mahkemesi bu başvuruyu doğrudan 'soyut norm denetimi' kapsamında inceler.

Show answer & explanation

Answer: Özel hukuk tüzel kişileri sadece tüzel kişiliğine ait hakların ihlali iddiasıyla başvurabilir; ancak yasama işlemleri doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez.

Answer

Özel hukuk tüzel kişilerinin başvuru ehliyeti kendi haklarıyla sınırlıdır ve yasama işlemleri doğrudan bireysel başvuru konusu yapılamaz.

Bireysel başvuruda temel kural, sadece özel hukuk tüzel kişilerinin kendi hakları için başvurabilmesi ve yasama işlemlerinin (kanunların) doğrudan dava edilememesidir. Senaryoda şirket bir özel hukuk tüzel kişisi olarak mülkiyet hakkı için başvurabilir ancak kanun iptali isteyemez.

Step-by-Step Solution

Başvuru Ehliyetini Kontrol Et

Anonim şirket bir özel hukuk tüzel kişisidir.

6216 sayılı Kanun uyarınca özel hukuk tüzel kişileri sadece tüzel kişiliğe ait haklar (mülkiyet, adil yargılanma vb.) için başvurabilir.

Konu Bakımından Yetkiyi Değerlendir

Mülkiyet hakkı ihlali iddiası incelenebilir, ancak kanun hükmünün iptali talebi incelenemez.

6216 sayılı Kanun m. 45/3 uyarınca yasama işlemleri doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez.

Süreyi ve Kesinleşmeyi Analiz Et

Başvuru süresi içindedir.

Öğrenme tarihi 15 Ocak, başvuru 5 Şubat (21 gün). 30 günlük yasal süre aşılmamıştır.

İkincillik İlkesini Kontrol Et

Olağan kanun yolları tüketilmiştir.

Kararın istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiği belirtilmiştir.

Key Concept

Bireysel Başvuru Ehliyeti ve Konu Bakımından Yetki

Practice More

Bireysel başvuruda 'ortak koruma alanı' (Anayasa + AİHS) kavramını ve kamu tüzel kişilerinin neden başvuru yapamadığını tekrar ediniz.

Estimated Time:3m 0s

Question 12Question →

1982 Anayasası ve 6216 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde Anayasa Mahkemesine yapılacak bireysel başvuru yolu, başvuru şartları ve konu bakımından yetki kuralları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvurunun yapılabilmesi için ihlale neden olduğu iddia edilen işlem, eylem ya da ihmal için idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması şarttır ve başvuru nihai kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır.

Anayasada güvence altına alınmış olan ancak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokoller kapsamında yer almayan sosyal ve ekonomik haklar için de bireysel başvuru yoluna gidilebilir.

Hakkında ihlal iddiası bulunan bir mahkeme kararına karşı istinaf veya temyiz süreci devam ederken, telafisi imkansız bir zarar doğması ihtimali varsa doğrudan bireysel başvuruda bulunulabilir.

Bireysel başvuru süresi, ihlale neden olan fiil veya işlemin gerçekleştiği tarihten itibaren başlar ve bu süre hak düşürücü nitelikte olup altmış gündür.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet hakkı veya adil yargılanma hakkı gibi temel haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle kendi adlarına Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirler.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvurunun yapılabilmesi için ihlale neden olduğu iddia edilen işlem, eylem ya da ihmal için idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması şarttır ve başvuru nihai kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır.

Answer

Bireysel başvuru, tüm idari ve yargısal başvuru yollarının tüketilmesi şartıyla, nihai kararın tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır.

Anayasa'nın 148. maddesi ve 6216 sayılı Kanun uyarınca, bireysel başvuru ancak olağan kanun yolları tüketildikten sonra yapılabilir (ikincillik ilkesi). Başvuru süresi ise nihai kararın öğrenilmesinden veya tebliğinden itibaren 30 gündür. Bu nedenle başvuru yollarının tüketilmesi ve 30 günlük süreye uyulmasını belirten ifade doğrudur.

Step-by-Step Solution

Olağan kanun yollarının (istinaf, temyiz vb.) tamamının tüketilip tüketilmediğini kontrol edin.

İkincillik ilkesi gereği başvuru yolları tüketilmeden AYM'ye gidilemez.

