Geçimini tamamen bedeni çalışmasına dayanarak sağlayan ve ekonomik faaliyeti kanunda belirtilen esnaf işletmesi sınırlarında kalan terzi (K), iş kapasitesini artırmak amacıyla dikiş makinesi üreticisi (M) A.Ş. ile bir sanayi tipi dikiş makinesi alım satım sözleşmesi akdetmiştir. Taraflar arasındaki sözleşmeye, (K)'nin taksitleri zamanında ödememesi hâlinde makine bedelinin %50'si oranında cezai şart ödeyeceği hükmü eklenmiştir. (K)'nin taksitleri aksatması üzerine (M) A.Ş., cezai şartın tahsili için dava açmış; (K) ise mahkemeden cezai şartın fahiş olduğunu belirterek Türk Borçlar Kanunu uyarınca indirilmesini talep etmiştir. (M) A.Ş. bu talebe, ticari hayatta geçerli olan basiretli iş adamı gibi davranma yükümlülüğü gereğince tacirlerin cezai şartın indirilmesini isteyemeyeceğini ileri sürerek itiraz etmiştir.
Türk Ticaret Kanunu hükümleri dikkate alındığında, bu uyuşmazlıkla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A(M) A.Ş. tüzel kişi tacir olduğu için yapılan sözleşme mutlak ticari iş niteliğindedir ve ticari işlerde tarafların sıfatına bakılmaksızın basiretli iş adamı yükümlülüğü gereği cezai şartta indirim yapılamaz.
- B(K)'nin yaptığı sanayi tipi makine alımı işletmesini büyütme amacı taşıdığından, kurucu etkiye sahip tescil gerçekleşmemiş olsa bile bu işlem özelinde tacir sayılır ve cezai şartın indirimini isteyemez.
- CTüzel kişilerde tacir sıfatı tescille kazanıldığı ve (M) A.Ş. geçerli bir tescile sahip olduğu için, sözleşmenin tarafı olan (K) de otomatik olarak tacirlerin tabi olduğu yükümlülüklere tabi hâle gelir.
- Terzi (K), esnaf statüsünde olduğu için tacirlere özgü olan basiretli iş adamı gibi davranma ve fahiş cezai şartın indirilmesini isteyememe kurallarına tabi değildir; hâkimden indirim talep edebilir.Answer
- ETicari nitelikteki alım satımlarda fahiş cezai şartın geçerliliği, faturada gösterilip 8 gün içinde itiraz edilmemesi şartına bağlı olduğundan, sözleşmedeki hüküm yerine 8 günlük faturaya itiraz süresi esas alınır.