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuruda ikincil bir koruma mekanizmasıdır.

Nihai kararın tebliğ edildiği veya öğrenildiği tarihi tespit edin.

30 günlük hak düşürücü sürenin başlangıç noktası belirlenir.

Süresinde yapılmayan başvurular kabule değerlik incelemesinde reddedilir.

İhlal edildiği iddia edilen hakkın 'ortak koruma alanı'nda olup olmadığını denetleyin.

Hakkın hem Anayasada hem de AİHS'de yer alması gerekir.

Konu bakımından yetki kuralı uyarınca sadece ortak alandaki haklar başvuruya konu edilebilir.

Key Concept

Bireysel Başvuru Şartları ve İkincillik İlkesi

Estimated Time:1m 30s

Question 13Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen bireysel başvuru mekanizmasının 'ikincillik ilkesi' ve 'kabule değerlik' kriterleri çerçevesindeki işleyişi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İhlale neden olduğu iddia edilen işlem, eylem ya da ihmale karşı öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması ve nihai kararın öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde başvurulması gerekir.

Anayasa'da güvence altına alınmış olan temel hak ve özgürlüklerin tamamı, herhangi bir sınırlama olmaksızın bireysel başvuruya konu edilebilir.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet haklarının kamu gücü tarafından ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru hakkına sahiptir.

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru sonucunda ihlal tespit ederse, derece mahkemesi yerine geçerek uyuşmazlığın esası hakkında nihai bir tazminat veya edim kararı verir.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler, bir hak ihlaline neden oldukları gerekçesiyle doğrudan bireysel başvuruya konu edilebilir.

Show answer & explanation

Answer: İhlale neden olduğu iddia edilen işlem, eylem ya da ihmale karşı öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması ve nihai kararın öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde başvurulması gerekir.

Answer

Bireysel başvuru yapılabilmesi için tüm idari ve yargısal başvuru yollarının tüketilmiş olması ve nihai kararın öğrenilmesinden itibaren 30 gün içinde başvurulması gerekir.

Doğru ifadeye göre bireysel başvuru ancak olağan kanun yolları (istinaf, temyiz vb.) tüketildikten sonra ikincil bir yol olarak kullanılabilir. Bu süreçte başvurunun, nihai kararın öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde yapılması şarttır. Bu durum, bireysel başvurunun 'ikincillik' karakterini ve usul ekonomisini yansıtır.

Step-by-Step Solution

İkincillik ilkesinin kontrol edilmesi

Başvuru yapılmadan önce istinaf ve temyiz gibi tüm olağan hukuk yollarının bitirilmesi gerektiği saptanır.

Anayasa Mahkemesi, hak ihlallerini gidermede asıl değil, tamamlayıcı (ikincil) bir yoldur.

Başvuru süresinin hesaplanması

Nihai kararın tebliği veya öğrenilmesinden itibaren 30 günlük sürenin geçtiği kontrol edilir.

Bu süre hak düşürücü bir süre olup, geçirilmesi durumunda başvuru kabule değer bulunmaz.

Konu bakımından yetkinin doğrulanması

İhlal iddiasının hem Anayasa hem de AİHS ortak alanında kalan bir hakla ilgili olduğu teyit edilir.

Her anayasal hak (örneğin bazı sosyal haklar) bireysel başvuru kapsamında değildir.

Key Concept

İkincillik İlkesi ve Hak Düşürücü Süre

Estimated Time:1m 15s

Question 14Question →

1982 Anayasası ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun hükümleri uyarınca, Anayasa Mahkemesine yapılacak "bireysel başvuru" mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bireysel başvuru yolunun "ikincil" niteliği gereği, ihlale neden olduğu iddia edilen işlem veya eylem için öngörülmüş tüm olağan idari ve yargısal başvuru yollarının tüketilmiş olması zorunludur.

Başvuru, kanun yollarının tüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez; ancak bu işlemlerin uygulanması sonucu oluşan bireysel işlemler aleyhine başvurulabilir.

Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamazken; özel hukuk tüzel kişileri sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuruda bulunabilir.

Anayasa'da güvence altına alınmış olan sosyal ve ekonomik hakların (pozitif statü hakları) tamamı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın bireysel başvuruya konu edilebilir.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa'da güvence altına alınmış olan sosyal ve ekonomik hakların (pozitif statü hakları) tamamı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın bireysel başvuruya konu edilebilir.

Answer

Sosyal ve ekonomik hakların tamamının bireysel başvuru kapsamında olduğunu savunan ifade yanlıştır; çünkü sadece Anayasa ve AİHS'de ortaklaşa korunan haklar bu yola konu olabilir.

Bireysel başvuru mekanizmasında 'konu bakımından yetki', Anayasa'da yer alan temel hak ve hürriyetlerden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokolleri kapsamındaki herhangi birinin ihlal edilmesi şartına bağlıdır. Bu durum 'ortak koruma alanı' olarak adlandırılır. Sosyal ve ekonomik haklar (pozitif statü hakları), kural olarak Sözleşme kapsamında yer almadıkları için (mülkiyet ve eğitim hakkı gibi ortak alandaki sınırlı haklar hariç) bireysel başvuruya konu edilemezler. Dolayısıyla tüm sosyal hakların başvuru kapsamında olduğu ifadesi yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun konu bakımından yetki alanını (ratione materiae) hatırla.

Anayasa + AİHS ortak koruma alanı.

Bir hakkın ihlali iddiasıyla AYM'ye gidilebilmesi için o hakkın hem Anayasa'da hem de Türkiye'nin taraf olduğu AİHS/Protokoller'de yer alması gerekir.

Sosyal ve ekonomik hakların (pozitif statü hakları) statüsünü değerlendir.

Çoğu sosyal hak AİHS kapsamında değildir.

AİHS temel olarak medeni ve siyasi hakları korur; bu nedenle 'sosyal hakların tamamı' ifadesi hukuken yanlıştır.

Diğer usuli şartları (ikincillik, süre, kişi yetkisi) doğrula.

Seçeneklerdeki 30 gün, ikincillik ve kamu tüzel kişisi yasağı kuralları doğrudur.

6216 sayılı Kanun ve Anayasa Madde 148 bu sınırları net bir şekilde çizmiştir.

Key Concept

Bireysel Başvuruda Ortak Koruma Alanı

Hints

Bir hakkın bireysel başvuruya konu olması için hem Anayasa'da hem de AİHS'de bulunması gerektiğini hatırlayın.

Sosyal haklar (isteme hakları) devletten hizmet bekleyen haklardır; AİHS genellikle klasik (negatif) hakları korur.

Kamu tüzel kişileri başvuru yapamaz ve başvuru süresi kesinleşmeden itibaren 30 gündür; bu bilgileri seçeneklerde eleyin.

Practice More

Bireysel başvuruda kabul edilebilirlik kriterlerini (kişi, zaman ve konu yetkisi) bir tablo üzerinden karşılaştırarak çalışın.

Estimated Time:1m 30s

Question 15Question →

Kamu görevlisi K., bir idari işlem nedeniyle 'konut dokunulmazlığı' hakkının ihlal edildiği iddiasıyla başlattığı hukuki süreçte idari ve yargısal tüm olağan kanun yollarını tüketmiş olup nihai yargı kararı kendisine 5 Eylül tarihinde tebliğ edilmiştir. Öte yandan L., çalışma şartlarıyla ilgili olarak Anayasa'da düzenlenen 'çalışma hakkı'nın ihlal edildiği iddiasıyla, idareye yaptığı itirazın zımnen reddedilmesi üzerine idare mahkemesinde dava açmaksızın Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapmak istemektedir.

Anayasa Mahkemesinin 'ikincillik ilkesi' ve 'kabule değerlik' kriterleri çerçevesinde yapacağı inceleme dikkate alındığında, K. ve L.'nin durumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

K., bireysel başvurusunu nihai kararı öğrendiği 5 Eylül tarihinden itibaren 30 gün içinde yapmalıdır; L.'nin olası başvurusu ise hem olağan kanun yolları tüketilmediği hem de çalışma hakkı bireysel başvurunun konu bakımından kapsamı dışında kaldığı için kabule değer bulunmaz.

L.'nin iddia ettiği ihlal, sosyal ve ekonomik haklar kategorisinde yer almasına rağmen Anayasa'da güvence altına alındığından bireysel başvuruya konu edilebilir; K.'nin ise başvurusunu kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde yapması gerekir.

Bireysel başvuruda 'ikincillik ilkesi' gereği her iki kişinin de ihlale neden olan işlemin tesis edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde başvuru yapması şarttır; olağan kanun yollarının tüketilmesi zorunluluğu bulunmamaktadır.

K.'nin konut dokunulmazlığı hakkına yönelik ihlal iddiası ancak hakkın kullanılmasının durdurulduğu hâllerde bireysel başvuruya konu edilebilir; L. ise idari yargı yollarını tüketmeden başvurusunu yapabilir.

L.'nin idareye yaptığı itirazın reddedilmesi olağan kanun yollarının tüketildiği anlamına geldiğinden başvurusu esastan incelenir; K. ise nihai kararın tebliğinden itibaren en geç 15 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurmalıdır.

Show answer & explanation

Answer: K., bireysel başvurusunu nihai kararı öğrendiği 5 Eylül tarihinden itibaren 30 gün içinde yapmalıdır; L.'nin olası başvurusu ise hem olağan kanun yolları tüketilmediği hem de çalışma hakkı bireysel başvurunun konu bakımından kapsamı dışında kaldığı için kabule değer bulunmaz.

Answer

K.'nin başvurusunu nihai kararı öğrendiği 5 Eylül'den itibaren 30 gün içinde yapması gerektiği, L.'nin başvurusunun ise hem olağan kanun yollarının tüketilmemesi hem de iddianın konu kapsamına girmemesi nedeniyle kabule değer bulunmayacağını belirten ifadedir.

K.'nin başvurusunu 5 Eylül'den itibaren 30 gün içinde yapması gerektiğini ve L.'nin başvurusunun hem olağan yolların tüketilmemesi hem de sosyal hak olması nedeniyle reddedileceğini belirten ifade tamamen doğrudur. Bireysel başvuruda süre, olağan kanun yollarının tüketilmesine ilişkin nihai kararın öğrenildiği tarihten itibaren 30 gündür. Yalnızca Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ortak koruma alanına giren haklar bireysel başvuruya konu olabilir; 'çalışma hakkı' gibi sosyal ve ekonomik haklar bu kapsamda değildir. Ayrıca ikincillik ilkesi gereği idari ve yargısal tüm yolların tüketilmesi mutlak bir zorunluluktur.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvuru süre şartının ve başlangıç anının değerlendirilmesi

Başvuru süresi, olağan kanun yollarının tüketilmesine ilişkin nihai kararın öğrenildiği (tebliğ edildiği) tarihten itibaren 30 gündür. K. için bu süre 5 Eylül'de başlar.

6216 sayılı Kanun, süre başlangıcını ihlal tarihi olarak değil, yargısal sürecin kesinleştiği ve öğrenildiği an olarak belirlemiştir.

Bireysel başvurunun konu bakımından kapsamının (ratione materiae) incelenmesi

Sadece Anayasa ve AİHS'in ortak koruma alanına giren haklar bireysel başvuruya konu olabilir. L.'nin ileri sürdüğü 'çalışma hakkı' pozitif statü (sosyal ve ekonomik) hakkı olup bu kapsama girmez.

Anayasa Madde 148, başvuru kapsamını açıkça AİHS ve Anayasa'nın ortak alanıyla sınırlandırmıştır.

İkincillik ilkesi ve başvuru yollarının tüketilmesi şartının analizi

Bireysel başvuru yapılabilmesi için idari ve yargısal tüm yolların tüketilmesi zorunludur. L., idare mahkemesinde dava açmadığı için bu şartı sağlamamıştır.

Bireysel başvurunun tali (ikincil) bir hak arama yolu olması, ulusal düzeydeki tüm olağan yollar tüketilmeden AYM'ye gidilmesini engeller.

Key Concept

Bireysel başvurunun kabule değerlik şartları (süre, konu bakımından yetki ve ikincillik ilkesi)

Question 16Question →

Kamu görevlisi (M), kurumunca tesis edilen bir disiplin cezası işlemi nedeniyle Anayasa'da güvence altına alınan "adil yargılanma hakkı" ile "sağlık hakkının" ihlal edildiğini ileri sürerek Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmak istemektedir. (M), söz konusu disiplin cezasına karşı idare mahkemesinde açtığı iptal davası henüz derdest iken (görülmeye devam ederken) bu başvuruyu yapmayı planlamaktadır.

Anayasa Mahkemesine bireysel başvurunun "ikincillik ilkesi" ve "kabule değerlik" şartları çerçevesinde, (M)'nin durumuyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi hukuken doğrudur?

İdari yargıdaki dava henüz sonuçlanmadığından başvuru, olağan kanun yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle kabul edilemez; ayrıca "sağlık hakkı" Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin ortak koruma alanına girmediğinden bireysel başvuruya konu olamaz.

(M), Anayasa'da düzenlenen tüm temel hak ve hürriyetler için bireysel başvuru hakkına sahip olduğundan, başvurusunda ileri sürdüğü "sağlık hakkı" ihlali iddiası da Anayasa Mahkemesince esastan incelemeye alınır.

İkincillik ilkesi gereği, disiplin cezasının tebliğ edildiği veya ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurulması zorunlu olduğundan idare mahkemesindeki davanın sonucu beklenmemelidir.

Başvuru, idari yargı yolları tüketilmeden yapılmış olsa dahi, Anayasa Mahkemesi olağanüstü durumlarda temel hakların durdurulması rejimini (Madde 15) dikkate alarak istisnai olarak "kabule değerlik" kararı verebilir.

İdare mahkemesindeki iptal davası sonuçlandığında, uyuşmazlığın niteliği gereği kararın kesinleşmesinden itibaren altmış günlük süre içinde bireysel başvuruda bulunulması durumunda "ikincillik ilkesi" yerine getirilmiş sayılır.

Show answer & explanation

Answer: İdari yargıdaki dava henüz sonuçlanmadığından başvuru, olağan kanun yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle kabul edilemez; ayrıca "sağlık hakkı" Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin ortak koruma alanına girmediğinden bireysel başvuruya konu olamaz.

Answer

İdari yargıdaki dava henüz sonuçlanmadığından başvuru olağan kanun yollarının tüketilmemesi sebebiyle kabul edilemez ve 'sağlık hakkı' ortak koruma alanına girmediğinden bireysel başvuruya konu olamaz.

Doğru cevap, bireysel başvurunun iki temel şartını kusursuz bir şekilde ortaya koyan seçenektir. Birinci şart 'ikincillik ilkesi'dir; Anayasa Mahkemesi tali bir koruma mekanizması olduğundan, ihlale karşı olağan idari ve yargısal tüm yolların tüketilmesi zorunludur. Dava derdest iken (devam ederken) başvuru yapılamaz. İkinci şart ise 'konu bakımından yetki'dir; başvurunun incelenebilmesi için ihlal edilen hakkın hem Anayasa'da güvence altına alınmış olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokoller) kapsamında olması gerekir. 'Adil yargılanma hakkı' bu ortak alana girerken, sosyal ve ekonomik bir hak olan 'sağlık hakkı' girmediğinden doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez.

Step-by-Step Solution

Olaydaki yargılama sürecinin aşamasını tespit etmek

İdare mahkemesindeki davanın derdest (devam etmekte) olduğu görülmektedir.

Bireysel başvurunun ön şartı olan 'başvuru yollarının tüketilmesi' (ikincillik ilkesi) kuralının ihlal edilip edilmediğini belirlemek için gereklidir.

İhlal edildiği iddia edilen hakların kapsamını değerlendirmek

'Adil yargılanma hakkı' kapsam dahilinde iken, 'sağlık hakkı' bireysel başvuru kapsamı dışındadır.

Anayasa Mahkemesine sadece Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin ortak koruma alanına giren haklar için başvurulabileceği kuralını uygulamak için gereklidir.

Başvuru süresini ve başlangıç anını belirlemek

Başvuru süresi 30 gündür ve bu süre ancak derdest davanın kesinleşerek olağan yolların tüketilmesinden sonra başlar.

Başvurunun usulden reddedilmemesi için süre şartının bilinmesi zorunludur.

Key Concept

Bireysel Başvurunun Kabule Değerlik Şartları ve İkincillik İlkesi

Anayasa Mahkemesi: Bireysel Başvuru

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes